I CSK 120/05

Sygn. akt I CSK 120/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 kwietnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSN Tadeusz Żyznowski (sprawozdawca)

Protokolant Beata Rogalska

w sprawie z powództwa Szpitala Wojewódzkiego Samodzielnego Publicznego ZOZ

przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Skarbu Państwa,

Ministra Finansów i Ministra Zdrowia

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 11 kwietnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego w R. z

dnia 29 września 2004 r. sygn. akt [...] i oddala powództwo, nie

obciążając strony powodowej kosztami procesu w sprawie.

2

Uzasadnienie

Uwzględniając częściowo powództwo w stosunku do Skarbu Państwa –

Ministra Finansów Sąd Okręgowy odwołał się do art. 4a ustawy z dnia 22 grudnia

2002 r. o zmianie ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu

przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw

(Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 45) w następstwie realizacji którego powodowy

Samodzielny Zakład Opieki Zdrowotnej wydatkował w latach 2001-2003 kwotę

18.451.670,28 zł na podwyżkę wynagrodzeń dla pracowników. Podwyżki te były

realizowane w następujący sposób i terminach: w dniu 10 czerwca 2001 r. za okres

od stycznia do kwietnia 2001 r. co do wynagrodzenia netto, w dniu 15 lipca 2001 r.

co do składek na ubezpieczenie społeczne od tych wynagrodzeń i w dniu 20 lipca

2001 r. co do zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, za okres od maja

do grudnia 2003 r. – 10-go każdego miesiąca następującego po miesiącu którego

dotyczy podwyżka w odniesieniu do należności pracowniczych netto, 15 każdego

miesiąca, którego dotyczy podwyżka w przypadku należności z tytułu

ubezpieczenia społecznego, 20-go każdego miesiąca następującego po miesiącu,

którego dotyczy podwyżka w wypadku zaliczki na podatek dochodowy od osób

fizycznych, za okres od stycznia do marca 2002 r. wyrównanie co do dalszej

podwyżki w kwocie 110 zł w dniu 10 maja 2002 r. co do wynagrodzeń netto, w dniu

15 czerwca 2002 r. co do składek na ubezpieczenie społeczne od tej podwyżki

i w dniu 20 czerwca 2002 r. co do zaliczki na podatek dochodowy od osób

fizycznych od tej podwyżki. Wynikające stąd wydatki wynosiły w 2001 r. kwotę

4.444.896,46 zł, w 2002 r. kwotę 6.965.024,04 zł, w 2003 r. kwotę 7.041.747,78 zł.

Obciążenie finansowe w łącznej wysokości 18.451.670,28 zł poniesione przez

powodowy Zakład wywołało uszczerbek, którego nie zrekompensowały podjęte

działania oszczędnościowe i restrukturyzacyjne, co pociągnęło za sobą opóźnione

w płatności zobowiązania wobec budżetu i kontrahentów i konieczność zapłaty

odsetek z tytułu nieterminowego regulowania należności. Należności te wynosiły:

w 2001 r. kwotę 578.427,34 zł na rzecz Skarbu Państwa i 697.586,08 zł na rzecz

kontrahentów powoda, w 2002 r. kwotę 418.307,69 zł na rzecz Skarbu Państwa

i 566.288,52 zł na rzecz kontrahentów powoda oraz w 2003 r. kwotę 93.395,23 zł

3

na rzecz Skarbu Państwa i 559.871,75 zł na rzecz kontrahentów powoda. Na

skutek utraty płynności finansowej strona powodowa poniosła koszty sądowe

i egzekucyjne, które wyniosły: w 2001 r. kwotę 149.877,80 zł, w 2002 r. kwotę

1.149,20 zł i w 2003 r. kwotę 18.612,11 zł. W następstwie czasowego zaprzestania

regulowania zobowiązań wobec kontrahentów z tytułu dostaw towarów i usług

w okresie 2001-2003 obciążenie powodowego Zakładu wynosiło łącznie kwotę

9.173.674,94 zł. Ustalone okoliczności wskazują, zdaniem Sądu Okręgowego, że

pomiędzy zaistnieniem deliktu legislacyjnego a powstałą szkodą majątkową istnieje

związek przyczynowy. Z odwołaniem się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 18 grudnia 2002 r., K 43/01 (OTK-A 2002 nr 7, poz. 96) oraz wyroku Sądu

Najwyższego z dnia 24 września 2003 r., I CK 143/03 (OSNC 2004 nr 11, poz. 179)

Sąd Okręgowy wskazał, że państwo ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za

zaniechanie legislacyjne występujące wówczas, gdy ustawodawca nie stworzył –

wbrew obowiązkowi prawnemu – wymaganych regulacji albo stworzył unormowanie

niepełne, fragmentaryczne. Z mocy art. 77 ust. 1 Konstytucji każdy organ władzy

publicznej nie wyłączając władzy ustawodawczej ponosi odpowiedzialność

odszkodowawczą. Strona powodowa nadal nie dysponuje możliwościami

finansowymi pozwalającymi na pokrycie zobowiązań z własnych środków.

Pracownicy tej strony uzyskali uprawnienia do otrzymania podwyżek z mocy ustawy

a wypłata tych należności przekroczyła poziom środków pieniężnych

przekazywanych przez kasę chorych na prowadzenie przez świadczeniodawcę

podstawowej działalności w postaci świadczenia usług leczniczych. Szkoda

majątkowa Zakładu Opieki Zdrowotnej obejmuje wywołany ujemny wynik

finansowy, powstanie zaległości płatniczych wobec innych podmiotów

i kontrahentów w stopniu powodującym zapłatę odsetek a także kosztów sądowych

oraz egzekucyjnych, pomimo że powód przeprowadził działania oszczędnościowe

i restrukturyzacyjne. Utrzymujący się ujemny wynik bilansowy zaprzecza

możliwości finansowania podwyżki ze zwiększonych składek. Nadto wskazał Sąd

Okręgowy, że pozwany nie kwestionował wysokości i sposobu wyliczenia szkody

strony powodowej. Według dalszych ustaleń tego Sądu nie istnieją podstawy do

uwzględnienia żądania o zapłatę kwoty odpowiadającej łącznej wysokości

podwyżek wypłaconych w 2003 r. Przypisany stronie pozwanej delikt legislacyjny

4

jest wynikiem regulacji zawartej w art. 4a powołanej ustawy o negocjacyjnym

systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń, odnoszącej się do

2001 i 2002 r.

Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji Skarbu Państwa – Ministra

Finansów zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że w miejsce Ministra

Finansów jako organu państwowej jednostki organizacyjnej właściwej do

reprezentowania Skarbu Państwa w niniejszej sprawie, wskazał Ministra Skarbu

Państwa; oddalił apelację w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu za

instancję apelacyjną. Aprobując ustalenia Sądu pierwszoinstancyjnego, które nie

były kwestionowane w toku tego postępowania, oraz ich ocenę prawną Sąd drugiej

instancji z powołaniem się na art. 316 § 1 k.p.c. uwzględnił nowe – obowiązujące

od 21 stycznia 2005 r. – brzmienie art. 67 k.p.c. przez wskazanie Ministra Skarbu

Państwa jako właściwego do podejmowania – w myśl art. 67 § 3 zd. pierwsze

k.p.c. w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonego orzeczenia –

czynności procesowych za Skarb Państwa.

Skargę kasacyjną wniósł Skarb Państwa – Minister Skarbu Państwa

zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez

1) błędną jego wykładnię, tj.:

a) przepisu art. 2 Konstytucji poprzez przyjęcie, że z przepisu tego wynika

obowiązek podjęcia przez ustawodawcę wysiłku legislacyjnego polegającego na

wprowadzeniu do porządku normatywnego takiej regulacji, która tworzyłaby

alternatywny wobec systemu kas chorych system dopływu środków publicznych do

samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, a w ramach tego

alternatywnego systemu dopływu środków publicznych do samodzielnych

publicznych zakładów opieki zdrowotnej do poszczególnych szpitali miałyby trafić

pochodzące wyłącznie od Skarbu Państwa środki w wysokości odpowiadającej

kosztom realizacji przez nie zapisu art. 4a ustawy o negocjacyjnym systemie

kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz

o zmianie niektórych ustaw,

2) niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, tj.:

5

a) przepisu art. 77 § 1 Konstytucji w zw. z art. 417 k.c. poprzez przyjęcie, że

ustalony stan faktyczny odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie

wskazanej normy prawnej, a w szczególności, że Skarb Państwa dopuścił się

niezgodnego z prawem zaniechania poprzez nie wprowadzenie do porządku

normatywnego regulacji, których wprowadzenie nakładał na niego przepis prawa,

b) przepisu art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji i art. 417 k.c.

poprzez przyjęcie, że ustalony przez sąd stan faktyczny pozwala na stwierdzenie

wystąpienia szkody po stronie powoda,

c) przepisu art. 361 § 1 k.c. w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji i art. 417 k.c.

poprzez przyjęcie, że pomiędzy kwotą wskazaną przez powoda jako szkoda,

a zachowaniem Skarbu Państwa istnieje adekwatny związek przyczynowy,

d) przepisu art. 442 § 1, 455 i 481 k.c. polegające na przyjęciu, że

roszczenie odszkodowawcze stało się wymagalne w datach wymienionych

w wyroku (wyrokach) i zasądzenie od tych dat odsetek ustawowych za opóźnienie,

e) przepisu art. 4 i 53 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym,

art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U.

1991/91/408 ze zm.), rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia

13 lipca 1998 r. w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia

zdrowotne (Dz.U. 1998/93/592) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki

Społecznej z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie szczególnych zasad rachunku

kosztów w publicznych zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. 1998/164/1194)

poprzez ich pominięcie przy ocenie zachowania państwa w związku z wejściem

z życie ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o negocjacyjnym

systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców

oraz o zmianie niektórych ustaw i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U.

2001/5/45),

oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik

sprawy, tj.:

1) przepisu art. 325 k.p.c. poprzez wydanie wyroku (wyroków) nie

zawierającego jednoznacznego rozstrzygnięcia o żądaniach stron,

6

2) przepisów art. 326 § 3 i art. 332 § 1 k.p.c. poprzez brak ogłoszenia

wyroku,

3) przepisu art. 379 pkt 3 k.p.c., w razie stwierdzenia, że w sprawie zostały

wydane dwa wyroki. Jest oczywiste, że jeżeli tak było, to wydanie pierwszego

wyroku zamyka drogę do ponownego orzekania o tym samym przedmiocie, między

tymi samymi stronami,

4) przepisu art. 379 pkt 5 k.p.c. poprzez doręczenie stronom odpisów

wyroków różnej treści i pozbawienie je przez to możności obrony ich praw Trudno

wyobrazić sobie rzeczową polemikę z rozstrzygnięciem sądu nie znając

rzeczywistej treści orzeczenia, które się zwalcza,

5) przepisu art. 67 § 2 i 3 k.p.c. poprzez przyjęcie, że przepis art. 67 § 3

k.p.c. stanowi lex specialis w stosunku do przepisu art. 67 § 2 k.p.c. i wyłączną

podstawę ustalenia reprezentacji procesowej Skarbu Państwa oraz pominięcie

przepisu art. 67 § 2 k.p.c. przy ustalaniu jednostki organizacyjnej wykonującej

zastępstwo procesowe Skarbu Państwa,

Wskazując na powyższe pozwany Skarb Państwa wnosił o:

1) uchylenie w całości wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 29 września

2004 r. wydanego w sprawie prowadzonej pod sygnaturą [...] oraz uchylenie w

całości wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 11 maja 2005 r. wydanego w sprawie

prowadzonej pod sygnaturą [...], zniesienie postępowania pierwszo - i

drugoinstancyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w R., albo o uchylenie w całości wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia

11 maja 2005 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi celem rozstrzygnięcia

w przedmiocie istnienia wyroku (sententia non existens) i nieważności

postępowania,

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a w razie

uznania zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania

za nieuzasadnione wnosił o:

3) uchylenie w całości wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 11 maja 2005 r. i

oddalenie powództwa,

7

4) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowy Zakład Opieki

Zdrowotnej wnosił o jej oddalenie z zasądzeniem kosztów procesu a jego rzecz.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o negocjacyjnym

systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców

oraz o zmianie niektórych ustaw i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U.

z 2001 r. Nr 5, poz. 45) dodała do ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r.

o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń

u przedsiębiorców oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze

zm.) m.in. art. 4a. Przepis ten w ustępie pierwszym stanowi, iż pracownikom

samodzielnym publicznych zakładów opieki zdrowotnej przysługuje od dnia

1 stycznia 2001 r. przyrost przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, nie niższy

niż 203 zł miesięcznie, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy łącznie ze

skutkami wzrostu wszystkich składników wynagrodzenia, z zastrzeżeniem ust. 2.

W myśl ust. 2 tego artykułu odnosiło się to także do 2002 r. Niewątpliwym jest, że

przepisy powołanej ustawy nowelizacyjnej z dnia 22 grudnia 2000 r. –

w powołanym zakresie – mają charakter przepisów przejściowych o wyraźnie

określonym czasie obowiązywania – art. 4a ust. 1 ustawy o negocjacyjnym

systemie kształtowania przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców...

obowiązywał tylko w odniesieniu do wzrostu wynagrodzeń w 2001 r., zaś ust. 2

w odniesieniu do wzrostu wynagrodzeń w 2002 r. Celem tak ukształtowanych

przepisów przejściowych było podniesienie wynagrodzeń do poziomu, który tworzył

punkt wyjścia dla wykorzystania instrumentów, ustalania przyrostu wynagrodzeń,

określonych w ustawie o systemie negocjacyjnym. Uprawnienie do wymienionego

przyrostu wynagrodzeń przysługiwało pracownikom samodzielnych publicznych

zakładów opieki zdrowotnej, które zatrudniały powyżej 50 osób. W ocenie Sądów

obu instancji powołana ustawa nowelizacyjna uchybia zasadom rzetelnej tj. spójnej

i koherentnej legislacji, poprzez zaniechanie stworzenia odpowiedniego

„instrumentarium” dla zapewnienia skuteczności przepływu środków finansowych

do podmiotów mających obowiązek przyrostu wynagrodzeń realizować.

8

Do odmiennego wniosku nie może – zdaniem Sądów niższych instancji –

prowadzić wyrok Trybunału Konstytucji z dnia 18 grudnia 2002 r. k. 43/01 (OTK –

A 2002, nr 7, poz. 96) w myśl którego będący podstawą podwyżki art. 4a ustawy

z dnia 10 grudnia 1994 r. jest zgodny z art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji

Rzeczpospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 20 Konstytucji. Rozważając

znaczenie przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i rozumianą w świetle

tego wyroku treść art. 4a omawianej ustawy, który stał się elementem

obowiązującego porządku prawnego (art. 188 pkt 1 i 190 ust. 1 Konstytucji) –

należy wskazać stanowisko Trybunału w istotnych kwestiach dotyczących

rozumienia wspomnianego przepisu.

Po pierwsze, stwierdził dopuszczalność ingerencji ustawodawcy w sferę

wynagrodzeń pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki

zdrowotnej, wskazując, iż normy konstytucyjne odnoszące się do publicznej służby

zdrowia, zawarte w art. 68 Konstytucji, dopuszczają przejściowe zastosowanie

mechanizmu przyjętego w art. 4a ustawy z 16 grudnia 1994 r.

Po drugie, wśród wartości wypełniających pojęcie demokratycznego państwa

prawnego, zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa

zajmuje nadrzędne miejsce. W tej zasadzie zawarte jest – zdaniem Trybunału

swoiste domniemanie, zgodnie z którym, jeżeli ustawodawca tworzy prawo

stanowiące podstawę roszczeń finansowych, a nie określa w sposób jednoznaczny

podmiotu zobowiązanego, to czyni zobowiązanym system finansów publicznych.

Podmiotami tego systemu były – w stanie prawnym wówczas obowiązującym –

kasy chorych oraz samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, za

pośrednictwem którego to systemu realizowane były obowiązki władzy publicznej

określone w art. 68 ust. 2 Konstytucji. Nastąpiło samozwiązanie się sektora

finansów publicznych. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny zastrzegł, że nie

oznacza to, iż samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej przysługuje

pełna rekompensata wydatków na podwyższenie wynagrodzeń.

Po trzecie, podkreślając istotne niedostatki legislacyjne przepisu art. 4a

ust. 1, w szczególności nie wskazanie adresata ustawowego obowiązku, brak

przepisów przejściowych, źródła finansowania przewidzianej w nim podwyżki

9

wynagrodzenia, ani mechanizmów przekazywania środków na ten cel – Trybunał

Konstytucyjny potwierdził zasadność zastosowania innych – poza gramatyczną -

rodzajów wykładni dla prawidłowego określenia treści zawartej w tym przepisie.

Uznanie zgodności z Konstytucją omawianego art. 4a nastąpiło tylko o tyle o ile

jest on rozumiany „jako tworzący współodpowiedzialność systemu finansów

publicznych za jego wykonanie”, nie może - w związku z art. 56 k.c. – pozostać

bez wpływu na wykładnię przepisu art. 4a. Dał temu wyraz Sąd Najwyższy

w (nie publ.) uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 30 marca 2006 r., III CZP

130/05 stwierdzającej, że art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r.

o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń

u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1 poz. 2 ze

zm.) stanowi – w związku z art. 56 k.c. – podstawę roszczenia samodzielnego

publicznego zakładu opieki zdrowotnej w stosunku do kasy chorych (Narodowego

Funduszu Zdrowia) o zwrot kosztów zwiększonego wynagrodzenia pracowników,

jeżeli zakład ten, mimo prawidłowego gospodarowania środkami uzyskanymi na

podstawie umowy o udzielenie świadczeń zdrowotnych, nie mógł tych kosztów

pokryć w całości lub w części. Wynagrodzenie personelu medycznego

zatrudnionego przez powodowy Zakład Opieki Zdrowotnej stanowiło niewątpliwie

element kosztu wykonania przez ten Zakład świadczeń zdrowotnych na rzecz

pacjentów. Koszt ten stanowi z kolei element kosztu opieki zdrowotnej za

świadczenie której kasa chorych przekazuje Zakładom Opieki Zdrowotnej

wynagrodzenie na podstawie stosunku prawnego wynikającego z łączącej ją z tym

Zakładem umowy. W sytuacji, gdy nastąpiło ustawowe zwiększenie tego kosztu,

poprzez podniesienie wynagrodzenia personelu medycznego, to w odniesieniu do

tego zwiększonego z mocy ustawy kosztu powodowemu Zakładowi – wbrew

odmiennemu zapatrywaniu Sądów obu instancji – przysługiwało – stosownie do

powołanej uchwały – roszczenie w stosunku do podmiotu tamże wskazanego

o zwrot kosztów zwiększonego wynagrodzenia pracowników. Istnieje więc

mechanizm rozliczeń między zakładami opieki zdrowotnej a właściwym podmiotem

systemu finansów publicznych obejmujący, na podstawie art. 4a ustawy z dnia

16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu

przeciętnych wynagrodzeń..., zwrot kosztów wypłaconej podwyżki wynagrodzenia.

10

Co najmniej przedwczesne jest zatem twierdzenie strony powodowej i założenie

Sądów obu instancji, które legło u podstaw uwzględnienia powództwa, iż wypłatę

podwyżki wynagrodzeń w wysokości 11 409,922 zł należało potraktować jako

szkodę w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego.

W sferze stosunków obligacyjnych z reguły źródłem szkody jest

niewykonanie lub nienależyte wykonanie należnego świadczenia. Polega on na

uszczerbku, jakiego wierzyciel nie doznałby, gdyby zobowiązanie zostało należycie

wykonane. Ta szkoda ma charakter złożony: obok straty o wartości nie

spełnionego świadczenia mogą wystąpić szkody zastępcze spowodowane jego

brakiem. Natomiast szkodą wynikającą ze zwłoki dłużnika jest zmniejszenie

świadczenia opóźnionego w stosunku do wartości świadczenia spełnionego

w terminie oraz towarzyszące temu szkody następcze. W przypadku zaś

nienależytego spełnienia świadczenia szkodę stanowi różnica między wartością

świadczenia wykonanego prawidłowo i wartością, jaką rzeczywiście otrzymał

wierzyciel.

Znaczny upływ czasu pomiędzy wypłatą należnego pracownikom strony

powodowej wynagrodzenia a podjętą 30 marca 2006 r., powołaną powyżej,

uchwałą Sądu Najwyższego, a nadto utrzymujące się i powszechnie znane

wątpliwości oraz rozbieżności w sferze wykładni, a także stosowania

obowiązujących przepisów wymagają wskazania, iż celem dokonanej wykładni było

odtworzenie sensu oraz rzeczywistej treści przepisu art. 4a powoływanej ustawy z

dnia 16 grudnia 1994 r. Takie wyjaśnienie treści i znaczenia omawianego przepisu

art. 4a obowiązuje od daty jego wejścia w życie.

Przed zrealizowaniem roszczenia przysługującego stronie powodowej wobec

Narodowego Funduszu Zdrowia przedwczesne są rozważania dotyczące szkody

jakiej ta strona doznała oraz rodzaju występujących wadliwości legislacyjnych

a także możliwości wyrównania tej szkody, nie wyłączając środków przewidzianych

w prawie międzynarodowym.

Powszechnie znane są oczekiwania i wymagania społeczne oraz nie

odpowiadające im możliwości finansowe państwa, wyznaczające maksymalny

poziom finansowania opieki zdrowotnej. Kwestia ta stanowiła przedmiot wypowiedzi

11

Sądów obu instancji oraz stron w toku postępowania pierwszoinstancyjnego.

Ustrojodawca w art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji przesądził o samych zasadach

funkcjonowania prawa do ochrony zdrowia, nadając im (w ust. 1 art. 68) charakter

gwarancyjny. Warunki realizowania prawa do ochrony zdrowia i udzielania

poszczególnych świadczeń – z obowiązkiem respektowania innych konstytucyjnych

zasad oraz wartości – Konstytucja pozostawiła ustawodawcy zwykłemu. W myśl

art. 68 ust. 2 zd. drugie Konstytucji nie tylko warunki, ale i zakres świadczeń

finansowanych ze środków publicznych został zaliczony do materii ustawowej.

Powinność zaś respektowania ustawy nie wymaga uzasadnienia.

Podstawa skargi kasacyjnej zarzucająca naruszenie art. 361 k.c. przez

przyjęcie, że wypłacona kwota podwyższonego wynagrodzenia podlega

kompensacie przed zrealizowaniem przez stronę powodową przysługującego jej

roszczenia o zwrot kosztów tego wynagrodzenia okazał się oczywiście

uzasadniona (art. 39816

k.p.c.). Natomiast podstawa naruszenia przepisów

postępowania została sformułowana w oderwaniu od dokumentów zawartych

w aktach sprawy w sposób jednoznaczny wskazujących na zachowanie

ustawowych wymagań przy wydaniu wyroku i jego ogłoszeniu. Nadto skarżący

Skarb Państwa pomija, że zaskarżenie skargą kasacyjną orzeczenia Sądu drugiej

instancji nie może opierać się na zarzutach dotyczących uchybień sądu pierwszej

instancji. Te bowiem podlegają kontroli instancyjnej. Konfrontacja treści skargi

kasacyjnej z treścią apelacji strony pozwanej prowadzi do wniosku o zamierzeniu

przeniesienia istoty sporu do instancji kasacyjnej. Mnożąc nie udokumentowane

zarzuty i rzekomo napotykane – w toku postępowania w obu instancjach –

trudności w merytorycznym podjęciu obrony, skarżący pomija wymagania podstawy

przewidzianej w art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c. w myśl której zamierzony przez

skarżącego skutek może wywrzeć tylko takie wykazane uchybienie, które mogło

mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec bezzasadności tej podstawy istniały

podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku a także poprzedzającego go wyroku

Sądu pierwszej instancji i orzeczenia co do istoty sprawy z zastosowaniem art. 102

k.p.c. w odniesieniu do rozstrzygnięcia o kosztach procesu.