I CSK 19/06

Sygn. akt I CSK 19/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 maja 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek

SSN Stanisław Dąbrowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa "I." Spółki z o.o. w W.,

A.S. i T. S.

przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "S." w W.

o uchylenie uchwały,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 17 maja 2006 r.,

skarg kasacyjnych strony powodowej "I." Spółki z o.o.

w W., A. S. i T. S.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 7 lipca 2005 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, pozostawiając temuż

Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Wyrokiem z dnia 7 lipca 2005 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w W. w sprawie z powództwa l. Sp. z o.o., A. S. i T. S. przeciwko

Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej „S." w ten sposób, że powództwo każdego z

powodów o uchylenie uchwał Walnego Zgromadzenia Członków oraz Rady

Nadzorczej Spółdzielni oddalił, a nadto zasądził od każdego z powodów na rzecz

pozwanej zwrot kosztów postępowania.

Z dokonanych ustaleń wynika, że na podstawie uchwał Rady Nadzorczej

pozwanej Spółdzielni w sprawie zatwierdzenia kosztów inwestycji pozwanej przy

ul. D. […], powodowie zostali obciążeni dodatkowymi kosztami budowy

przydzielonych im lokali użytkowych według wyższych wskaźników podziału

kosztów, niż przewidziane dla lokali mieszkalnych. Rozpoznając odwołanie

powodów od niniejszej uchwały, Walne Zgromadzenie Członków pozwanej

utrzymało ją w mocy.

Sąd Apelacyjny nie podzielił w pełni ustaleń faktycznych i oceny prawnej

Sądu Okręgowego. Zauważył, że rozważania Sądu pierwszej instancji odnośnie do

obowiązku pozwanej wykazania rzeczywistych kosztów budowy lokali są

bezprzedmiotowe, gdyż w świetle okoliczności sprawy tę kwestię należało uznać

za bezsporną między stronami. Powodowie, zdaniem Sądu odwoławczego, nie

wykazali, aby pozwana na jakimkolwiek etapie budowy zobowiązała się do

nieróżnicowania kosztów budowy lokali mieszkalnych i użytkowych. Nie mogli

zatem skutecznie kwestionować spornej uchwały Rady Nadzorczej. Uzasadniony

jest zatem wniosek, że skarżona uchwała w prawidłowy sposób dokonała

rozliczenia kosztów budowy lokali, zgodnych z kosztami rzeczywistymi i została ona

podjęta zgodnie z art. 208 w zw. z art. 46 Pr. spółdzielczego oraz § 12 pkt 1, 5 i 6

w zw. z § 44 pkt 1 i 8 Statutu pozwanej Spółdzielni.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli wszyscy powodowie. A. S. i

T. S. zarzucili zaskarżonemu wyrokowi obrazę prawa materialnego, poprzez błędne

niezastosowanie art. 42 i 46 ustawy - Prawo spółdzielcze, w miejsce których

orzeczenie oparto na podstawie art. 208 tej ustawy. Wskazując na powyższe, obaj

powodowie wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz o uchylenie w

3

całości poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy

sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania za wszystkie instancje, względnie o uchylenie w całości

zaskarżonych wyroków Sądu Apelacyjnego i Sądu Okręgowego i orzeczenie co do

istoty sprawy poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie od

pozwanego na rzecz powodów kosztów postępowania, w tym zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Powód l.. Sp. z o.o. podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, a to

art. 208 Pr. spółdzielczego, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, podczas gdy

przepis ten w dacie wyrokowania już nie obowiązywał wobec jego uchylenia, zaś w

jego miejsce obowiązywał przepis art. 18 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o

spółdzielniach mieszkaniowych, różny istotnie treścią. W ramach tej samej

podstawy kasacyjnej, skarżący zarzucił także naruszenie art. 6 k.c., § 44 ust. 1 pkt

18 Statutu pozwanej Spółdzielni w zw. z art. 46 § 2 Pr. spółdzielczego oraz art. 2 i

32 Konstytucji RP. W ramach zaś podstawy naruszenia prawa procesowego

skarżący zarzucił naruszenie art. 230 w zw. z art. 210 § 2 k.p.c., art. 227 k.p.c., art.

229 k.p.c., art. 232 i 233 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c., art. 381 w zw. z art. 368 § 1

pkt 4 k.p.c., art. 378 § 1 k.p.c., a także art. 386 § 1 k.p.c. Skarżący wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Okręgowego w całości i o

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, z

uwzględnieniem rozstrzygnięcia przez tenże sąd o kosztach postępowania za

wszystkie instancje.

W odpowiedzi na skargi pozwana wniosła o ich oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trafny jest zarzut wszystkich skarg kasacyjnych co do naruszenia art. 208

ustawy – Prawo spółdzielcze, powołanego przez Sąd Apelacyjny jako podstawa

prawna, rozstrzygnięcia. Przepis ten w zakresie obowiązków członków spółdzielni

w uczestniczeniu w zobowiązaniach spółdzielni został skreślony przez art. 29

ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001

r., Nr 4, poz. 27 ze zm.). Do dnia 15 stycznia 2003 r. obowiązywał jeszcze paragraf

3 art. 208, których jednakże nie mógł mieć zastosowania w sprawie, jako że

4

dotyczył tylko obciążenia funduszu udziałowego lub wkładów budowlanych

wartością środków trwałych. Zatem, art. 208 ustawy – Prawo spółdzielcze nie mógł

być podstawą prawną wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 7 lipca 2005 r. ani

podstawą prawną spornych uchwał organów pozwanej spółdzielni, które zapadły

w dniach 8 maja 2002 r. i 2 czerwca 2003 r.

Przy podejmowaniu przez organy pozwanej uchwał dokonujących rozliczenia

kosztów budowy lokali powodów nie mógł mieć zastosowania skreślony wcześniej

art. 208 ustawy – Prawo spółdzielcze, ale przepisy ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych. Przepis art. 18 tej ustawy w części wprowadzającej obowiązek

zawarcia umowy o budowę lokalu wprawdzie nie mógł zostać zastosowany, gdyż

budowę rozpoczęto i zakończono jeszcze pod rządem dawnego prawa, jednakże

istotne jest unormowanie zawarte w art. 18 ust. 1, stanowiące, że członek

spółdzielni zobowiązany jest do pokrywania kosztów zadania inwestycyjnego

w części przypadającej na jego lokal.

Nie wiadomo na jakiej podstawie Sąd Apelacyjny stwierdził, że rzeczywiste

koszty budowy lokali są okolicznością bezsporną. Wydaje się, że bezsporną

okolicznością są koszty budowy całego budynku, jak również to, że koszty budowy

lokali użytkowych były wyższe niż lokali mieszkalnych. Zasadniczą kwestią sporną

jest to jaki był rzeczywisty koszt budowy lokali użytkowych, w jakim stopniu koszt

ten był wyższy od kosztu budowy lokali mieszkalnych. Okoliczność ta nie została

wyjaśniona.

Pierwotnie, w uchwale Rady Nadzorczej pozwanej Spółdzielni nr 63/96

z dnia 10 października 1996 r. zróżnicowano koszty budowy pomiędzy lokalami

użytkowymi i mieszkalnymi przez przyjęcie do rozliczeń tzw. współczynnika

kubaturowego, sztucznie zwiększającego powierzchnię rozliczeniową lokali

użytkowych. W spornych uchwałach utrzymano stosownie współczynnika

kubaturowego i dodatkowo zróżnicowano koszty na niekorzyść lokali użytkowych,

przyjmując wskaźnik rozliczeniowy za 1 m2

powierzchni, wyższy dla lokali

użytkowych oraz niższy dla lokali mieszkalnych.

Za daleko idące jest stanowisko skarżących, że raz przyjętych zasad nie

wolno zmieniać. Jeżeli różnica między kosztami budowy lokali użytkowych i lokali

5

mieszkalnych okazałaby się odmienna od wstępnie założonej, to nie dałoby się

zakwestionować, zmiany zasady rozliczenia. Nie można mówić o słusznie nabytych

prawach, które polegałyby na tym, że członkowie spółdzielni – nabywcy lokali

mieszkalnych finansowaliby nabywców lokali użytkowych, ale nie może być także

odwrotnie. Jeżeli w wybudowanym budynku znajdują się lokale mieszkalne i lokale

użytkowe, spółdzielnia nie może narzucać przyjęcia kosztów budowy lokali

użytkowych większych niż były w rzeczywistości, gdyż prowadziłoby to do

finansowania budowy lokali mieszkalnych przez tych członków spółdzielni, którzy

uzyskali prawo do lokalu użytkowego.

Uchwała Rady Nadzorczej z 1996 r. nie musiała być wyraźnie uchylona.

Intencja zmiany zasad rozliczenia kosztów na niekorzyść nabywców lokali

użytkowych jest dostatecznie czytelna. Jednakże pozwana Spółdzielnia powinna

wykazać, że zwiększenie zróżnicowania ceny lokali użytkowych w stosunku do

lokali mieszkalnych odpowiada rzeczywistym kosztom budowy. Tego nie uczyniła.

Wskazanie na konieczność instalowania klimatyzacji w lokalach użytkowych nie jest

dostateczne, gdyż nie wiadomo jak ten dodatkowy koszt kształtował się

w przeliczeniu na 1 m2

powierzchni lokali użytkowych.

Na marginesie wypada zauważyć, że także pod rządem art. 208 i art. 226 §

1 i 3 ustawy – Prawo spółdzielcze niedopuszczalne było dowolne rozliczanie

kosztów budowy lokalu, w oderwaniu od kosztów rzeczywiście poniesionych.

Z powyższych względów na mocy art.3 985

k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak

w sentencji wyroku.

jc