V CK 393/04

Sygn. akt V CK 393/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 stycznia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Barbara Myszka

w sprawie z powództwa M. G.

przeciwko R. K., M. K. i F. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 19 stycznia 2005 r.,

kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 18 marca 2004 r., sygn. akt I ACa

(…),

uchyla zaskarżony wyrok w pkt I /pierwszym/ w części, w jakiej uchylono nakaz

zapłaty i oddalono powództwo oraz orzeczono o kosztach procesu, w pkt. II /

drugim /w części, w jakiej oddalono apelację powoda, a także w pkt. IV /czwartym

/i V / piątym/ i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego;

poza tym oddala kasację.

2

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że utrzymał

w mocy nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym przez Sąd Okręgowy w Ś. z

dnia 7 lutego 2001 r. odnośnie do należności głównej w kwocie 30.865,89 zł, a w

pozostałym zakresie odnośnie do należności głównej w kwocie 123.030,35 zł uchylił

tenże nakaz i powództwo oddalił, a także w określonym zakresie apelację powoda

oddalił i odrzucił oraz orzekł o kosztach procesu.

Sąd Apelacyjny ustalił, że powoda i spółkę z o.o. „A.(...)” w W., której pozwany R.

K. był prezesem zarządu, a K. B. zastępcą prezesa, łączyła umowa o prowadzenie w

imieniu i na rzecz powoda marketingu, promocji, sprzedaży i dystrybucji wyrobów

alkoholowych. Pozwany R. K. w imieniu zarządu spółki „A.(...)” przyjął pełną

odpowiedzialność za powierzone wyroby, utracony zysk i należności od odbiorców

towaru oraz zobowiązał się do zawarcia umów cesji wierzytelności obejmujących

należności za sprzedany towar w sytuacji niezapłacenia ich przez nabywców po

60 dniach od daty sprzedaży. Wynagrodzenie spółki „A.(...)” miało stanowić połowę

zrealizowanej marży między wartością sprzedanych towarów po cenach sprzedaży netto

i tą samą wartością po cenach zakupu netto, przy czym z wynagrodzenia tego

potrącana była wartość najmu magazynu, zabezpieczenia i zwrotu towaru. Zgodnie z

umową na zabezpieczenie ewentualnych roszczeń powoda pozwany R. K. wystawił

weksel in blanco z deklaracją wekslową poręczony przez jego żonę i osobę trzecią.

Odnosząc się do oceny poszczególnych pozycji, które wchodzą w skład żądanej

kwoty Sąd Apelacyjny stwierdził m. in., że powód był uprawniony, zgodnie z treścią

deklaracji wekslowej, do uzupełnienia weksla na kwotę 117.465,89 zł, wynikłą z umowy

cesji z dnia 29.02.2000 r., pomniejszoną o 86600 zł zapłaconych jemu przez drugiego

wspólnika. Natomiast kwota 140.000 zł powinna być oceniona jedynie jako

wierzytelność, nie zaś dług spółki „A.(...)”, za który wekslową odpowiedzialność przyjął

na siebie pozwany. Tym samym powód nie był uprawniony do wpisania tej kwoty jako

jednego ze składników sumy wekslowej. Podobnie, gdy chodzi o kwoty 34.800 zł i

1.630,35 zł.

Kasacja powoda - oparta na obu podstawach z art. 3931

k.p.c. – zawiera zarzut

naruszenia art. 10 prawa wekslowego, art. 21,22 i 24 ustawy z dnia 29 września 1994 r.

o rachunkowości /Dz. U. Nr 121, poz. 591 ze zm./, a także art. 233 k.p.c. i zmierza do

3

uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rację ma Sąd Apelacyjny, że wyrok Sądu Okręgowego nie zawiera

rozstrzygnięcia o odsetkach ustawowych od kwoty 146.103,76 zł. Zasadnie zatem ten

Sąd uznał, że Sąd Okręgowy nie orzekł o całości żądania skarżącego, do czego był

obowiązany i co powinien był wyrazić w sentencji wyroku. Tego rodzaju sytuacja

uprawniała strony do złożenia w myśl art. 351 § 1 k.p.c. wniosku o uzupełnienie wyroku;

żadna ze stron w przewidzianym terminie wniosku nie złożyła. Powyższe sprawia, że w

tym zakresie apelacja skarżącego skierowana została przeciwko orzeczeniu nie

istniejącemu. Taka apelacja jest niedopuszczalna, ponieważ apelacja przysługuje od

orzeczenia wydanego, a więc - istniejącego (patrz: orzeczenie SN z dnia 2 czerwca

1964 r., I PR 10/63 - OSNCP 1965, z. 5, poz. 80, postanowienie SN z dnia 25 lutego

1997 r., II CKN 15/97 - OSNC 1997, nr 6-7, poz. 89). W rezultacie nie jest trafny zarzut

skarżącego, że bezzasadnie odrzucono jego apelację w we wskazanym zakresie.

Przechodząc do pozostałych zarzutów kasacyjnych trzeba zauważyć, że

skarżący dochodzi swego roszczenia, w istocie rzeczy, o wyrównanie zadłużenia

wynikłego z umowy marketingu, na podstawie uzupełnionego przez siebie weksla

gwarancyjnego. Zobowiązany z weksla może wobec posiadacza tego dokumentu

zasłaniać się zarzutem, że weksel został uzupełniony niezgodnie z zawartym między

nimi porozumieniem (art. 10 pr. weksl. - interpretacja a contrario). Jeżeli zatem weksel

miał zabezpieczać roszczenie skarżącego do pozwanych z tytułu owego zadłużenia, to

pozwani mogli się bronić wobec skarżącego, jako posiadacza weksla, że weksel został

uzupełniony wbrew porozumieniu, gdyż albo zadłużenie, za które pozwani odpowiadają,

w ogóle nie powstało, albo też powstało w mniejszej wysokości.

Inaczej mówiąc, suma wekslowa na jaką został wypełniony weksel przez

skarżącego powinna odpowiadać wysokości zadłużenia, za które odpowiadają pozwani.

Sąd uprawniony zatem był badać prawidłowość wypełnienia weksla w tej części, a

zatem i wyliczenia zadłużenia.

Sąd Apelacyjny pomniejszył zadłużenie spółki „A.(...)” o kwotę 140.000 zł

w oparciu o fakturę wystawioną powodowi przez tę Spółkę. Rację jednakże ma

skarżący, że do owego pomniejszenia doszło co najmniej przedwcześnie. Z ustaleń

Sądu Apelacyjnego nie wynika bowiem rzeczywiste zaistnienia wierzytelności spółki

„A.(...)” z tytułu umowy marketingu, co może prowadzić do wniosku, że ta wierzytelność

4

została potwierdzona (fikcyjną) fakturą. Za takim stanowiskiem przemawiają zeznania

świadka K. B., w świetle których na kwotę 140000 zł było manko w kasie.

Odnośnie ustalenia dokonanej zapłaty przez świadka K. B. kwoty 86.600 zł na

poczet długu z umowy cesji z dnia 29.02.2000 r., trzeba zauważyć, że utrwalone jest w

orzecznictwie zapatrywanie stwierdzające, iż jeżeli ocena sądów obu instancji jest taka

sama, sąd drugiej instancji może ograniczyć swoje rozważania do skrótowego

stwierdzenia o podzieleniu ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny

dokonując przytoczonego ustalenia odwołał się do ustaleń Sądu pierwszej instancji. Z

ustaleń tego Sądu wynika jednak tylko tyle, że: „K. B. również zwraca obecnie powodowi

kwotę z tytułu działalności firmy „A.(...)”, z tytułu innych rozliczeń”.

Zasadnie przeto podnosi skarżący, że dokonane przez Sąd drugiej instancji

ustalenie zapłaty przez świadka K. B. kwoty 86.600 zł, narusza art. 233 § 1 k.p.c.

Przepis ten zawiera nakaz - nie doznający wyjątku, aby wyrażona ocena w aspekcie

wiarygodności dokonana była na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego

materiału w sprawie oraz uwzględnienia wszystkich dowodów przeprowadzonych w

postępowaniu (por. m. in. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29

października 1996 r., III CKN 8/96 - OSNC 1997, nr 3, poz. 30). W razie postawienia

zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym, Sąd Najwyższy nie

dokonuje ponownej oceny wiarygodności i mocy zgromadzonych dowodów, lecz

sprawdza prawidłowość wykorzystania przez Sąd orzekający uprawnień przewidzianych

w omawianym przepisie. Stwierdzone wyżej wskazanej wadliwości mogącej mieć wpływ

na treść orzeczenia, prowadzi do jednoznacznego wniosku o przekroczeniu granic

swobody sędziowskiego osądu, co przesądza o zasadności podstawy kasacji z art. 3931

pkt. 2 k.p.c.

Co się zaś tyczy wycofania z kasy 34.800,00 zł, to skarżący pomija, że jego

rzeczą było wykazanie, iż wystawienie weksla i poręczenie obejmowało okres, w którym

do tego wycofania doszło. W szczególności, że wynika to z treści zobowiązania

wekslowego pozwanych. Jak dotąd skarżący tych okoliczności nie wykazał.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku /art. 39313

k.p.c./.