II CK 486/04

Sygn. akt II CK 486/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

w sprawie z powództwa M. i B. małżonków K.

przeciwko Skarbowi Państwa - Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii w G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 9 marca 2005 r.,

kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 20 kwietnia 2004 r.,

sygn. akt V Ca (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Powiatowy Lekarz Weterynarii w G. decyzją z dnia 23.12.2002 r. – powołując się

na podstawę prawną z art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 24.04.1997 r. o zwalczaniu chorób

zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej

(Dz. U. z 1999 r. Nr 66, poz. 752) odmówił przyznania M. i B. K. odszkodowania za

skierowane do uboju sanitarnego 11 sztuk bydła. U podstaw odmowy legło stwierdzenie,

że powodowie nie wykonali nakazu skierowania do uboju zwierząt oznaczonych

2

kolczykami nr (...)4 i (...)3, podstawili do uboju inne zwierzęta, powodując roznoszenie

choroby białaczki na pozostałe zwierzęta i tym samym uniemożliwili skuteczne

zwalczenie choroby. Powodowie na podstawie art. 25 ust. 5 powołanej ustawy wnieśli

powództwo do Sądu Rejonowego domagając się zasądzenia od Skarbu Państwa –

Powiatowego Lekarza Weterynarii kwoty 14.755,43 zł tytułem odszkodowania. Sąd

Rejonowy powództwo oddalił, natomiast Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 20.04.2004 r.,

powództwo uwzględnił. Wyrok ten zapadł przy następujących ustaleniach faktycznych:

Po badaniu przeprowadzonym 12.03.2001 r. stwierdzono, że w stadzie krów

należących do powodów są krowy chore na białaczkę. O istnieniu choroby powódka

powzięła wiadomość telefonicznie dopiero na początku czerwca 2001 r. Oznaczenia

chorych krów dokonał lekarz H. R. na podstawie numerów kolczyków. Wśród nich nie

było krowy oznaczonej kolczykiem nr (...)4, a była oznaczona kolczykiem o numerze

0(...). W dniu 4.06.2001 r. w gospodarstwie powódki stawili się weterynarze, którzy

krowie bez kolczyka, co do której powódka oświadczyła, że miała kolczyk nr 0(...) (z

pozytywnym wynikiem badań), nadano nowy kolczyk o numerze (...)1. W dniu 7.06.2001

r. co do tej krowy wydano decyzję o uboju, a następnie w dniu 29.06.2001 r. krowa

została zabita, zaś wynik badania poubojowego wykazał, że była chora.

Z decyzji o odszkodowaniu z dnia 11.10.2001 r. powódka powzięła wiadomość o

rozbieżnościach w numerach kolczyków, którymi znakowano krowy. W decyzji

wskazano bowiem, że została zabita krowa oznaczona numerem (...)4/(...)1 i wówczas

powódka w notatce sporządzonej przez lekarza R. poprawiła numer 0(...) na (...)4.

Okazało się następnie, że krowa oznaczona kolczykiem (...)4 jest nadal w stadzie, a

według wyników badań z 12.03.2001 r. jest chora na białaczkę. W tej sytuacji w dniu

22.11.2001 r. wydano decyzję o uboju. W dniu 18.12.2001 r. lekarze weterynarii będąc

na kontroli w gospodarstwie stwierdzili, że krowa ta nie została poddana ubojowi, była

ona wysokocielna i ze względów humanitarnych, nie wydano skierowania do uboju do

czasu wycielenia i wykarmienia cielęcia. Ostatecznie skierowanie do uboju wydano

10.05.2002 r. i uboju tego dokonano. Ustalono także, że odnośnie krowy oznaczonej

kolczykiem nr (...)3 (po nadaniu jej nowego numeru 95108), pierwszy nakaz uboju z dnia

6.01. 2000 r. został zrealizowany w rzeźni „Ł.(…)” w K. Powódka prawidłowo

zidentyfikowała tę krowę, co było istotne z uwagi na zagubiony kolczyk. Badanie

poubojowe wykazało, że była to krowa chora. Później okazało się, że pracownik

powodów K. T. znalazł w oborze zagubiony kolczyk o numerze (...)3 i założył go innej

krowie, która zgubiła kolczyk.

3

Przeprowadzone w dniu 27.03.2000 r. badanie wykazało, że w stadzie jest chora

krowa oznaczona kolczykiem o numerze (...)3. Nie wydano jednak wówczas nakazu jej

uboju, wychodząc z założenia, że jest aktualny nakaz ze stycznia 2000 r. Nakaz taki

wydano w czerwcu 2001 r., po kolejnych badaniach przeprowadzonych w dniu

12.03.2001 r. Nakaz uboju został zrealizowany 7.06.2001 r.

Dokonując oceny prawnej tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Okręgowy

uznał, że nie znalazło potwierdzenia stanowisko pozwanego Skarbu Państwa, jakoby

powodowie nie zastosowali się do poleceń Powiatowego Lekarza Weterynarii, a w

szczególności odnośnie do wykonania obowiązku uboju krów oznaczonych kolczykami o

numerach (...)4 i (...)3, wysłanie do uboju innej krowy, posiadanie jednej sztuki bydła

nieoznakowanej. Odnośnie krowy oznaczonej kolczykiem o numerze (...)4 uznano, iż

powódka została wprowadzona w błąd przez lekarza H. R. co do tego, która krowa miała

być poddana ubojowi, a następnie – po ujawnieniu pomyłki – wstrzymano nakaz uboju z

uwagi na cielność tej krowy. W odniesieniu zaś do krowy oznakowanej kolczykiem o

numerze (...)3, to okolicznością obciążającą powodów jest powtórzenie się tego

kolczyka u innej krowy. Ostatecznie jednak ubój pierwszej krowy został zrealizowany

w styczniu 2000 r., a drugiej – 7.06.2002 r. W konsekwencji brak podstaw do odmowy

przyznania powodom odszkodowania.

Pozwany Skarb Państwa zaskarżył ten wyrok kasacją zarzucając naruszenie art.

233 § 1 k.p.c., co miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 25 ust. 4 ustawy z dnia

24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa

oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 1999 r. Nr 66, poz. 552). Wskazując na

powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania względnie o jego zmianę i oddalenie

powództwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 22.12.2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U.

Nr 13, poz. 98) do rozpoznania kasacji od orzeczenia wydanego przed dniem 6.02.2005

r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Dokonując zatem oceny kasacji powoda na

podstawie art. 392 – 39319

k.p.c. należy w pierwszym rzędzie odnieść się do zarzutu

naruszenia przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dopiero

bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala ocenić, czy przy zastosowaniu

4

przepisu prawa materialnego nastąpiło bądź jego niewłaściwe zastosowanie bądź

dokonano błędnej wykładni.

Wnoszący kasację zarzucił – w ramach podstawy kasacyjnej z art. 3931

pkt 2

k.p.c. – naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny

dowodów. Uzasadniając ten zarzut pozwany Skarb Państwa podnosi, że nastąpiło

przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i brak odniesienia się w uzasadnieniu

wyroku do przyczyn nieuwzględnienia dowodów w postaci dokumentów urzędowych i

zeznań Powiatowego Lekarza Weterynarii. Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić

należy, że wady uzasadnienia wyroku nie są objęte zarzutem naruszenia art. 233 § 1

k.p.c. Jeżeli istotnie uzasadnienie orzeczenia nie zawiera wszystkich istotnych,

ustawowo wskazanych elementów, to adekwatny w tej sytuacji jest zarzut naruszenia

art. 328 § 2 k.p.c. Kasacja pozwanego Skarbu Państwa nie wskazuje jednak na

naruszenie tego przepisu, a zgodnie z art. 39311

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje

sprawę w granicach zaskarżenia kasacją oraz jej podstaw.

Zagadnienie, czy samodzielną podstawę kasacji może stanowić zarzut

naruszenia przez sąd II instancji zasady swobodnej oceny dowodów, było początkowo

sporne w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Ostatecznie przyjęto stanowisko, które

wyraża orzeczenie z dnia 14.01.2000 r. I CKN 1169/99 (OSNC 2000, nr 7 – 8, poz. 139).

Stwierdzono tam, że postawienie w kasacji zarzutu obrazy art. 233 § 1 k.p.c. nie może

polegać na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego, ustalonego przez

niego na podstawie własnej oceny dowodów. Skarżący może tylko wskazywać,

posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, że sąd II instancji rażąco naruszył

ustanowione w wymienionym przepisie zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów i

że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji tego należy

przyjąć, że ocena dowodów może być przedmiotem kontroli kasacyjnej tylko wtedy, gdy

w świetle dyrektyw wynikających z art. 233 § 1 k.p.c. okazała się ona rażąco wadliwa lub

oczywiście błędna. Nie będzie więc spełniało wymagania należytego uzasadnienia

naruszenia wskazanego przepisu samo powołanie się na fakt odmowy przez sąd II

instancji przyjęcia wiarygodności określonych dowodów; niezbędne jest jeszcze

wskazanie, realnych w danej sprawie przyczyn, dla których taka ocena dowodów nie

spełnia przesłanek określonych w tym przepisie.

Odnosząc te uwagi do okoliczności sprawy stwierdzić należy, iż przedstawiony w

kasacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie spełnia tych wymagań. W uzasadnieniu

tego zarzutu podnosi się, iż sąd II instancji pominął dokumentację dotyczącą badania

5

zwierząt, wydania nakazu uboju oraz odmowy przyznania odszkodowania. Wysuwa się

też sugestię, jakoby powodowie celowo manipulują oznakowaniem krów kolczykami,

podmieniają krowy kierowane do uboju i w ten sposób uzyskują nienależne

odszkodowania od Skarbu Państwa.

Takie uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie jest prawidłowe,

gdyż nie spełnia wskazanych wyżej wymagań. Wbrew zarzutom sąd II instancji miał

przecież na uwadze urzędową dokumentację dotyczącą przeprowadzonych badań

weterynaryjnych i wydanych poleceń uboju. Nie ograniczył się jednak do tych dowodów,

lecz ustalił okoliczności i przyczyny z powodu których nastąpiło opóźnienie w realizacji

uboju chorych krów oznaczonych kolczykami o numerach (...)4 i (...)3. W pierwszym

przypadku ustalono, iż pomyłka w oznakowaniu zwierzęcia nastąpiła przez nieuwagę

weterynarza, a następnie wstrzymanie uboju nastąpiło z uwagi na cielność krowy. Tych

ustaleń pozwany Skarb Państwa skutecznie nie podważa, nie wskazuje też, iż dając

wiarygodność zeznaniom powódki i lekarza R. w sposób rażąco naruszono zasadę

swobody oceny dowodów. W drugim przypadku także w sposób przekonywujący

ustalono i wykazano, iż opóźnienie w uboju zwierzęcia nie wynikło z przyczyn, które

obciążają powodów. Należy przy tym zauważyć, że jeśli dotychczasowe postępowanie

powodów mogło wskazywać, iż celowo utrudniają zwalczenie choroby, to przecież

mając taką świadomość lekarze Inspekcji Weterynaryjnej powinni podjąć niezbędne

działania zabezpieczające dowody dla wykazania takich praktyk i przeciwdziałające tym

praktykom. Nie można także uznać za prawidłową dotychczasowej praktyki w

odniesieniu do znacznego opóźnienia w powiadamianiu właściciela zwierząt o wykryciu

choroby, do sposobu identyfikacji chorych sztuk, wydania jednoznacznych i

niezwłocznych poleceń uboju oraz egzekwowania tych nakazów. Jest to szczególnie

istotne w odniesieniu do tych właścicieli bydła, którzy podejmują lub mogą podejmować

działania utrudniające względnie uniemożliwiające prawidłową i szybką likwidację

ujawnionej choroby u niektórych sztuk bydła.

W konsekwencji tego stwierdzić należy, iż jeśli ustalane fakty nie pozwalają

przypisać powodom, iż świadomie i celowo nie zastosowali się do wykonania obowiązku

uboju chorych sztuk bydła, to brak podstaw do odmowy przyznania im odszkodowania,

skoro nie wykazano spełnienia przesłanek warunkujących taką odmowę, a wskazanych

w art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 24.04.1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt,

badania zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz.U. z 1999, Nr 66,

6

poz. 752 z późn. zm.). W tej sytuacji nie zachodzi potrzeba dokonywania wykładni tego

przepisu, skoro Sąd go nie stosował.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 39312

k.p.c., orzeczono jak w sentencji.