II CK 200/05

Sygn. akt II CK 200/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 listopada 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSA Aleksandra Marszałek

w sprawie z powództwa J. K.

przeciwko S. P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 9 listopada 2005 r., kasacji

pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt I

ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w S. nakazem zapłaty z dnia 25 lipca 2000 r., nakazał pozwanemu

S. P. prowadzącemu działalność gospodarczą w formie Przedsiębiorstwa Handlu

Zagranicznego „A.(...)” Spółka Cywilna w T. zapłatę na rzecz powoda J. K. kwoty

167.281,96 zł z kosztami procesu.

Pozwany w zarzutach od tego nakazu nie kwestionował zasadności żądania, lecz

zarzucił, że dokonał skutecznego potrącenia dochodzonej wierzytelności

z przysługującymi mu względem powoda wymagalnymi roszczeniami. W konkluzji

domagał się uchylenia nakazu i oddalenia powództwa w całości.

2

Rozpoznając sprawę na skutek zarzutów Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 26

lutego 2002 r. utrzymał w mocy nakaz zapłaty.

W motywach stwierdził, że pozwany nie wykazał w sposób dostateczny, że

oświadczenie o potrąceniu zostało złożone przez niego. W konsekwencji przyjął, że

zostało ono złożone przez „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „A.(...)” w T.,

natomiast będąca podstawą przedstawionej do potrącenia wierzytelności umowa została

zawarta z Przedsiębiorstwem Handlu Zagranicznego „A.(...)” Spółka Cywilna w T. Brak

oznaczenia formy organizacyjnej tej firmy nie pozwolił na przyjęcie, że jest to dokument

pochodzący od pozwanego Przedsiębiorstwa.

Wyrok ten pozwany zaskarżył w całości apelacją, wnosząc o jego zmianę

poprzez uchylenie nakazu zapłaty i oddalenie powództwa w całości. Ponadto w piśmie z

dnia 27 sierpnia 2004 r. podniósł, że roszczenie powoda zostało zaspokojone na mocy

ugody z dnia 8 sierpnia 2003 r. wyczerpującej wszystkie wzajemne roszczenia.

Sąd Apelacyjny przeprowadził dowód z przedłożonego przez pozwanego odpisu

ugody, odpisu czeków których przyjęcie potwierdził powód oraz wyciągu z rachunku

bankowego i wyrokiem z dnia 20 października 2004 r. oddalił apelację.

W uzasadnieniu stwierdził, że stan sprawy nakazywał uznać, że zobowiązanie

pozwanego wygasło, co w konsekwencji powinno prowadzić do zmiany zaskarżonego

wyroku przez jego uchylenie, natomiast treść wyroku jest efektem pomyłki sądu, która

nie mogła być sprostowana w trybie art. 350 k.p.c.

W kasacji opartej na podstawie naruszenia prawa procesowego skarżący zarzucił

m.in. naruszenie przepisów art. 386 § 1w zw. z art. 496 i 391 § 1 k.p.c. przez ich

niezastosowanie oraz art. 385 k.p.c. poprzez jego zastosowanie w sprawie mimo

nieuznania przez Sąd apelacji za bezzasadną, a także art. 382 k.p.c. poprzez wydanie

orzeczenia pomijającego materiał zebrany w I instancji i w postępowaniu apelacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzutom kasacji nie można odmówić słuszności.

Przepisy art. 385 i 386 k.p.c., których naruszenie skarżący zarzucił w kasacji,

określają przesłanki rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji. Według pierwszego z nich,

Sąd ten oddala apelację, jeżeli nie zachodzi zarzucona w niej wadliwość orzeczenia

Sądu pierwszej instancji lub gdy skarżący nie był w stanie jej wykazać. Natomiast

stosownie do przepisu art. 386 § 1 k.p.c. Sąd drugiej instancji może wydać orzeczenie

reformatoryjne po dokonaniu własnych ustaleń na podstawie materiału zebranego w

3

postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym (por. orzecz.

Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1998 r., III CKN 792/98 OSNC 1999/4/83).

W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny wykorzystał materiał zebrany

w postępowaniu w pierwszej instancji oraz przeprowadził dowody we własnym zakresie,

w tym dowód z przedłożonego odpisu ugody, czeków oraz wyciągu z rachunku

bankowego. W konsekwencji dokonanych ustaleń stwierdził, że zobowiązanie

pozwanego wygasło, jednakże nie zastosował art. 386 § 1 k.p.c., lecz art. 385 k.p.c. i

oddalił apelację. Na takim rozstrzygnięciu zaciążyła, co wynika z uzasadnienia

zaskarżonego wyroku, omyłka Sądu Apelacyjnego.

W tej sytuacji podniesiony w kasacji zarzut obrazy art. 386 § 1 w zw. z art. 496 i

391 § 1 k.p.c., a także art. 385 k.p.c., okazał się uzasadniony, co prowadzi do uchylenia

zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (art. 39313

k.p.c. w zw. z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy – prawo o ustroju sądów powszechnych Dz. U. z

2005 r. Nr 13, poz. 98).

Powyższe rozstrzygnięcie czyni bezprzedmiotowym rozważanie postawionych w

kasacji zarzutów w przedmiocie orzeczenia o kosztach.