III CK 342/05

Sygn. akt III CK 342/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 grudnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Maria Grzelka

SSN Zbigniew Strus

w sprawie z powództwa S.(...) GmbH & Co przeciwko M. G.

o zapłatę oraz z powództwa wzajemnego M. G. przeciwko S.(...) GmbH & Co, po

rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 grudnia 2005 r.,

kasacji M. G. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 24 stycznia 2005 r., sygn. akt I ACa

(...),

oddala kasację i zasądza od M. G. na rzecz powodowej Spółki kwotę 1.800 (jeden

tysiąc osiemset ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny rozpoznając sprawę po raz trzeci, w następstwie dwukrotnego

uchylenia przez Sąd Najwyższy jego wcześniejszych wyroków i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania, wyrokiem z dnia 24 stycznia 2005 r. oddalił apelację powoda

wzajemnego, co oznacza zaakceptowanie wyroku Sądu Okręgowego oddalającego

powództwo wzajemne. Przedmiotem powództwa wzajemnego było żądanie zasądzenia

– tytułem odszkodowania za nienależyte wykonanie umowy - kwoty 50.000 marek

2

niemieckich, które na rozprawie apelacyjnej zmienione zostało na żądanie zasądzenia

kwoty 107 000 zł.

Sąd Apelacyjny wskazał, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 lipca 2004 r., na

podstawie którego Sąd Najwyższy uchylił wcześniejszy wyrok Sądu Apelacyjnego i

przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wyrażony został pogląd, że powodowi

wzajemnemu nie należy się świadczenie wyrażone w walucie obcej. Sąd Apelacyjny,

podzielając także stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30

października 1990 r., I CR 371/90 (OSNC 1991, nr 10-12, poz. 133), zgodnie z którym

świadczenie odszkodowawcze powinno być wyrażone w pieniądzu polskim także

wówczas, gdy w zobowiązaniu podstawowym przedmiotem świadczenia była waluta

obca” – wskazał na bezzasadność roszczenia odszkodowawczego zgłoszonego przez

powoda wzajemnego a określonego w walucie obcej. W ocenie Sądu Apelacyjnego

dokonana przez powoda wzajemnego zmiana żądania polegająca na zgłoszeniu

roszczenia w walucie polskiej wynika jedynie z przedstawionego przez Sąd Najwyższy

poglądu prawnego, a to nie stanowi okoliczności, która mogłaby uzasadniać

dopuszczalną na gruncie art. 383 k.p.c. zmianę żądania. Sąd Apelacyjny podniósł

ponadto, że utrata przez marki niemieckie waloru środka płatniczego również nie

uzasadnia zmiany żądania, okoliczność ta nie pozostaje bowiem w związku z

zasadnością pierwotnie zgłoszonego żądania.

Kasacja powoda wzajemnego oparta została na podstawie naruszenia prawa

procesowego – art. 383 k.p.c. przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że

zmiana w postępowaniu apelacyjnym waluty dochodzonego roszczenia pieniężnego

oznacza niedopuszczalne wystąpienie z nowym roszczeniem, a także naruszeniu art.

386 § 4 k.p.c. przez nierozpoznanie istoty sprawy. Skarżący wnosił o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zasługiwała na uwzględnienie. W postępowaniu apelacyjnym

obowiązuje zakaz występowania z nowymi roszczeniami. Wyjątek od tej reguły

obwarowany jest przesłanką „zmiany okoliczności”, która, jeśli zaistnieje, uzasadnia

żądanie zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego wartości lub innego przedmiotu, a

w sprawach o świadczenie powtarzające się można nadto rozszerzyć żądanie pozwu o

świadczenia za dalsze okresy (art. 383 k.p.c.).Na tle uregulowania przyjętego w art. 383

k.p.c. nie może budzić zastrzeżeń stwierdzenie, że jeżeli żądanie zasądzenia roszczenia

3

w określonej walucie było dopuszczalne, to utrata przez tę walutę właściwości środka

płatniczego stanowi „zmianę okoliczności” w rozumieniu art. 383 k.p.c. i uzasadnia w

postępowaniu apelacyjnym zmianę waluty dochodzonego roszczenia. W rozpoznawanej

sprawie taka sytuacja jednak nie zachodzi. Powód wzajemny dochodził w postępowaniu

przed sądem pierwszej instancji roszczenia, które było niedopuszczalne z tego względu,

że zostało wyrażone zamiast w pieniądzu polskim – w walucie obcej, a konkretnie w

markach niemieckich. Na ten aspekt sprawy zwrócił uwagę Sąd Najwyższy uchylając po

raz drugi wyrok Sądu Apelacyjnego. Roszczenie powoda jako niedopuszczalne ze

wskazanej przyczyny, zostało oddalone. Powód wzajemny dokonał w postępowaniu

apelacyjnym zmiany waluty dochodzonego roszczenia tylko w celu przekształcenia

roszczenia niedopuszczalnego w dopuszczalne. Tego rodzaju przekształcenie nie jest

możliwe w świetle art. 383 k.p.c., nie takiemu bowiem celowi służy uregulowanie

przyjęte w tym przepisie. Przekształcenie przedmiotu żądania na podstawie art. 383

k.p.c. dla swej skuteczności musi być oparte na takiej zmianie okoliczności, która

uniemożliwia popieranie pierwotnego dopuszczalnego roszczenia. Dodać należy, że w

stanie faktycznym sprawy okoliczność, że marka niemiecka straciła funkcje płatnicze po

wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2002 r. w wielu państwach członkowskich Unii

Europejskiej wspólnej waluty euro, nie mogła mieć żadnego znaczenia.

Z przytoczonych względów kasację jako niedopuszczalną należało oddalić (art.

39312

k.p.c. w zw. z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. z

2005 r. Nr 13, poz.98).