III SW 199/05

UCHWAŁA SĄDU NAJWYŻSZEGO

z dnia 15 grudnia 2005 r.

III SW 199 - 200/05

w sprawie ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu

Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r.

Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Krystyna

Bednarczyk, Teresa Flemming-Kulesza, Katarzyna Gonera, Beata Gudowska,

Zbigniew Hajn, Józef Iwulski, Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Roman

Kuczyński, Jerzy Kuźniar, Jerzy Kwaśniewski, Zbigniew Myszka, Maria Tyszel,

Barbara Wagner, Andrzej Wasilewski, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Andrzej

Wróbel

Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i

Spraw Publicznych z udziałem Zastępcy Prokuratora Generalnego Ireny Okrągłej i

Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej Ferdynanda Rymarza, po

rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu jawnym w dniu 15 grudnia 2005 r., mając na

uwadze co następuje:

I

1. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wy-

borcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej

(Dz.U. Nr 46, poz. 499 ze zm.), Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpie-

czeń Społecznych i Spraw Publicznych, na podstawie sprawozdania z wyborów

przedstawionego przez Państwową Komisję Wyborczą oraz opinii wydanych w wy-

niku rozpoznania protestów, rozstrzyga o ważności wyborów oraz o ważności wyboru

posła lub senatora, przeciwko któremu wniesiono protest.

2. Sprawozdanie Państwowej Komisji Wyborczej z wyborów do Sejmu Rze-

czypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w

dniu 25 września 2005 r. zawiera informacje o ich prawidłowym przebiegu oraz o nie-

2

licznych przypadkach naruszenia prawa wyborczego. W konkluzji Państwowa Komi-

sja Wyborcza nie stwierdziła takich naruszeń prawa wyborczego, które mogły wy-

wrzeć wpływ na wyniki głosowania i wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i

Senatu Rzeczypospolitej Polskiej.

3.1. Sąd Najwyższy w składach trzyosobowych rozpoznał 136 protestów wy-

borczych. Wyłącznie wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej dotyczyło 26

spraw; również 26 spraw dotyczyło wyłącznie wyborów do Senatu Rzeczypospolitej

Polskiej, a większość (84 sprawy) odnosiła się jednocześnie do wyborów do Sejmu

Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej.

3.2. W 5 postanowieniach, dotyczących protestów złożonych przez kilku lub

kilkunastu wyborców, Sąd Najwyższy ocenił prawidłowość wyborów do Senatu Rze-

czypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w okręgu nr 27 w Częstochowie. We

wszystkich postanowieniach uznał, że został naruszony art. 200 Ordynacji wyborczej.

Na karcie do głosowania nie zostały bowiem zamieszczone nazwy lub skróty nazw

komitetów wyborczych zgłaszających kandydatów na senatorów. Dlatego w tych po-

stanowieniach Sąd Najwyższy w składach trzyosobowych na podstawie art. 72 Ordy-

nacji wyborczej stwierdził, że karty do głosowania były nieważne i uznał, iż miało to

(w 3 postanowieniach) lub mogło mieć (w 2 postanowieniach) wpływ na wynik wybo-

rów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu nr 27. Sąd Najwyższy rozpozna-

jąc te protesty nie podzielił poglądów Przewodniczącego Państwowej Komisji Wybor-

czej, Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Okręgowej Komisji Wyborczej w

Częstochowie, według których naruszenie art. 200 Ordynacji wyborczej nie spowo-

dowało nieważności kart do głosowania i nie miało wpływu na wynik wyboru senato-

rów w okręgu nr 27.

Zgodnie z art. 60 Ordynacji wyborczej głosowanie odbywa się przy pomocy

urzędowych kart do głosowania, a treść karty do głosowania określają przepisy

szczególne ustawy (w tym jej art. 200). Dlatego Sąd Najwyższy w składzie całej Izby

Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych stwierdza, że nie jest urzę-

dowo ustaloną kartą do głosowania w rozumieniu art. 60 w związku z art. 72 Ordyna-

cji wyborczej karta, na której - wbrew wymaganiom art. 200 Ordynacji wyborczej - nie

umieszczono nazw komitetów wyborczych zgłaszających kandydatów, co ustawo-

dawca uznał za niezbędną informację dla wyborców. W związku z tym głosowanie w

okręgu wyborczym nr 27 zostało przeprowadzone przy użyciu kart nieważnych (art.

72 Ordynacji wyborczej). Nieważnych kart nie uwzględnia się zaś przy ustalaniu wy-

3

ników głosowania w obwodzie (art. 203 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej), a w konse-

kwencji przy ustalaniu wyników wyborów w okręgu (art. 205 ust. 1 Ordynacji wybor-

czej).

Sąd Najwyższy w składzie 3 sędziów za uzasadniony uznał także protest do-

tyczący wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu nr 32 w Kielcach i

stwierdził, że zarzut popełnienia przestępstwa z art. 248 pkt 6 k.k. jest uzasadniony,

co mogło mieć wpływ na wynik wyborów w tym okręgu. Uzasadniony był bowiem za-

rzut naruszenia art. 196 Ordynacji wyborczej polegający na zbieraniu podpisów na

listach poparcia kandydatów Samoobrony RP, niezawierających nazwisk kandyda-

tów, lecz tylko oznaczenie komitetu wyborczego. Żaden z trzech kandydatów zgło-

szonych na podstawie tych list nie uzyskał jednak mandatu i dlatego Sąd Najwyższy

w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

stwierdził brak podstaw do unieważnienia wyborów do Senatu Rzeczypospolitej

Polskiej w tym okręgu.

3.3. W odniesieniu do 10 protestów Sąd Najwyższy wydał opinię, że są one

uzasadnione, lecz stwierdzone naruszenia prawa nie miały wpływu na wynik wybo-

rów. W tych sprawach nastąpiło błędne ustalenie wyników głosowania, obejmujące

od jednego do 27 głosów. Przyczynami zniekształcenia rzeczywistego wyniku głoso-

wania było nieprawidłowe kwalifikowanie głosu jako nieważnego lub - najczęściej -

omyłkowe wpisywanie liczby głosów oddanych na danego kandydata do sąsiedniej

rubryki protokołu. Jednak z uwagi na znaczne różnice głosów między poszczegól-

nymi kandydatami nie miało to wpływu na wynik wyborów. W odniesieniu do wybo-

rów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Sąd Najwyższy wziął także pod uwagę, że

głosy błędnie zaliczone innemu kandydatowi z tej samej listy wyborczej są wliczane

do ogólnej liczby głosów uzyskanych przez dany komitet wyborczy, a także, iż w kilku

przypadkach wynik wyborów danego komitetu wyborczego był bardzo odległy od wy-

nikającego z art. 133 ust. 1 Ordynacji wyborczej wymagania uzyskania co najmniej

5% ważnie oddanych głosów w skali kraju, co jest niezbędne do udziału w podziale

mandatów.

3.4. Protestów nieuzasadnionych wpłynęło 14, w tym 9 odnoszących się jed-

nocześnie do wyborów do Sejmu i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Bez dalsze-

go biegu Sąd Najwyższy pozostawił 90 protestów, jako że nie spełniały one wyma-

gań przewidzianych Ordynacją wyborczą, a w jednej sprawie protest został zwró-

cony.

4

4. Prokurator Generalny wniósł o podjęcie uchwały stwierdzającej:

(1) ważność wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych

w dniu 25 września 2005 r., (2) ważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Pol-

skiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r., z wyjątkiem wyborów przepro-

wadzonych w okręgu wyborczym nr 27 obejmującym powiaty częstochowski, kło-

bucki, lubliniecki i myszkowski oraz miasto na prawach powiatu Częstochowę, (3)

nieważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w

okręgu wyborczym nr 27 oraz wygaśnięcie mandatów wybranych w powyższym

okręgu wyborczym senatorów Rzeczypospolitej Polskiej Jarosława Wacława Lasec-

kiego i Czesława Wincentego Ryszki, jak też zarządzającej przeprowadzenie ponow-

nych wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu wyborczym nr 27.

5. Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wniósł o stwierdzenie waż-

ności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Pol-

skiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r.

II

Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i

Spraw Publicznych, po rozważeniu sprawozdania Państwowej Komisji Wyborczej i

opinii w sprawach z protestów wyborczych, przy uwzględnieniu obwieszczeń

Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 września 2005 r. o wynikach wyborów do

Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej

przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r. (Dz.U. Nr 195, poz. 1626 i 1627) oraz

biorąc pod uwagę wnioski Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego

Państwowej Komisji Wyborczej, na podstawie art. 101 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej i art. 82 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. -

Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu

Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 46, poz. 499 ze zm.)

1. stwierdza ważność wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r.;

2. stwierdza ważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej

przeprowadzonych dnia 25 września 2005 r., z wyjątkiem wyborów w okręgu

wyborczym nr 27;

3. stwierdza nieważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w

okręgu wyborczym nr 27 z siedzibą Okręgowej Komisji Wyborczej w Często-

5

chowie w części obejmującej czynności wyborcze od zarządzenia wydrukowa-

nia kart do głosowania i postanawia w tym zakresie ponowić postępowanie

wyborcze;

4. stwierdza wygaśnięcie mandatów senatorów Jarosława Wacława

Laseckiego i Czesława Wincentego Ryszki.

========================================