IV CK 590/04

Sygn. akt IV CK 590/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lutego 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Marek Sychowicz

w sprawie z powództwa A. Ł.

przeciwko E. M.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 17 lutego 2005 r.,

kasacji pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 12 maja 2004 r., sygn. akt I

ACa (…),

oddala kasację i zasądza od pozwanego E. M. na rzecz powoda A. Ł. 1800 (tysiąc

osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji pozwanego E. M.

zasądził od niego na rzecz powoda A. Ł. kwotę 113 382 zł z ustawowymi odsetkami

określonymi co do wysokości i okresów naliczania a oddalił powództwo oraz apelację w

pozostałej części i orzekł o kosztach procesu, przyjmując jako podstawę następujące

okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia.

2

Pozwany był członkiem zarządu „R.(…)” spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością, która w grudniu 1998 r. kupiła od powoda zboże nie płacąc

wskazanej wyżej ceny. Powód uzyskał prawomocny nakaz zapłaty przeciw spółce lecz

egzekucja okazała się bezskuteczna. Spółka w 1998 r. utraciła „płynność finansową” i

nie miała środków finansowych na pokrycie swoich zobowiązań, a wniosek o ogłoszenie

upadłości winni zgłosić już w połowie 1998 r. Kupując zboże członkowie zarządu

wiedzieli, że nie mają możliwości uregulowania ceny, dlatego każdy z nich ponosi

odpowiedzialność na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. Dlatego ograniczywszy

odpowiedzialność pozwanego do kwoty świadczenia głównego orzeczonej w nakazie

zapłaty z odsetkami od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu Sąd Apelacyjny

orzekł jak wyżej wskazano.

Kasacja pozwanego oparta na pierwszej podstawie zarzuca naruszenie przepisu

art. 299 § 2 k.s.h. (ostatniej jego części) i zawiera wniosek o zmianę zaskarżonego

wyroku przez oddalenie powództwa.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Dokonana przez skarżącego analiza wskazanego przepisu zmierza do

wykazania, że między zaniechaniem zarządców spółki a szkodą powoda nie ma

związku przyczynowego, bowiem spółka była niewypłacalna już w chwili zawarcia

umowy sprzedaży, wierzyciel poniósłby szkodę mimo wcześniejszego zgłoszenia

wniosku o ogłoszenie upadłości i zachodzi przyczyna uwalniająca wymieniona art. 299 §

2 k.s.h. in fine.

Przytoczona podstawa kasacji jest nieusprawiedliwiona.

Zagadnienie odpowiedzialności subsydiarnej członków zarządu spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki niemożliwe do

wyegzekwowania lecz powstałe po zaistnieniu przesłanek do zgłoszenia wniosku o

ogłoszenie upadłości budziło wątpliwości w praktyce i zostało rozstrzygnięte w uchwale

Sądu Najwyższego z 25 listopada 2003 r. , III CZP 75/03, OSNC 2005 r. nr 1, poz. 3,

wyjaśniającej - zgodnie z wcześniejszymi orzeczeniami wydanymi pod rządem art. 298

kodeksu handlowego – że odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością przewidziana w art. 299 § 1 k.s.h. obejmuje także jej zobowiązania

powstałe dopiero po spełnieniu się przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie

upadłości.

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym kasację podziela dokonaną tam

wykładnię art. 299 § 2 k.s.h.

3

Skarżący powołując się na piśmiennictwo dotyczące omawianego zagadnienia

prezentował pogląd ograniczający przesłankę egzoneracji do porównania stanu

rzeczywistego tj. nieskuteczności egzekucji ze stanem hipotetycznym z dnia

wymagalności roszczenia o zapłatę ceny. Dla takiego zabiegu logicznego brak jednak

usprawiedliwienia. W uzasadnieniu wskazanej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że

każda wykładnia przepisu zmierza do prawidłowego określenia i zastosowania norm

prawnych, i nie można poznać jego znaczenia bez uwzględnienia funkcji, które przepis

ma spełniać. W orzecznictwie aprobowanym przez doktrynę ugruntowany jest pogląd,

że przepis art. 299 k.s.h. chroni wierzycieli, ustanawiając subsydiarną odpowiedzialność

odszkodowawczą członków zarządu obok odpowiedzialności samej spółki. Dlatego przy

ocenie istnienia okoliczności zwalniającej członka zarządu spółki od odpowiedzialności

ustanowionej w art. 299 § 1 k.s.h. nie można pomijać wpływu złożenia wniosków

o których mowa w § 2. na zachowanie się przyszłych kontrahentów, dbałych o swoje

interesy. Skarżący nie wykazał, że doszłoby do zawarcia umowy i wykonania jej przez

powoda, gdyby we właściwym czasie, tzn. kilka miesięcy przed grudniem 1998 r.

wykonał obowiązek lojalnego kupca i złożył wnioski świadczące o zaprzestaniu płacenia

długów lub braku majątku na pokrycie zobowiązań.

Ze względu na brak usprawiedliwionej podstawy kasacji Sąd Najwyższy na

podstawie art. 39312

k.p.c., a w zakresie kosztów procesu na rzecz powoda

zastąpionego przez adwokata na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.