IV CK 567/04

Sygn. akt IV CK 567/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lutego 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

ze skargi A. S. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa małoletniej D. M. i

A. M.

przeciwko A. S.

o ustalenie ojcostwa i alimenty,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 17 lutego 2005 r.,

kasacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 17 maja 2004 r., sygn. akt

VI RCa (…),

zmienia zaskarżony wyrok i oddala apelację.

Uzasadnienie

Prawomocnym wyrokiem z dnia 7 grudnia 1998 r. Sąd Rejonowy w B. ustalił, że

pozwany A. S. jest ojcem D M., urodzonej dnia 21 października 1997 r. i nadał dziecku

nazwisko ojca. Pozwany wniósł o wznowienie postępowania zakończonego tym

wyrokiem, powołując jako podstawy wznowienia: 1) pozbawienie go możności działania

i 2) wykrycie nowych okoliczności faktycznych i środków dowodowych. Dla wykazania

2

tej drugiej podstawy złożył protokół badania DNA przeprowadzonego w dniu 2

października 2002 r. w Instytucie Badań DNA, sp. z o.o. w W., wykluczającego jego

ojcostwo. Sąd Rejonowy w B. uznał, że wznowienia postępowania nie uzasadnia

pierwsza z podstaw powołanych przez skarżącego, uzasadnia je natomiast druga z tych

podstaw. Sąd Rejonowy dopuścił dowód z badania DNA i badanie to przeprowadzone

przez Akademię Medyczną w G., wykluczyło ojcostwo pozwanego. W tych

okolicznościach wyrokiem z dnia 18 listopada 2003 r. Sąd Rejonowy zmienił swój wyrok

z dnia 7 grudnia 1998 r. i oddalił powództwo. Jednakże uwzględniając apelację powódki

od tego wyroku Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z dnia 17 maja 2004 r. wyrok ten zmienił i

skargę o wznowienie postępowania oddalił. Zdaniem tego Sądu powołana przez

skarżącego podstawa wznowienia w postaci wykrycie nowych okoliczności faktycznych i

środków dowodowych (art. 403 § 2 k.p.c.) także nie uzasadnia wznowienia

postępowania.

Ostatnio wymieniony wyrok zaskarżył kasacją pozwany. Podstawę kasacji

stanowi naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. przez błędną jego wykładnię i naruszenie art. 233

§ 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 403 § 2 k.p.c. podstawę wznowienia postępowania może

stanowić późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych,

które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w

poprzednim postępowaniu. Rację ma Sąd Okręgowy, że pozwany mógł w poprzednim

postępowaniu skorzystać z dowodu z badań DNA. Możliwość ta wyrażała się bowiem w

uprawnieniu do złożenia wniosku o przeprowadzenie takiego dowodu (art. 217 § 1

k.p.c.), z którego to uprawnienia pozwany nie skorzystał. Wznowienia postępowania nie

mogło więc uzasadniać „późniejsze wykrycie” protokołu badania DNA

przeprowadzonego w dniu 2 października 2002 r. w Instytucie Badań DNA, sp. z o.o. w

W., jako nowego środka dowodowego. Powołanie się przez pozwanego na ten protokół,

jako na uzasadniający wznowienie postępowania, oznaczało jednakże, że pozwany

powołał się także na nowe okoliczności faktyczne wynikające z tego protokołu. Taką

okolicznością, mogącą mieć wpływ na wynik sprawy, jest bowiem stwierdzenie, że

ojcostwo pozwanego jest wykluczone. Wprawdzie w poprzednim postępowaniu

pozwany utrzymywał, że nie jest ojcem dziecka, ale było to jego twierdzenie (sprzeczne

z twierdzeniem powódki) i obiektywną okolicznością wskazującą na prawdziwość tego

twierdzenia stał się dopiero wynik badania DNA przeprowadzonego przez

3

wyspecjalizowany instytut. Na okoliczność tę pozwany nie mógł powołać się w

poprzednim postępowaniu. W szczególnych okolicznościach sprawy można zatem było

uznać, że zachodzi podstawa wznowienia postępowania w postaci wykrycia przez

pozwanego nowych okoliczności faktycznych (art. 403 § 2 k.p.c.).

Wobec jednoznaczności wyniku badania DNA wykonanego przez Instytut Badań

DNA, sp. z o.o. w W. oraz przeprowadzonego przez Sąd Rejonowy dowodu z badania

DNA wykonanego przez Akademię Medyczną w G. i nie budzącego wątpliwości wniosku

wynikającego z tych badań, że pozwany nie jest ojcem dziecka, trafnie Sąd Rejonowy w

wyniku wznowienia postępowania zmienił wyrok ustalający ojcostwo pozwanego i

powództwo oddalił.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną i orzekł jak

w sentencji.