II CSK 361/07

Sygn. akt II CSK 361/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 grudnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa "K." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji

przeciwko Miastu K.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 11 grudnia 2007 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2006 r. Sąd Okręgowy w Ko. oddalił powództwo

Spółki z o.o. „K.” w likwidacji o ustalenie istnienia przysługującego jej prawa

własności nieruchomości położonej w K. przy ul. S.

Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 21 czerwca 1989 r. została zawarta umowa

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością „D." Spółka z o.o. ", w której Skarb

Państwa - Prezydent Miasta K. miał jeden udział. W dniu 6 grudnia 1989 r. do

spółki przystąpiło PBK w K. wnosząc aportem nieruchomości położone w K. przy ul.

S., objęte księgą. Znajdowały się one w zarządzie sprawowanym przez to

przedsiębiorstwo.

Zarząd Miasta K. prawomocną decyzją z dnia 14 maja 1993 r. stwierdził, że

PBK w K. w likwidacji nabyło z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo

użytkowania wieczystego części nieruchomości położonych w K. przy ul. S.

Decyzja ta nie dotyczyła nieruchomości objętych sporem.

Decyzją z dnia 26 marca 1992 r. Zarząd Miasta K. wyraził zgodę, aby PBK

było zarządzającym skomunalizowanej nieruchomości wniesionej jako aport do

spółki „D.".

W dniu 27 października 1992 r. została zawarta umowa spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością o nazwie „K." Spółka z o.o. – strony powodowej w niniejszej

sprawie. „K." sp. z o.o. (poprzednio „D." sp. z o.o.) zobowiązało się do przeniesienia

prawa własności nieruchomości położonej w K. (KW nr [...]) na rzecz Spółki „K.”.

W dniu 28 marca 1995 r. została zawarta umowa przeniesienia własności

spornej nieruchomości pomiędzy K." sp. z o.o. a powodem.

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2001 r. Sąd Rejonowy w K. odmówił

odłączenia działek objętych umową i wpisania w nowej księdze wieczystej prawa

własności na rzecz „K." sp. z o.o. Apelacja powoda w tej sprawie również została

oddalona.

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2005 r. Sąd Rejonowy w K. oddalił powództwo

„K." sp. z o.o. w likwidacji o uzgodnienie treści księgi wieczystej KW nr [...] z

3

rzeczywistym stanem prawnym przez nakazanie wpisania w Dziale II tej księgi

w Miejsce Gminy Miejskiej K. - jako właściciela, powoda. Sąd stwierdził, iż powód

nie wykazał nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności

budynków na spornej nieruchomości od swego poprzednika prawnego. Wyrokiem z

dnia 24 czerwca 2005 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację powoda od

powyższego wyroku. Sąd ten stwierdził, iż PBK, a następnie „K." sp. z o.o. nie

mogły wnieść skutecznie własności przedmiotowych nieruchomości jako aportu,

skoro prawo takie im nie przysługiwało, gdyż PBK w K. sprawowało jedynie zarząd

nad nimi. W oparciu o te ustalenia Sąd pierwszej instancji przyjął, że strona

powodowa nie wykazała aby miała interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w

żądaniu ustalenia, że przysługuje jej prawo własności nieruchomości, której stan

prawny nie budzi wątpliwości.

Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2007 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda

od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 5 grudnia 2006 r. Sąd Apelacyjny uznał

apelację za bezzasadną, gdyż w obecnym stanie faktycznym stan prawny

nieruchomości nie budził wątpliwości i ustalenie w oparciu o przepis art. 189 k.p.c.,

że prawo własności nieruchomości przysługuje powodowej spółce było niemożliwe.

Od powyższego wyroku powód wniósł skargę kasacyjną, zarzucając

naruszenie prawa materialnego - art. 189 k.p.c., art. 128 k.c. w brzmieniu

obowiązującym w dniu 6 grudnia 1989 r., art. 2 ust 1, 2 i 3 ustawy z dnia

29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu

nieruchomości, art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. o zmianie ustawy –

przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę

o pracownikach samorządowych, art. 155 § 1 k.c. oraz art. 161 § 1 k.h. W oparciu

o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty

sprawy poprzez uwzględnienie powództwa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa pogląd, iż

powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

jest powództwem służącym zaspokojeniu roszczenia typu rzeczowego, a nie

odmianą powództwa o ustalenie prawa. W takiej sprawie powód nie domaga się

4

bowiem tylko ustalenia istnienia lub nieistnienia swego prawa bądź stosunku

prawnego lecz wydania orzeczenia zastępującego oświadczenie woli osoby błędnie

wpisanej do księgi (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN

168/00, Lex nr 52666, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2003 r., V CKN

1614/00, Lex nr 83826).

W rozpoznawanej sprawie strona powodowa opierając żądanie pozwu o art.

189 k.p.c. starała się wykazać, iż jest właścicielem spornej nieruchomości. Skoro

jednak przysługiwało jej dalej idące powództwo – o uzgodnienie treści księgi

wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, to możliwość zgłoszenia takiego

żądania spowodowała brak interesu prawnego w wytoczeniu powództwa

o ustalenie, iż jest właścicielem spornej nieruchomości.

Sąd Najwyższy wypowiadał się już w tym przedmiocie. W wyroku z dnia

19 listopada 2004 r., II CK 152/04 (nie publ.) stwierdził, iż powództwo o usunięcie

niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze

wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca

1982 r. o księgach wieczystych i hipotece), a nie powództwo o ustalenie (art. 189

k.p.c.) jest właściwym instrumentem prawnym dla rozstrzygnięcia sporu o to, której

ze stron przysługuje prawo do tej samej nieruchomości lub jej części.

Na marginesie należy dodać, iż pomiędzy stronami toczyło się już

odpowiednie postępowanie dotyczące spornej nieruchomości. Powód dochodził

uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd

Rejonowy w K. powództwo to jednakże oddalił, a Sąd Okręgowy w K. oddalił

apelację powoda.

Stwierdzenie, że po stronie powoda brak jest interesu prawnego

w domaganiu się ustalenia prawa własności nieruchomości objętej sporem

przesądzało o bezzasadności zarzutu naruszenia art. 189 k.p.c. W tej sytuacji

bezprzedmiotowe stało się rozpoznanie pozostałych zawartych w skardze

kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego powołanych dla wykazania, że

skarżący uzyskał prawo własności nieruchomości.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. oddalił

skargę kasacyjną, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.

5