I UK 250/09

Sygn. akt I UK 250/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania E. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o prawo do emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 lutego 2010 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 7 kwietnia 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny– III Wydział Sąd Pracy

Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od

wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia z dnia 30 października 2008 r., wydanego po

2

rozpoznaniu odwołania ubezpieczonej E. G. od decyzji organu rentowego z dnia 27

czerwca 2008 r., którym Sąd ten zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał

ubezpieczonej prawo do emerytury poczynając od dnia 1 września 2008 r.

Decyzją z dnia 27 czerwca 2008 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonej

przyznania prawa do emerytury nauczycielskiej wskazując, że nie wykazała ona

wymaganego 25-letniego okresu zatrudnienia, ponieważ udowodniła jedynie 23

lata, 3 miesiące i 13 dni okresów składkowych oraz 7 lat oraz 6 miesięcy i 7 dni

okresów nieskładkowych. W art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta

Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 118 poz. 1112 ze zm., zwanej dalej

Kartą Nauczyciela) jest mowa o pracy faktycznie wykonywanej, a nie o okresie

zatrudnienia, a zatem wliczeniu do okresu pracy w szczególnym charakterze nie

podlegają okresy faktycznego nieświadczenia takiej pracy, w tym okresy

niezdolności do pracy spowodowane chorobą.

Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną przez ubezpieczoną decyzję powołując

się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2005 r. II UK 219/04 (OSNAPiUS

2005 r. nr 22, poz. 361), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że do okresu pracy w

szczególnym charakterze, o którym mowa w art. 88 Karty Nauczyciela wlicza się

okresy niezdolności do pracy z powodu choroby i macierzyństwa oraz okresy

urlopu dla poratowania zdrowia udzielonego przed dniem 1 lipca 2004 r., to jest

sprzed daty wejścia w życie art. 32 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst Dz.U.

z 2004 r. Nr 39 poz. 353 ze zm., zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach). Po

doliczeniu okresu dla poratowania zdrowia od 1 sierpnia 1994 r. do 1 sierpnia 1995

r. oraz od 29 października 2002 r. do 28 października 2003 r. ubezpieczona

udowodniła co najmniej 20-letni okres pracy nauczycielskiej (20 lat, 7 miesięcy i 16

dni). Dlatego mogła nabyć prawo do emerytury z mocy art. 88 Karty Nauczyciela,

poczynając od dnia 1 września 2008 r., tj. od dnia rozwiązania umowy o pracę.

Rozpoznając apelację organu rentowego Sąd Apelacyjny w pełni podzielił

stanowisko Sądu pierwszej instancji, które jest zbieżne z utrwaloną w rozstrzyganej

kwestii praktyką orzeczniczą (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 maja 2005 r. II

UK 219/04, z dnia 30 lipca 2003 r., II UK 323/02 i z dnia 30 stycznia 2008 r. I UK

204/07). Zdaniem Sądu Apelacyjnego, wprowadzenie do ustawy o emeryturach i

3

rentach art. 32 ust. 1a, dodanego ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264) upoważnia do wniosku, że

intencją ustawodawcy było zachowanie uprawnień do emerytury przez osoby

korzystające z urlopu dla podratowania zdrowia. Skoro ubezpieczona pracowała

stale i w pełnym wymiarze czasu, ma wykształcenie pedagogiczne i legitymuje się

(po doliczeniu okresu urlopu dla poratowania zdrowia) wymaganym okresem

zatrudnienia, rozwiązała stosunek pracy z pracodawcą i nie jest członkiem

otwartego funduszu emerytalnego, to spełnia wszystkie warunki do przyznania

prawa do emerytury nauczycielskiej, o której mowa w art. 32 ust. 3 pkt 5 ustawy o

emeryturach i rentach w związku z art. 88 Karty Nauczyciela.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik organu rentowego zarzucił naruszenie

przepisów prawa materialnego, w szczególności: 1/ art. 32 ust. 1a ustawy o

emeryturach i rentach oraz art. 88 ust 1 Karty Nauczyciela przez wliczenie do pracy

w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze okresu urlopu

udzielanego dla podratowania zdrowia oraz przyjęcie, że regulacja wynikająca z art.

32 ust. 1 a ustawy o emeryturach i rentach ma zastosowanie wyłącznie do okresów

przypadających po dniu 30 czerwca 2004 r. Okolicznością przemawiającą za

przyjęciem skargi do rozpoznania jest potrzeba wprowadzenia jednolitości

orzecznictwa w zakresie ustalenia okresu obowiązywania normy art. 32 ust. 1a

ustawy o emeryturach i rentach w związku z art. 88 Karty Nauczyciela.

Organ rentowy wskazał, że ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie

prawa do emerytury nauczycielskiej w dniu 6 czerwca 2008 r., a więc w dacie

obowiązywania znowelizowanych przepisów i zgodnie z art. 186 ust. 2 pkt 1 ustawy

o emeryturach i rentach wniosek ten winien być rozpoznawany według prawa

obowiązującego w dacie nabycia prawa do emerytury. Bezspornie do dnia 1 lipca

2004 r. ubezpieczona nie spełniała przesłanki posiadania dwudziestoletniego stażu

pracy w szczególnym charakterze. Skarżący podziela w pełni pogląd wyrażony

przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. I UK 313/08, w którym

Sąd Najwyższy rozważył wykładnię pojęcia „okresu zatrudnienia" i „okresu prac w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze." Sąd Najwyższy przyjął,

że uchylenie z dniem 1 listopada 2005 r. pkt 2 w ust. 1a art. 32 ustawy o

4

emeryturach i rentach nie ma doniosłości prawnej dla możliwości „zaliczania

okresów dla poratowania zdrowia” do pracy w szczególnym charakterze jak

nieprawidłowo założył Sąd Apelacyjny. W konsekwencji, zarówno aktualnie, jak

poprzednio (od 1 lipca 2004 r.) okres urlopu dla podratowania zdrowia nie mógł być

uznawany za okres pracy nauczycielskiej w rozumieniu art. 88 ust. 1 Karty

Nauczyciela bowiem wyklucza to art. 32 ust 1a pkt 1 ustawy o emeryturach i

rentach.

W konsekwencji skarżący wniósł o zmianę w całości zaskarżonego wyroku

Sądu Apelacyjnego ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania temu Sądowi z uwzględnieniem kosztów postępowania wg

norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, ponieważ zastosowana w

zaskarżonym wyroku przez Sądy meriti interpretacja obowiązującego od 1 lipca

2004 r. przepisu art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach w związku z art. 88

Karty Nauczyciela była adekwatna tylko przy ustalaniu uprawnień do emerytury

nauczycielskiej przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tego przepisu, tj

przed 1 lipca 2004 r. spełniły wszystkie warunki wymagane do nabycia prawa do

wcześniejszej emerytury. Oznaczało to tyle, że do nauczycieli, którzy do tego dnia

spełnili wszystkie warunki wymagane do nabycia prawa do emerytury

nauczycielskiej - zmiana normatywna zawarta w art. 32 ust. 1a ustawy o

emeryturach i rentach nie mogła być stosowana. Tylko w stanie prawnym

obowiązującym przed dniem 1 lipca 2004 r. w orzecznictwie Sądu Najwyższego

utrwalił się pogląd, że do okresu pracy w szczególnych warunkach (§ 4 ust. 1 pkt 3

rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r.) wlicza się okresy pobierania zasiłku

chorobowego w czasie trwania stosunku pracy przypadające po dniu wejścia w

życie ustawy rewaloryzacyjnej (por. uchwałę z dnia 27 listopada 2003 r., III UZP

10/03, OSNP 2004 nr 5, poz. 98), oraz w szczególności, że do okresu 20 lat pracy

nauczycielskiej, wymaganego do przyznania emerytury na podstawie art. 88 ust. 1

Karty Nauczyciela, wlicza się okresy nieobecności w pracy spowodowane czasową

niezdolnością do pracy, urlopem macierzyńskim lub urlopem dla poratowania

5

zdrowia (por. wyrok z dnia 30 lipca 2003 r., II UK 323/02, OSNP 2004 nr 11, poz.

197 z krytyczną glosą K. Antonowa, OSP 2004 nr 12, poz. 151).

Z dniem 1 lipca 2004 r. do art. 32 ustawy o emeryturach i rentach został

dodany ust. 1a, zgodnie z którym - przy ustalaniu okresu zatrudnienia w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się:

okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada

1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie

choroby i macierzyństwa (pkt 1) oraz okresów, w których na mocy szczególnych

przepisów pracownik został zwolniony ze świadczenia pracy, z wyjątkiem okresów

urlopu wypoczynkowego (pkt 2); następnie pkt 2 art. 32 ust. 1a został uchylony z

dniem 1 listopada 2005 r., na mocy art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o

zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 169, poz. 1412 ze

zm.). Oceniając te nowości legislacyjne Sąd Najwyższy między innymi w wyrokach

z dnia 5 maja 2005 r., II UK 215/04 (OSNP 2005 nr 22, poz. 360), z dnia 5 maja

2005 r., II UK 219/04 (OSNP 2005 nr 22, poz. 361), z dnia 7 lutego 2006 r., I UK

154/05 i z dnia 21 kwietnia 2009 r., I UK 313/08 (dotychczas niepublikowany),

stwierdzał, że przepis art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach zasadniczo

zmienił definicję pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,

gdyż wprowadzał istotną zmianę w obowiązującym stanie prawnym przez

szczegółowe wskazanie okresów niewykonywania pracy, które nie są wliczane do

stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, którego to

rozróżnienia nie zawierały wcześniejsze przepisy. Ta radykalna zmiana ustawowa

usankcjonowała odmienną kwalifikację prawną okresów faktycznego

niewykonywania pracy w okresie trwania zatrudnienia w szczególnym charakterze

przy ocenie uprawnień emerytalnych przysługujących od 1 lipca 2004 r. Także przy

weryfikowaniu warunków wymaganych do uzyskania nauczycielskich uprawnień

emerytalnych od tego dnia judykatura Sądu Najwyższego przyjmuje, iż okresem

niewykonywania pracy, o którym stanowi art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy o emeryturach

i rentach jest również okres urlopu dla poratowania zdrowia (wyrok z dnia z dnia

17 września 2007 r., III UK 51/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 328). Takie samo

stanowisko, iż okres urlopu dla poratowania zdrowia jest niewątpliwie okresem

6

niewykonywania pracy w rozumieniu art. 32 ust. 1a pkt 1, zostało podtrzymane

następnie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2008 r., I UK 228/07

(dotychczas niepublikowany). W uzasadnieniach tych orzeczeń trafnie wykazano, iż

status i wymaganie nauczycielskiego zatrudnienia w szczególnych warunkach

przysługuje jedynie okresom rzeczywistego wykonywania takiej pracy, z

wyłączeniem czasu niewykonywania pracy w okresach formalnego pozostawania w

zatrudnieniu, w których nauczyciel zajmuje wprawdzie stanowisko nauczycielskie,

lecz w rzeczywistości pracy nauczycielskiej nie świadczy. W okresach

nieświadczenia pracy nauczycielskiej nauczyciel nie jest narażony na uciążliwości

wynikające z rzeczywistego wykonywania tego szczególnego zatrudnienia, a

okresy faktycznego niewykonywania pracy nauczycielskiej nie wpływają na szybszą

utratę zdolności nauczyciela do zarobkowania. W konsekwencji nie ma podstaw

prawnych i racjonalnego uzasadnienia do kwalifikowania okresów niewykonywania

pracy nauczycielskiej do nauczycielskiego zatrudnienia pracowników wykonujących

pracę w szczególnych warunkach dla celów emerytalnych. Dlatego okres

niewykonywania pracy nauczycielskiej w rozumieniu art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy, to

nie tylko okres niezdolności do pracy, za który pracownik otrzymał wynagrodzenie

określone w art. 92 k.p. lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie

choroby i macierzyństwa, ale także każdy inny okres, w którym nauczyciel

pozostawał wprawdzie w nauczycielskim stosunku pracy i otrzymywał

wynagrodzenie, jednakże pracy nauczycielskiej „w szczególnych warunkach”

faktycznie nie świadczył (nie wykonywał). Wszystko to oznacza, że w stanie

prawnym obowiązującym od 1 lipca 2004 r. przy ustalaniu nauczycielskiego stażu

zatrudnienia dla celów zweryfikowania nauczycielskich uprawnień emerytalnych

przez nauczycieli, którzy do tego dnia nie spełnili warunków wymaganych do

nabycia prawa do emerytury nauczycielskiej, nie uwzględnia się okresów

niewykonywania pracy nauczycielskiej, w tym okresu korzystania z urlopu dla

poratowania zdrowia, za które nauczyciel po dniu 14 listopada 1991 r. otrzymał

wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i

macierzyństwa (art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach w związku z

art. 86 i 88 ust. 1 Karty Nauczyciela).

7

Warto ponadto wskazać, że ustalanie uprawnień emerytalnych następuje co

do zasady wedle przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku

emerytalnego, a tylko wtedy gdy wynika to z reguł (przepisów) intertemporalnych

możliwe jest weryfikowanie tych uprawnień według innego stanu prawnego (sprzed

jego zmiany). Kryterium daty ustalania lub spełnienia warunków nabycia

wcześniejszych uprawnień emerytalnych (bez względu na wiek) nie jest nowością w

systemie ubezpieczeń społecznych, który zmierza do stopniowego ograniczania lub

„wygaszania” możliwości korzystania z przywilejów nabywania wcześniejszych

uprawnień emerytalnych oraz ukształtowania możliwie jednolitych zasad nabywania

uprawnień z ubezpieczenia społecznego przez wszystkich ubezpieczonych. W

orzecznictwie w tym zakresie przyjmuje się, że nowości legislacyjne, które w

sposób usprawiedliwiony ograniczają nieuzasadnione przywileje emerytalne, nie

naruszają konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej (por. wyroki

Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 11 lutego 10992 r., K 14/91, OTK 1992, cz. I, str.

128, wyrok z dnia 23 listopada 1998 r., SK 7/98, OTK ZU 1997 nr 7, poz. 114, z

dnia 22 czerwca 1999 r., K5/99, OTK 2000 nr 5, poz. 100 i z dnia 4 stycznia 2000

r., K 18/99, OTK 2000 nr 1, poz. 1).

Stanowisko takie nie narusza wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady

ochrony praw nabytych, którą - w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego -

objęte są zarówno prawa nabyte w drodze skonkretyzowanych decyzji

przyznających świadczenia, jak i prawa nabyte in abstracto, zgodnie z ustawą,

nawet przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie. W przypadku ekspektatyw

praw podmiotowych - ochrona praw nabytych ogranicza się bowiem do

ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, to jest takich, które polegały na

wypełnieniu wszystkich przesłanek ustawowych nabycia tych praw pod rządami

danej ustawy, bez względu na stosunek do nich ustawy późniejszej i bez względu

na datę złożenia wniosku emerytalnego. Dalej idące stanowisko mogłoby

przekreślić lub utrudnić zasadnicze cele reform polskiego systemu ubezpieczeń

społecznych stosownie do nowych zasad społeczno-gospodarczego ustroju

państwa (por. orzeczenie z 11 lutego 1992 r., K 14/91, OTK 1992, cz. I, str. 128,

wyrok z dnia 23 listopada 1998 r., SK 7/98, OTK ZU 1998 nr 7, poz. 114, z dnia 22

czerwca 1999 r., K 5/99, OTK ZU 1999 nr 5, poz. 100 i z dnia 4 stycznia 2000 r., K

8

18/99, OTK ZU 2000 nr 1, poz. 1). Wedle tych judykatów państwo ma obowiązek

podejmować działania, które zapewnią odpowiednie środki finansowe niezbędne do

realizacji konstytucyjnych praw socjalnych, ale musi przy tym uwzględniać sytuację

gospodarczą i konieczność zapewnienia warunków dalszego rozwoju

gospodarczego. Osoby ubezpieczone muszą liczyć się z tym, że w warunkach

recesji gospodarczej lub niekorzystnych trendów demograficznych, w sytuacji gdy

spadają wpływy ze składek ubezpieczeniowych, państwo może być zmuszone

zmienić obowiązujące regulacje prawne także na niekorzyść ubezpieczonych,

dostosowując zakres realizacji praw socjalnych do warunków i możliwości

ekonomicznych państwa. Zasada ochrony praw nabytych chroni przy tym wyłącznie

oczekiwania usprawiedliwione i racjonalne. Natomiast istnieją dziedziny życia i

sytuacje, w których jednostka musi liczyć się z tym, że zmiana warunków

społecznych lub gospodarczych może wymagać zmian regulacji prawnych, które

znoszą lub ograniczają dotychczas zagwarantowane uprawnienia podmiotowe.

Usprawiedliwione oczekiwania realizacji praw nabytych powstają zatem w

przypadkach przyznanych już świadczeń emerytalnych decyzją właściwych

organów, a co najmniej wymagają spełnienia wszystkich warunków nabycia tego

prawa przed datą wprowadzenia nowości legislacyjnych ograniczających lub

zaostrzających warunki nabycia spornych uprawnień. Tylko zatem osoby, które

przed wejściem w życie nowych przepisów spełniły warunki nabycia prawa do

świadczeń emerytalnych mogą zasadnie układać swoje plany życiowe w zaufaniu

do obowiązującego prawa, zakładając, że będą mogły skorzystać z przysługujących

im uprawnień nabytych. Natomiast ustawodawca może ingerować w oczekiwania

(ekspektatywy), które nie mają charakteru uprawnień maksymalnie

ukształtowanych pod warunkiem, że nie naruszy to istoty prawa do zabezpieczenia

społecznego, którą jest zagwarantowanie osobom uprawnionym świadczeń

odpowiadających minimum życiowemu, tak aby umożliwić im zaspokojenie

podstawowych potrzeb (art. 67 ust. 1 Konstytucji). Odnosząc się do zagadnienia,

czy ta nowa norma prawna może być stosowana również do zdarzeń prawnych

zaistniałych przed dniem jej wejścia w życie, Sąd Najwyższy uznał, iż zasadą jest,

że gdy jakieś zdarzenie prawne miało miejsce w przeszłości w czasie

obowiązywania dawnych norm prawnych, lecz skutki tego zdarzenia trwają w

9

okresie wejścia w życie norm nowo ustanowionych, należy sięgnąć do reguł

czasowych stosowania nowych przepisów. Przepisy ustawy wprowadzającej

zmiany w zakresie definicji zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze nie wypowiadają się w zakresie międzyczasowego ich

obowiązywania. Kwestię tę reguluje natomiast art. 186 ustawy o emeryturach i

rentach, który nakazuje stosowanie przepisów ustawy do wniosków o świadczenia

zgłoszonych począwszy od dnia jej wejścia w życie (ust. 2 pkt 1), z wyłączeniem

wniosków osób, które do dnia wejścia w życie ustawy nie zgłosiły wniosku o

emeryturę, mimo że spełniły warunki do nabycia prawa do tego świadczenia (ust.

3). Wymagałoby to od ubezpieczonej spełnienia przed dniem 1 lipca 2004 r.

warunków do uzyskania prawa do emerytury nauczycielskiej, bo prawo do

emerytury nauczycielskiej „dla osób zatrudnionych w szczególnych warunkach lub

w szczególnym charakterze” należy rozpatrywać na podstawie przepisów

obowiązujących w dacie spełnienia się wszystkich przesłanek warunkujących

nabycie świadczenia lub w dacie złożenia wniosku emerytalnego. Wymaga to

uwzględnienia art. 32 ust. 1a pkt 1 tej ustawy, który po 1 stycznia 2004 r. wyklucza

uwzględnienie przy ustaleniu prawa do emerytury nauczycielskiej każdego okresu

faktycznego niewykonywania pracy, za które nauczyciel otrzymał wynagrodzenie,

niezależnie od tego, czy niewykonywanie pracy spowodowane było niezdolnością

do pracy, czy też inną przyczyną, np. korzystaniem z urlopu dla poratowania

zdrowia, a także bez względu na to, czy okres, za który otrzymał wynagrodzenie,

stanowi okres składkowy czy też okres nieskładkowy.

Taka kwalifikacja faktycznego niewykonywania pracy w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze w okresie trwania zatrudnienia jest

uzasadniona charakterem prawa do wcześniejszej emerytury dla osób

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze lub

prawa do emerytury nauczycielskiej uzyskiwanej bez względu na wiek, jeżeli

nauczyciel spełnia warunki określone w art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela. To

uprzywilejowane prawo jest postrzegane jako konsekwencja szybszej utraty

zdolności do zarobkowania z uwagi na szczególne warunki lub szczególny

charakter pracy (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4

stycznia 2000 r., K 18/99, OTK ZU 2000 nr 1, poz. 1). Dlatego po 1 lipca 2004 r.

10

wymaganie wykonywania pracy nauczycielskiej odnosi się do okresów

rzeczywistego wykonywania takiej pracy, z wyłączeniem okresów jedynie

formalnego pozostawania w zatrudnieniu nauczycielskim, w których nauczyciel -

zgodnie z treścią łączącego go z pracodawcą stosunku pracy - zajmował jedynie

stanowisko, z którym łączy się wykonywanie pracy nauczycielskiej, lecz w

rzeczywistości pracy tej nie wykonywał, a tym samym nie był narażony na

uciążliwości związane z warunkami lub charakterem tej pracy. W tej koncepcji

okresy niewykonywania pracy nauczycielskiej nie wpływają na szybszą utratę

zdolności do zarobkowania i nie mogą być uwzględniane do nauczycielskiego stażu

emerytalnego rzeczywistego wykonywania pracy nauczycielskiej. W stanie

prawnym obowiązującym od 1 lipca 2004 r. przy ustaleniu nauczycielskiego stażu

zatrudnienia wymaganego do nabycia prawa do emerytury nauczycielskiej na

podstawie art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela przez nauczyciela, który do tego dnia nie

spełnił warunków wymaganych do nabycia emerytury nauczycielskiej, nie

uwzględnia się zatem okresów niewykonywania pracy nauczycielskiej, za które

nauczyciel po dniu 14 listopada 1991 r. otrzymał wynagrodzenie lub świadczenie z

ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 6 listopada 2008 r., I UK 10/08, dotychczas niepublikowany).

Takie utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego prowadziło do orzeczenia jak w

sentencji (art. 39814

k.p.c.)w celu sprawdzenia, czy ubezpieczona przed 1 lipca

2004 r. spełniła wszystkie prawem wymagane przesłanki do nabycia emerytury

nauczycielskiej.