IV KK 75/07

Sygn. akt IV KK 75/07

W Y R O K

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lipca 2007 r.

Sąd Najwyższy  w składzie:

SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wiesław Maciak

SSN Lidia Misiurkiewicz

Protokolant Ewa Wdzięczna

w sprawie Z. M.

oskarżonego z art. 212 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 12 lipca 2007 r.,

kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego

od wyroku Sądu Okręgowego w K.

z dnia 11 maja 2006 r.,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 10 listopada 2005

r.,

I. uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu

Rejonowego w K. i sprawę oskarżonego Z. M. przekazuje temu Sądowi

do ponownego rozpoznania;

II. zarządza zwrot na rzecz oskarżyciela prywatnego B. M. kwotę 450

(czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem uiszczonej opłaty od kasacji.

2

U Z A S A D N I E N I E

Z. M. oskarżony został o to, że w dniu 22 września 2003 r. w K., w piśmie

procesowym złożonym w Sądzie Rejonowym do akt sprawy I C …/03 pomówił

oskarżyciela prywatnego B. M. o takie postępowanie i właściwości, które mogą

go poniżyć w opinii środowiska i narazić na utratę zaufania niezbędnego do

wykonywania obowiązków administratora nieruchomości w której zamieszkuje

oskarżony, twierdząc, że jest on byłym pracownikiem Służby Bezpieczeństwa

(SB) i że stosuje takie metody jak ta instytucja, że jest szczuty na oskarżonego

przez właścicielkę nieruchomości, której jest kochankiem, a także, że

oskarżonego szykanuje, grozi mu pięściami i wyzywa wulgarnymi słowy tj. o

przestępstwo z art. 212 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 10 listopada 2005 r. sygn. akt II K

…/04 uniewinnił oskarżonego Z. M. od popełnienia zarzucanego mu, a

opisanego w akcie oskarżenia, czynu, kosztami procesu na mocy art. 632 pkt 1

k.p.k. obciążając oskarżyciela prywatnego.

Apelację od wyroku wniósł pełnomocnik oskarżyciela prywatnego.

Zaskarżając wyrok w całości zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych

polegających na przyjęciu, że czyn zarzucony oskarżonemu, w prywatnym akcie

oskarżenia, nie zawiera znamion karalnego zniesławienia z art. 212 k.k.

W związku z tym zarzutem skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy w K., po rozpoznaniu tej apelacji, wyrokiem z dnia 11

maja 2006 r., sygn. IV Ka …/06 utrzymał w mocy zaskarżony wyrok oraz

zasądził od oskarżyciela prywatnego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 240 zł

tytułem opłaty za postępowanie odwoławcze.

Od tego wyroku kasację złożył pełnomocnik oskarżyciela prywatnego B.

M. i zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 212 § 1 k.k.

polegające na jego niezastosowaniu do prawidłowo ustalonego stanu

3

faktycznego, polegającego na tym, że oskarżony w piśmie procesowym

złożonym do akt sądowych pomawiał oskarżyciela prywatnego o takie

właściwości i postępowanie, które mogły narazić go na utratę zaufania

niezbędnego do wykonywania zawodu zarządcy nieruchomości – co

doprowadziło do zupełnie bezzasadnego uniewinnienia oskarżonego, wniósł o

uchyleni zaskarżonego wyroku i utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu

Rejonowego w K.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja zasługuje na uwzględnienie.

Rację ma skarżący, gdy podnosi, że cyt. „wywody Sądu Okręgowego

odmawiające racji apelującemu dowodzą, że poprzedzające je rozumowanie

obarczone jest wadą polegającą na rażącym naruszeniu prawa materialnego,

poprzez jego nie zastosowanie do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego,

mimo, że z tych ustaleń ewidentnie wynika, iż oskarżony dopuścił się

przestępstwa opisanego w art. 212 k.k.

Zgodzić się tez trzeba ze skarżącym, że cyt. „nie sposób nie oprzeć się

wrażeniu, iż Sąd II instancji wyjaśniając przyczyny swojej decyzji nie podaje

przekonywujących argumentów uciekając się do niczym nie uzasadnionych,

rażących arbitralnością ogólników. Mowa tu o przytaczanym wyżej fragmencie

uzasadnienia wyroku, w którym Sąd wywodzi, iż „mając na uwadze pełną treść

odpowiedzi na pozew w ramach której padły objęte aktem oskarżenia zarzuty

oczywistym jest, że intencją skarżącego nie było zniesławienie, poniżenie,

pomówienie oskarżyciela prywatnego, ochrona swych prawa i interesów.

Dlaczego jest to dla Sądu oczywiste, sąd jednak w żaden sposób nie uzasadnił”.

Należy przypomnieć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego został

wyrażony pogląd, iż nie stanowi zniesławienia zarzut podniesiony w toku

procesu sądowego, pod warunkiem, że działanie sprawcy zmierza do obrony

własnego interesu w sprawie oraz zarzut postawiony jest we właściwej formie i

nie zamierza wyłącznie do poniżenia osoby, której został postawiony (wyrok

4

Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1970 r. VKRN 31/70 w: Kodeks karny z

orzecznictwem, opr. Krzysztof Janczukowicz, Gdańsk 1996, s. 571, H.

Rajzman, Przegląd orzecznictwa, Nowe Prawo 1971, Nr 3, s. 393).

Zaprezentowany pogląd znajduje wsparcie w doktrynie: „Nie stanowią

bezprawnego zniesławienia zarzuty stawiane w obronie własnych praw,

kierowane do władz (zawarte w pismach procesowych, doniesieniach

pokrzywdzonych o popełnionym przestępstwie, pozwach rozwodowych).

Legalność takich zarzutów uzależniona jest jednak od potrzeb

wynikających z zagrożenia własnego prawa i konieczności wykazania

niebezpieczeństwa dla własnych praw ze strony postępowania lub

właściwości innej osoby lub podmiotu zbiorowego” (A. Zoll w: B. Bogdan, K.

Buchała, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska–Kardas, P. Kardas, J. Majewski, M.

Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel. A. Zoll. Kodeks karny. Część

szczególna. Komentarz. Zakamycze 1999, t. II, s. 660).

Sądy orzekające w niniejszej sprawie nie rozważyły dogłębnie, czy oceny

odnoszące się do oskarżyciela prywatnego B. M., zawarte w piśmie

sporządzonym przez oskarżonego Z. M. złożonym do sprawy cywilnej (sygn. I

C …/03, w której tenże oskarżony występował jako pozwany), były

podyktowane interesem procesowym. Wydaje się bowiem, że dla potrzeb

postępowania cywilnego zbędnym było takie, jak to zostało uczynione w tym

piśmie procesowym, odniesienie się do osoby oskarżyciela prywatnego, który co

należy nadto zauważyć, nie był stroną procesu cywilnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok

oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. i sprawę przekazał

temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu

niniejszej sprawy Sąd Rejonowy w K. powinien dokonać dogłębnej analizy

kwestii czy zarzuty podniesione przez oskarżonego Z. M. pod adresem

oskarżyciela prywatnego B. M. w piśmie procesowym złożonym w sprawie

cywilnej I C …/03 (k. 5 – 6 v.), było niezbędne dla umożliwienia pełnej

5

realizacji przez oskarżonego jego praw strony w procesie cywilnym. W

zależności od wyników tej analizy, bacząc przy tym, po myśli art. 442 § 3 k.p.k.

w zw. z art. 518 k.p.k., na zapatrywania prawne wyrażone w niniejszym

uzasadnieniu, Sąd Rejonowy w K. winien wydać rozstrzygnięcie.