II CK 425/05

Sygn. akt II CK 425/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Grzelka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSA Krzysztof Strzelczyk

Protokolant Anna Banasiuk

w sprawie z powództwa M. C.

przeciwko K. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 24 lutego 2006 r.,

kasacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 9 listopada 2004 r.,

1. oddala kasację,

2. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w P. na rzecz

adwokata S. W. kwotę 1.200,- (jeden tysiąc dwieście) złotych

tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

pozwanemu w postępowaniu kasacyjnym.

2

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem Sądu Okręgowy w P. oddalił apelację pozwanego od

wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 29 marca 2004 r. zasądzającego od

pozwanego na rzecz powoda kwotę 21.708,88 złotych i odsetkami ustawowymi i

kosztami procesu. Wyrok został wydany w terminie publikacyjnym po rozprawie,

która odbyła się w dniu 29 października 2004 r. Za pozwanego na rozprawę nikt się

nie stawił. Sąd uznał, że pełnomocnik pozwanego został prawidłowo zawiadomiony.

W kasacji pozwany zarzucił, że powyższy wyrok został wydany w warunkach

nieważności postępowania ze względu na pozbawienie skarżącego możliwości

obrony jego praw wskutek niezawiadomienia pozwanego o rozprawie w dniu

29 października 2004 r. w sytuacji, gdy wcześniej wygasło pełnomocnictwo, którego

pozwany udzielił córce B. K. (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Wskazał, że pismem złożonym

w dniu 29 września 2004 r. pełnomocnik pozwanego zawiadomiła Sąd Rejonowy o

wypowiedzeniu przez nią pełnomocnictwa. Pismo to zostało przekazane Sądowi

Okręgowemu w dniu 5 listopada 2004 r. Zdaniem skarżącego, w/w pismo powinno

być przekazane niezwłocznie w ślad za aktami przesłanymi wraz z apelacją

pozwanego, w każdym zaś razie powinno wywołać określoną reakcję Sądu

Okręgowego skutkującą zawiadomieniem o rozprawie apelacyjnej samego

pozwanego skoro nadeszło do tego Sądu przed wyznaczonym terminem publikacji

wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 94 k.p.c. wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego odnosi

skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym. W art. 94 § 1

k.p.c. wyrażona została procesowa skuteczność wobec sądu czynności

wypowiedzenia podjętej przez mocodawcę. Zważywszy na treść art. 94 § 2 k.p.c.,

przewidującego wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego także przez

pełnomocnika oraz brak racjonalnych argumentów mogących przemawiać za

odmienną skutecznością wobec sądu wypowiedzenia dokonanego przez drugą

stronę stosunku pełnomocnictwa procesowego należy przyjąć, że w/w skuteczność

została w art. 94 k.p.c. uregulowana jednolicie dla przypadków wypowiedzenia

3

dokonanego zarówno przez mocodawcę jak i przez pełnomocnika. Dopiero zatem

od chwili powzięcia wiadomości o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez

mocodawcę lub wygaśnięciu obowiązku działania pełnomocnika, który był stroną

wypowiadającą (art. 94 § 2 k.p.c.) sąd ma obowiązek traktowania strony jako

działającej bez pełnomocnika. Oznacza to, że czynności procesowe pełnomocnika

dokonane wobec sądu przed zawiadomieniem go o wypowiedzeniu

pełnomocnictwa lub wygaśnięciu obowiązku działania pełnomocnika są procesowo

skuteczne choćby podjęte były w czasie po wypowiedzeniu lub po upływie

2 następnych tygodni, jak również, że skuteczne procesowo są czynności sądu

wobec pełnomocnika (a w konsekwencji – wobec strony) dokonane po

wypowiedzeniu pełnomocnictwa lub po upływie następnych 2 tygodni ale przed

zawiadomieniem o tym sądu.

W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzucił, że na rozprawie w dniu

29 października 2004 r. powinien być traktowany przez Sąd Okręgowy jako strona

działająca bez pełnomocnika procesowego ponieważ pełnomocnictwo udzielone

przez pozwanego wygasło wskutek wypowiedzenia dokonanego przez B. K.w dniu

29 września 2004 r. Pomija jednak, że w okresie od dnia 29 września 2004 r. (jeśli

tę datę przyjąć za datę wypowiedzenia danego pozwanemu przez córkę) do dnia

29 października 2004 r., gdy odbyła się rozprawa apelacyjna, Sąd Okręgowy nie

został zawiadomiony ani przez B. K. ani przez pozwanego, że pełnomocnictwo

zostało wypowiedziane. Co więcej – w dniu 4 października 2004 r. córka

pozwanego pokwitowała odbiór zawiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej

wyznaczonej na dzień 29 października 2004 r. (k – 126) i również wtedy nie

zawiadomiła Sądu, że pełnomocnikiem już nie jest. W tej sytuacji doręczenie córce

pozwanego zawiadomienia o rozprawie apelacyjnej było procesowo skuteczne (art.

133 § 3 w zw. z art. 94 § 1 k.p.c.). Brak więc podstaw do przyjęcia, że pozwany

został pozbawiony możności obrony swych praw na tej rozprawie ze względu na

niezawiadomienie jego samego przez Sąd Okręgowy.

Wymaga podkreślenia, że zawiadomienie, o którym mowa w art. 94 § 1

k.p.c. dotyczy tego sądu, przed którym mają być podjęte przez stronę lub wobec

niej czynności procesowe bez udziału pełnomocnika i obowiązkiem strony (jej

dotychczasowego pełnomocnika) jest skierowanie pisma zawiadamiającego

4

o wypowiedzeniu do właściwego sądu. Obowiązku tego nie uchyla wymóg

dotyczący dołączenia przez sekretariat sądu pisma procesowego do właściwych akt

bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd ma obowiązek czuwania nad sprawnością

postępowania ale nie jest to równoznaczne z obowiązkiem przestrzegania terminów

lub innych instytucji procesowych odnoszących się do stron. Ponadto,

w rozpoznawanej sprawie okoliczność, że Sąd Rejonowy przesłał pismo z dnia

27 września 2004 r. do Sądu Okręgowego dopiero w dniu 4 listopada 2004 r.

pozostawała bez wpływu na skuteczność doręczenia pełnomocnikowi pozwanego

w dniu 4 października 2004 r. zawiadomienia o rozprawie apelacyjnej. Skarżący

w kasacji nie wykazał, że w normalnym toku czynności Sądu Rejonowego można

było wymagać, aby pismo z dnia 27 września 2004 r. podlegało wysłaniu w takim

czasie, iż gwarantowało to dotarcie pisma do Sądu Okręgowego przed dniem

4 października 2004 r. Przeciwnie – zważywszy na konieczność przedłożenia

pisma Przewodniczącemu Wydziału oraz podjęcia właściwych czynności

biurowych, na co przeciętnie trzeba przyjąć przynajmniej 3 dni, należy uznać, iż

nawet wysłanie w/w pisma niezwłocznie nie gwarantowało dotarcia pisma do Sądu

Okręgowego do dnia 4 października 2004 r. Natomiast każde późniejsze

zawiadomienie Sądu Okręgowego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa było bez

znaczenia dla oceny, że w dniu 4 października 2004 r. (tj. w dniu odebrania przez

córkę pozwanego zawiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej) zostało wobec

Sądu Okręgowego skutecznie doręczone pełnomocnikowi pozwanego

zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 29 października 2004 r. i brak

było podstaw do ponownego zawiadomienia samego pozwanego (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2002 r. I PZ 58/02 – OSNP 2004,

nr 10, poz. 173).

Z przedstawionych względów kasacja została oddalona – art. 39312

k.p.c.

w brzmieniu sprzed zmian wprowadzonych ustawą z dnia 22 grudnia 2004

o zmianie k.p.c. ...(-) (Dz. U. z 2005, Nr 13, poz. 98).

O kosztach orzeczono na podstawie § 19 Rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie ... (-) (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

5

jc