II CK 487/04

Sygn. akt II CK 487/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Jan Górowski

w sprawie z powództwa W. S.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń - Spółce Akcyjnej Inspektoratowi w

K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 11 marca 2005 r., kasacji powoda

od wyroku Sądu Okręgowego w P. - Ośrodek Zamiejscowy w K. z dnia 14 maja 2004 r.,

sygn. akt XV1 Ca (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Powód wnosił o zasądzenie od pozwanego ubezpieczyciela 30.000 zł

odszkodowania za straty w należącym do niego samochodzie marki Ford Mustang,

powstałe w wypadku z dnia 8 stycznia 2002 r.

Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2003 r. oddalił powództwo. Sąd

ten ustalił, że powód wraz z żoną zaciągnęli na zakup samochodu kredyt w (…) Banku

2

G.(…) S.A Oddział w W. Tytułem zabezpieczenia tego kredytu dokonali przewłaszczenia

na kredytodawcę udziału 49/100 we własności samochodu, a ponadto cesji uprawnień z

tytułu ubezpieczenia samochodu AC. Z K. i Bank dokonał cesji tych uprawnień na rzecz

Polskiego Towarzystwa Finansowego S. A. w W. W tej sytuacji Sąd uznał, że powód nie

ma legitymacji do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, skoro jeszcze przed

wszczęciem procesu przeszło ono na osoby trzecie. Na rozprawie w dniu 2 lipca 2003 r.

Sąd zawiadomił na wniosek powoda Polskie Towarzystwo Finansowe o możliwości

wstąpienia do sprawy w charakterze powoda, lecz Towarzystwo nie zareagowało na to

zawiadomienie. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił powództwo z przyczyny braku

legitymacji czynnej po stronie powodowej.

Apelacja powoda od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Sądu

Okręgowego w Poznaniu, Ośrodek Zamiejscowy w K. z dnia 14 maja 2004 r. Sąd Ten

zaakceptował stanowisko prawne Sądu I - ej Instancji o braku legitymacji powoda,

podkreślając dodatkowo, że pomiędzy powodem W. S. a Towarzystwem Finansowym

nie zachodzi przypadek współuczestnictwa koniecznego, co przesądza o trafności

orzeczenia Sądu Rejonowego.

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył powód kasacją, w której zarzucił naruszenie

art. 60 k.c. oraz art. 87 § 1 i art. 328 § 2 k.p.c., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy podkreślić, ze nie doszło do skutecznego

przekształcenia procesu po stronie powodowej. Nie zachodzi bowiem w niej przypadek

współuczestnictwa koniecznego. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 lipca

1999 r. II CKN 395/98 (nie publ.), współuczestnictwo konieczne po stronie powodowej w

rozumieniu art. 195 § 1 k.p.c. ma miejsce wtedy, gdy legitymacja czynna przysługuje nie

każdemu z powodów oddzielnie, ale wszystkim łącznie, z takim skutkiem, że każdemu

działającemu oddzielnie można zarzucić brak pełnej legitymacji procesowej, co w

konsekwencji prowadzi do oddalenia powództwa. Kodeks postępowania cywilnego nie

określa, kiedy „łączny udział w sprawie jest konieczny”, gdyż współuczestnictwo

konieczne powstaje na tle konkretnej sytuacji prawnej, wynikającej z wyraźnego

przepisu ustawy lub z istoty spornego stosunku prawnego. Współuczestnictwo

konieczne nie zachodzi w przypadku, kiedy – jak w niniejszej sprawie - jeden ze

współwłaścicieli domaga się odszkodowania za zniszczoną rzecz (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 20 października 1975 r., III CRN 288/75, OSNC 1976, nr 10, poz.

3

211). W takiej sytuacji nie znajduje zastosowania art. 195 k.p.c., natomiast może

ewentualnie wejść w grę art. 196 k.p.c. Jak wskazał zaś Sąd Najwyższy w uzasadnieniu

postanowienia z dnia 19 września 1974 r., II Cz 172/74 (OSNC 1975, nr 12, poz. 173),

wstąpienie do sprawy w charakterze powoda na podstawie tego ostatniego przepisu,

może nastąpić nie samorzutnie przez osobę znajdującą się poza procesem, lecz tylko

na wniosek dotychczasowego powoda. Samorzutne zgłoszenie się osoby mającej

legitymację procesową - bez wniosku powoda – może być potraktowane, przy

wystąpieniu wymaganych okoliczności, co najwyżej jako zgłoszenie interwencji (orz.

Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1974 r., II Cz 172/ 74, (OSNCP 1975, nr 12, poz.

173).

Z powyższego wynika, że Polskie Towarzystwo Finansowe nie stało się powodem

w niniejszej sprawie. Oznacza to, że nie mogło udzielać powodowi Sędziakowi żadnego

pełnomocnictwa procesowego, na które powołuje się ten skarżący w kasacji, co

przesądza o bezpodstawności zgłoszonych zarzutów naruszenia art. 87 § 1 k.p.c. i art.

60 k.c.

Nie jest też usprawiedliwiony zarzut kasacji uchybienia art. 328 § 2 k.p.c.,

sprowadzający się do wytknięcia Sądowi Okręgowemu nadmiernej lakoniczności

uzasadnienia jego rozstrzygnięcia, polegającej zwłaszcza na nieustosunkowaniu się do

tego, czy udzielone powodowi Przez Towarzystwo Finansowe pełnomocnictwo jest

prawidłowe i skuteczne, czy też nie. W świetle tego, co zostało wyżej powiedziane,

kwestia ta nie ma znaczenia w sprawie, gdyż Towarzystwo nie stało się w niej

powodem.

Skoro zgłoszone zarzuty w kasacji okazały się nietrafne, podlegała ona oddaleniu

na podstawie art. 39312

k.p.c., jako bezpodstawna.