III CK 359/04

Sygn. akt III CK 359/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 lutego 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Marek Sychowicz

SSA Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej w K.

przeciwko H. S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 24 lutego 2005 r., kasacji

pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 14 stycznia 2004 r., sygn. akt I ACa (…),

1. oddala kasację;

2. zasądza od pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 1800 zł tytułem

zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Strona powodowa Spółdzielnia Mieszkaniowa w K. w pozwie wniesionym

przeciwko pozwanej H. S. domagała się zasądzenia 32.807 zł z odsetkami ustawowymi

od dnia 30 kwietnia 2002 r. w związku z ostatecznym rozliczeniem kosztów budowy

lokalu użytkowego nabytego przez pozwaną, która odmówiła dopłaty do kwoty

rzeczywistych kosztów budowy ponad zapłaconą wcześniej zaliczkę.

2

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa.

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 30 lipca 2003 r. uwzględnił powództwo w

całości, powołując jako podstawę zasądzenia dochodzonej pozwem kwoty art. 226

Prawa Spółdzielczego.

Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2004 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację od tego

wyroku wniesioną przez pozwaną. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i ocenę

zasadności żądania pozwu dokonane przez Sąd I instancji. Zdaniem Sądu

Apelacyjnego, fakt członkostwa pozwanej w spółdzielni nakładał na nią obowiązek

poniesienia rzeczywistych kosztów budowy jej lokalu. Obejmowały one między innymi

koszt montażu witryn stanowiących jego wyposażenie. Wysokość kosztów budowy

przypadających na lokal pozwanej została prawidłowo ustalona przez spółdzielnię, po

ostatecznym rozliczeniu kosztów inwestycji. Uwzględniając brzmienie art. 226 Prawa

Spółdzielczego uzasadniało to uznanie roszczenia strony powodowej za uzasadnione i

apelację pozwanej, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić.

Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego pozwana oparła na obu podstawach

wymienionych w art. 393 k.p.c. W ramach podstawy naruszenia przepisów

postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy pozwana zarzuciła naruszenie

art. 227 k.p.c. w zw. z art. 224 k.p.c. oraz art. 233 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., a także

art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c. Jako podstawę naruszenia prawa materialnego

pozwana wskazała zarzut obrazy art. 5 k.c. w zw. z art. 233 k.p.c. i art. 224 k.p.c., art. 6

k.c., art. 226 Prawa Spółdzielczego, art. 226 Prawa Spółdzielczego w zw. z art. 353 k.c.

i art. 384 k.c., art. 656 k.c. w zw. z art. 632 i 354 k.c. oraz naruszenie art. 1 Prawa

Spółdzielczego. W oparciu o te zarzuty pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego

wyroku poprzez oddalenie powództwa, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, bądź uchylenie także wyroku

Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie wymaga podkreślenia, że zawarte w ustaleniach Sądu Apelacyjnego

sformułowanie o „objęciu” przez pozwaną lokalu wymagało uściślenia. Wobec treści § 5

umowy zawartej między stronami w dniu 15 listopada 1999 r. oraz ich stanowisk

prezentowanych w procesie, za bezsporne należy przyjąć, że pozwana nabyła w istocie

nie spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, lecz jego własność. Oznacza to, że

zakres obowiązków pozwanej związanych z nabyciem tego prawa nie wynikał wprost z

przepisów prawa spółdzielczego regulujących zobowiązania członków wobec

3

spółdzielni. Powyższe nie przesądza jednak o zasadności zarzutów kasacji dotyczących

naruszenia art. 226 Prawa Spółdzielczego. Należy mieć bowiem na uwadze, że w

powołanej wyżej umowie z dnia 15.11.1999 r. strony wyraźnie stwierdziły, że ustalenie

ceny za lokal, który miała nabyć pozwana, nastąpi na zasadach przewidzianych dla

ustalenia wysokości wkładu budowlanego za lokale spółdzielcze. Tego rodzaju treść

umowy jest w warunkach swobody kontraktowej (art. 3531

k.c.) w pełni dopuszczalna.

Skoro zaś strony przyjęły, że ustalenie ostatecznej wysokości ceny za lokal użytkowy

powódki nastąpi w oparciu o zasady ustalania wysokości wkładu budowlanego, to

odwołanie się przez Sąd, przy ocenie żądania zawartego w pozwie, do przepisów prawa

spółdzielczego i zasad rozliczeń z członkami w oparciu o przepisy statutu i regulaminu

spółdzielni nie może być ostatecznie kwestionowane.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania powołanych w kasacji zostały

sformułowane na podstawie twierdzeń o pominięciu przez Sąd treści 14 i 18 ust. 1

regulaminu powodowej spółdzielni, ich wadliwej ocenie i bezpodstawnym przyjęciu, że

koszt witryn winien być zaliczony do kosztów „indywidualnych” lokalu pozwanej. Wbrew

ocenie skarżącej, postanowienia regulaminu przewidujące, że koszt budowy lokali

użytkowych podlega rozliczeniu przy uwzględnieniu kosztów budowy proporcjonalnie do

powierzchni wszystkich lokali nie oznacza, że cena poszczególnych lokali nie powinna

być ustalona indywidualnie. Powołane wyżej postanowienia regulaminu określają

jedynie metodę ustalenia ostatecznej ceny lokali, co nie oznacza, że w przypadku

konkretnych lokali ich cena miałaby stanowić jedynie wielokrotność stawki związanej z

powierzchnią, bez rozróżnienia ich standardu i wyposażenia. Stwierdzenie Sądu

Apelacyjnego, że pozwana powinna pokryć koszty budowy przypadające rzeczywiście

na jej lokal nie oznacza w żadnym razie, iż treść regulaminu spółdzielni została przez

ten Sąd pominięta lub wadliwie oceniona. Zasadność stanowiska Sądu potwierdza też

brzmienie § 19, 24, 26 i 57 statutu spółdzielni. Ich treść wskazuje bowiem, że wkład na

lokal użytkowy powinien odpowiadać wysokości kosztów budowy związanych z jego

realizacją. Z przyczyn wyżej wskazanych uzasadniona była ocena Sądu Apelacyjnego,

że pozwana winna uiścić za swój lokal cenę obejmującą także koszt zamontowanych w

nim witryn, skoro stanowiły one element wyposażenia tego lokalu.

Z kolei zarzut naruszenia art. 6 k.c. w zw. z art. 233 i 224 k.p.c. podniesiony w

ramach podstawy kasacyjnej z art. 3931

pkt 1 k.p.c. w istocie stanowił także zarzut

naruszenia przepisów postępowania. Został on oparty o stwierdzenie, że strona

powodowa nie wykazała zasadności swojego żądania co do jego wysokości. Sposób

4

sformułowania i uzasadnienia tego zarzutu nie pozwala uznać go za usprawiedliwiony.

Kontrola kasacyjna zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. poprzez wadliwą ocenę materiału

dowodowego dokonywana jest wyłącznie w aspekcie badania przestrzegania prawa

procesowego przy ustalaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2002 r., III CKN 271/01, OSNC 2004,

nr 2, poz. 26). Sąd Apelacyjny wskazał w oparciu o jakie dowody uznał, że strona

powodowa wykazała ostateczny koszt budowy lokalu pozwanej. Dopóki kasacja nie

wykaże, że ocena dowodów dokonana przez Sąd jest wynikiem istotnych błędów w

logicznym rozumowaniu, sprzeczności z doświadczeniem życiowym lub pominięcia

dowodów, które prowadzą do odmiennych wniosków, a ogranicza się do przedstawienia

własnej oceny, nie można uznać, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z

naruszeniem art. 233 k.p.c. (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lutego

2000 r., I CKN 321/98, OSNC 2000, nr 10, poz. 178). Ogólnikowe stwierdzenie zawarte

w kasacji, że wskazane w niej przepisy zostały naruszone w wyniku przyjęcia przez Sąd

za udowodnioną wysokość dochodzonego żądania, nie mogło więc stanowić podstawy

do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 6 k.c. w zw. z art. 233 i 224 k.p.c. Należy też

podkreślić, że pozwana w swojej obronie w toku postępowania nie podważała w istocie

dokonanego przez stronę powodową wyliczenia kosztów budowy przypadających na jej

lokal, lecz zasadę obciążenia jej „indywidualnymi kosztami budowy”. Pozwana miała zaś

niewątpliwie możliwość kwestionowania także wyniku ostatecznego rozliczenia kosztów

budowy dokonanego przez spółdzielnię, co miałoby wpływ na rozkład ciężaru dowodu w

wykazaniu poprawności tego wyliczenia.

W świetle warunków umowy zawartej przez strony nie może budzić wątpliwości,

że w umowie nie została określona ostateczna cena sprzedaży lokalu. Wskazuje na to

jednoznacznie użyte w § 3 sformułowanie o szacunkowym koszcie budowy lokalu w

wysokości 73.680 zł.

Bezzasadne było zatem stanowisko skarżącej, że strony określiły „wynagrodzenie

ryczałtowe” i zasądzenie na rzecz strony powodowej wyższej kwoty stanowiło

naruszenie art. 632 k.c. w wyniku niezastosowania tego przepisu. Jednocześnie

twierdzenie pozwanej, że strony ustaliły całkowicie odmienne, niż przewidziane przez

prawo spółdzielcze zasady ustalenia ceny za nabywany przez nią lokal, są wewnętrznie

sprzeczne z jej stanowiskiem, że Sąd Apelacyjny przy wyrokowaniu nie uwzględnił

należycie treści regulaminu spółdzielni w zakresie sposobu ustalania ceny za ten lokal.

Nie znajdowało również uzasadnienia stanowisko pozwanej, że sposób określenia ceny

5

budowanego lokalu w umowie zawartej przez strony, należy ocenić jako wprowadzenie

pozwanej w błąd. Stanowisko to pozostaje w związku z pozostałymi zarzutami kasacji

(naruszenie art. 226 Prawa Spółdzielczego w zw. z art. 384 k.c. oraz naruszenie art. 1

Prawa Spółdzielczego), których podstawą były twierdzenia skarżącej, że pominięto fakt,

iż strona powodowa jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność profesjonalną, zaś

pozwana pozostawała w stosunku do spółdzielni w roli konsumenta. Także to ogólne

stwierdzenie nie poparte szerszą argumentacją, ani też odwołaniem się do ustaleń

faktycznych, należy uznać za bezzasadne. Nie można bowiem pominąć, że treść

umowy łączącej strony w sposób oczywisty wskazuje, iż jej przedmiotem był lokal

użytkowy, a pozwana zeznała, że prowadzi w nim własną działalność gospodarczą.

Pozwana podnosiła też, że celem jej działania było nabycie lokalu użytkowego na

komercyjnych zasadach. Powyższe okoliczności nie świadczą o występowaniu

pozwanej przy zawieraniu umowy w charakterze konsumenta. Pozwana nie oferowała

zaś w procesie żadnych dowodów dla wykazania okoliczności, które pozwalałyby

przyjąć, iż istotnie nabywała lokal jako konsument. Samo zaś stwierdzenie, że pozwana

była konsumentem nie oznaczałoby, że zostały naruszone przepisy chroniące takie

osoby. W stosunkach umownych stwierdzenie naruszenia uprawnień konsumenckich

wymagałoby oceny, jakie konkretnie postanowienia umowy naruszają określone

przepisy prawa materialnego zapewniające ochronę konsumentom. W kasacji nie

wskazano zaś przepisów które miały być naruszone, a kwestionowane postanowienia

umowy odnosiły się wyłącznie do sposobu określenia ceny sprzedaży lokalu, co jak już

wyżej wskazano nie znajdowało podstaw oraz rzekomo nie dość dokładnego określenia

zakresu inwestycji. Tymczasem umowa zawarta przez strony precyzowała dostatecznie

jej przedmiot, określając między innymi położenie lokalu, jego powierzchnię i sposób

jego wykończenia przez wykonawcę robót.

Z przyczyn wyżej wskazanych kasacja była pozbawiona uzasadnionych podstaw i

należało ją oddalić na podstawie art. 39312

k.p.c.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w treści

art. 98 § 1 i 108 § 1 k.p.c.