II PK 175/09

Sygn. akt II PK 175/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z wniosku J. T.

przeciwko Ministerstwu [...] w Warszawie

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 stycznia 2010 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w W.

z dnia 4 lutego 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy w W. wyrokiem z dnia 4 lutego 2009 r. oddalił

apelację powoda J. T. od wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w W. z dnia 25 czerwca 2008 r. Wyrokiem tym Sąd Rejonowy oddalił

powództwo J. T. skierowane przeciwko Ministerstwu […] o odszkodowanie i

odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu.

W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy podzielił ustalenia

faktyczne Sądu Rejonowego, z których wynikało, że powód zatrudniony był u

pozwanego od 23 września 2003 r. na podstawie umowy o pracę na czas określony

na stanowisku naczelnika Wydziału […]. W dniu 19 marca 2004 r. przeniesiono

powoda za jego zgodą na stanowisko dyrektora Departamentu […] z

wynagrodzeniem 11.535,08 zł. Z dniem 23 marca 2005 r. umowa o pracę na czas

określony przekształciła się z mocy prawa w umowę o pracę na czas nieokreślony.

W piśmie z dnia 20 listopada 2006 r., doręczonym powodowi w dniu 27 listopada

2006 r., (kiedy przebywał on na zwolnieniu lekarskim) pozwany poinformował J. T.

o przeniesieniu go w trybie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o

państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych (Dz.U. Nr

170, poz. 1217 ze zm.) na stanowisko głównego specjalisty w Departamencie […] z

wynagrodzeniem 6.464,88 zł. Nowe stanowisko odpowiadało wiedzy i kwalifikacjom

powoda, a ustalone wynagrodzenie było dużo wyższe od wynagrodzenia innych

pracowników zatrudnionych na takich samych stanowiskach. Powód powyższe

pismo potraktował jako wypowiedzenie zmieniające i oświadczył, że nie wyraża

zgody na zaproponowane warunki pracy i płacy. W kolejnym piśmie z dnia 5

października 2006 r. pozwany poinformował powoda, że podstawą przeniesienia na

nowe stanowisko pracy jest art. 81 ust. 1 ustawy o państwowym zasobie kadrowym

i wysokich stanowiskach państwowych. Powód w pismach z dnia 12 stycznia 2007

r. i z dnia 16 lutego 2007 r. stwierdził, że pismo z dnia 20 listopada 2006 r.

stanowiło wypowiedzenie warunków pracy i płacy, a w związku z nieprzyjęciem

nowych warunków umowa o pracę rozwiąże się z dniem 28 lutego 2007 r. W

świadectwie pracy z dnia 7 marca 2007 r. zawarta została informacja pracodawcy,

że stosunek pracy rozwiązany został ze względu na wypowiedzenie umowy o

3

pracę. Sąd przyjął, że do rozwiązania stosunku pracy doszło w wyniku

konkludentnego porozumienia stron.

Dokonując oceny prawnej ustalonej podstawy faktycznej Sąd Okręgowy, za

Sądem Rejonowym, uznał, że przeniesienie powoda w trybie art. 81 ust. 1 ustawy o

państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych na nowe

stanowisko pracy nie stanowiło wypowiedzenia zmieniającego w rozumieniu art. 42

§ 1 k.p., bowiem są to dwie różne instytucje prawa pracy. Wypowiedzenie

warunków pracy i płacy jest całkowicie zależne od woli pracodawcy i jest to

konstytutywna cecha wypowiedzenia zmieniającego, natomiast w przypadku

przeniesienia na podstawie wskazanego przepisu pracodawca został zobowiązany

ex lege do określonego zachowania wobec pracownika, co spowodowało w

zasadzie automatyczną zmianę treści stosunku pracy. Ta część stosunku pracy,

która wynika z ustawy może być przez nią automatycznie zmieniona i nie wymaga

wypowiedzenia zmieniającego. Mowa wtedy o bezpośrednim działaniu ustawy.

Zdaniem Sądu Okręgowego, przepis art. 81 ust. 1 ustawy o państwowym zasobie

kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych, stanowi regulację zupełną, która

na zasadzie lex specialis wyłącza stosowanie przepisów Kodeksu pracy

dotyczących wypowiedzenia zmieniającego. W konsekwencji, Sąd Okręgowy nie

podzielił zarzutu naruszenia art. 20 ustawy o państwowym zasobie kadrowym i

wysokich stanowiskach państwowych ani art. 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o

służbie cywilnej (Dz.U. Nr 170, poz. 1218 ze zm.). Sąd Okręgowy zaakceptował

także pogląd Sądu Rejonowego, że nowe stanowisko pracy odpowiadało

kwalifikacjom powoda, a przy tej ocenie nie ma znaczenia, że było to stanowisko

usytuowanej niżej w hierarchii służbowej od dotychczas zajmowanego.

Wyrok ten powód zaskarżył skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 81

ust. 1 ustawy o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach

państwowych - poprzez przyjęcie, że jest on regulacją zupełną, która na zasadzie

lex specialis wyłącza stosowanie przepisów Kodeksu pracy dotyczących

wypowiedzenia zmieniającego, art. 20 ustawy o państwowym zasobie kadrowym i

wysokich stanowiskach państwowych i art. 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o

służbie cywilnej - poprzez przyjęcie, że nie mają one znaczenia w niniejszej

4

sprawie, art. 42 k.p., 45 k.p. i art. 41 k.p. - poprzez przyjęcie, że nie mają on

zastosowania w sprawie.

Z tych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz

zmianę poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i uwzględnienie

powództwa w całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów

procesu za wszystkie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi powód nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu

Okręgowego, że zmiana stanowiska powoda nastąpiła w wyniku bezpośredniego

działania ustawy i była całkowicie niezależna od woli pracodawcy. Stwierdził, że

pozwany miał alternatywę między powołaniem powoda na zajmowane stanowisko i

przeniesieniem go na inne stanowisko odpowiadające wiedzy i kwalifikacjom

pracownika, co nie wykluczało – w przypadku drugiego rozwiązania - zastosowania

w odpowiedni sposób wypowiedzenia zmieniającego. Ponadto, brak jest w ustawie

o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych

wyłączenia stosowania przepisów Kodeksu pracy, a wręcz przeciwnie – art. 20 tej

ustawy stanowi odesłanie do tych przepisów, podobnie jak przepis art. 7 ust. 1

ustawy o służbie cywilnej z 2006 r., który miał zastosowanie do powoda będącego

pracownikiem służby cywilnej, a nie urzędnikiem tej służby. Oba te przepisy

wyraźnie odsyłają do unormowań Kodeksu pracy w sprawach nieuregulowanych, a

więc dotyczących wypowiedzenia umowy o pracę, wypowiedzenia zmieniającego i

tzw. przeniesienia. W konsekwencji pozwany winien dokonać przeniesienia powoda

w zgodzie z przepisem art. 42 k.p., bowiem stosunek pracy na podstawie umowy o

pracy nie charakteryzuje się dyspozycyjnością – w odróżnieniu od stosunku pracy

na podstawie mianowania - a więc pracodawca nie ma niczym nieskrępowanej

jednostronnej, natychmiastowej i bezterminowej możliwości zmiany warunków

pracy i płacy takiemu pracownikowi. Przepis art. 81 ust. 1 ustawy o państwowym

zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych nie jest samodzielną

podstawą zmiany treści stosunku pracy osoby przenoszonej. Taka zmiana

zatrudnienia odpowiada wypowiedzeniu zmieniającemu i takie też stanowisko zajął

Sąd Rejonowy w Poznaniu w sprawie X P 2208/06. Zdaniem skarżącego, pozwany

nie podał przyczyny zmiany stanowiska pracy powoda na stanowisko niższe o kilka

5

stopni w hierarchii służbowej i obniżenia mu wynagrodzenia za pracę o 40%, nie

pouczył o możliwości odmowy zaproponowanych warunków, doręczył pracownikowi

wypowiedzenie zmieniające w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy

(zwolnienie lekarskie), przeniósł pracownika na stanowisko rażąco poniżej jego

wiedzy, kwalifikacji, przygotowania i doświadczenia zawodowego, co narusza art.

42 § 1 i następne Kodeku pracy. Przeniesienie na stanowisko poniżej kwalifikacji i

wiedzy powoda, z drastycznym obniżeniem wynagrodzenia, sprzeczne jest także z

art. 81 ust. 1 ustawy o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach

państwowych. Stanowisko dotychczas zajmowane przez powoda było

stanowiskiem samodzielnym i koordynującym, funkcyjnym, wymagającym

bogatszego wykształcenia i doświadczenia zawodowego oraz kwalifikacji niż

stanowisko głównego specjalisty (niefunkcyjne, niesamodzielne, szeregowe, w

hierarchii służbowej uplasowane o cztery kategorie niżej). Stąd nie było podstaw,

aby uznać, że powód został przeniesiony na stanowisko odpowiadające jego

wiedzy i kwalifikacjom.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ustawa o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach

państwowych, która weszła w życie 27 października 2006 r. wprowadziła kategorię

wysokich stanowisk państwowych, co do których obowiązywała zasada, iż

podstawę nawiązania stosunku pracy na tych stanowiskach stanowi powołanie. Do

takich stanowisk zaliczone zostało stanowisko dyrektora departamentu w

ministerstwie (art. 4 pkt 4). Uprawnienie do powołania na to stanowisko – na

zasadzie swobodnego uznania - uzyskał, stosownie do treści art. 10 ust. 6 ustawy,

dyrektor generalny urzędu. Zgodnie z projektem ustawy miała ona stworzyć zbiór

kandydatów na wysokie stanowiska państwowe, którego celem było stworzenie

warunków do zapewnienia zawodowego, bezstronnego i rzetelnego wykonywania

zadań na wysokich stanowiskach państwowych. Kluczowe znaczenie pracowników

na stanowiskach wymienionych w ustawie przekładało się na w konieczność

zapewnienia sprawnego współdziałania między aparatem urzędniczym, w tym

funkcjonującym w ramach służby cywilnej, a poziomem politycznym,

6

wyznaczającym kierunki działania rządu. Obsadzanie wysokich stanowisk

państwowych miało następować w drodze powołania przez uprawnione organy.

Odwołanie osoby zajmującej wysokie stanowisko państwowe mogło nastąpić w

każdym czasie, z tym że ustawa miała określić też przypadki, w których odwołanie

jest obligatoryjne. Jak wynika z powyższego uzasadnienia jednym z głównych

celów ustawy było usytuowanie grupy wysokich stanowisk państwowych,

wymienionych w ustawie, poza korpusem służby cywilnej, a tym samym

ustanowienie dla niej odrębnych zasad dotyczących stosunku pracy oraz odrębne

określenie niektórych praw i obowiązków pracowników zatrudnionych na tych

stanowiskach. Wprowadzono jednocześnie zasadę pełnej dyspozycyjności, bowiem

odwołanie takich osób z zajmowanych stanowisk mogło nastąpić w każdym czasie,

w takim samym trybie, w jakim nastąpiło powołanie na te stanowiska, chyba że

przepisy szczególne przewidywały inny tryb postępowania (art. 10 ust. 8).

Ustawodawca rozwiązał także kwestię osób zatrudnionych dotychczas na wysokich

stanowiskach państwowych. Mianowicie, zgodnie z art. 81 ust. 1 tej ustawy osoby

zajmujące stanowiska, o których mowa w art. 4 pkt 7, 9-11 (w tym osoby kierujące

departamentami w ministerstwie), powoływało się na zasadach określonych w

ustawie na stanowiska określone w art. 4, albo przenosiło się na stanowisko

odpowiadające wiedzy i kwalifikacjom przenoszonej osoby, w ciągu 30 dni od dnia

wejścia w życie ustawy. Krąg pracowników zatrudnionych na wysokich

stanowiskach państwowych pokrywa się w zasadzie z kręgiem pracowników

urzędów państwowych, których stosunki pracy reguluje ustawa z dnia 16 września

1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr

86, poz. 953 ze zm.) oraz z osobami zaliczonymi do korpusu służby cywilnej. Nie

budzi zatem wątpliwości, że przepis ten z zasady ingeruje w stosunki pracy

członków korpusu służby cywilnej i pracowników urzędów państwowych. Tak też

miało miejsce w przypadku powoda, gdyż był on pracownikiem służby cywilnej w

rozumieniu art. 3 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pk 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998

r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 49, poz. 483 ze zm.), a od dnia wejścia w życie

ustawy o służbie cywilnej z 2006 r., na mocy art. 112 ust. 1, stał się pracownikiem

służby cywilnej w rozumieniu tej ostatniej ustawy. W zakresie stosunków pracy

członków korpusu służby cywilnej zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę

7

zastosowanie miały przepisy Kodeksu pracy (art. 7 ust.1 ustawy z 2006 r.), w tym

przepisy dotyczące zmiany i ustania stosunku pracy, bowiem kwestie te nie zostały

odrębnie uregulowane. Jednocześnie powód podlegał przepisom ustawy o

pracownikach urzędów państwowych, o czym stanowi art. 1 ust. 2 pkt 2 tej ustawy.

Stosunki pracy pracowników urzędów państwowych zatrudnionych na podstawie

umowy o pracę również normują przepisy Kodeksu pracy, stosownie do treści art. 5

k.p.

Z wzajemnych relacji powyższych przepisów wynika, że przepis art. 81 ust. 1

ustawy o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych

stanowi lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu pracy regulujących

stosunki pracy pracowników urzędów państwowych i członków korpusu służby

cywilnej zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Ma on jednocześnie

charakter epizodyczny, służąc dostosowaniu istniejących w dniu wejścia w życie

stosunków prawnych do nowego stanu prawnego – z uwagi na cele stawiane w

ustawie. Taki charakter tego przepisu nie stanowi czegoś wyjątkowego, bowiem

ustawodawca sięgał już do tego modelu czy to w art. 137 ustawy z dnia 18 grudnia

1998 r. o służbie cywilnej czy w art. 110 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie

cywilnej – wygaszając ochronę stabilności stosunku pracy pracowników

zatrudnionych na podstawie mianowania, przy powołaniu się na zamiar stworzenia

służby cywilnej nie tylko jako korpusu urzędniczego, ale przede wszystkim jako

przejrzystego systemu wartości, norm, procedur i instytucji, systemu opartego na

powszechnie uznawanych - zapisanych w konstytucji - zasadach: fachowości,

rzetelności, bezstronności oraz neutralności politycznej i wyposażonego w środki

gwarantujące realizację tych zasad (uzasadnienie projektu, druk sejmowy, III

kadencja, nr 450). Z porównania tych dwóch celów ustawodawcy, pierwszego,

przyświecającego tworzeniu korpusu służby cywilnej i drugiego stanowiącego

uzasadnienie dla ustawy o państwowym zasobie kadrowym i wysokich

stanowiskach państwowych wynika krańcowo odmienne spojrzenie na zasady

obsadzania wysokich stanowisk państwowych. O ile zasady wynikające z ustawy o

służbie cywilnej z 1998 r. (stabilność zatrudnienia, uniezależnienie obsadzania

stanowisk w służbie publicznej od kryteriów politycznych, stanowiące konieczny

warunek bezstronności politycznej i kompetencji tej służby) zyskały akceptację

8

Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 16 czerwca 2003 r., w sprawie

SK 52/02 (OTK-A 200 nr 6, poz. 54) uznał art. 137 tej ustawy – wygaszający

ochronę stabilności stosunku pracy - za zgodny z art. 2 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, o tyle można mieć wątpliwości w tym zakresie co do

zgodności z tym wzorcem konstytucyjnym przepisu art. 81 ust. 1 o państwowym

zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych, stanowiącym wyłom w

zasadach obowiązujących w prawie pracy w zakresie umownego stosunku pracy.

Jednakże zgodnie z art. 39813

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę

kasacyjną w granicach podstaw i skoro w niniejszej skardze nie postawiono

stosownego zarzutu, kwestia ta nie podlega badaniu przez Sąd Najwyższy.

Przyjąć należy, że powyższa regulacja szczególna wyłącza stosowanie

przepisów o wypowiedzeniu zmieniającym do pracowników, którzy w dniu wejścia

w życie ustawy zajmowali wysokie stanowiska państwowe na podstawie umowy o

pracę, objęte działaniem ustawy i nie otrzymali powołania na zajmowane

stanowisko. Sąd Najwyższy nie podziela poglądu, że pojęcie „przeniesienie”, użyte

w tym przepisie oznacza odwołanie się do przepisu art. 42 k.p., w tym znaczeniu,

że przeniesienie to oznacza obowiązek zastosowania wypowiedzenia

zmieniającego. Pojęcie wypowiedzenia warunków pracy i płacy (wypowiedzenie

zmieniające) jest znaną powszechnie instytucją prawa pracy, gdyby zatem

ustawodawca zadecydował, że przeniesienie pracownika winno odbyć się w takiej

właśnie formie, a więc przy zastosowaniu reguł wynikających z przepisu art. 42 k.p.,

dałby temu wyraz w sposób wyraźny. Przepis powyższy stanowi jednocześnie

regulację zupełną, uprawniającą pracodawcę do jednostronnej i bezwarunkowej

zmiany warunków pracy, odstępującą od zasad obowiązujących przy

wypowiedzeniu zmieniającym. Brak możliwości zastosowania wprost art. 42 k.p. nie

wyklucza jednak skorzystania z niego w drodze analogii w zakresie pozaumownej

zmiany wynagrodzenia na niekorzyść pracownika. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjmuje się, że taka niekorzystna zmiana warunków wynagrodzenia

jest możliwa po uprzedzeniu równym okresowi wypowiedzenia i konstrukcja ta jest

stosowana przy uwzględnieniu powyższej analogii. Uprzedzenie to nie jest

jednakże wypowiedzeniem zmieniającym. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9

października 2006 r., II PK 27/06 (OSNP 2007 nr 23 – 24, poz. 344), gdzie

9

stwierdzono, że rada miasta może obniżyć wynagrodzenie burmistrza ustalone na

początku jego kadencji z zachowaniem okresu równego okresowi wypowiedzenia,

podkreśla się, że systemowa analiza przepisów prawa pracy (w rozumieniu art. 9

k.p.) prowadzi do wniosku, że zasadą (prawa pracy) jest konieczność zachowania

odpowiedniego okresu między wprowadzeniem dopuszczalnej zmiany warunków

płacy na niekorzyść pracownika, a skutkiem w postaci obniżenia wynagrodzenia. W

uchwale z dnia 8 kwietnia 1998 r., III ZP 5/98 (OSNAPiUS 1998 nr 22, poz. 647),

Sąd Najwyższy przyjął, że wynagrodzenie mianowanego nauczyciela, zawyżone w

stosunku do przepisów płacowych nie podlega zmianie w trybie art. 39 ust. 1 Karty

Nauczyciela, lecz wymaga uprzedzenia równego okresowi wypowiedzenia.

Wykluczając stosowanie do nauczycieli mianowanych art. 42 k.p., Sąd Najwyższy

w uzasadnieniu tej uchwały stwierdził, że art. 42 § 2 k.p. trzeba wobec nauczycieli

mianowanych stosować "odpowiednio", a skoro brakuje do tego ustawowego

upoważnienia, to w grę wchodzi jedynie zastosowanie powołanego przepisu w

drodze analogii. Skoro do stosunku pracy z wyboru nie można stosować wprost art.

42 k.p., a jest w nim dopuszczalne jednostronne obniżenie przez pracodawcę

wynagrodzenia pracownika, to może to nastąpić tylko z zachowaniem okresu

uprzedzenia równego okresowi wypowiedzenia. Wypowiedzenie zmieniające jest

czynnością prawną złożoną, nie ma więc przeszkód, aby w drodze analogii w takiej

sytuacji stosować ten przepis, ale wyłącznie w zakresie ustanawiającym

zachowanie okresu wypowiedzenia co do wywołania skutku w postaci obniżenia

wynagrodzenia pracownika. Również w wyroku z dnia 6 stycznia 2010r., I PK

130/09 (niepublikowanym) Sąd Najwyższy przyjął, że przekształcenie ex lege - z

mocy art.110 w związku z art. 111 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie

cywilnej stosunków pracy z mianowania na umowne stosunki pracy nie daje

możliwości "z dnia na dzień" zmiany na niekorzyść wynagrodzenia pracownika, a

wymaga zachowania stosownego uprzedzenia. Podzielając powyższe argumenty,

Sąd Najwyższy przyjął, że chociaż omawiane przeniesienie nie stanowi

wypowiedzenia warunków pracy lub płacy, to jest to czynność prawna w wysokim

stopniu zbliżona do wypowiedzenia zmieniającego. Z uwagi na to podobieństwo

należy pomocniczo (odpowiednio) zastosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

rozwiązywania umów o pracę i do sięgać do przepisów art. 45 § 2 i art. 471

k.p., co

10

oznacza, że przeniesienie w trybie art. 81 ust. 1 ustawy o państwowym zasobie

kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych dokonane bez stosownego

uprzedzenia w zakresie wynagrodzenia uzasadnia roszczenie o odszkodowanie w

wysokości trzymiesięcznej różnicy między wynagrodzeniem uzyskiwanym przed

przeniesieniem a wynagrodzeniem po przeniesieniu. Odpowiednie zastosowanie

przepisów dotyczących odszkodowania prowadzi bowiem do wniosku, że

odszkodowanie to powinno być proporcjonalne do zakresu naruszenia art. 81 ust. 1

ustawy o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych.

W tym przypadku polegało ono na natychmiastowym obniżeniu wynagrodzenia.

Sąd Najwyższy nie podziela natomiast stanowiska skarżącego, że jego

przeniesienie nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 81 ust. 1 ustawy o

państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych z uwagi na

to, że nowe stanowisko nie opowiadało jego wiedzy i kwalifikacjom. Pojęcie

„stanowisko odpowiadające wiedzy i kwalifikacjom przenoszonej osoby” oznacza

stanowisko uwzględniające profil wykształcenia pracownika, oraz jego

doświadczenie zawodowe. Jest to stanowisko, na którym kwalifikacje zawodowe

pracownika zostaną należycie wykorzystane (por. powołany zarówno przez Sąd

drugiej instancji jak i przez skarżącego wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24

września 2004 r., II PK 28/04, LEX nr 122862). Nie oznacza to natomiast

stanowiska równorzędnego w hierarchii stanowisk, bowiem wtedy ustawodawca

posłużyłby się pojęciem stanowiska równorzędnego, tak jak przykładowo w art. 45

ust. 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych. W sprawie II PK 28/04

powodowi zatrudnionemu na stanowisku Wojewódzkiego Inspektora Ochrony

Roślin i Nasiennictwa, mającemu ukończone studia oraz doktorat z kierunku

pokrewnego zaproponowano pracę w charakterze laboranta, na stanowisku

pomocniczym, na którym wystarczające było wykształcenie średnie i z tej przyczyny

Sąd Najwyższy uznał, że nie było to stanowisko odpowiednie ze względu na jego

kwalifikacje zawodowe. Z kolei w sprawie I PKN 131/97 (wyrok z dnia 8 maja 19997

r., OSNAPiUS 1998 nr 6, poz. 120) do takiej konstatacji doprowadził stan faktyczny,

z którego wynikało, że technikowi chemikowi powierzono pracę sprzątającego.

Okoliczności faktyczne obu tych spraw nie odpowiadają stanowi faktycznemu

niniejszej sprawy. Jak wynika z załącznika Nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów

11

z dnia 29 października 1999 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych,

wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby

cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad

ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby

cywilnej (Dz.U. Nr 89, poz. 996 ze zm.), określającego tabelę grup stanowisk,

między innymi, w urzędach ministrów - obowiązującego w spornym okresie –

dyrektor departamentu obok dyrektora generalnego urzędu (najwyżej

usytuowanego w tej grupie) i zastępcy dyrektora departamentu - to wyższe

stanowiska w służbie cywilnej. Poniżej w tabeli usytuowane są stanowiska

średniego stopnia zarządzania w służbie cywilnej i są nimi główny księgowy resortu

i główny specjalista do spraw legislacji (których powód nie mógł objąć z powodu

braku kwalifikacji), następnie zaś znajdują się w niej stanowiska koordynujące i

samodzielne w służbie cywilnej – a wśród nich główny specjalista, które to

stanowisko zaproponowano powodowi. Wymagało ono wykształcenia wyższego, a

jego profil był zgodny z informatycznym wykształceniem powoda. Nie można więc

przyjąć, że było ono drastycznie poniżej jego kwalifikacji i wiedzy. Z motywacji

skargi wynika zarzut, że doświadczenie zawodowe i kwalifikacje powoda były o

wiele większe niż te, które potrzebne były na stanowisku głównego specjalisty. W

rzeczywistości zatem chodzi o to, że na innym, wyższym hierarchicznie stanowisku

kwalifikacje i wiedza powoda byłyby lepiej spożytkowane. Sąd Najwyższy podziela

pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., II PK 358/07

(OSNP 2009 nr 23 – 24, poz. 309), że ocena sądu czy posiadane kwalifikacje są

odpowiednie dla określonego stanowiska nie obejmuje tej kwestii. Innymi słowy,

sąd w takim przypadku nie bada czy kwalifikacje pracownika byłyby lepiej

wykorzystane na innym stanowisku.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 38915

§ 1 k.p.c. orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto po myśli art.

108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821

k.p.c.