II UK 191/09

Sygn. akt II UK 191/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Ł. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o rentę wojskową bez związku ze służbą wojskową,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 lutego 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 3 lutego 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 8 października 2008 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w L. oddalił odwołanie Ł. M. od decyzji Zakładu

2

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 grudnia 2007 r. odmawiającej mu prawa do

renty z tytułu niezdolności do pracy bez związku ze służbą wojskową.

Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca pełnił zasadniczą służbę wojskową

w okresie od 5 sierpnia 2004 r. do 10 lipca 2006 r. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2007 r.

organ rentowy przyznał wnioskodawcy rentę z tytułu całkowitej niezdolności do

pracy oraz dodatek pielęgnacyjny od 15 lutego 2007 r. do 31 marca 2009 r.,

natomiast zaskarżoną decyzją odmówił mu prawa do renty wojskowej z tytułu

niezdolności do pracy powstałej bez związku ze służbą wojskową. W postępowaniu

przed organem rentowym stwierdzono bowiem, że rozpoznana u wnioskodawcy

ostra białaczka szpikowa mieloblastyczna typu MO nie pozostaje w związku ze

służbą wojskową i schorzenie to nie ujawniło się w trakcie jej pełnienia. W dalszej

kolejności Sąd Okręgowy ustalił, że w czasie odbywania służby wojskowej

wnioskodawca przebywał na krótkotrwałych zwolnieniach lekarskich. Podczas

badania w daniu 5 października 2006 r. odnotowano u niego leukopenię i

skierowano na badania do poradni hematologicznej. Wykonany w lutym 2007 r.

mielogram wykazał obraz typowy dla ostrej białaczki mieloblastycznej MO. W

październiku 2007 r. w Klinice Hematologii w Katowicach wykonano u

wnioskodawcy allogeniczne przeszczepienie komórek krwiotwórczych. Obecnie

rozpoznaje się u niego ostrą białaczkę mieloblastyczną MO - stan po chemioterapii

i przeszczepieniu komórek krwiotwórczych oraz chorobę - przeszczep przeciwko

gospodarzowi, co powoduje całkowitą niezdolność wnioskodawcy do pracy od

lutego 2007 r. oraz częściową niezdolność do pracy powstałą przed 10 lipcem 2006

r., tj. w okresie służby wojskowej. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia związku

przyczynowo-skutkowego pomiędzy ostrą białaczką a służbą wojskową, gdyż

konieczność wykonywania przez żołnierzy dużych wysiłków fizycznych i narażenie

na niekorzystne czynniki atmosferyczne może co najwyżej przyspieszyć ujawnienie

się już istniejącej choroby rozrostowej krwi, nie zaś tę chorobę spowodować, co - w

ocenie Sądu pierwszej instancji - powoduje bezzasadność odwołania.

Wyrokiem z dnia 3 lutego 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

wnioskodawcy od powyższego rozstrzygnięcia, podzielając poczynione w sprawie

ustalenia oraz dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę prawną.

3

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, przedmiotem sporu było ustalenie, „czy

niezdolność wnioskodawcy do pracy miała związek ze służbą wojskową, bądź też

czy powstała w okresach wskazanych” w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974

r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst:

Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.). W ocenie tego Sądu, brak jest przesłanek do

stwierdzenia, że choroba wnioskodawcy rozpoczęła się jeszcze w trakcie

odbywania przez niego służby wojskowej, a w rezultacie nie ma podstaw do

przyjęcia, iż jeszcze przed lipcem 2006 r. wnioskodawca był częściowo niezdolny

do pracy. Chorobę rozpoznano dopiero w lutym 2007 r., natomiast pierwsze

nieprawidłowości wykazało szczegółowe badanie krwi w październiku 2006 r., a

wykonany w dniu 26 października 2006 r. mielogram nie stwierdził istotnych

nieprawidłowości. Częste występowanie u wnioskodawcy infekcji podczas pełnienia

służby wojskowej nie może stanowić samodzielnej podstawy do przyjęcia, że stan

ten spowodowany był wystąpieniem już w trakcie pełnienia służby tak

zaawansowanej choroby, która powodowałaby jego niezdolność do podjęcia pracy.

Przemawia za tym dodatkowo okoliczność, że po zwolnieniu ze służby

wnioskodawca zgłosił gotowość podjęcia pracy i został zatrudniony.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił

naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, polegające na

„zawężeniu granic wykładni art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o

zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin przez uznanie, że

do ustalenia inwalidztwa wojskowego powstałego po okresie odbywania czynnej

służby wojskowej niezbędne jest jednoznaczne wykazanie przesłanek

wskazujących na zaistnienie przyczyny inwalidztwa wyłącznie w okresie czynnej

służby wojskowej”.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i „ustalenie, że wnioskodawca nabył prawo do renty z tytułu

niezdolności do pracy powstałej bez związku ze służbą wojskową”, ewentualnie o

przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że „orzeczenie Sądu

Apelacyjnego jest błędne i jest ono następstwem nieprawidłowej i uproszczonej

wykładni przepisu art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r.”. Skoro bowiem

4

stan zdrowia wnioskodawcy w okresie służby pogorszył się do tego stopnia, iż

został z tej służby zwolniony z kategorią zdrowia „D”, biegły stwierdził powstanie

częściowej niezdolności do pracy w okresie służby, a choroba ujawniła się

bezpośrednio po zwolnieniu z jej odbywania, to należy przyjąć, że choroba

powodująca inwalidztwo skarżącego powstała w trakcie służby wojskowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona.

Stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i

wojskowych oraz ich rodzin, inwalidą wojskowym jest żołnierz niezawodowych Sił

Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, który został zaliczony do jednej z grup

inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego: w czasie odbywania czynnej służby

wojskowej w okresie pokoju (pkt 1) lub w ciągu 3 lat od zwolnienia z tej służby,

jeżeli inwalidztwo to jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w

czasie odbywania służby wojskowej (pkt 2), przy czym za inwalidę należy rozumieć

osobę niezdolną do pracy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227).

Sąd drugiej instancji stanął na stanowisku, że skoro choroba skarżącego

została rozpoznana już po zakończeniu przez niego służby wojskowej, to brak jest

podstaw do przyjęcia: po pierwsze, że schorzenie to powstało w czasie odbywania

tej służby oraz po drugie, że w trakcie pełnienia służby wojskowej skarżący stał się

z jej powodu osobą częściowo niezdolną do pracy. Wydaje się więc, że Sąd

Apelacyjny przy rozpatrywaniu przesłanek określonych zarówno w pkt 1 jak i w pkt

2 ust. 1 art. 30 ustawy decydujące znaczenie przypisał momentowi rozpoznania

schorzenia powodującego niezdolność skarżącego do pracy, podczas gdy żaden z

tych przepisów takiego związku nie wymaga. W art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy chodzi

bowiem o taki rodzaj i stopień naruszenia sprawności organizmu, który w trakcie

służby wojskowej spowodował powstanie całkowitej lub częściowej niezdolności do

pracy, niezależnie od tego, czy choroby samoistne powodujące tę niezdolność

powstały przed, czy też w trakcie służby wojskowej i kiedy zostały rozpoznane,

natomiast w punkcie 2 tego przepisu - o choroby samoistne powstałe (a nie o

5

choroby rozpoznane) w czasie służby wojskowej, jeżeli spowodują niezdolność do

pracy w ciągu trzech lat od zwolnienia ze służby.

Z przyjętych przez Sąd drugiej instancji - a poczynionych przez Sąd

Okręgowy na podstawie dowodu ze specjalistycznej opinii biegłego z zakresu

hematologii - ustaleń wynika, że skarżący z powodu naruszenia sprawności

organizmu spowodowanego ostrą białaczką stał się częściowo niezdolny do pracy

w czasie odbywania służby wojskowej. Niezrozumiałe są w tej sytuacji rozważania

Sądu Apelacyjnego co do takich okoliczności jak moment zdiagnozowania

schorzenia u wnioskodawcy, rodzaj i częstotliwość występujących u niego w trakcie

służby wojskowej symptomów choroby oraz podjęcie zatrudnienia po zwolnieniu ze

służby, mających - w ocenie tego Sądu - wskazywać zarówno na brak powstania

niezdolności skarżącego do pracy przed zakończeniem odbywania służby

wojskowej jak i na niepowstanie w czasie tej służby choroby, która po kilku

miesiącach spowodowała naruszenie sprawności organizmu sięgające całkowitej

niezdolności do pracy. Należy przypomnieć, że ocena niezdolności do pracy z

medycznego punktu widzenia wymaga wiadomości specjalnych i sąd nie może -

wbrew opinii biegłego (biegłych) - opierać ustaleń w tym zakresie na własnym

przekonaniu (por. między innymi wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2007

r., III UK 130/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 113; z dnia 8 maja 2008 r., I UK 356/07,

OSNP 2009 nr 17-18, poz. 238; z dnia 14 maja 2009 r., II UK 211/08, LEX nr

509035). Zauważyć również należy, że z opinii biegłego nadto wynika, iż „biorąc

pod uwagę wiedzę medyczną dotyczącą dynamiki rozwoju tego typu zaburzeń i

doświadczenie zawodowe można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że

choroba rozpoczęła się co najmniej kilkanaście tygodni albo nawet kilka miesięcy

wcześniej”. W tej sytuacji nieprawidłowa wykładnia przez Sąd drugiej instancji art.

30 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin

doprowadziła do błędu w subsumcji polegającego na niewłaściwym zastosowaniu

wskazanej normy prawnej do stanu faktycznego sprawy, w której wniesiona została

niniejsza skarga kasacyjna.

Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39815

§

1 zdanie pierwsze oraz odpowiednio stosowanego art. 108 § 2 k.p.c.