III SW 48/09

Uchwała Sądu Najwyższego

z dnia 26 sierpnia 2009 r.

III SW 48/09

w sprawie wyborów do Parlamentu Europejskiego przeprowadzonych

w dniu 7 czerwca 2009 r.

Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra, Sędziowie SN:Bogusław

Cudowski, Katarzyna Gonera, Zbigniew Hajn, Józef Iwulski, Kazimierz Jaśkowski

(sprawozdawca), Zbigniew Korzeniowski, Roman Kuczyński, Jerzy Kuźniar, Zbigniew

Myszka, Romualda Spyt, Jolanta Strusińska-Żukowska, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i

Spraw Publicznych z udziałem Zastępcy Prokuratora Generalnego Jerzego

Szymańskiego i Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej Jana

Kacprzaka po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu jawnym w dniu 26 sierpnia 2009

r., mając na uwadze, że:

1. Na mocy art. 134 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. - Ordynacja wyborcza

do Parlamentu Europejskiego (Dz. U. Nr 25, poz. 219 ze zm.) Sąd Najwyższy rozpa-

truje protesty przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub wybo-

rowi posła do Parlamentu Europejskiego i w drodze uchwały rozstrzyga o nieważno-

ści wyborów lub o nieważności wyboru posła.

Protesty rozpoznawane są dwustopniowo. W pierwszej kolejności Sąd Naj-

wyższy w składzie trzech sędziów, w odniesieniu do protestu spełniającego wyma-

gania przewidziane w Ordynacji wyborczej do Parlamentu Europejskiego, wydaje

opinię co do zarzutów protestu, a w razie stwierdzenia ich zasadności - co do wpływu

naruszenia prawa na wynik wyborów (art. 137 ust. 1 i 2 Ordynacji wyborczej do Par-

lamentu Europejskiego).

Następnie Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecz-

nych i Spraw Publicznych rozpatruje protesty na podstawie opinii wydanych przez

składy trzyosobowe (art. 139 ust. 1 Ordynacji wyborczej do Parlamentu Europej-

2

skiego). W terminie 90 dni od dnia wyborów, na posiedzeniu z udziałem Prokuratora

Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej może podjąć

uchwałę o nieważności wyborów lub o nieważności wyboru posła (art. 139 ust. 2 w

związku z art. 134 ust. 2 Ordynacji wyborczej do Parlamentu Europejskiego).

2. Do Sądu Najwyższego wpłynęły 43 protesty wyborcze. Rozpoznając je w

składach trzyosobowych Sąd Najwyższy nie stwierdził zasadności żadnego z nich.

Uznał, że 22 protesty są nieuzasadnione, a 21 pozostawił bez dalszego biegu z po-

wodu niespełnienia wymagań przewidzianych w Ordynacji wyborczej do Parlamentu

Europejskiego.

Blisko połowa protestów uznanych za nieuzasadnione, bo aż 10 z nich, zo-

stała złożona przez osoby zarzucające naruszenie praw osób niewidomych przez

niezapewnienie im tajności głosowania. Wyborcy ci nie są bowiem w stanie zazna-

czyć na karcie do głosowania wybranego kandydata bez pomocy innej osoby. Zda-

niem wnoszących protesty doszło w ten sposób do naruszenia przepisów o tajności

głosowania, czyli w szczególności art. 2 ust. 1 Ordynacji wyborczej do Parlamentu

Europejskiego, zaś pośrednio do pozbawienia ich prawa głosowania. Zarzucili także

naruszenie zasady równości wynikającej z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol-

skiej. Uznając bezzasadność tych protestów Sąd Najwyższy stwierdził, że osoby

niewidome nie są pozbawione prawa głosowania. Na mocy art. 109 Ordynacji wybor-

czej do Parlamentu Europejskiego w wyborach stosuje się bowiem niektóre przepisy

ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej

Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 46, poz. 499 ze zm.), w tym

art. 69, przewidujący możliwość udzielenia osobie niepełnosprawnej pomocy w gło-

sowaniu przez inną osobę. Natomiast kwestię takiego zorganizowania głosowania,

aby osoba niewidoma mogła samodzielnie oddać głos, można rozważać jedynie w

płaszczyźnie postulatu wobec ustawodawcy.

W czterech protestach wyborcy zarzucili, że obwodowe komisje wyborcze

błędnie ustaliły wyniki głosowania, albowiem kandydat na posła, na którego każdy z

nich głosował, według protokołów wyników głosowania otrzymał zero głosów. Uzna-

jąc te protesty za bezzasadne, Sąd Najwyższy podniósł, że wnoszący je nie sformu-

łowali żadnych konkretnych zarzutów wobec pracy komisji obwodowych ani też nie

przedstawili dowodów, że głosowali na konkretnego kandydata. Nie jest możliwa we-

ryfikacja ich twierdzeń przez ponowne obliczenie głosów, gdyż nie można dokonać

3

identyfikacji kart do głosowania z uwagi na ich anonimowość. Nie można wykluczyć,

że oddali głosy nieważne lub głosowali na innego kandydata.

W trzech protestach zarzucono naruszenie Ordynacji wyborczej do Parla-

mentu Europejskiego polegające na wyborze 50 posłów zamiast 54, jak stanowi jej

art. 3 ust. 1. Zarzut ten jest bezzasadny, gdyż liczba 50 posłów została określona w

umowie międzynarodowej, która na mocy art. 91 ust. 3 Konstytucji ma

pierwszeństwo w stosowaniu przed ustawą. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 2

Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 ze

zm.), zmienionego przez art. 9 ust. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia

Republiki Bułgarii i Rumunii oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę

Unii Europejskiej (Dz. U. z 2007 r. Nr 122, poz. 843) w Polsce, z mocą od początku

kadencji 2009 - 2014, wybieranych jest 50 posłów do Parlamentu Europejskiego.

Bezzasadność pięciu pozostałych protestów wynikała z błędnego rozumienia prawa

przez wyborców lub niestwierdzenia przez Sąd Najwyższy zarzucanych naruszeń

Ordynacji wyborczej do Parlamentu Europejskiego.

3. Prokurator Generalny wniósł o podjęcie uchwały stwierdzającej ważność

wyborów posłów do Parlamentu Europejskiego przeprowadzonych w dniu 7 czerwca

2009 r.

Zdaniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej brak jest przesła-

nek do stwierdzenia nieważności wyborów do Parlamentu Europejskiego.

4. Po rozpatrzeniu opinii dotyczących protestów i rozważeniu stanowisk

Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, Sąd

Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych stwierdza, że

brak jest podstaw do podjęcia uchwały o nieważności wyborów oraz o

nieważności wyboru posłów do Parlamentu Europejskiego, których wyniki zo-

stały ogłoszone w obwieszczeniu Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 8

czerwca 2009 r. o wynikach wyborów posłów do Parlamentu Europejskiego

przeprowadzonych w dniu 7 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 88, poz. 729).

========================================