V CK 396/05

Sygn. akt V CK 396/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 listopada 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Gerard Bieniek

w sprawie z powództwa Z. Ł., J. K., M. Ł.

i S. R.

przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu Użyteczności Publicznej "P.(...)"

Rejonowemu Urzędowi (...) o odszkodowanie, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie

Cywilnej w dniu 25 listopada 2005 r., kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu

Okręgowego w W. z dnia 22 października 2004 r., sygn. akt II Ca (…),

I. odrzuca kasację w stosunku do powódki J. K.;

II. uchyla zaskarżony wyrok, z wyłączeniem punktu IV w części orzekającej o

roszczeniu powodów - Z. Ł., M. Ł., S. R., i w tym zakresie przekazuje sprawę do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w W., pozostawiając temu Sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego – Przedsiębiorstwa Państwowego

Użyteczności Publicznej „P.(...)” – Rejonowy Urząd (...) na rzecz czterech pozwanych

2

dochodzone przez nich kwoty odpowiednio obniżone o 50% z odsetkami i oddalił

powództwa powodów w pozostałym zakresie. Powodowie domagali się zwrotu wpłat

dokonywanych przez nich za pośrednictwem pracownicy pozwanego Przedsiębiorstwa

na rachunek oszczędnościowy prowadzony w BANKU S.A. Sąd pierwszej instancji oparł

swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych.

Powodowie w różnych okresach zawarli umowy rachunku oszczędnościowego z

niewystępującym w sporze BANKU S.A. po dokonaniu na ten rachunek pierwszych

wkładów oszczędnościowych w różnych kwotach (Z. Ł. – w dniu 12 października 2001

r.; M. Ł. w dniu 7 sierpnia 2001 r.; J. K. w dniu 26 kwietnia 2002 r.; S. R. w dniu 31

grudnia 1993 r.). Powód Z. Ł. znał wysokość odsetek oferowanych przez Bank. Dwie

następne wpłaty powód ten wniósł w Urzędzie (…) J., w którym pracowała K. B..

Pracownica ta namówiła tego powoda (jeszcze przed zawarciem umowy z Bankiem) do

dokonywania wpłat na rachunek w tymże Urzędzie (…) z sugestią uzyskania przez

powoda 30% oprocentowania jako specjalnej oferty dla pracowników P.(...). Pierwsza

wpłata nastąpiła w dniu 13 października 2001 r. (w wysokości 15.000 zł) do rąk

pracownicy Urzędu (…); wpłatę tej kwoty odnotowano pod datą 12 października 2001 r.

i potwierdzono stemplem (…). Kolejnej wpłaty (w wysokości 3.500 zł) powód dokonał w

dniu 28 listopada 2001 r. Wpłaty te nie zostały zaewidencjonowane przez Bank

prowadzący rachunek oszczędnościowy powoda. W kwietniu 2002 r. powód dowiedział

się, że stan jego oszczędności pokrywa się jedynie z pierwszą wpłatą dokonaną w

Banku. W podobnych okolicznościach dokonywali wpłat w Urzędzie (…) pozostali

powodowie. W dniu 7 sierpnia 2001 r. K. B. potwierdziła stemplem (…) wpłatę na

książeczkę dokonaną przez powódkę M. Ł. Za namową tej pracownicy P.(...) powódka

dokonała także innych wpłat (5.000 zł i 2.000 zł). Wszystkie te wpłaty nie zostały

potwierdzone blankietami „wpłaty” (asygnatami wpłaty) znajdującymi się w książeczce

oszczędnościowej. W kwietniu 2002 r. K. B. dopisała w książeczce oszczędnościowej

powódki odsetki (w wysokości 7.035 zł). W dniu otwarcia rachunku oszczędnościowego

(13 września 2001 r.). powódka J. K. wpłaciła w Urzędzie (…) u K. B. kwotę 5.000 zł;

fakt ten potwierdzony został wpisem oraz stemplem do książeczki powódki; w kwietniu

powódka ta dowiedziała się o jej stanie oszczędności na rachunku oszczędnościowym

(100 zł). K. B. informowała wspomnianych trzech powodów, że wpłata pieniędzy na

rachunek oszczędnościowy może być oprocentowana w wysokości 60% rocznie. Powód

S. R. nie był obecny przy otwieraniu rachunku oszczędnościowego, pierwsze pieniądze

na książeczkę oszczędnościową wpłaciła jego żona. Początkowo wkład na tej

3

książeczce wynosił 2.000 zł (po denominacji). Następne wpłaty dokonywane były w

lutym 1996 r. i w styczniu 1998 r. Pozostałe wpisy na książeczce odnosiły się tylko do

odsetek. Książeczka oszczędnościowa nie jest podpisana przez posiadacza wkładu. Do

jej pierwszej strony dopięta jest kartka z zapisem pierwszej wpłaty z dnia 31 grudnia

1993 r. Jako osoba wpłacająca pierwszą wpłatę wskazana jest K. B. Wpłaty na

książeczkę powoda S. R. były dokonywane w latach 1994 – 1999 r.

W księgach bankowych Banku wykazane były jedynie pierwsze (minimalne)

wkłady oszczędnościowe czterech powodów powiększone o odpowiednie

oprocentowanie. K. B. pracowała u pozwanego jako starszy asystent i w pewnych

okresach zastępowała także Naczelnika Urzędu (…). Pracownica ta była upoważniona

do przyjmowania wpłat na książeczki oszczędnościowe BANKU S.A. W czasie kontroli

wewnętrznej Urzędu (…) w dniach 30 kwietnia – 6 maja 2002 r. oraz 9 maja 2002 r.

stwierdzono uchybienia w pracy tego Urzędu polegające m.in. na niezgodnym z

regulaminem postępowaniem z oryginałami i duplikatami kluczy od Urzędu i głównego

schowka kasowego oraz niezgodnie z regulaminem wypełnienie dokumentów

rachunkowo-kasowych przy prowadzeniu raportów kasowych i prowadzeniu kontroli

odcisków datowników. W sprawozdaniu pokontrolnym zarzucono bezpośredniej

przełożonej K. B. brak nadzoru i kontroli nad tą pracownicą. Przełożona ta wykonywała

swoje obowiązki służbowe w sposób niedbały i niezgodnie z obowiązującymi przepisami

przy dwuosobowej obsadzie personalnej Urzędu. W zbiorczym zestawieniu z

postępowania wyjaśniającego z dnia 26 lipca 2002 r. stwierdzono m.in. to, że nadużycia

popełnione przez K. B. były możliwe, bowiem: 1) bezpośredni przełożeni (naczelnik

Urzędu) obdarzali ją zaufaniem i dopuścili do sytuacji, w których pracownica ta mogła

samodzielnie podejmować decyzje o dokonywaniu zawyżonych wypłat z książeczek

oszczędnościowych; 2) obowiązki kasjera kasy głównej umożliwiały K. B.

kontynuowanie jej nielegalnej działalności w zakresie obsługi obrotu

oszczędnościowego; 3) przeprowadzone przez naczelników kontrole były nierzetelne i

niewystarczające, albo w ogóle nie były dokonywane; 4) naczelnicy Urzędu nie

dokonywali jakiegokolwiek nadzoru i kontroli pracy K. B., m.in. w zakresie wymogów

dyscypliny pracy (opuszczanie stanowiska w godzinach pracy), zezwalali na

przechowywanie w głównym schowku kasowym prywatnych rzeczy pracownika, nie

reagowali na popełnione nieprawidłowości w sposób właściwy; 5) posiadanie przez K. B.

kompletu kluczy do urzędu, celowe działanie naczelników polegające na braku

ewidencjonowania wszystkich duplikatów kluczy w ewidencji i ukrywanie tego faktu

4

przed jakąkolwiek kontrolą ze strony pracowników (...), znacznie ułatwiło dostęp tego

pracownika do wszelkich rekwizytów urzędu; 6) panujące w Urzędzie stosunki (między

asystentem a naczelnikiem) o charakterze koleżeńskim powodowały całkowite

rozluźnienie dyscypliny w Urzędzie (K. B., będąca na zwolnieniu lekarskim, mogła

swobodnie wejść do Urzędu i posługiwać się potrzebnymi jej rekwizytami).

K. B. została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa popełnione

na szkodę powodów i innych osób nie występujących w tym postępowaniu.

Strona pozwana świadczy usługi w zakresie obrotu oszczędnościowego na rzecz

BANKU S.A. na podstawie umowy z dnia 27 grudnia 2001 r. Postanowienia załącznika

nr 5 do tej umowy określały szczegółowo procedurę postępowania przy operacjach

związanych z książeczkami oszczędnościowymi.

Powodowie złożyli apelację w zakresie dotyczącym oddalenia powództwa

i apelacje te zostały uwzględnione przez Sąd Okręgowy. Sąd ten zasądził na rzecz

powodów dochodzone przez nich kwoty w pełnym zakresie z odsetkami. Oddalił

natomiast apelację strony pozwanej jako nieuzasadnioną.

W ocenie Sądu drugiej instancji, istniały przesłanki dla przyjęcia

odpowiedzialności strony pozwane na podstawie art. 430 k.c. Nie było wątpliwości co do

tego, że pracownicy P.(...) (K. B.) powierzono wykonywanie określonej grupy czynności

(obsługi książeczek oszczędnościowych) na rachunek pracodawcy. Po szerszym

wywodzie prawnym Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że pracownica strony pozwanej

wyrządziła powodom szkodę jednak „przy wykonywaniu” powierzonych jej czynności

(obowiązków pracowniczych) w rozumieniu art. 430 k.c. Zdaniem Sądu, formułę „przy

wykonywaniu” należy rozumieć szerzej i eksponować nie tyle cel działania

podwładnego, ale wskazać „na przedmiot czynności powierzonej”. A w rozpatrywanej

sprawie przedmiot ten może być rozumiany „jako przyjmowanie wpłat na książeczki

oszczędnościowe Banku, realizowane przez podwładnego strony pozwanej”, przy czym

takie „działanie wyrządziło szkodę powodom i było zawinione przez podwładnego”.

Także względy natury społecznej – w ocenie Sądu – przemawiają za

odpowiedzialnością strony pozwanej w wypadku szkody wyrządzonej przez pracownika

P.(...) przy wykonywaniu powierzonej mu czynności rozumianej jako przedmiot jego

działalności zawodowej.

W kasacji strony pozwanej wskazywano zarzut naruszenia przepisów art. 378 § 1

k.p.c., art. 430 k.c. i 120 k.p., art. 5 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5 i art. 52 § 1 ustawy z dnia 29

sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. 140, poz. 939 ze zm.) oraz art. 362 k.c.

5

Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Eksponując zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1, 2 i art. 5 art. 4 i 5 prawa

bankowego, skarżący stara się uzasadnić stanowisko, że dla rozstrzygnięcia

w niniejszej sprawie istotne znaczenie miał układ i treść stosunków łączących stronę

pozwaną z Bankiem prowadzącym rachunki oszczędnościowe powodów. Według

skarżącego, w umowie z Bankiem (z 2001 r.) wyraźnie określone zostały uprawnienia

P.(...) wykonywane na zlecenie Banku. Tymczasem „powodowie dokonywali ze

świadkiem K. B. czynności bankowych”, których tylko elementem było dokonywanie

wpłat do rąk tej pracownicy. Jeżeli w tym wywodzie kasacji tkwi sugestia, że pracownica

pozwanej P.(...) w zakresie obsługi powodów – posiadaczy rachunków

oszczędnościowych działała już w istocie poza zakresem czynności powierzonych jej

przez pracodawcę, to sugestii tej nie można jednak z całą pewnością podzielić.

K. B. była pracownikiem pozwanej P.(...) w okresie, w którym powodowie

dokonywali wpłat na ich książeczki oszczędnościowe. Pracodawca powierzył tej

pracownicy w ramach umowy o pracę m.in. obsługę obrotu oszczędnościowego

wykonywaną dla BANKU S.A. w związku z zawartą przez ten Bank umową z „P.(...)” z

dnia 27 grudnia 2001 r. Trafnie zauważył Sąd Okręgowy to, że powierzenie wykonania

czynności w rozumieniu art. 430 k.c. oznacza wskazanie wprost lub pośrednio nie tylko

czynności zindywidualizowanych (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia

1977 r., IV CR 46/77 nieopublik.). Powierzenie może obejmować także grupę (kategorię)

czynności dokonywanych w ramach umowy o pracę, standardowo powtarzających się

przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. W niniejszej sprawie powierzenie to

obejmowało m.in. przyjmowanie wpłat na książeczki oszczędnościowe wystawiane

przez BANK S.A. współpracującym z „P.(...)”. Z ustaleń faktycznych wynika to, że

pracownica P.(…) przyjmowała od powodów wpłaty, które miały być ewidencjonowane

na ich rachunkach oszczędnościowych, prowadzonych przez Bank współpracujący z

P.(…), obiecując wpłacającym niestandardowe profity (w postaci odsetek), związanie

z dokonaniem wpłat i utrzymaniem wkładu oszczędnościowego. To właśnie

powoływanie się na wspomnianą współpracę i rolę pozwanej P.(…) jako podmiotu

wykonującego umowę rachunku oszczędnościowego poszczególnych posiadaczy

(powodów) umożliwiało otrzymanie wpłat gotówkowych od powodów z przeznaczeniem

na powiększenie ich wkładów oszczędnościowych w Banku i w celu odzyskania

6

wspomnianych, niestandardowych profitów. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że

pracownica P.(...) nie była upoważniona do ustalenia (modyfikowania) wysokości

odsetek od przyjmowanych wkładów oszczędnościowych powodów i popełniała

formalne uchybienia w zakresie zasad obsługi obrotu oszczędnościowego.

2. Przepis art. 430 k.c. przewiduje odpowiedzialność odszkodowawczą tzw.

zwierzchnika za szkodę wyrządzoną przez tzw. podwładnego z winy tego podwładnego

przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Powodowie zgłosili wobec strony

pozwanej roszczenie odszkodowawcze obejmujące dokonane przez nich wpłaty do rąk

pracownicy strony pozwanej i nie znajdujące odzwierciedlenia na ich rachunkach

oszczędnościowych prowadzonych w BANKU S.A. Wina pracownicy pozwanej P.(...) (w

zakresie przestępstwa popełnionego m.in. na szkodę powodów) została przesądzona w

prawomocnym wyroku karnym z dnia 11 lipca 2003 r.

W kasacji kwestionowano przede wszystkim stanowisko Sądu Okręgowego, że

pracownica P.(...) wyrządziła powodom szkodę (obsługując ich rachunki

oszczędnościowe) właśnie „przy wykonywaniu powierzonych jej i stanowiących

obowiązki pracownicze czynności”. Skarżący starał się uzasadnić pogląd, iż

„skorzystanie z uprawnienia (powierzenia czynności) jako instrumentu deliktu, a nie jego

okoliczność (uwarunkowanie), nie uprawnia do stwierdzenia, że doszło do wyrządzenia

szkody przy wykonywaniu czynności powierzonej, skoro ta była już w istocie

bezprawna”. Innymi słowy, skarżący dopatruje się w działalności pracownicy P.(...)

(której powierzono obsługę książeczek oszczędnościowych poprzez przyjmowanie wpłat

na rachunek oszczędnościowy) bezprawnego ekscesu pracowniczego, dokonanego na

pewno nie „przy wykonywaniu” powierzonych tej pracownicy czynności, co eliminuje

możliwość przypisania pozwanej P.(...) odpowiedzialności na podstawie art. 430 k.c.

W judykaturze i literaturze od dawna poszukuje się właściwych kryteriów

prawnych pozwalających odróżnić sytuację, w której podwładny wyrządza szkodę „przy

wykonywaniu” powierzonej czynności od sytuacji wyrządzenia szkody przez tego

podwładnego jedynie „przy okazji” (przy sposobności) wykonania powierzonej

czynności. Wypowiedzi w literaturze i judykaturze Sądu Najwyższego nie upoważniają z

pewnością do kategorycznego stwierdzenia, że w omawianym zakresie wypracowane

zostały ogólne, powszechne akceptowane kryteria. W „Wytycznych wymiaru

sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie odpowiedzialności Skarbu Państwa (...)”

przyjmowano, że o tym, czy szkoda została wyrządzona przez funkcjonariusza przy

wykonywaniu powierzonej mu czynności „decyduje cel działania sprawcy” (uchwała

7

Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1971 r., III CZP 33/70, OSNC 1971, z. 4, poz. 59,

teza V.). Szkoda nie zostaje wyrządzona przy wykonywaniu powierzonej czynności w

sytuacji, w której funkcjonariusz urzeczywistnia w istocie inny cel niż wynikający z

powierzonej mu funkcji (np. cel osobisty). W uchwale tej wskazywano jednak na

możliwości przyjęcia innych kryteriów w omawianym zakresie (stan wyrządzenia szkody

przy wykonywaniu powierzonej funkcjonariuszowi czynności następowałby także wtedy,

gdyby funkcjonariusz działał w interesie osobistym, ale tylko dlatego, że wykonanie

czynności służbowej umożliwiało mu wyrządzenie tej szkody).

Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, że w zakresie

poszukiwania kryterium służącym do oceny tego, czy szkoda została wyrządzona „przy

wykonywaniu” powierzonych czynności decydującego znaczenia nie może mieć cel

działania podwładnego, inny niż oczekiwania przełożonego i poszkodowanego.

Nieuzasadnione byłoby zatem twierdzenie, ze zwierzchnik mógłby odpowiadać za

szkodę wobec poszkodowanego tylko wówczas, gdyby podwładny nie działał zgodnie z

zasadniczym celem, jakim kierował się zwierzchnik, powierzając podwładnemu

wykonywanie powierzonych czynności na swój rachunek. Eksponowanie kryterium celu

ograniczałoby znacznie zasięg zastosowania przepisu art. 430 k.c., co nie dałoby się z

pewnością pogodzić z koniecznością zapewnienia poszkodowanym odpowiedniej

ochrony prawnej. Na powierzającym ciąży bowiem ryzyko wyboru właściwych osób do

wykonywania powierzanych im czynności na rachunek powierzającego. To ryzyko jest

tym szersze, im szerszy jest zespół czynności powierzonych wykonawcy i szerszy

potencjalnie krąg osób poszkodowanych.

Przy określaniu tego, czy podwładny wyrządził szkodę „przy wykonywaniu”

powierzonych mu czynności (zespołu czynności) należałoby zatem brać po uwagę także

inne jeszcze kryteria pozwalające na stwierdzeniu funkcjonalnego związku pomiędzy

powierzeniem (aktem powierzenia) i wykonywaniem czynności przez podwładnego,

powodującym powstanie szkody u osób trzecich.

Po pierwsze, przedmiotowy aspekt wspomnianego związku oznaczałby

akcentowanie tego, czy podwładny działał w ogóle w ramach powierzonego mu zespołu

(kategorii) czynności. Po drugie, aspekt podmiotowy rozważanego związku pozwala na

ustalenie potencjalnego kręgu osób poszkodowanych (potencjalnych odbiorców usług

pozwanej P.(...), w tym - osób posiadających rachunki oszczędnościowe). Po trzecie,

temporalny punkt widzenia pozwala eksponować jednorazowy akt wykonania

powierzonych czynności bądź jego charakter długoterminowy (ciąg powtarzających się

8

czynności podwładnego w dłuższym odcinku czasowym, skoordynowany z treścią

kompleksu powierzonych mu czynności, tj. np. regułami obsługi rachunków

oszczędnościowych). Po czwarte, aspekt lokalizacyjno - instrumentalny omawianego

związku odnosi się do miejsca wykonywania przez podwładnego powierzonych mu

czynności (np. w lokalu powierzającego, niekoniecznie w tzw. normalnym czasie pracy

P.(...)) i posługiwania się przez podwładnego stosownymi przedmiotami (tzw.

rekwizytami) oraz oznaczeniami przysługującymi powierzającemu (np. jego pieczęciami,

pismami firmowymi, zabezpieczeniami). Po piąte, wykonawca czynności podlega

„kierownictwu” zwierzchnika przez cały okres wykonywania czynności, nawet gdy

zwierzchnik nie wykonuje takiego kierownictwa w sposób stały w ramach

przewidzianych (np. w umowie o pracę) aktów kontroli i nadzoru wobec podwładnego i

tym samym - pozostawia mu spory margines samodzielności co do sposobu

wykonywania powierzonej funkcji.

Należałoby podkreślić, że ustalenia faktyczne pozwalają skonstatować istnienie

odpowiedniego, związku funkcjonalnego (we wszystkich wskazanych wcześniej

aspektach) pomiędzy powierzeniem pracownicy P.(...) czynności (obejmujących obsługę

rachunków oszczędnościowych powodów), a ich wykonywaniem przez tę pracownicę,

prowadzącymi w rezultacie do wyrządzenia szkody poszkodowanym powodom. W tej

sytuacji niezgodność celu powierzenia wspomnianych czynności (właściwa obsługa

bankowych rachunków oszczędnościowych) i celu działalności pracownicy P.(...)

(przywłaszczenie dokonywanych przez powodów wpłat na rachunek oszczędnościowy)

nie może mieć decydującego znaczenia, skoro inne, zobiektywizowane kryteria

pozwalają na wystarczające powiązanie działania pracownicy P.(...) z aktem

powierzenia jej zespołu czynności w umowie o pracę. Co więcej, wspomniane kryteria w

sposób wystarczający tworzyły dla posiadaczy rachunków oszczędnościowych

(powodów) stan pozoru działania pracownicy na rachunek powierzającego pracodawcy

(P.(...)), tym bardziej utrwalony, im dłużej działalność ta nie była przez powierzającego

odpowiednio kontrolowana w stosownym czasie.

W tej sytuacji nie było podstaw do kwestionowania odpowiedzialności pozwanej

P.(...) na podstawie art. 430 k.c. Pracownica P.(...) K. B. wyrządziła bowiem powodom

szkodę przy wykonywaniu powierzonych jej przez pracodawcę czynności w zakresie

obsługi obrotu oszczędnościowego, nawet jeżeli cel takiego powierzenia został

ostatecznie wypaczony przez tę pracownicę.

9

3. W kasacji kwestionowano także przyjęty przez Sąd drugiej instancji zakres

odpowiedzialności odszkodowawczej strony pozwanej. W ocenie skarżącego, istniały

odpowiednie podstawy – przy ewentualnym skonstatowaniu odpowiedzialności

odszkodowawczej pozwanej P.(...) - do stwierdzenia przyczynienia się wszystkich

powodów do powstania szkody (art. 362 k.c.). Tymczasem Sąd Okręgowy nie rozpoznał

w ogóle zarzutów i twierdzeń zawartych w apelacji w odniesieniu do wspomnianego

przyczynienia się powodów (art. 378 § 1 k.p.c.).

Sąd pierwszej instancji zmniejszył należne powodom odszkodowanie o połowę,

ponieważ uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy „żądanie” (przez powodów)

odszkodowania musi zostać uznane w 50% za nadużycie prawa” (art. 5 k.c.). Wykluczył

natomiast możliwość zastosowania art. 362 k.c. Sąd Okręgowy - rozpoznając apelację

strony pozwanej – przyjął brak podstaw do zmniejszenia przysługującego powodom

odszkodowania przy nawiązaniu do konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego.

Wypowiedział się zatem jednak w omawianej materii w zakresie zarzutów

podnoszonych w apelacji strony pozwanej (uzasadnienie zaskarżonego wyroku). W

każdym razie dokonane przez Sądy ustalenia faktyczne, dotyczące postawy i

zachowania się powodów w kontaktach z pracownicą pozwanej P.(...) po zawarciu

umów rachunku oszczędnościowego z BANKIEM S.A., mogły stanowić odpowiedni

punkt wyjścia dla stwierdzenia, że takie zachowanie się mogło spowodować także

powstanie szkody po stronie poszkodowanych (art. 362 k.c.). Niezbędna byłaby jednak

uwaga, że takie, ewentualne przyczynienie się do powstania szkody powinno być

analizowane przez Sąd osobno w odniesieniu do każdego z powodów, a więc - w

zakresie zgłoszonych przez nich indywidualnych roszczeń odszkodowawczych. Oceny

dokonywane w sposób ogólny, nawet przy podobieństwie ustaleń dotyczących

kontaktów poszczególnych powodów z pracownicą P.(...), muszą być uznane za

nieuzasadnione. Oznacza to, że każdy z powodów mógłby przyczynić się do powstania

szkody w różnym rozmiarze.

Skoro w świetle dokonanych przez Sąd ustaleń faktycznych nie da się z

pewnością wykluczyć możliwości zastosowania przepisu art. 362 k.c. w odniesieniu do

poszczególnych roszczeń odszkodowawczych powodów, to zarzut niezastosowania

tego przepisu należy uznać za uzasadniony.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy, przyjmując istnienie przesłanek

odpowiedzialności odszkodowawczej strony pozwanej na podstawie art. 430 k.c., uchylił

- z wyłączeniem punktu IV w części orzekającej o roszczeniu powodów – Z. Ł., M. Ł. i S.

10

S., i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu

w W. (art. 39313

§ 1 k.p.c. w zw. z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r., Dz. U. 2005 r.

Nr 13, poz. 98). Odrzucił natomiast kasację w stosunku do powódki J. K. jako

niedopuszczalną w świetle art. 3921

§ 1 k.p.c. (pkt I wyroku).