II CSK 332/07

Sygn. akt II CSK 332/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 grudnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa G.G.

przeciwko A.G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 11 grudnia 2007 r.,

skargi kasacyjnej pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 1 grudnia 2006 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną i zasądza od pozwanego na rzecz

powoda kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 1 grudnia 2006 r. oddalił apelację

pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w G. oddalającego powództwo o zapłatę

36.468,12 zł.

Przyjmując za własne ustalenia Sądu Rejonowego i aprobując dokonaną

przez ten Sąd ocenę jurydyczną, oparł rozstrzygnięcie na następujących

ustaleniach i wnioskach.

Powód jako jedyny wówczas udziałowiec Spółki z o.o. „A.”, na przestrzeni lat

przekazywał pozwanemu jako synowi i jego bratu T. udziały w Spółce odpłatnie i

nie odpłatnie.

Decyzją z dnia 11 grudnia 2002 r. Urząd Skarbowy ustalił zobowiązanie

podatkowe powoda i jego żony na łączną z odsetkami kwotę 119.411,29 zł, na

podstawie której w lutym 2003 r. wszczął egzekucję.

Pozwany w Spółce zajmował się sprawami prawnymi i pomagał powodowi

w sporządzeniu odwołania od wymienionej decyzji. Na początku 2003 r. pomiędzy

powodem a pozwanym i jego bratem doszło do zawarcia wielu umów, których

przedmiotem były składniki majątku powoda.

Spółka A. w 2001 r. zaciągnęła kredyt w Banku S.A. w kwocie 120.000 zł,

którego zabezpieczenie stanowiły między innymi lokaty należące do powoda, tak

złotowe jak i walutowe, które w dniu 3 lutego 2003 r. przeniósł on na rachunek

pozwanego w wysokości objętej żądaniem pozwu, ale nadal stanowiły

zabezpieczenie spłaty kredytu i po ustaniu zagrożenia egzekucji administracyjnej

miały być z powrotem przeniesione na powoda. Celem przekazania było uniknięcie

ich zajęcia w toku postępowania egzekucyjnego, a nie darowizna.

Powód spłacił zadłużenie w Urzędzie Skarbowym, jednakże pozwany

z uwagi na wynikły między nim a powodem konflikt odmówił zwrotu dochodzonej

kwoty.

Sąd Okręgowy podzielił też ocenę jurydyczną Sądu pierwszej instancji

przyjmującą, że strony łączyła umowa podobna do umowy przechowania, której

3

przedmiotem były wierzytelności powoda, a nie umowa depozytu nieprawidłowego

w rozumieniu art. 845 k.c. W ocenie Sądu pozwany nie wykazał, by była to umowa

darowizny, zatem na podstawie art.844 k.c. jest zobowiązany do zwrotu przelanej

wierzytelności.

Pozwany w skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach wymienionych

w art. 3983

§ 1 k.p.c. zarzucił naruszenie:

- art. 835 i art. 844 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie w drodze analogii

w wyniku przyjęcia, że czynność prawna powoda polegająca na

przeniesieniu na pozwanego wierzytelności wobec banku stanowi stosunek

podobny do przechowania;

- art. 102 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, przez jego

niezastosowanie i przyjęcie, że sporne kwoty pieniężne stanowiły przedmiot

kaucji bankowej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy;

- 6 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęcie innego

rozkładu ciężaru dowodu, niż wyznaczony żądaniem.

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzucił naruszenie;

- art. 232 k.p.c. w związku z art. 6 k.c. przez przyjęcie innego rozkład

ciężaru dowodu, niż wyznaczony roszczeniem tj. ciężaru dowodu

charakterystycznego dla roszczenia windykacyjnego.

- art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 385 k.p.c. mające istotny wpływ na wynik

sprawy, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach nie

występujących w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności

znanych Sądowi pierwszej instancji - rzekomo z urzędu, a dotyczących

innych postępowań sądowych;

- art. 243 k.p.c. w związku z art. 385 k.p.c. poprzez oparcie

rozstrzygnięcia na uprawdopodobnieniu okoliczności uzasadniających roszczenie

powoda, a mianowicie na uprawdopodobnieniu rzekomego zamiaru stron

polegającego na tym, że przekazanie przez powoda na rzecz pozwanego

wierzytelności wynikających z lokat miało trwać do czasu ustania zagrożenia

4

objęcia tychże lokat egzekucją administracyjną prowadzoną w stosunku do

powoda.

W konkluzji wniósł o uchylenie wyroków obu instancji i orzeczenie co do

istoty przez oddalenie powództwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wymagają rozważenia zarzuty skargi kasacyjnej

dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz kwestionujące dokonane

ustalenia faktyczne. W tym przedmiocie należy przede wszystkim stwierdzić,

że skarga kasacyjna w ramach drugiej podstawy została oparta na

niedopuszczalnym zarzucie (art. 3983

§ 3 k.p.c.) dotyczącym oceny dowodów

(art. 233 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy jest bowiem związany stanem faktycznym

sprawy przyjętym przez Sąd drugiej instancji za podstawę rozstrzygnięcia,

co oznacza, że ustalenia te nie mogą podlegać weryfikacji w postępowaniu

kasacyjnym.

Z tej samej przyczyny nie może być uwzględniony zarzut naruszenia

przepisów art. 243 k.p.c. w związku z art. 385 k.p.c., jako kwestionujący poczynione

ustalenia, że przekazanie przez powoda na rzecz pozwanego wierzytelności

wynikających z lokat miało trwać do czasu ustania zagrożenia objęcia tychże lokat

egzekucją administracyjną prowadzoną w stosunku do powoda.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 232 w związku z art. 6 k.c.

Skarżący dopatrując się naruszenia tych przepisów w przyjęciu innego

rozkładu ciężaru dowodu, niż wyznaczony żądaniem powoda, błędnie zakłada,

że dochodził on roszczenia windykacyjnego, i że Sąd przyjął rozkład ciężaru

dowodu charakterystyczny dla stosunków o charakterze prawnorzeczowym.

Odnosząc się do zagadnienia ciężaru dowodu należy stwierdzić,

że obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach procesu (art. 3

k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla sprawy istotne znaczenie

(art. 227 k.p.c.), spoczywa na tej stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne

(art. 6 k.c.). Jeżeli chodzi o rozkład ciężaru dowodu, to powód powinien udowodnić

fakty pozytywne, które stanowią podstawę jego powództwa, tj. okoliczności prawo

5

tworzące, a pozwany, jeżeli faktów tych nie przyznaje, ma obowiązek udowodnienia

okoliczności niweczących prawo powoda. Tej reguły dowodzenia, wbrew

stanowisku skarżącego, Sąd Okręgowy nie naruszył.

Nie może też odnieść skutku zarzut naruszenia powołanych w skardze

kasacyjnej przepisów prawa materialnego.

Stanowisko Sądu Okręgowego, przyjmujące w ślad za Sądem Rejonowym,

że strony łączyła umowa nienazwana, podobna do umowy przechowania, której

przedmiotem były wynikające z lokaty walutowej i złotowej wierzytelności powoda

względem banku, i do której ma zastosowanie w drodze analogii przepis art. 844

k.c., a nie umowa depozytu nieprawidłowego, przewidzianego w art. 845 k.c.,

nie może być skutecznie zwalczane. Czynność prawna między stronami, jak trafnie

przyjął Sąd Okręgowy, aprobując ocenę jurydyczną Sądu Rejonowego, realizowała

wszelkie, poza tym, że wierzytelności będące przedmiotem umowy nie stanowią

rzeczy, istotne elementy umowy przechowania.

Wbrew zarzutom skarżącego Sąd Okręgowy zajął w tym

przedmiocie umotywowane stanowisko poparte powołanym orzecznictwem.

Zatem w konfrontacji z treścią uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, nie może

się utrzymać zarzut naruszenia art. 835 i 844 k.c.

Chybiony okazał się również zarzut naruszenia art.102 pr. bankowego przez

jego niezastosowanie i przyjęcie, że okoliczność iż sporne kwoty pieniężne

stanowiły przedmiot kaucji bankowej pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie

o obowiązku zwrotu tych kwot przez pozwanego na rzecz powoda. Sąd Okręgowy

prawidłowo uznał, że przepis ten dotyczy stosunku prawnego pomiędzy pozwanym

a Bankiem i nie ma wpływu na dochodzone przez powoda roszczenie względem

pozwanego.

Z tych względów Sąd Najwyższy skargę kasacyjną jako pozbawioną

uzasadnionych podstaw oddalił (art. 39814

) i orzekł o kosztach postępowania

na podstawie art. 98 w związku z art. 39821

k.p.c.).