III CK 655/04

Sygn. akt III CK 655/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 czerwca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Tadeusz Domińczyk

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. M.

przeciwko Miastu i Gminie Uzdrowiskowej M.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 17 czerwca 2005 r., kasacji strony

pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach procesu w postępowaniu

kasacyjnym.

Uzasadnienie

Pozwana Gmina Uzdrowiskowa M., w kasacji od wyroku Sądu drugiej instancji

zasądzającego od niej kwotę 22897 zł (z odsetkami, co do których wyrok sądu pierwszej

instancji nie uległ zmianie) przytoczyła naruszenie art. 471 k.c. w związku z art. 3, art. 6

ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i

zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zarzuciła również

2

naruszenie przepisów postępowania tj. art. 378 § 1 k.p.c. i art. 391 w zw. z art. 316

k.p.c. art. 227, 230 i 233 k.p.c.

Skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie jej apelacji lub

o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Sformułowanie drugiej podstawy kasacji nie pozwala wyłowić z obszernego tekstu

przedstawionego jako kilkadziesiąt zdań równorzędnie złożonych, postaci zarzucanego

naruszenia przepisów postępowania. Wynika z nich sprzeciw wobec ustalonej podstawy

faktycznej bez wskazania jednak naruszenia reguł budowy tej podstawy. Odniesienie się

do każdego twierdzenia pozwanej wymagałoby ponownej oceny zgromadzonego

materiału i rekonstrukcji zdarzeń prowadzących zdaniem powoda do wyrządzenia mu

szkody. Taki zabieg nie jest jednak możliwy w postępowaniu kasacyjnym

przeznaczonym dla oceny wykładni lub stosowania prawa.

Ze względu na przedstawiony sposób przytoczenia drugiej podstawy kasacji (art.

3931

pkt 2 k.p.c.) nie może być ona uwzględniona. Nie można natomiast uznać

pierwszej podstawy kasacji za nieusprawiedliwioną.

Sąd drugiej instancji zakreślił granice podstawy faktycznej roszczenia powoda do

szkód spowodowanych niedrożnością kanalizacji burzowej przebiegającej przez jego

nieruchomość i wskazał, że powód nie udowodnił, aby przelewanie się wody z ul. P. na

działkę powoda było spowodowane niedrożnością kanalizacji (rur) na tej działce, nie

złożył wniosków dowodowych pozwalających oddzielić tę przyczynę zalewania działki od

innych (deszcz nawalny w lipcu 2002 r.) oraz wniosków pozwalających ustalić stopień

zawilgocenia budynku wywołany omawianą przyczyną.

Przyjął Sąd drugiej instancji za udowodnione, że wyłączną przyczyną zniszczenia

domku kempingowego była wadliwa instalacja burzowa na tej działce i ta sama

przyczyna odnosi się do zniszczenia wierzchniej warstwy gruntu przez ścieki skażone

fekaliami pochodzącymi z nielegalnych przyłączy do kanalizacji burzowej. Wysokość

szkody opisanej w tym fragmencie wynosi 21.396,74 zł a naprawa domku

kempingowego równa się kwocie 7.372,47 zł. Przechodząc do odpowiedzialności

pozwanej Sąd Apelacyjny nie wypowiedział się stanowczo odnośnie do podstawy

prawnej wyroku. Sformułowanie „nie ma też wpływu na skuteczność apelacji pozwanego

zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 415 k.c.” jest niezrozumiałe w świetle

jednoznacznego wskazania tego przepisu jako podstawy prawnej wyroku

3

zasądzającego odszkodowanie. W następnym zdaniu Sąd Apelacyjny zarzucił sądowi

pierwszej instancji niewyartykułowanie w czym upatruje przesłanki odpowiedzialności

pozwanej na gruncie przepisu art. 4201

k.c., którego sąd pierwszej instancji nie powołał

a sąd drugiej instancji zdystansował się w dalszej części swych rozważań

(lecz z wahaniem) od rozstrzygania powództwa na podstawie deliktowej. Dalsza część

uzasadnienia wskazuje wyraźnie na to, że reżim kontraktowej odpowiedzialności został

przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia.

Skarżącej Gminie nie można odmówić słuszności gdy wywodzi, że zgromadzony

w sprawie materiał nie daje podstaw do przyjęcia węzła obligacyjnego i nienależytego

wykonania przez Gminę zobowiązanie.

Po pierwsze, uwzględniając nawet treść prawomocnego wyroku z 29 czerwca

2001 r. [I C (…)] i pomijając brak stanowczego ustalenia okresu, w którym szkoda

została wyrządzona, można stwierdzić, że od daty uprawomocnienia się tego wyroku

pozwana stała się posiadaczem służebności w złej wierze, a w toku procesu ponosiła

odpowiedzialność (art. 230 w zw. z art. 225 k.c.) jak posiadacz w złej wierze. Jednak nie

ma podstaw aby z wyroku windykacyjnego wywodzić istnienie zobowiązania

usprawiedliwiającego roszczenie odszkodowawcze na podstawie art. 471 k.c. Przepis

ten określa skutek niewykonania istniejącego zobowiązania tymczasem wyrok

nakazujący odróżnienie cudzej nieruchomości potwierdza i opatruje następnie sankcją

przymusu podmiotowe prawo rzeczowe a nie obligacyjne.

Po drugie, z przepisów art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz

art. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę (...) nie można wywodzić roszczenia

jako skutku zobowiązania (art. 353 § 1 k.c.) ani odpowiedzialności za szkodę w ramach

art. 471 k.c.

Po trzecie, brak jakichkolwiek ustaleń w sprawie odnośnie do zawarcia

z powodem umowy o odprowadzania ścieków przez gminę lub przedsiębiorstwo

wodno-kanalizacyjne. Dodać należy, że przedsiębiorstwo mające podmiotowość prawną

odpowiadałoby samoistnie, natomiast odpowiedzialność gminy wchodziłaby w grę,

gdyby działalność w zakresie od prowadzania ścieków prowadziła gminna jednostka

organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej.

Obowiązek utrzymywania w należytym stanie urządzeń naziemnych oraz

podziemnych ma charakter ogólny niewymagający powstania wpierw zobowiązania

a roszczenia o wyrządzenie szkody spowodowanej brakiem dbałości o stan tych

4

urządzeń przysługują nie w relacji obligacyjnej między wierzycielem a dłużnikiem lecz w

relacji między sprawcą szkody a poszkodowanym.

Przyjęcie przez Sąd Apelacyjny podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie znajdującej

usprawiedliwienia w przedstawionym w uzasadnieniu stanie faktycznym usprawiedliwia

zarzut naruszenia wskazanych w kasacji przepisów prawa materialnego. Dlatego Sąd

Najwyższy na podstawie art. 39313

§ 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.