V CK 74/05

Sygn. akt V CK 74/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 sierpnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

SSN Tadeusz Żyznowski

w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości Zakładów Mechanicznych "L.(...)"

Spółki z o.o. w W.

przeciwko Bankowi (...) S.A. w W. - Oddziałowi w L. o zapłatę, po rozpoznaniu na

rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 11 sierpnia 2005 r., kasacji strony powodowej od

wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 9 czerwca 2004 r., sygn. akt I ACa (...),

oddala kasację i zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5400 zł (pięć

tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Syndyk masy upadłości Zakładów Mechanicznych „L.(...)” spółki z o.o. w W., w

pozwie skierowanym przeciwko Bankowi (...) S.A. w W. – Oddział w L., wnosił o

zasądzenie od pozwanego kwoty 392 256,59 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 29

maja 2002 r. do dnia zapłaty.

2

Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2004 r. Sąd Okręgowy – Sąd Gospodarczy w L.

oddalił powództwo, przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia i

wnioski.

W dniu 8 sierpnia 1997 r. pozwany otworzył rachunek bieżący dla spółki z o.o.

pod firmą Zakłady Mechaniczne „L.(...)” z siedzibą w W. o numerze (...), po czym w dniu

19 marca 2001 r. przyznał jej w tym rachunku kredyt w wysokości 1 000 000 zł; był to

jedyny rachunek bieżący spółki w pozwanym Banku. W celu zabezpieczenia kredytu

spółka „L.(...)” w dniu 19 marca 2001 r. przelała na pozwanego swoją wierzytelność w

kwocie 1 195 600 zł w stosunku do dłużnika K.(...) S.A. – Oddział Zakłady Górnicze

„L.(...)”. W § 6 umowy przelewu strony postanowiły, że w okresie terminowej spłaty

zobowiązań z tytułu kredytu należności przekazywane przez dłużnika scedowanej

wierzytelności będą przekazywane na rachunek cedenta, natomiast w razie powstania

zaległości w spłacie jakiejkolwiek należności z tytułu umowy kredytowej Bank będzie

uprawniony do wezwania dłużnika cedenta do spłaty scedowanych wierzytelności

bezpośrednio na rzecz Banku (na wskazany rachunek bankowy) oraz do zaliczania tych

spłat bezpośrednio na poczet należności kredytowych. W dniu 14 listopada 2001 r.

spółka „L.(...)” w celu zabezpieczenia udzielonego kredytu przelała na pozwanego swoją

wierzytelność w kwocie 811 830 zł w stosunku do dłużnika K.(...) S.A. – Oddział Zakłady

Górnicze „R.(...)”. Także w tej umowie strony postanowiły, że w okresie terminowej

spłaty zobowiązań z tytułu kredytu należności przekazywane przez dłużnika scedowanej

wierzytelności będą przekazywane na rachunek cedenta, natomiast w razie powstania

zaległości w spłacie jakiejkolwiek należności z tytułu umowy kredytowej Bank będzie

uprawniony do wezwania dłużnika cedenta do spłaty scedowanych wierzytelności

bezpośrednio na rzecz Banku (na wskazany rachunek bankowy) oraz do zaliczania tych

spłat bezpośrednio na poczet należności kredytowych.

Pismem z 7 stycznia 2002 r. pozwany poinformował dłużnika K.(...) S.A. –

Oddział Zakłady Górnicze „R.(...)” o cesji wierzytelności i wezwał go do wpłat należności

na rachunek nr (...). W dniu 8 lutego 2002 r. strony sporządziły aneks do umowy

przelewu z dnia 14 listopada 2001 r., którym zmieniły jej § 6, postanawiając, że pozwany

ma prawo do zaliczenia na spłatę zobowiązań kredytobiorcy środków pieniężnych z

tytułu realizacji wierzytelności objętych umową aż do ich całkowitej spłaty. Jeżeli termin

płatności wierzytelności przypada przed terminem spłaty kredytu udzielonego cedentowi

lub dłużnik wierzytelności scedowanej uregulował swoje zobowiązanie przed terminem

płatności i równocześnie przed terminem spłaty kredytu, pozwany ma prawo do blokady

3

na rachunku bankowym nr (...) należności, które wpłyną przed terminem spłaty kredytu,

jako jego zabezpieczenie. Wskazany rachunek był wewnętrznym rachunkiem

pozwanego Banku i spółka „L.(...)” nie mogła z niego korzystać.

Dnia 13 lutego 2002 r. dłużnik K.(...) S.A. – Oddział Zakłady Górnicze „R.(...)”

przelał na rachunek pozwanego o numerze (...) kwotę 443 006,40 zł.

W dniu 18 lutego 2002 r. spółka „L.(...)” zawarła z pozwanym umowę

przewłaszczenia ruchomości na zabezpieczenie kredytu udzielonego jej 19 marca 2001

r. Wartość ruchomości oznaczono w umowie kwotą 1 057 862 zł, strony postanowiły

jednak, że z chwilą przejęcia przewłaszczonych rzeczy w posiadanie pozwany dokona

ich wyceny w celu ustalenia rzeczywistej wartości rynkowej, oraz że na poczet

zadłużenia zaliczana będzie kwota uzyskana ze sprzedaży, pomniejszona o kwotę

naliczonego podatku VAT. W razie zbycia przedmiotu przewłaszczenia pozwany w dniu

otrzymania kwoty ze sprzedaży powinien zmniejszyć o tę kwotę zadłużenie z tytułu

niespłaconego kredytu, a ewentualną nadwyżkę między kwotą uzyskaną ze sprzedaży a

wysokością zadłużenia kredytobiorcy przekazać niezwłocznie przewłaszczającemu.

Na wniosek spółki „L.(...)” pozwany w dniu 12 marca 2002 r. przekazał jej część

środków zgromadzonych na rachunku nr (...) z przeznaczeniem na wypłatę

wynagrodzenia za pracę pracownikom spółki.

Na skutek wniosku, który wpłynął do Sądu Rejonowego w L. w dniu 29 kwietnia

2002 r., postanowieniem tego Sądu z dnia 27 maja 2002 r. ogłoszono upadłość spółki

„L.(...)”. Natomiast w dniu 29 maja 2002 r. pozwany dokonał przeksięgowania kwoty 392

256, 59 zł z rachunku nr (...) na inny rachunek wewnętrzny, służący do

ewidencjonowania zadłużenia spółki „L.(...)”, tytułem spłaty wymagalnego kredytu.

Pismem z 13 czerwca 2002 r. syndyk masy upadłości spółki „L.(...)” zwrócił się do

pozwanego o zwrot kwoty 392 256,59 zł na rachunek masy upadłości, jednak pozwany

nie wyraził na to zgody. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2002 r. Sąd Rejonowy w L.

wyłączył z masy upadłości spółki „L.(...)” ruchomości przewłaszczone na podstawie

umowy z dnia 18 lutego 2002 r., po czym syndyk wydał je pozwanemu, określając ich

wartość na kwotę 146 400 zł.

Zebrany materiał dowodowy nie dostarczył podstaw do przyjęcia – stwierdził Sąd

Okręgowy – by w lutym 2002 r. wpłynęła na rachunek bieżący spółki „L.(...)” jakakolwiek

kwota pieniężna, która zostałaby następnie, już po ogłoszeniu upadłości spółki,

przeksięgowana czy potrącona przez pozwanego jako spłata kredytu. Środki

pochodzące od K.(...) S.A. – Oddział Zakłady Górnicze „R.(...)” w kwocie 443 006,40 zł

4

zostały wpłacone na rachunek wewnętrzny Banku, a nie spółki, natomiast zawarcie

umowy przelewu upoważniało pozwanego do dysponowania wierzytelnością nawet bez

sporządzenia aneksu z dnia 8 lutego 2002 r. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że

pozwany został zaspokojony w ramach umowy przewłaszczenia, strona powodowa nie

wykazała przecież, że pozwany sprzedał ruchomości, za cenę określoną w umowie, a

wręcz przeciwnie sama określiła ich wartość na kwotę 146 400 zł, która nawet po

uwzględnieniu wpłaty pochodzącej od K.(...) S.A. – Oddział Zakłady Górnicze „R.(...)”

nie wyczerpuje roszczeń Banku wynikających z umowy kredytowej. W tym stanie rzeczy

brak – zdaniem Sądu Okręgowego – podstaw do uwzględnienia powództwa w oparciu o

przepisy art. 34 – 37 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24

października 1934 r. – Prawo upadłościowe (jedn. tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz.

512 ze zm. – dalej: „Pr. upadł.”) czy art. 405 k.c. Nie ma również podstaw do

zastosowania art. 54 Pr. upadł., gdyż umowy przelewu zostały zawarte w 2001 r., aneks

do umowy przelewu – w dniu 8 lutego 2002 r., a wniosek o ogłoszenie upadłości spółki

„L.(...)” złożony został dopiero w dniu 29 kwietnia 2002 r.

Sąd Apelacyjny w W., po rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji powoda,

wyrokiem z dnia 9 czerwca 2004 r. oddalił apelację. Sąd ten zaaprobował ustalenia

faktyczne Sądu pierwszej instancji i uznał je za własne, a gdy chodzi o ocenę jurydyczną

przeprowadził następującą argumentację.

Dokonany przez spółkę „L.(...)” przelew wierzytelności na zabezpieczenie

udzielonego kredytu spowodował przejście przelewanych wierzytelności z majątku

spółki do majątku pozwanego Banku. Pozwany stał się w miejsce cedenta wierzycielem

K.(...) S.A. – Zakładów Górniczych „L.(...)” oraz „R.(...)” i przysługiwały mu wobec tych

wierzytelności takie same uprawnienia, jakie miał wcześniej cedent. Zatem pozwany

mógł nimi rozporządzać i to nawet przed terminem wymagalności zabezpieczonej

wierzytelności z umowy kredytowej. W umowie przelewu strony mogą określić zasady

korzystania przez cesjonariusza z przelanej wierzytelności, a niezastosowanie się do

tych zasad uzasadnia odpowiedzialność cesjonariusza z tytułu nienależytego wykonania

zobowiązania, jednak nie powoduje nieskuteczności dokonanych przez niego

rozporządzeń cedowaną wierzytelnością. Zatem środki pieniężne uzyskane przez

pozwanego w wyniku realizacji przelanych na niego wierzytelności stanowiły jego

własność i to bez względu na to, czy realizując je postąpił zgodnie z umową i celem

przelewu. Na podstawie aneksu z dnia 8 lutego 2002 r. pozwany był uprawniony do

realizacji cedowanej wierzytelności jeszcze przed terminem wymagalności

5

zabezpieczonej wierzytelności, czyli przed terminem spłaty kredytu, i do gromadzenia na

odrębnym rachunku środków wpływających od dłużnika z realizacji cedowanej

wierzytelności. Tego rodzaju postanowienie umowne, dodatkowo ułatwiające

zaspokojenie się cesjonariusza z przelanej wierzytelności, nie sprzeciwia się

właściwości przelewu na zabezpieczenie i jest dopuszczalne w świetle art. 3531

k.c.

Bezspornie termin płatności kredytu upływał z dniem 15 marca 2002 r., wobec czego

pozwany mógł po nadejściu terminu spłaty kredytu zaspokoić swoje roszczenie ze

środków znajdujących się na jego odrębnym rachunku wewnętrznym. Chwila dokonania

operacji rachunkowej, polegającej na przeksięgowaniu spornej kwoty z jednego konta

na drugie, nie miała w tej sytuacji istotnego znaczenia, podobnie jak chwila

zawiadomienia kredytobiorcy o skorzystaniu z zabezpieczenia i zrealizowaniu przelanej

wierzytelności na spłatę kredytu.

W kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego powód – powołując się na obydwie

podstawy z art. 3931

k.p.c. – wnosił o jego uchylenie i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej wskazał na

naruszenie przepisów: art. 728 k.c. przez niewłaściwe rozumienie znaczenia skutków

prawnych wpisu na rachunku bankowym klienta, art. 34 – 37 Pr. upadł. przez ich

pominięcie, oraz art. 3531

k.c. w związku z § 6 umowy przelewu z dnia 14 listopada 2002

r. przez przyjęcie, że pozwany, zaliczając dokonaną w dniu 13 lutego 2002 r. wpłatę w

wysokości 392 256, 59 zł na zaspokojenie przyszłych roszczeń z umowy kredytowej,

uczynił to zgodnie z treścią i celem umowy przelewu wierzytelności. Natomiast w

ramach drugiej podstawy – podniósł zarzut obrazy art. 233 § 1 k.p.c. przez pominięcie:

po pierwsze, skutków prawnych umowy przewłaszczenia ruchomości z dnia 18 lutego

2002 r., w szczególności przejścia prawa własności przewłaszczonych ruchomości na

rzecz Banku już w chwili podpisania umowy, po drugie, treści dokonanego przez

pozwanego zgłoszenia wierzytelności z dnia 25 lipca 2002 r., w którym pozwany

wskazał niewłaściwą kwotę należności głównej i odsetek, a ponadto art. 244 k.p.c. przez

pozbawienie wyciągu bankowego z dnia 29 maja 2002 r. mocy dowodowej dokumentu

urzędowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że – ze względu na regulację zawartą w art. 3

ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego

oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) –

do rozpoznania złożonej kasacji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego

6

w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 lutego 2005 r. i w takim brzmieniu będą one

powoływane w uzasadnieniu.

Przystępując w pierwszej kolejności do rozważenia powołanej podstawy

kasacyjnej z art. 3931

pkt 2 k.p.c., trzeba przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego, w ramach tej podstawy nie jest wprawdzie

wyłączona możliwość wytoczenia sądowi drugiej instancji zarzutu naruszenia art. 233 §

1 k.p.c., jednak stawiając taki zarzut skarżący może jedynie wskazywać i to wyłącznie

za pomocą argumentów jurydycznych, że sąd drugiej instancji rażąco naruszył

ustanowione w wymienionym przepisie zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów i

że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Obraza art. 233 § 1 k.p.c. nie

może natomiast polegać na bezzasadnym pominięciu przez sąd dowodu służącego

wykazaniu faktu o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy, uchybienie takie

wykracza bowiem poza zakres regulacji wynikającej z powołanego przepisu (zob.

orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 29 października 1996 r., II CKN 8/96, OSNC

1997, nr 3, poz. 30; z dnia 22 lutego 1997 r., I CKN 34/96, nie publ.; z dnia 16

października 1997 r., II CKN 393/97, nie publ.; z dnia 17 kwietnia 1998 r., II CKN 704/97,

OSNC 1998, nr 12, poz. 214; z dnia 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 2000, nr

7-8, poz. 139; z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/00, OSNC 2000, nr 10, poz. 189).

Wskazując na naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c., skarżący podniósł, że przy

ocenie materiału dowodowego Sąd Apelacyjny pominął skutki umowy przewłaszczenia z

dnia 18 lutego 2002 r. oraz treść zgłoszenia wierzytelności z dnia 25 lipca 2002 r.

Odnosząc się do przytoczonego zarzutu, trzeba przede wszystkim stwierdzić, że jego

uzasadnienie nie jest adekwatne do treści wskazanego przepisu, który miał doznać

naruszenia. Obowiązek uwzględnienia przy orzekaniu przez sąd drugiej instancji

materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu

apelacyjnym wynika z art. 382 k.p.c., stąd pominięcie części zebranego materiału

narusza ten właśnie przepis, a nie art. 233 § 1 k.p.c. Co się tyczy skutków prawnych

umowy przewłaszczenia z dnia 18 lutego 2002 r., trzeba dodatkowo zauważyć, że Sąd

Apelacyjny objął fakt zawarcia tej umowy swoimi ustaleniami, natomiast oceny

jurydycznej tej czynności nie można skutecznie kwestionować w ramach podstawy

kasacyjnej z art. 3931

pkt 2 k.p.c. Podobnie ma się rzecz, gdy chodzi o ocenę skutków

prawnych wpisu na rachunek bankowy, podlegają one ocenie przez pryzmat prawa

materialnego, stąd wskazanie na naruszenie art. 244 k.p.c. nie może prowadzić do

zakwestionowania prawidłowości dokonanej oceny.

7

Z powyższych względów powołaną przez skarżącego podstawę kasacyjną z art.

3931

pkt 2 k.p.c. uznać trzeba za nieuzasadnioną, co równocześnie oznacza, że dla

oceny trafności podniesionego w kasacji zarzutu naruszenia prawa materialnego

miarodajny jest stan faktyczny sprawy przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku.

U podstaw podniesionego w kasacji zarzutu naruszenia przepisów art. 728 k.c. i

art. 34 – 37 Pr. upadł., legło założenie, że posiadaczem rachunku bankowego, na który

pozwany w dniu 29 maja 2002 r. przeksięgował kwotę 392 256,59 zł, była spółka „L.(...)”

oraz że skutkiem prawnym wpisu dokonanego na ten rachunek było uzyskanie przez

jego posiadacza uprawnienia do posłużenia się wyciągiem jako dokumentem

urzędowym, a tym samym do rozporządzania wskazanymi w nim środkami. Prowadzone

wywody zmierzały do wykazania, że środki pieniężne przekazane przez K.(...) S.A. –

Oddział Zakłady Górnicze „R.(...)” należały do majątku spółki „L.(...)”, oraz że pozwany

dokonał potrącenia swojej wierzytelności z tytułu kredytu z wierzytelności tej spółki do

wysokości 392 256,59 zł, naruszając w ten sposób przepisy art. 34 – 37 Pr. upadł. W

związku z tak ujętym zarzutem kasacyjnym w pierwszej kolejności zachodzi potrzeba

przypomnienia znaczenia i skutków prawnych przelewu na zabezpieczenie.

W praktyce przelew na zabezpieczenie służy różnym celom gospodarczym,

najczęściej zabezpieczeniu kredytu udzielonego zbywcy wierzytelności (cedentowi)

przez jej nabywcę (cesjonariusza). Swoisty cel gospodarczy, któremu służy tego rodzaju

przelew, jest cechą odróżniającą go od innych postaci przelewu. Strony umawiają się,

że przelana wierzytelność zabezpiecza kredyt uzyskany przez cedenta, a cesjonariusz

zobowiązuje się zrealizować nabytą wierzytelność o tyle, o ile tego wymaga jego

zaspokojenie z tytułu uzyskanego kredytu, natomiast resztę wierzytelności przelać z

powrotem na cedenta, a gdyby ją już zrealizował, wydać mu sumę ściągniętą ponad

swoją wierzytelność. W doktrynie konstrukcja prawna przelewu na zabezpieczenie nie

jest wprawdzie postrzegana jednolicie, niemniej zgodnie przyjmuje się, że należy do

niego stosować przepisy kodeksu cywilnego o przelewie wierzytelności (art. 509 – 516

k.c.). Zatem nie ulega wątpliwości, i co do tego panuje również zgoda w nauce prawa,

że w wyniku przelewu na zabezpieczenie przelewana wierzytelność przechodzi z

cedenta na cesjonariusza. Oznacza to, że cesjonariusz nabywa tę wierzytelność – jak

stanowi art. 509 § 2 k.c. – z wszelkimi związanymi z nią prawami. Według zamiaru stron,

przelana wierzytelność nie ma wprawdzie definitywnie wejść do majątku cesjonariusza,

z prawnego punktu widzenia należy jednak do jego majątku. O uprawnieniach

cesjonariusza przesądza z reguły treść umowy przelewu na zabezpieczenie, ponieważ

8

między stronami dochodzi najczęściej do dodatkowego porozumienia (pactum fiduciae),

w którym cesjonariusz zobowiązuje się, że nie będzie czynił z przelanej wierzytelności

innego użytku niż zaspokojenie z tytułu przysługującej mu wierzytelności. Jak zgodnie

przyjmuje się w nauce prawa, cesjonariusz może rozporządzać przelaną wierzytelnością

na rzecz osób trzecich, może ją od razu zbyć czy zrealizować i to nawet przed terminem

wymagalności wierzytelności zabezpieczonej. Wszystkie te czynności będą w pełni

skuteczne, cesjonariusz może jednak ponosić odpowiedzialność wobec cedenta z tytułu

nienależytego wykonania zobowiązania, gdyż zgodnie z porozumieniem zawartym z

cedentem powinien powstrzymać się od tego rodzaju działań, jeżeli nie będą one

konieczne dla realizacji wierzytelności zabezpieczonej.

Przenosząc te rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy, trzeba

podkreślić, że w wyniku umowy przelewu z dnia 14 listopada 2001 r. wierzytelność w

kwocie 811 830 zł przysługująca spółce „L.(...)” w stosunku do K.(...) S.,A. – Oddział

Zakłady Górnicze „R.(...)” przeszła do majątku pozwanego Banku. Tym samym środki

pieniężne uzyskane od dłużnika na zaspokojenie tej wierzytelności weszły do majątku

pozwanego, nie zaś – jak zakłada skarżący – do majątku spółki „L.(...)”. Oceny tej w

niczym nie zmienia fakt przekazania przez pozwanego części uzyskanej sumy spółce

„L.(...)” na wypłatę wynagrodzenia za pracę pracownikom spółki, ani fakt późniejszego

przeksięgowania kwoty 392 256,59 zł z rachunku wewnętrznego nr (...) na inny

rachunek wewnętrzny służący do ewidencjonowania zadłużenia spółki „L.(...)”. Wywody

skarżącego zmierzające do wykazania, że sam wpis na rachunek bankowy operacji

powodującej zmianę stanu środków o kwotę 392 256,59 zł, upoważniał spółkę „L.(...)” do

rozporządzania tymi środkami, nie mogą odnieść zamierzonego skutku co najmniej z

dwóch powodów. Po pierwsze, kwota 392 256,59 zł należąca do majątku pozwanego

została – jak wynika z wiążących ustaleń faktycznych – przeksięgowana w dniu 29 maja

2002 r. z jednego rachunku wewnętrznego Banku na drugi jego rachunek wewnętrzny, a

nie na rachunek spółki „L.(...)” (spółkę „L.(...)” łączyła z pozwanym umowa rachunku

bankowego nr (...), a wyciąg bankowy z dnia 29 maja 2002 r., na który powołuje się

skarżący, dotyczył rachunku nr (...)). Po drugie, wpis na rachunek bankowy ma – wbrew

odmiennym zapatrywaniom skarżącego – charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny.

Skoro zaś środki pieniężne przekazane przez K.(...) S.A. – Oddział Zakłady Górnicze

„R.(...)” weszły do majątku pozwanego, to ich przeksięgowanie z jednego rachunku

wewnętrznego na inny rachunek wewnętrzny pozwanego było jedynie czynnością

techniczną Banku, z której skarżący nie może wywodzić uprawnienia do rozporządzania

9

sporną kwotą 392 256,59 zł. Kończąc ten wątek rozważań, trzeba stwierdzić, że

postawiony zarzut naruszenia art. 728 k.c. jest nieadekwatny do stanu faktycznego

sprawy, natomiast techniczne zaksięgowanie środków własnych na spłatę wierzytelności

z tytułu kredytu nie może być uznane za potrącenie wierzytelności, o którym mowa w

art. 498 k.c. Pozbawiony racji jest tym samym zarzut obrazy przepisów art. 34 – 37 Pr.

upadł.

Przystępując do oceny kolejnego zarzutu kasacji, mianowicie zarzutu naruszenia

art. 3531

k.c., mającego polegać na niesłusznym uznaniu, że postanowienie § 6 umowy

przelewu z dnia 14 listopada 2001 r. w brzmieniu ustalonym aneksem z 8 lutego 2002 r.,

było zgodne z treścią powołanego przepisu, trzeba stwierdzić, że tak sformułowany

zarzut kasacyjny nie mógł doprowadzić do osiągnięcia skutku zamierzonego przez

skarżącego. Powołany przepis stanowi, że strony zawierające umowę mogą ułożyć

stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się

właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Z

powołaniem się na ten właśnie przepis Sąd Apelacyjny uznał, że strony umowy

przelewu mogły określić swoje uprawnienia i obowiązki w sposób wskazany w aneksie z

8 lutego 2002 r. Skoro intencją skarżącego było zakwestionowanie trafności tej oceny,

powinien wskazać na naruszenie art. 58 § 1 k.c., ten bowiem przepis określa

konsekwencje przekroczenia granic swobody umów wskazanych w art. 3531

k.c.

Na koniec trzeba dodać, że pozbawiony racji jest także zarzut pominięcia skutków

prawnych umowy przewłaszczenia ruchomości na zabezpieczenie, zawartej przez

strony w dniu 18 lutego 2002 r. Nie ulega wątpliwości, że ogłoszenie upadłości spółki

„L.(...)” (tzn. dłużnika) nastąpiło przed spłaceniem zobowiązania zabezpieczonego

przewłaszczeniem. W tej sytuacji pozwany mógł żądać, na podstawie art. 31 Pr. upadł,

wyłączenia przewłaszczonych ruchomości z masy upadłości i – jak wynika z

poczynionych ustaleń – z uprawnienia tego skorzystał. Wartość ruchomości

wyłączonych z masy upadłości została przez skarżącego określona na kwotę 146 400 zł

i tylko ta kwota, jako odpowiadająca rzeczywistej wartości ruchomości, może być

zaliczona na zaspokojenie pozwanego.

Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39312

k.p.c.

oddalił kasację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, postanawiając o kosztach

postępowania kasacyjnego po myśli art. 98 § 1 i 3 oraz art. 99 w związku z art. 391 § 1 i

art. 39319

k.p.c.