I CSK 101/06

Sygn. akt I CSK 101/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 września 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

SSN Kazimierz Zawada

Protokolant Ewa Krentzel

w sprawie z powództwa B.Ś.

przeciwko Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "N."

o ustalenie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 21 września 2006 r.,

skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 października 2005 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną i zasądza od powódki na rzecz strony

pozwanej kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki od

wyroku oddalającego powództwo o ustalenie, że nieważna jest w części

dotyczącej szczegółowo opisanych działek uchwała Walnego Zgromadzenia

Członków pozwanej Spółdzielni z dnia 22 czerwca 2001 r., na podstawie której

zarząd tej Spółdzielni upoważniony został do przenoszenia na poszczególnych

członków udziałów w użytkowaniu wieczystym działek stanowiących drogi

wewnętrzne lub ustanowienia służebności przejścia i przejazdu na prawie

użytkowania wieczystego.

Z bezspornych okoliczności wynika, że powódka nie miała legitymacji do

zaskarżenia spornej uchwały na podstawie art. 42 § 2 prawa spółdzielczego,

bowiem uchwała zapadła w okresie, gdy powódka była wykluczona ze Spółdzielni,

a prawa członkowskie odzyskała dopiero po uchyleniu uchwały o wykluczeniu.

Uwzględniając tę okoliczność Sąd Apelacyjny uznał, że powódka ma interes

prawny w domaganiu się ustalenia nieważności uchwały z dnia 22 czerwca 2001 r.

W ocenie tego Sądu żądanie powódki nie zasługiwało na uwzględnienie. Podjęcie

uchwały w przedmiocie przenoszenia na poszczególnych członków udziału

w użytkowaniu wieczystym i ustanowienia służebności drogowej przechodu

i przejazdu mieści się – jak zaznaczył Sąd Apelacyjny, odnosząc się do zarzutu

apelacyjnego powódki – w wyłącznej właściwości Walnego Zgromadzenia,

określonej w art. 38 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo

spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz.1848 ze zm., dalej jako „prawo

spółdzielcze”), zgodnie z którym organ ten uprawniony jest do podejmowania

uchwał w przedmiocie zbycia nieruchomości, w tym zbycia prawa użytkowania

wieczystego. Uchwała realizuje ponadto decyzję administracyjną Naczelnego

Architekta W. z dnia 7 kwietnia 1987 r., która wprawdzie uznana została późniejszą

decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa za wydaną

z naruszeniem prawa, ale skoro nie została stwierdzona nieważność tej decyzji, to

nie można - wbrew zarzutom powódki – uznać spornej uchwały za sprzeczną

z ustawą. Sąd Apelacyjny podniósł wreszcie taki argument, że po podjęciu uchwały

3

wydana została prawomocna decyzja administracyjna dotycząca szczegółowego

podziału nieruchomości, a także uchwała Rady Nadzorczej pozwanej Spółdzielni

dotycząca ustanowienia służebności drogowej przejścia i przejazdu. Powódka ma

zatem zapewniony dostęp do drogi publicznej z domu, którego jest właścicielką

jako członek pozwanej Spółdzielni.

Kasacja oparta została na podstawie naruszenia prawa materialnego – art.

38 k.c. w zw. z art. 38 § 1 pkt 5 oraz art. 46 § 1 pkt 3 prawa spółdzielczego, przez

błędną ich wykładnię polegającą na uznaniu, że podjecie spornej uchwały mieściło

się w ustawowych kompetencjach Walnego Zgromadzenia oraz, że kompetencji

tych nie naruszyło pozostawienie ostatecznej decyzji, co do rozwiązania problemu

dróg wewnętrznych w gestii zarządu Spółdzielni. Skarżąca podniosła nadto, że

późniejsza uchwała podjęta przez uprawniony organ, jakim jest Rada Nadzorcza

pozwanej Spółdzielni, jedynie stanowi potwierdzenie, że sporna uchwała była

wadliwa i naruszała art. 93 ust.1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej jako „u.g.n.”).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotną w sprawie jest kwestia czy walne zgromadzenie może podejmować

uchwały tylko w sprawach należących do jego ustawowych i statutowych

kompetencji, czy także w innych sprawach. W tej kwestii wykrystalizowały się trzy

poglądy. Według pierwszego z nich, z charakteru walnego zgromadzenia jako

najwyższego organu spółdzielni wynika, że może ono podejmować uchwały także

w sprawach należących do kompetencji zarządu i rady. Według drugiego poglądu,

podporządkowanie walnemu zgromadzeniu innych organów spółdzielni mieści się

tylko w ramach jego ustawowych i statutowych kompetencji, a zatem walne

zgromadzenie nie może wyłączać innych organów od załatwienia spraw

przekazanych im ustawą, bądź statutem do rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy

prezentował jednak pogląd, że uchwałę podjętą przez walne zgromadzenie poza

zakresem jego kompetencji, należy uznać za nieważną. Miało to miejsce również

pod rządem przepisów obowiązujących przed wejściem w życie prawa

spółdzielczego (por. orzeczenie SN z dnia 14 sierpnia 1956 r. I CR 332/55).

W doktrynie, a także judykaturze prezentowany jest pogląd kompromisowy,

według którego walne zgromadzenie może - jako najwyższy organ spółdzielni -

4

wyrazić swoje stanowisko w każdej sprawie dotyczącej spółdzielni, jeśli tylko

zostanie ona wprowadzona do porządku dziennego obrad we właściwym trybie.

Jednakże w sprawach należących do kompetencji innych organów może ono

podjąć wyłącznie uchwałę o charakterze opinii, postulatów czy też zaleceń,

pozostawiając podjęcie decyzji ostatecznej organowi właściwemu (wyrok Sadu

Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 1999 r., I ACa 31/99, OSA 2000, nr

9, poz. 35).

W ocenie Sądu Najwyższego rozpoznającego skargę kasacyjną

w niniejszej sprawie na aprobatę zasługuje drugi z wymienionych poglądów.

Rozważenia wymagała zatem kwestia, czy podjęcie uchwały stanowiącej podstawę

przenoszenia na poszczególnych członków udziałów w użytkowaniu wieczystym

objęte jest kompetencją Walnego Zgromadzenia. Udzielając pozytywnej odpowiedzi

podkreślić należy, że podjęcie spornej uchwały mieści się w kompetencji Walnego

Zgromadzenia, wskazanej w art. 38 § 1 pkt 5 prawa spółdzielczego, który stanowi,

że do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia należy między innymi

podejmowanie uchwał w sprawie zbycia nieruchomości. W doktrynie uchwały

walnego zgromadzenia spółdzielni – w zależności od materii, której uchwała

dotyczy, a także jej celu, rozróżnia się następujące rodzaje uchwał: 1) uchwały

skierowane do organów spółdzielni lub wszystkich jej członków zawierające

zalecenia o charakterze ogólnym, 2) uchwały zawierające zalecenia dla organów

spółdzielni w określonych sprawach uznanych za przez walne zgromadzenie za

ważne, 3) uchwały, których podjecie jest konieczne dla dokonania przez zarząd

określonej czynności prawnej (np. zbycia nieruchomości), 4) uchwały rozwijające

i bliżej regulujące przewidziane w statucie prawa i obowiązki wynikające ze

stosunku członkostwa lub stosunków od niego pochodnych, 5) uchwały wywołujące

wprost zmiany w stosunkach prawnych bez potrzeby wyrażania woli przez jeszcze

inny organ spółdzielni.

Nie ulega wątpliwości, że sporna uchwała należy do trzeciego

z wymienionych rodzajów. Na podstawie tej uchwały Walne Zgromadzenie –

wbrew zarzutom skarżącej – nie przekazało swej kompetencji określonej w art. 38

§ 1 pkt 5 prawa spółdzielczego zarządowi pozwanej Spółdzielni. Sporna

uchwała podjęta została w celu dokonania przez zarząd Spółdzielni czynności

5

prawnej przeniesienia na poszczególnych członków udziałów w użytkowaniu

wieczystym.

Sporna uchwała w części dotyczącej ustanowienia służebności przejścia

i przejazdu na prawie użytkowania wieczystego nie mogła odnieść i nie odniosła

skutku, bowiem według art. 46 § 1 pkt 3 prawa spółdzielczego „podejmowanie

uchwał w sprawie obciążenia nieruchomości” należy do zakresu działania rady

nadzorczej. Skoro uchwała w tej części jako bezskuteczna nie stanowiła podstawy

późniejszych czynności prawnych polegających na ustanowieniu służebności

przejścia i przejazdu na prawie użytkowania wieczystego, a z bezspornych

okoliczności wynika, że podstawę tę stanowiła uchwała podjęta przez radę

nadzorczą pozwanej Spółdzielni, to po stronie powódki brak jest interesu prawnego

w domaganiu się ustalenia na podstawie art.189 k.p.c. nieważności uchwały

w części dotyczącej ustanowienia służebności gruntowej.

Z przytoczonych względów należało orzec, jak w sentencji (art. 39814

oraz

art. 98 w zw. z art.108 § 1 k.p.c.).