I UK 204/09

Sygn. akt I UK 204/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Teresa Flemming-Kulesza

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania K. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 stycznia 2010 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 25 marca 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 16 października 2008 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K., oddalił odwołanie K. B. od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 lutego 2008 r., którą odmówiono jej prawa do

renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.

Sąd na podstawie opinii biegłego laryngologa, który rozpoznał u opiniowanej

przewlekły zanikowy nieżyt śluzówki gardła, stan po usunięciu migdałków

podniebiennych, przewlekły nieżyt śluzówki krtani - dyskretne zmiany przerostowo -

obrzękowe fałdów głosowych bez zaburzeń zwarcia fonacyjnego i bez zaburzeń

fonacji, ustalił, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy w związku ze

stwierdzoną u niej chorobą zawodową. Podzielając powyższą opinię biegłego Sąd

pierwszej instancji przyjął, iż występująca u wnioskodawczyni choroba zawodowa w

aktualnym stopniu zaawansowania nie powoduje u niej niezdolności do

wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Z tego względu uznał,

że nie zostały spełnione warunki konieczne do nabycia spornego świadczenia

rentowego, określone w art. 6 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o

ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

(Dz.U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) w związku z art.12 i art.13 ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W apelacji od tego wyroku K. B. wniosła o przyznanie renty z tytułu

niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową na stałe. Zakwestionowała

rzetelność badania przeprowadzonego przez komisję lekarską ZUS. Podniosła, iż

do rozstrzygnięcia jej uprawnień rentowych niezbędna jest profesjonalna ocena

dolegliwości krtani przez lekarza laryngologa. Z tego powodu, wniosła o ponowne

skierowanie jej na specjalistyczne badania lekarskie.

Wyrokiem z dnia 25 marca 2009 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelacje ubezpieczonej. W ocenie Sądu istotą

sporu w niniejszej sprawie była kwestia, czy K. B., urodzona 12 stycznia 1948 r., z

zawodu pedagog, ostatnio zatrudniona jako nauczyciel, pobierająca od 1 września

1998 r. do 31 grudnia 2007 r. rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w

związku z chorobą zawodową, nadal jest niezdolna do pracy w rozumieniu przepisu

3

art. 12 i 13 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) w związku

ze stwierdzoną u niej decyzją Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego z

dnia 18 lutego 1992 r. chorobą zawodową: przewlekłym, przerostowym, zapaleniem

gardła i krtani pochodzenia zawodowego, od czego w świetle postanowień art. 17

ust.1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu

wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.)

uzależnione jest jej prawo do spornej renty. Sąd Apelacyjny w całości podzielił

poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne, które na podstawie

wyczerpującego postępowania dowodowego wykazało, że wnioskodawczyni nie

jest osobą niezdolną do pracy w związku ze stwierdzoną u niej chorobą zawodową.

Biegły laryngolog uznał, iż występująca u ubezpieczonej choroba zawodowa w

aktualnym stopniu zaawansowania nie stanowi istotnego ograniczenia w

wykonywaniu pracy zarobkowej zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Wbrew

zarzutom apelacji, brak jest podstaw do kwestionowania rzetelności opinii

sporządzonej na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Stan

zdrowia wnioskodawczyni został oceniony przez lekarza o specjalności adekwatnej

do stwierdzonej u niej choroby zawodowej. Biegły po przeprowadzonym badaniu, w

oparciu o wnikliwą analizę wyników badań specjalistycznych szczegółowo odniósł

się do stopnia zaawansowania rozpoznanych schorzeń i związanego z tym stopnia

naruszenia sprawności organizmu ubezpieczonej. Uwzględnił również wiek

ubezpieczonej, poziom jej wykształcenia, posiadane kwalifikacje zawodowe oraz

rodzaj dotychczas wykonywanego zatrudnienia. Mając powyższe na uwadze trafnie

Sąd Okręgowy przyjął, iż K. B. obecnie nie jest niezdolna do pracy w związku ze

stwierdzoną u niej chorobą zawodową. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie spełniała

ona zatem warunków niezbędnych do przyznania renty z tego tytułu, nie było takze

potrzeby dopuszczania dowodu z opinii innego biegłego.

Od powyższego orzeczenia ubezpieczona wniosła skargę kasacyjną, w

której powołała naruszenie przepisu art. 12 ust. 1 w związku z ust. 2 i 3 ustawy o

rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z uwagi na wadliwą

wykładnię i niezasadne przyjęcie, że stwierdzona u odwołującej choroba zawodowa

nie stanowi podstawy do uznania, że jest ona niezdolna do pracy zawodowej oraz

4

naruszenie art. 217 § 2 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 278 §

1 k.p.c. z uwagi na nieuzasadnioną odmowę powołania przez Sąd biegłego z

zakresu foniatrii w celu ustalenia, czy K. B. jest niezdolna do pracy z uwagi na

stwierdzoną u niej chorobę zawodową, mając na uwadze okoliczność, że biegły z

zakresu laryngologii nie posiadał wiadomości specjalnych w zakresie foniatrii.

Mając na uwadze powyższe podstawy kasacyjne wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w całości oraz poprzedzającego go

wyroku Sądu Okręgowego w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu lub Sądowi Okręgowemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się uzasadniona , odnośnie do zarzutu naruszenia

art. 278 § 1 k.p.c. Przed rozpatrzeniem tego zarzutu należy przypomnieć, że

przepis ten stanowi, iż w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd

może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia opinii. Na jego

podstawie dowód z opinii biegłego podlega ocenie sądu przy zastosowaniu art.

233 § 1 k.p.c., według właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z

zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw

teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości

wyrażonych w niej wniosków. Nie budzi wątpliwości, że w sprawie, której

przedmiotem jest prawo do renty z ubezpieczenia społecznego, warunkująca

powstanie tego prawa ocena niezdolności do pracy w zakresie wymagającym wia-

domości specjalnych musi znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłych posiadają-

cych odpowiednią wiedzę medyczną adekwatną do rodzaju schorzeń

ubezpieczonego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z: 12 kwietnia 2000 r., II UKN

498/99, OSNAP 2001 nr 19, poz. 597; 7 lipca 2005 r., II UK 277/04, OSNP 2006 nr

56, poz. 97 oraz powołane w nim orzecznictwo; z 14 marca 2007, III UK 130/06).

W rozpoznawanej sprawie zarzucane w skardze naruszenie tego przepisu

wystąpiło. Sąd Apelacyjny oparł ustalenia faktyczne i ostateczną ocenę prawną na

opinii biegłego specjalisty laryngologa – E. F., zgodnej co do tego, że schorzenia

odwołującej się nie ograniczają jej zdolności do pracy na stanowisku - nauczyciela,

pedagoga. Dochodząc bowiem do wniosku, że ubezpieczona jest zdolna do pracy

zgodnej z jej kwalifikacjami, Sąd Apelacyjny nie wyraził innego poglądu niż

5

wynikający z opinii biegłej w kwestiach faktycznych wymagających wiadomości

specjalnych (wiedzy medycznej), w sytuacji gdy ubezpieczona wnioskowała o

powołanie innych biegłych, a opinia której Sąd dał wiarę nie rozstrzygała

podstawowej kwestii, czy ubezpieczona zdolna jest do długotrwałego używania

aparatu mowy w związku z wykonywaniem obowiązków nauczyciela. Okoliczność

ta istotna była zważywszy na okoliczność, iż ubezpieczona wskazywała na

dolegliwości objawiające się uczuciem suchości krtani oraz czasowym zanikiem

głosu. Ponadto z przedmiotowej opinii wynika, że w kwestii oceny wydolności

głosowej biegła nie przeprowadziła specjalistycznych badań przedmiotowych z

zakresu foniatrii lecz zdała się na ocenę innej biegłej sądowej, pomimo braku

dokumentacji fotograficznej, zawartej w opinii z dnia 22 lipca 2006 r., która

stwierdzała u badanej pełne zwarcie fonacyjne, przy istniejących wówczas

zmianach przerostowych fałdów.

Dokonanie takiej oceny, zważywszy na wskazane braki stało w kolizji z art.

278 § 1 k.p.c. Należy bowiem stwierdzić, że ocena niezdolności do pracy, w

zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograni-

czeń możliwości wykonywania pracy na podstawie wiadomości specjalnych (opinii

biegłego z zakresu medycyny) musi uwzględniać takie elementy, jak zwłaszcza

poziom kwalifikacji ubezpieczonego, możliwości zarobkowania w zakresie tych

kwalifikacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy

oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i

charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i pre-

dyspozycje psychofizyczne (art. 12 ust. 1 i 3 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm. w związku z art. 278 § 1 k.p.c.). Ocena ta

ma charakter prawny, stanowiąc subsumcję stanu faktycznego do norm prawnych i

może jej dokonać wyłącznie Sąd na podstawie wyczerpującej opinii biegłego -

rozstrzygającej istotne ze względu na kwalifikacje zawodowe i charakter pracy

badanej osoby, kwestie natury zdrowotnej (medycznej), co w niniejszej sprawie na

skutek wskazanych braków opinii biegłego było niemożliwe.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.