I UK 267/09

Sygn. akt I UK 267/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania M. Ś.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O.

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 marca 2010 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 kwietnia 2009 r.,

oddala skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 25 września 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych -

Oddział w O. odmówił M. Ś. prawa do emerytury, a decyzją z dnia 12 listopada

2007 r. uchylił wymienioną wyżej decyzję i odmówił wnioskodawcy prawa do

emerytury nauczycielskiej wobec braku 30 lat okresów składkowych i

nieskładkowych.

2

Wnioskodawca wniósł odwołanie od decyzji z dnia 25 września 2007 r., a w

toku postępowania zakwestionował również decyzję z dnia 12 listopada 2007 r.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z

dnia 30 kwietnia 2008 r. oddalił odwołanie M. Ś. od decyzji organu rentowego z

dnia 25 września 2007 r. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące

ustalenia.

Wnioskodawca od urodzenia (25 kwietnia 1960 r.) do 27 grudnia 1990 r. był

zameldowany w miejscowości S. i zamieszkiwał z rodzicami, którzy nie posiadali

gospodarstwa rolnego. W latach 1975-1980 wnioskodawca uczęszczał do

Technikum Mechaniczno-Elektrycznego w O. Po zakończeniu zajęć lekcyjnych

wracał ze szkoły około godziny 15.00. W odległości około 100 metrów od miejsca

zamieszkiwania wnioskodawcy mieszkała jego ciotka Z. Ś., posiadająca w

miejscowości W. gospodarstwo rolne o powierzchni 1,04 ha. Wnioskodawca

pomagał jej w prowadzeniu gospodarstwa rolnego wykonując prace przy żniwach,

obrządku inwentarza, rąbaniu drewna zimą i odgarnianiu śniegu, za co

wynagradzany był drobnymi kwotami. Ciotka wnioskodawcy nie pracowała poza

rolnictwem, a z uwagi na nieznaczną wielkość gospodarstwa i konieczność

poświęcania przez wnioskodawcę czasu na naukę w domu brak jest podstaw do

przyjęcia, że pracował on w gospodarstwie rolnym krewnej w znacznym rozmiarze

czasu. Ostatnio wnioskodawca był zatrudniony w OHP – W. Komendzie Głównej i

zatrudnienie to ustało z dniem 31 sierpnia 2007 r. na jego wniosek. Wnioskodawca

wykazał łącznie 26 lat, 9 miesięcy i 7 dni pracy nauczycielskiej, których organ

rentowy nie kwestionował.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy wskazał, że

wnioskodawca nie spełnia wymaganego przez art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela

warunku 30-letniego okresu stażu ubezpieczeniowego. Zgodnie bowiem z art. 10

ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

okres pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia przypadający

przed dniem 1 stycznia 1983 r. uwzględnia się przy ustalaniu prawa do emerytury,

jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do

przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. W

judykaturze wykształcił się pogląd, że o uwzględnieniu okresów pracy w rolnictwie

3

jako uzupełniających przesądza wystąpienie dwóch okoliczności. Po pierwsze -

wykonywanie czynności rolniczych winno odbywać się zgodnie z warunkami

określonymi w legalnej definicji „domownika" sformułowanej w art. 6 pkt 2 ustawy z

dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a po drugie -

czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa

ustawowego wymiaru czasu pracy, a więc minimum 4 godziny dziennie. Nauka w

systemie dziennym w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania z reguły

wyklucza pracę w gospodarstwie w wymiarze połowy etatu. Gdy zaś chodzi o

ustawową definicję domownika, to wymaga się, aby była to osoba bliska, powyżej

16 lat, pozostająca z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub

zamieszkująca na terenie gospodarstwa albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracująca

w gospodarstwie i nie związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Tymczasem

wnioskodawca nie wykazał, aby pozostawał ze swą ciotką we wspólnym

gospodarstwie domowym, za wykonywaną pracę ciotka wynagradzała go drobnymi

sumami, w spornym okresie zamieszkiwał z rodzicami i dom rodzinny stanowił

centrum, w którym koncentrowała się jego aktywność życiowa, a zatem nie miał

przymiotu domownika ciotki, a nadto praca wnioskodawcy w jej gospodarstwie nie

miała charakteru stałego w wymiarze 4 godzin dziennie. Była to doraźna pomoc w

wykonywaniu niektórych czynności, a taka pomoc nie może być traktowana jak

okres składkowy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, wnioskodawca nie wykazał również 20 lat

pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym, uprawniających do

emerytury w razie wykazania 25-letni okres zatrudnienia. Definicję szkoły lub

oddziału specjalnego zawiera art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o

systemie oświaty. Z przepisu tego wynika, że pojęcie szkolnictwa specjalnego

odnoszone jest wyłącznie do tych instytucji, w których realizowany jest

przedszkolny lub szkolny obowiązek nauki. Praca w Ochotniczych Hufcach Pracy

nie jest traktowana jako praca w szkolnictwie specjalnym w rozumieniu art. 88 ust.

1 Karty Nauczyciela.

Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

wnioskodawcy od powyższego wyroku, dokonując - na zasadzie art. 350 § 1 i 3

k.p.c. - sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej zawartej w jego komparycji i

4

wskazując, że Sąd pierwszej instancji nie zamieścił w niej daty decyzji z dnia 12

listopada 2007 r., chociaż niewątpliwie odwołanie od tej decyzji rozpoznał, co

wynika wprost z uzasadnienia wyroku, a sprostowanie to w żadnym zakresie nie

prowadzi do zmiany treści rozstrzygnięcia.

Wskazując na różnice pomiędzy prawem do emerytury nauczycielskiej

przysługującej na warunkach określonych w art. 88 Karty Nauczyciela oraz

emerytury przysługującej na podstawie art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przysługującej z tytułu pracy w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze, Sąd drugiej instancji stwierdził, że w

rozumieniu art. 88 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 1 Karty Nauczyciela zatrudnieniem

traktowanym jako praca w szczególnym charakterze jest praca nauczycieli,

wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w szkołach i

placówkach wymienionych w art. 1. Ten ostatni przepis wskazuje w pkt 5

pracowników zatrudnionych w Ochotniczych Hufcach Pracy na stanowiskach

wychowawców, pedagogów oraz na stanowiskach kierowniczych, posiadających

kwalifikacje, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1, wykonujących pracę dydaktyczną

i wychowawczą co najmniej w połowie obowiązującego ich czasu pracy. Spełnienie

tych warunków przez wnioskodawcę nie było kwestionowane przez organ rentowy.

Wnioskodawca przez wymagane 20 lat wykonywał pracę w szczególnym

charakterze w rozumieniu art. 88 ust. 1 Karty, a odmowa prawa do emerytury

nastąpiła wskutek niespełnienia kumulatywnej przesłanki posiadania

trzydziestoletniego okresu zatrudnienia. Okres pracy wnioskodawcy w

gospodarstwie rolnym ciotki nie może zostać zaliczony do uprawnień emerytalnych

na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, gdyż w przepisie tym nie

chodzi o okresy zwyczajowej pomocy dzieci w gospodarstwach rodziców czy

innych osób bliskich, ale o taką pracę, która stanowi główne zajęcie. Głównym

zajęciem wnioskodawcy w spornym okresie było zdobywanie wykształcenia, gdyż

uczył się wówczas w technikum w systemie dziennym, zamieszkując z rodzicami i

dojeżdżając do szkoły. Pomoc w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, szczególnie

w okresach nasilonych prac sezonowych, jak też przy tzw. obrządku, nie może być

traktowana na równi z okresami składkowymi w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

5

Okoliczności takie jak wielkość i rodzaj gospodarstwa położonego w W.,

zamieszkiwanie wnioskodawcy z rodzicami w S. i pozostawanie z nimi we

wspólnocie gospodarczej, ilość czasu wolnego od nauki w szkole i w domu nie

pozwalają na ustalenie, że wnioskodawca stale pracował w tym gospodarstwie w

połowie ustawowego wymiaru czasu pracy. Ewentualne uwzględnienie okresu

pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym w wakacje i ferie szkolne (10-12

miesięcy) nie wpłynie na rozstrzygnięcie, gdyż w dalszym ciągu wnioskodawca nie

będzie się legitymował wymaganym 30-letnim okresem składkowym i

nieskładkowym.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, wnioskodawca nie spełnia również warunków

do przyznania emerytury nauczycielskiej z tytułu posiadania 25-letniego okresu

zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w

szkolnictwie specjalnym, gdyż pracy takiej nie wykonywał. W myśl art. 3 pkt 1a

ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty szkołami lub oddziałami

specjalnymi są: po pierwsze - placówki dla uczniów posiadających orzeczenie o

potrzebie kształcenia specjalnego, zorganizowane zgodnie z przepisami

wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 71b ust. 7 pkt 2 tej ustawy, czyli

rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w

sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i

młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych

przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach, które w § 1 wśród

placówek, do których przepisy rozporządzenia mają zastosowanie, nie wymienia

Ochotniczych Hufców Pracy, nie są one bowiem jednostkami przeznaczonymi dla

uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego i nie są

zorganizowane zgodnie z przepisami wykonawczymi wskazanymi w powołanym

przepisie, toteż nie odpowiadają pojęciu szkoły specjalnej w wymienionym

znaczeniu; po drugie - jednostki w zakładach opieki zdrowotnej, a także w

jednostkach pomocy społecznej, zorganizowane zgodnie z przepisami wydanymi

na podstawie art. 71 c ust. 2 ustawy o systemie oświaty, tj. rozporządzenia Ministra

Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie organizacji

kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych działań opiekuńczo-

wychowawczych w szkołach specjalnych zorganizowanych w zakładach opieki

6

zdrowotnej i jednostkach pomocy społecznej, którym to warunkom nie odpowiadają

Ochotnicze Hufce Pracy jako jednostki niezorganizowane w zakładach opieki

zdrowotnej ani w jednostkach pomocy społecznej. Do Ochotniczych Hufców Pracy

ustawa o systemie oświaty odnosi się tylko w art. 69 ust. 1 stanowiąc, że zadania w

zakresie kształcenia i wychowania młodzieży wykonują także Ochotnicze Hufce

Pracy organizowane na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Hufce te

nie stanowią zatem elementu szkolnictwa specjalnego, a nauczyciele w nich

zatrudnieni nie są nauczycielami wykonującymi pracę w szkolnictwie specjalnym w

znaczeniu art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił: I.

naruszenie prawa procesowego przez niewłaściwe zastosowanie art. 350 § 1 k.p.c.

i: 1) błędne przyjęcie, że Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 30 kwietnia 2008 r.

oddalając odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 25 września 2007 r., a nie

oddalając odwołania od tego organu z dnia 12 listopada 2007 r. dokonał oczywistej

omyłki pisarskiej; 2) błędne dokonanie w komparycji wyroku Sądu pierwszej

instancji sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w ten sposób, że po zwrocie „z

dnia 25 września 2007 r." dodano „i z dnia 12 listopada 2007 r.", co jest

niedopuszczalne; II. naruszenie prawa materialnego przez błędna wykładnię: 1) „cz.

2 (po myślniku) ust. 1 art. 88” Karty Nauczyciela poprzez przyjęcie, że

wnioskodawcy jako nauczycielowi zatrudnionemu w Ochotniczych Hufcach Pracy

nie przysługuje uprawnienie do emerytury po przepracowaniu w szczególnych

warunkach w szkolnictwie specjalnym 24 lat 11 miesięcy i 1 dnia; 2) art. 6 pkt 2

ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez

przyjęcie, że wnioskodawcy nie można uznać za domownika ciotki prowadzącej

samotnie gospodarstwo rolne; 3) art. 10 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 6 i 7 ustawy z

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i

w związku z art. 233 k.p.c. poprzez przyjęcie, że wnioskodawca jako uczeń

Technikum Mechaniczno-Elektrycznego w O. nie mógł świadczyć pracy w

gospodarstwie rolnym w wymiarze większym niż 4 godziny; 4) „cz. 2 (po myślniku)

ust. 1 art. 88” Karty Nauczyciela w związku z art. 233 k.p.c. poprzez przyjęcie, że

„wnioskodawcy ze względu na to, iż nie będzie przydatny do czasokresu stażu

emerytalnego uznany przez Sąd 10-12 miesięczny okres pracy w gospodarstwie

7

rolnym (ferie i wakacje), to nie zaszły przesłanki do uchylenia wyroku Sądu

pierwszej instancji”.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku, a także o uchylenie w całości wyroku Sądu Okręgowego i

przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie o

uchylenie obu zaskarżonych wyroków i orzeczenie co do istoty sprawy „poprzez

uznanie apelacji ubezpieczonego w całości”.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skorzystanie przez Sąd

Apelacyjny z instytucji sprostowania wyroku Sądu pierwszej instancji wykraczało

poza granice prostowania oczywistych omyłek pisarskich oraz usankcjonowało

nieważność obu decyzji. Decyzja z dnia 25 września 2007 r. nie istnieje, ponieważ

została uchylona przez decyzję z dnia 12 listopada 2007 r., a ta z kolei również nie

istnieje, ponieważ jej wydanie było niedopuszczalne w sytuacji istnienia tej

pierwszej o identycznej treści. Rozstrzygnięcie Sądu drugiej instancji w zakresie

sprostowania wyroku miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż

orzekające Sądy „nie miały żadnej bazy (decyzji), żadnego punktu odniesienia -

przy prawnym nieistnieniu decyzji ZUS - do dokonania rozstrzygnięć, a mimo to

rozstrzygnięć dokonały”.

Skarżący wskazał, że po pierwsze - z art. 1 ust. 5 w związku z „cz.2 ust. 1

art. 88” Karty Nauczyciela wynika, iż prawo do emerytury przysługuje nauczycielom

zatrudnionym w szkole, placówce, zakładzie specjalnym, zakładzie poprawczym i

schronisku dla nieletnich, które miały oddziały specjalne lub prowadziły szkolnictwo

specjalne, po drugie - zadania OHP są tożsame z zadaniami jednostek pomocy

społecznej, o których stanowi art. 3 pkt 1a ppk b ustawy o systemie oświaty, po

trzecie - nauczyciele zatrudnieni w OHP „zajmują się tą samą młodzieżą co szkoły

specjalne”; po czwarte - termin „szkolnictwo specjalne”, którym posługuje się art. 88

ust. 1 Karty Nauczyciela obejmuje wszystkie wymienione w tym przepisie instytucje

pod warunkiem, że zajmują się one dziećmi i młodzieżą wymagającą kształcenia

specjalnego, co dotyczy również OHP. W rezultacie okres jego pracy w

szczególnych warunkach w Ochotniczych Hufcach Pracy wynoszący 24 lata, 11

miesięcy i 1 dzień stanowi okres zatrudnienia w szkolnictwie specjalnym w

rozumieniu art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela.

8

W ocenie skarżącego, art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym

rolników nie wymaga pozostawania domownika we wspólnym gospodarstwie

domowym, wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym ciotki w czasie dłuższym niż

4 godziny dziennie, jeżeli - według Sądu drugiej instancji - zostały przez

wnioskodawcę spełnione wymagania w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o

ubezpieczeniu społecznym rolników w okresie wakacji i ferii, to spełnił je również w

pozostałym okresie, a nadto uznany przez Sąd drugiej instancji okres pracy w

gospodarstwie rolnym powinien być uwzględniony w zaskarżonym wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów.

W pierwszym rzędzie nieskuteczny jest zarzut naruszenia przez Sąd drugiej

instancji art. 350 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu

sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne

oczywiste omyłki. W myśl § 3 tego artykułu, jeżeli sprawa toczy się przed sądem

drugiej instancji, sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji.

Skarżący nie łączy obrazy przez Sąd drugiej instancji art. 350 § 1 k.p.c. ani z § 3

tego artykułu będącym elementem podstawy prawnej sprostowania w drugiej

instancji orzeczenia sądu pierwszej instancji, ani z art. 380 k.p.c., który z mocy art.

39821

k.p.c. pozwala na rozpoznanie przez Sąd Najwyższy niepodlegającego

zaskarżeniu w drodze zażalenia postanowienia sądu drugiej instancji (również

zawartego w wyroku), jeżeli miało ono wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W myśl

art. 39813

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach

zaskarżenia oraz w granicach podstaw. Przez podstawy te rozumie się konkretne

przepisy, które zostały w niej przytoczone z jednoczesnym stwierdzeniem, że w

wyniku wydania orzeczenia doszło do ich naruszenia w sposób określony w

skardze kasacyjnej. Tymczasem skarżący nie powołuje ani podstawy prawnej

wydania przez Sąd Apelacyjny zawartego w zaskarżonym wyroku postanowienia w

przedmiocie sprostowania wyroku Sądu pierwszej instancji, ani podstawy prawnej

wniosku o rozpoznanie tego postanowienia w ramach skargi kasacyjnej, pomimo,

że nie podlega ono zaskarżeniu w drodze zażalenia do Sądu Najwyższego.

Zarzut obrazy art. 350 § 1 k.p.c. jest niezasadny również przy przyjęciu, że

stanowi on jednoznaczny wyraz woli skarżącego rozpoznania przez Sąd Najwyższy

9

postanowienia Sądu Apelacyjnego, niewymagający przytoczenia podstawy prawnej

takiego wniosku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2009 r., I CSK

535/08, LEX nr 518133 i orzeczenia tam powołane). W judykaturze Sądu

Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że tryb prostowania orzeczeń sądowych

służy do usuwania z tekstu orzeczenia niedokładności i prowadzi do przywrócenia

w treści dokumentu orzeczenia rzeczywistej woli składu orzekającego. Z tego

względu wymienione w art. 350 § 1 k.p.c. wady orzeczenia musi charakteryzować

cecha oczywistości, co oznacza, że zastosowanie tego przepisu nie może

doprowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia, zastąpienia orzeczenia

merytorycznego formalnym, podmiotowego i przedmiotowego przekształcenia

procesu lub wypełnienia braku rozstrzygnięcia (por. miedzy innymi postanowienia z

dnia 11 lutego 2000 r., III CKN 1041/99, LEX nr 529743; z dnia 10 grudnia 2001 r., I

PZ 93/01, OSNAPiUS 2003 nr 24, poz. 597; z dnia 3 lipca 2003 r., I CZ 17/03,

niepublikowane; z dnia 11 sierpnia 2005 r., V CK 758/04, LEX nr 365063; z dnia 31

stycznia 2007 r., II CSK 314/06, LEX nr 445207). Skoro Sąd drugiej instancji uznał,

że w postępowaniu sądowym wszczętym na skutek odwołania wnioskodawcy od

decyzji z dnia 25 września 2007 r. skarżący zakwestionował także decyzję z dnia

12 listopada 2007 r., a z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji wynika, że objął on

rozpoznaniem obie te decyzje, to dokonanie sprostowania wyroku nie wykraczało

poza zakres objęty art. 350 § 1 k.p.c. i było dopuszczalne. Sprostowanie to nie

doprowadziło bowiem ani do zmiany przedmiotowej rozstrzygnięcia, ani jego

zmiany merytorycznej, skoro obie decyzje organu rentowego negatywnie

rozstrzygały o prawie skarżącego do emerytury nauczycielskiej. Natomiast

prawidłowość i skuteczność dokonanego przez ten organ uchylenia wcześniejszej

decyzji w uzasadnieniu decyzji późniejszej nie mieści się w płaszczyźnie art. 350 §

1 k.p.c.

Nieusprawiedliwione są również zarzuty naruszenia prawa materialnego.

W myśl art. 47 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz.

1227, powoływanej dalej jako ustawa o emeryturach i rentach), odrębne przepisy

określają zasady przechodzenia na emeryturę, bez względu na wiek, nauczycieli

urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r.

10

Przepisami tymi są przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

(jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), a w szczególności jej art.

88 stanowiący w ust. 1, że nauczyciele mający trzydziestoletni okres zatrudnienia,

w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze, zaś nauczyciele

szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów poprawczych i schronisk dla

nieletnich - dwudziestopięcioletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania

pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym, mogą - po

rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy - przejść na emeryturę. Przepis ten

określa zatem dwie grupy nauczycieli, którym przysługuje prawo do emerytury bez

względu na wiek, po pierwsze - nauczycieli posiadających ogólny trzydziestoletni

okres składkowy, nieskładkowy i uzupełniający, w tym 20-letni okres wykonywania

pracy w szczególnym charakterze, oraz po drugie - nauczycieli ostatnio

zatrudnionych w szkołach, placówkach, zakładach specjalnych oraz zakładach

poprawczych i schroniskach dla nieletnich, którzy legitymują się ogólnym

dwudziestopięcioletnim okresem składkowym, nieskładkowym i uzupełniającym, w

tym 20-letnim okresem wykonywania pracy w szczególnym charakterze w

szkolnictwie specjalnym. Z uwagi na brzmienie art. 86 Karty Nauczyciela nie ma

wątpliwości, że nauczyciel, którego definicję zawiera art. 3 pkt 1 w związku z art. 1

ust. 1 i 1a tej ustawy, zaliczany jest do pracowników wykonujących pracę w

szczególnym charakterze w rozumieniu art. 88. Oznacza to, że art. 88 ust. 1 ustawy

za pracę w szczególnym charakterze uznaje w każdym przypadku pracę

nauczyciela, wychowawcy i innego pracownika pedagogicznego, niezależnie od

tego czy była ona wykonywana w szkolnictwie specjalnym, czy też nie. Ostatnie

zatrudnienie w szkole, placówce, zakładzie specjalnym, zakładzie poprawczym lub

schronisku dla nieletnich oraz wykonywanie pracy w szczególnym charakterze

(mówiąc ogólnie - pracy nauczycielskiej) w szkolnictwie specjalnym przez

wymagany okres ma natomiast znaczenie dla innego warunku nabycia prawa do

emerytury bez względu na wiek, jakim jest spełnienie wymagania legitymowania się

trzydziestoletnim lub dwudziestopięcioletnim łącznym okresem zatrudnienia

(okresami składkowymi, nieskładkowymi i uzupełniającymi). Z mocy art. 91b ust. 2a

Karty Nauczyciela przepisy art. 86-88 tej ustawy mają również zastosowanie do

pracowników, o których stanowi jej art. 1 ust. 2 pkt 5, a więc zatrudnionych w

11

Ochotniczych Hufcach Pracy (powoływanych dalej jako OHP) na stanowiskach

wychowawców, pedagogów oraz na stanowiskach kierowniczych, o ile posiadają

wymagane przez ustawę kwalifikacje i wykonują pracę dydaktyczną i wychowawczą

co najmniej w połowie obowiązującego ich czasu pracy. W świetle poczynionych w

sprawie ustaleń nie budzi więc wątpliwości, że praca skarżącego w łącznym

rozmiarze 26 lat, 9 miesięcy i 7 dni, w tym ostatnio w OHP w rozmiarze 24 lat, 11

miesięcy i 1 dnia była pracą w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 88 ust.

1 Karty Nauczyciela. Aby jednak okres ten mógł stanowić przesłankę nabycia

prawa do emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek, to albo skarżący

musiałby wykazać posiadanie okresów składkowych, nieskładkowych i

uzupełniających w łącznym rozmiarze trzydziestu lat, albo okres wykonywania

przez niego pracy w OHP musiałby stanowić pracę w szkolnictwie specjalnym, a

jednostka ta – być szkołą, placówką lub zakładem specjalnym w rozumieniu

ostatnio powołanego przepisu (w takim przypadku wystarczające byłoby wykazanie

tylko dwudziestopięcioletniego ogólnego okresu zatrudnienia). Tymczasem żadnej

z tych przesłanek ustanowionych w art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela skarżący nie

spełnia.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach, przy ustalaniu

prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również -

traktując jak okresy składkowe - między innymi przypadające przed dniem 1

stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku

życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego

do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. W

myśl art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym

rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), za domownika

uważa się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we

wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa

rolnego lub w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie

jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego z

jednej strony przyjmuje się, że za przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r.

okresy pracy gospodarstwie rolnym uważa się okresy wykonywania takiej pracy na

warunkach, jakie po tym dniu dawałyby podstawę do objęcia ubezpieczeniem

12

społecznym rolników (tak w wyroku z dnia 3 lipca 2001 r., II UKN 466/00,

OSNAPiUS 2003 nr 7, poz. 186), z drugiej natomiast strony prezentowane jest

stanowisko, iż okres pracy w gospodarstwie rolnym według ustawy o emeryturach i

rentach nie może być uważany za przewidziany w art. 6 pkt 2 ustawy o

ubezpieczeniu społecznym rolników okres ubezpieczenia społecznego domownika,

gdyż po pierwsze - okresy pracy w gospodarstwie rolnym przed dniem 1 stycznia

1983 r. nie były okresami podlegania ubezpieczeniu społecznemu i nie była za nie

opłacana składka na ubezpieczenie społeczne oraz po drugie - art. 10 ust. 1 pkt 3

ustawy o emeryturach i rentach nie jest adresowany do osób objętych

ubezpieczeniem społecznym z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym, ale reguluje

kwestie stażu emerytalnego wymaganego od innych ubezpieczonych niż rolnicy,

którym okres pracy w gospodarstwie rolnym jest zaliczany wprost i traktowany jak

okres składkowy niezależnie od uregulowań zawartych w ustawie o ubezpieczeniu

społecznym rolników (por. wyroki z dnia 19 grudnia 2000 r., II UKN 155/00,

OSNAPiUS 2002 nr 16, poz. 394 oraz dnia 6 stycznia 2010 r., I UK 246/09,

niepublikowany). Rozstrzygnięcie powyższej rozbieżności nie ma jednak znaczenia

dla wyniku sprawy, w której wniesiona została rozpoznawana skarga kasacyjna,

gdyż podstawę rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji stanowiło w pierwszym

rzędzie ustalenie, że skarżący - poza okresem ferii i wakacji - nie pracował w

gospodarstwie rolnym ciotki co najmniej w połowie ustawowego wymiaru czasu

pracy. Ustalenie to należy do sfery faktów, a nie prawa i z tego względu nie może

być skutecznie wzruszone zarzutem naruszenia prawa materialnego polegającego,

w ocenie skarżącego, na „błędnej wykładni art. 10 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 6 i 7

ustawy o emeryturach i rentach (…) i w związku z art. 233 k.p.c.” poprzez przyjęcie,

że wnioskodawca „nie mógł świadczyć pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze

większym niż 4 godziny”. Ustalenie to nie zostało również skutecznie

zakwestionowane zarzutem obrazy art. 233 k.p.c. (przy czym z wywodów

skarżącego wynika, że chodzi mu o § 1 tego artykułu), gdyż przepis ten po

pierwsze - jest normą prawa procesowego i jego naruszenie nie może być

podnoszone w ramach kasacyjnej podstawy naruszenia prawa materialnego, a po

drugie - odnosi się wprost do sfery ustalania faktów i oceny dowodów, a w

konsekwencji zarzut jego naruszenia nie może stanowić podstawy skargi

13

kasacyjnej z mocy art. 3983

§ 3 k.p.c. Oznacza to, że Sąd Najwyższy związany jest

stanem faktycznym stanowiącym podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (art.

39813

§ 2 k.p.c.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie wyrażany jest pogląd, że - z

uwagi na treść art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach, wymagającego

przy uwzględnianiu okresów wykonywania pracy przed dniem 15 listopada 1991 r.

jej świadczenia w wymiarze co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy -

przesłanką zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym, o którym stanowi art.

10 ust. 1 pkt 3 tej ustawy jest wymiar czasu pracy przekraczający 4 godziny

dziennie. Dokonana przez Sąd drugiej instancji ocena, że odbywanie przez

skarżącego nauki w szkole średniej w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania

i niż znajdowało się gospodarstwo rolne oraz rozmiar związanych z nauką

obowiązków szkolnych, uniemożliwiały mu wykonywanie pracy w wymiarze

pozwalającym na zaliczenie jej do okresu zatrudnienia, a jedynie możliwe było

uwzględnienie okresu tej pracy w czasie wolnym od nauki, jest zgodna z poglądem

wyrażanym w judykaturze Sądu Najwyższego. W świetle tego stanowiska,

warunkom stałej pracy w gospodarstwie rolnym rozumianej jako dyspozycyjność

osoby pracującej w tym gospodarstwie nie odpowiada co do zasady pomoc w

pracach rolniczych osób uczących się w szkołach położonych w innej miejscowości

niż gospodarstwo rolne. Przesłanka ta może być natomiast spełniona sezonowo,

np. w czasie wolnym od nauki, w tym w okresie ferii lub wakacji szkolnych (por. np.

wyrok z dnia 19 grudnia 2000 r., II UKN 155/00, OSNP 2002 nr 16, poz. 394).

Uwzględnienie tych okresów w oczywisty sposób nie spowodowałoby wykazania

przez skarżącego łącznie trzydziestoletniego okresu zatrudnienia wymaganego

przez art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, a zatem nie nabyłby on prawa do emerytury

nauczycielskiej pomimo spełnienia warunku 20 lat pracy w szczególnym

charakterze. Sąd stwierdzający spełnienie przez ubezpieczonego jednego lub

więcej warunków powstania prawa do świadczenia, nie może ustalić tego w

sentencji wyroku, przy jednoczesnym oddaleniu odwołania ubezpieczonego od

niekorzystnej dla niego decyzji organu rentowego. Jest tak dlatego, że istota tej

decyzji polega na rozstrzygnięciu o prawie do konkretnego świadczenia jako

całości, a nie o poszczególnych elementach składających się na to prawo (por.

14

wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2000 r., II UKN 147/00, OSNAPiUS

2002 nr 16, poz. 389 oraz z dnia 12 stycznia 2005 r., I UK 160/04, OSNP 2005 nr

16, poz. 255). Tym bardziej sąd - rozstrzygając pozytywnie lub negatywnie o prawie

do świadczenia - nie jest uprawniony do ustalania w sentencji wyroku okoliczności,

które w ogóle nie stanowią elementów tego prawa, jak ma to miejsce w przypadku

poszczególnych okresów składkowych, nieskładkowych lub uzupełniających

składających się na wymagany łączny okres zatrudnienia.

Nie są również trafne wywody skarżącego mające służyć wykazaniu, że

OHP są placówkami oraz zakładami specjalnymi, a praca w nich stanowi pracę w

szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym w rozumieniu art. 88 ust. 1

Karty Nauczyciela. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że przepis ten

znajduje zastosowanie do pracowników OHP nie wprost poprzez art. 1 ust. 1 i 1a,

ale wyłącznie w zakresie określonym ustawą (art. 1 ust. 2 pkt 5), a więc poprzez

art. 91b ust. 2a. Oznacza to, że pracownicy OHP nie są nauczycielami,

wychowawcami i innymi pracownikami pedagogicznymi zatrudnionymi u

pracodawców wymienionych w art. 1 ust. 1 i 1a Karty Nauczyciela, w tym

działających na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

(jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), aczkolwiek - stosownie

do art. 2 pkt 8 ostatnio powołanej ustawy - do dnia 21 kwietnia 2009 r. OHP były

objęte systemem oświaty w zakresie kształcenia i wychowania ich uczestników. Nie

można jednak pomijać zawartego w art. 69 ust. 1 ustawy o systemie oświaty

zastrzeżenia, że wykonujące zadania w zakresie kształcenia i wychowania

młodzieży OHP są organizowane na zasadach określonych w odrębnych

przepisach, a nadto że celem ich działania jest umożliwienie młodzieży w wieku

powyżej 15 lat, która nie ukończyła szkoły podstawowej lub gimnazjum albo nie

kontynuuje nauki po ukończeniu tych szkół, zdobycie kwalifikacji zawodowych oraz

uzupełnienie wykształcenia podstawowego, gimnazjalnego i ponadgimnazjalnego

wykształcenia ogólnego i zawodowego (art. 69 ust. 2 tej ustawy, a od dnia 1

czerwca 2004 r. art. - 12 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji

zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.,

powoływanej dalej jako ustawa o promocji zatrudnienia), oraz że zasady organizacji

kształcenia młodzieży określa, w drodze rozporządzenia, Rada Ministrów (art. 69

15

ust. 3 ustawy o systemie oświaty, a od dnia 1 czerwca 2004 r. - art. 17 ustawy o

promocji zatrudnienia). Oznacza to, że w pierwszym rzędzie skarżący nie jest

nauczycielem, o którym stanowi art. 1 ust. 1 i 1a ustawy - Karta Nauczyciela, a

nadto - wbrew jego wywodom - OHP nie są i nigdy nie były placówkami lub

zakładami specjalnymi w rozumieniu art. 88 ust. 1 tej ustawy, w których odbywał się

proces kształcenia i wychowania młodzieży niekwalifikującej się do szkolnictwa

ogólnodostępnego z uwagi na niepełnosprawność fizyczną lub psychiczną albo

fizyczną i psychiczną.

Aczkolwiek dla oceny zasadności skargi kasacyjnej znaczenie ma stan

prawny obowiązujący w dniu rozwiązania na wniosek skarżącego stosunku pracy

(31 sierpnia 2007 r.), należy mieć na uwadze, że art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela

posługuje się określeniem „placówki i zakłady specjalne” poczynając od dnia

wejścia ustawy w życie. Zdefiniowania tych pojęć należy zatem w pierwszym

rzędzie poszukiwać na gruncie ówczesnego stanu prawnego. Obowiązująca

wówczas ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania

(Dz.U Nr 32, poz. 160 ze zm.) obejmowała swoim zakresem szkoły i inne placówki

oświatowo-wychowawcze (rozdział II), w tym określone w podrozdziale 5 rozdziału

II zatytułowanym „Szkoły i zakłady specjalne”, stanowiąc w art. 20, że kształcenie i

wychowanie dzieci i młodocianych przewlekle chorych, opóźnionych w rozwoju

umysłowym i upośledzonych fizycznie lub umysłowo odbywa się w specjalnych

przedszkolach, szkołach i oddziałach przy szkołach podstawowych lub ośrodkach

szkolno-wychowawczych (ust. 1), a szkoły i zakłady specjalne zapewniają

młodzieży opiekę wychowawczą, wiedzę w dostępnym dla niej zakresie oraz

przygotowanie do odpowiedniego zawodu (ust. 2). Wydane na podstawie art. 36a

ust. 1 pkt 1 tej ustawy rozporządzenie Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 19

sierpnia 1987 r. w sprawie zasad tworzenia sieci szkolnej (Dz.U. Nr 26, poz. 149 ze

zm.) w § 29 ust. 1 za szkoły specjalne i inne ośrodki kształcenia specjalnego

uznawało przedszkola, szkoły podstawowe, szkoły przysposobienia do zawodu,

zasadnicze szkoły zawodowe, licea ogólnokształcące, technika i licea zawodowe,

klasy specjalne i specjalne oddziały przedszkolne oraz ośrodki szkolno-

wychowawcze organizowane dla młodzieży, która - stosownie do § 33 - nie miała

możliwości realizowania obowiązku szkolnego lub dalszego kształcenia się w

16

miejscu zamieszkania. Wskazówkę dla zdefiniowania zakładu specjalnego zawierał

§ 7 ust. 1 - wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 dekretu z dnia 23 marca 1956 r. o

obowiązku szkolnym (Dz.U. Nr 9, poz. 52 ze zm.) - rozporządzenia Ministra

Oświaty i Wychowania z dnia 30 września 1974 r. w sprawie uznawania dzieci za

niezdolne do nauki w normalnych szkołach podstawowych (Dz.U. Nr 39, poz. 233),

zgodnie z którym orzeczenie kwalifikujące dziecko z odchyleniami do odpowiednich

form kształcenia specjalnego stanowiło podstawę wydania decyzji administracyjnej

o skierowaniu takiego dziecka do odpowiedniej klasy specjalnej, szkoły specjalnej

(zakładu wychowawczego, leczniczo-wychowawczego, specjalnego ośrodka

szkolno-wychowawczego) lub zarządzenia nauczania indywidualnego dziecka w

domu. Należy więc uznać, że placówkami i zakładami specjalnymi w rozumieniu

art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela były inne niż szkoły specjalne placówki oświatowo-

wychowawcze (np. przedszkola) oraz zakłady specjalne, w tym zakłady

wychowawcze, zakłady leczniczo-wychowawcze i specjalne ośrodki szkolno-

wychowawcze. W takim kontekście należy definiować te pojęcia również w

aktualnie obowiązującym stanie prawnym.

Ustawa o systemie oświaty określa w art. 1 zadania tego systemu, w tym

zapewnienie możliwości pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i

młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z

indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami (pkt

5) oraz opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwienie realizowania

zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć

rewalidacyjnych (pkt 5a). Przepis art. 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym

przed dniem 22 kwietnia 2009 r. wyodrębniał między innymi: przedszkola, w tym

specjalne (pkt 1), szkoły, w tym specjalne (pkt 2), młodzieżowe ośrodki

wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-

wychowawcze oraz specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze dla dzieci i młodzieży

wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania,

a także ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7

(upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim), a także dzieciom i młodzieży z

upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację

odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 (przygotowania

17

przedszkolnego), obowiązku szkolnego i obowiązku nauki (pkt 5) oraz oddzielnie -

Ochotnicze Hufce Pracy (pkt 8). Za placówki i zakłady specjalne w rozumieniu art.

88 ust. 1 Karty Nauczyciela należy więc obecnie uznać placówki i ośrodki specjalne

określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca

2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych,

warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad

odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach

(Dz.U. Nr 52, poz. 467 ze zm.), wydanym na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy o

systemie oświaty, w tym - w odniesieniu do dzieci i młodzieży określonych w art. 16

ust. 7 ustawy - ośrodki prowadzące zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze

organizowane na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30

stycznia 1997 r. w sprawie zasad organizowania zajęć rewalidacyjno-

wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu

głębokim (Dz.U. Nr 14, poz. 76), wydanego na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia

19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. Nr 111, poz. 535 ze

zm.). Wcześniej kwestie objęte rozporządzeniem z dnia 7 marca 2005 r.

regulowane były przez przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia

21 lutego 1994 r. w sprawie rodzajów i zasad działania publicznych placówek

opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych oraz ramowych statutów tych

placówek (Dz.U. Nr 41, poz. 156 ze zm.). Ani ostatnio powołane rozporządzenie (w

§ 2), ani rozporządzenie z dnia 7 marca 2005 r. (w rozdziale 3) wśród placówek i

ośrodków specjalnych nie wymienia OHP jako jednostek prowadzących kształcenie

specjalne. Wszystko to oznacza, że skarżący, jako pracownik OHP, nie był

nauczycielem szkoły, placówki lub zakładu specjalnego w rozumieniu art. 88 ust. 1

Karty Nauczyciela.

Nietrafne są również wywody skarżącego, jakoby Sądy obu instancji przy

interpretacji zawartego w wymienionym wyżej przepisie określenia „szkolnictwo

specjalne” pominęły art. 3 pkt 1a ppkt b ustawy o systemie oświaty. Przepis ten

uznaje za szkołę specjalną i oddział specjalny szkołę lub oddział zorganizowane w

zakładzie opieki zdrowotnej, w tym w zakładzie opiekuńczo-leczniczym i zakładzie

lecznictwa uzdrowiskowego, a także w jednostce pomocy społecznej, w celu

kształcenia dzieci i młodzieży przebywających w tym zakładzie lub jednostce, w

18

których stosuje się odpowiednią organizację kształcenia oraz specjalne działania

opiekuńczo-wychowawcze, zorganizowane zgodnie z przepisami wydanymi na

podstawie art. 71c ust. 2 ustawy. Przytoczony przepis jednoznacznie odnosi się

zatem do takiej szkoły (przedszkola) lub oddziału specjalnego, który został

zorganizowany w zakładach i jednostkach w nim wymienionych. Sąd drugiej

instancji uznał, że OHP warunkom tym nie odpowiadają, gdyż nie są organizowane

w zakładach opieki zdrowotnej ani jednostkach pomocy społecznej. Pogląd ten

należy podzielić już tylko dlatego, że jednostki pomocy społecznej tworzone są na

podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (jednolity tekst:

Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.; wcześniej ustawy z dnia 29 listopada

1990 r. o pomocy społecznej, jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze

zm.), a ich zadania - wbrew twierdzeniom skarżącego - nie są tożsame z zadaniami

OHP. Zresztą OHP w ogóle nie są szkołami (ich oddziałami) działającymi na

podstawie ustawy o systemie oświaty, w tym szkołami specjalnymi (ich oddziałami)

zorganizowanymi zgodnie z przepisami wydanego na podstawie art. 71c ust. 2 tej

ustawy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 27 lutego 2003

r. w sprawie organizacji kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych

działań opiekuńczo-wychowawczych w szkołach specjalnych zorganizowanych w

zakładach opieki zdrowotnej i jednostkach pomocy społecznej (Dz.U. Nr 51, poz.

446) ani też szkołami specjalnymi (ich oddziałami) lub ośrodkami wymienionymi w

art. 2 pkt 5 ustawy o systemie oświaty, zorganizowanymi zgodnie z przepisami

wydanego na podstawie art. 71b ust. 7 pkt 2 tej ustawy rozporządzenia Ministra

Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków

organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży

niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych

przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz.U. Nr 19, poz. 166).

Nie były nimi również w świetle przepisów wcześniejszego zarządzenia Nr 29

Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 października 1993 r. w sprawie zasad

organizowania opieki nad uczniami niepełnosprawnymi, ich kształcenia w

ogólnodostępnych i integracyjnych publicznych przedszkolach, szkołach i

placówkach oraz organizacji kształcenia specjalnego (Dz.Urz. MEN Nr 9, poz. 36

ze zm.). Pozwala to przyjąć, że OHP - zorganizowane na podstawie

19

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie sposobu

organizacji uzupełnienia wykształcenia ogólnego młodzieży w Ochotniczych

Hufcach Pracy oraz zdobywania przez nią kwalifikacji zawodowych (Dz.U. Nr 263,

poz. 2604), a wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 maja 1995 r. w

sprawie Ochotniczych Hufców Pracy (Dz.U. Nr 59, poz. 309 ze zm.) i których

zakres zadań określony zostały odpowiednio w § 2 i § 1 tych rozporządzeń - nie

wpisywały się w żadną z wymienionych form kształcenia specjalnego, a tym samym

zatrudnienie w nich nie może być uznane za pracę w szkolnictwie specjalnym.

Z powyższych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie

art. 39814

k.p.c.