II UK 195/09

Sygn. akt II UK 195/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Józef Iwulski

SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku D. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 lutego 2010 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 19 grudnia 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w pkt 1 w części dotyczącej prawa

do emerytury od dnia 1 marca 2007r. do 10 października 2007r. i

sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 19

grudnia 2008 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w G. z dnia 29 listopada 2007 r. i przyznał D. G. prawo do emerytury

od dnia 1 marca 2007 r. oraz orzekł o kosztach procesu.

W pisemnych motywach wyroku Sąd Apelacyjny stwierdził, że ubezpieczona

spełnia przesłanki prawa do emerytury wskazane w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, powoływanej dalej

jako ustawa emerytalna), w tym także wymaganie dotyczące 30 letniego okresu

składkowego i nieskładkowego, Zdaniem Sądu, do uznanego przez Zakład

Ubezpieczeń Społecznych okresu – wynoszącego 26 lat, 10 miesięcy i 8 dni -

doliczyć należy okres zatrudnienia od 10 marca 2006 r. do 31 grudnia 2007 r. (1

rok, 9 miesięcy i 21 dni), wynikający z przedłożonego w postępowaniu apelacyjnym

zaświadczenia, a także – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji - istnieją

podstawy do uzupełnienia brakującego stażu, stosownie do treści art. 10 ust. 1 pkt

3 ustawy emerytalnej, o 1 rok, 4 miesiące i 1 dzień okresu pracy w gospodarstwie

rolnym po ukończeniu 16 roku życia.

Pozwany organ rentowy zaskarżył powyższy wyrok w części dotyczącej

przyznania prawa do emerytury w okresie od 1 marca 2007 r. do 10 października

2007 r., zarzucając w pierwszej podstawie skargi kasacyjnej naruszenie art. 29 ust.

1 pkt 1 w związku z art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej – poprzez przyjęcie, że

ubezpieczona na dzień 1 marca 2007 r. spełnia wymaganie 30 letniego okresu

składkowego i nieskładkowego. W drugiej podstawie skarżący powołał zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 291 § 1 k.p.c. i „art. 39821

k.p.c.” –

poprzez błędne ustalenie, że ubezpieczona posiada 30 letni okres pracy.

Z tych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego wyroku i zmianę wyroku Sądu pierwszej instancji poprzez orzeczenie

co do istoty sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

3

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Sąd Apelacyjny błędnie przyjął, iż

ubezpieczona legitymuje się na dzień 1 marca 2007 r. 30 letnim okresem

składkowym i nieskładkowym. Nie kwestionując już zaliczenia do tego stażu całego

okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 roku życia, organ

rentowy wskazał, że na tę datę okres składkowy i nieskładkowy wynosi 29 lat, 5

miesięcy i 5 dni. Brakuje zatem 6 miesięcy i 25 dni, stąd też doliczeniu podlega

okres od 15 marca 2007 r. (w okresie od 1 marca 2007 r. do 14 marca 2007 r.

istniała przerwa w zgłoszeniu do ubezpieczenia) do 10 października 2007 r.

Skarżący podkreślił, że Sąd Apelacyjny, po pierwsze, błędnie doliczył staż

emerytalny powstały po 1 marca 2007 r. (już po przyznaniu prawa do emerytury),

po drugie, zaliczył okres od 10 marca 2006 r. do 28 lutego 2007 r. podwójnie,

bowiem ten okres został już wcześniej uwzględniony przez organ rentowy.

Co do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. - skarżący stwierdził, że go

powołał nie dlatego, iż kwestionuje zasadę swobodnej oceny dowodów, lecz

dlatego, że Sąd drugiej instancji ocenił ogólny wymiar stażu ubezpieczeniowego w

oderwaniu od ustaleń dokonanych przez organ rentowy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona z uwagi na zarzut zawarty w pierwszej

podstawie, a dotyczący przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 129 ust. 1

ustawy emerytalnej. Po pierwsze, istotnie – ustalając uprawnienia do emerytury na

dzień 1 marca 2007 r. - Sąd Apelacyjny uwzględnił okres składkowy i nieskładkowy

powstały po tej dacie. Po drugie, nie dokonał ustaleń w zakresie całego

wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego. Przeprowadził natomiast

operację polegającą na doliczeniu wskazanych przez siebie okresów do okresów

uznanych w zaskarżonej decyzji, nie sprawdzając, czy nie zostały one już

uwzględnione przez organ rentowy. Biorąc zatem pod uwagę to, że nie jest możliwe

prawidłowe zastosowanie prawa materialnego bez zgodnego z prawem

procesowym ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (por. między innymi

wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2006 r., I PK 164/05, Monitor Prawa Pracy

2006 nr 10, s. 541), uchybienie to mieści się w zarzucie naruszenia prawa

4

materialnego. W takiej sytuacji Sąd Najwyższy rozważa zasadność takiego właśnie

zarzutu, a nie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.

Natomiast naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. nie mieści się we wskazanych w

przepisie art. 3983

§ 1 k.p.c. podstawach kasacyjnych. Zgodnie bowiem z § 3 tego

przepisu podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia

faktów lub oceny dowodów (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 23 września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006r. nr 4, poz. 76). Art. 3983

§ 3

k.p.c. wprawdzie nie wskazuje expressis verbis konkretnych przepisów, których

naruszenie, w związku z ustalaniem faktów i przeprowadzaniem oceny dowodów,

nie może być przedmiotem zarzutów wypełniających drugą podstawę kasacyjną,

nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje on art. 233 k.p.c. Wszakże ten właśnie

przepis określa kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006r. V CSK 11/06 LEX nr 230204). Ustrojową

funkcją Sądu Najwyższego jest sprawowanie nadzoru judykacyjnego, w tym

zapewnianie jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych. Z tego punktu

widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami

faktycznymi sądu drugiej instancji, chociażby pod pozorem błędnej wykładni lub

niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi

na jego sprzeczność z art. 3983

§ 3 k.p.c. jest a limine niedopuszczalny (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2007 r. V CSK 364/06, LEX nr 238975). Dla

porządku też należy wskazać, że powoływany w tym zarzucie przepis art. 39821

k.p.c. dotyczy postępowania przed Sądem Najwyższym, zatem nie mógł on zostać

naruszony przez Sąd drugiej instancji.

Z uwagi na niedostatecznie ustaloną podstawę faktyczną wyroku i to, że Sąd

Najwyższy, będąc związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego orzeczenia. (art. 39813

§ 2 in fine k.p.c.), nie jest władny do

dokonywania samodzielnych ustaleń w tym zakresie, wyrok w zaskarżonej części

podlega uchyleniu.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy, na mocy art. 39815

§ 1 k.p.c.

orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto po

myśli art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821

k.p.c.

5