II UK 272/09

Sygn. akt II UK 272/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący)

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z wniosku W. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 marca 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 3 marca 2009 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 3 marca 2009 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385

k.p.c. oddalił apelację wnioskodawcy W. B. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 września 2008 r. oddalającego

odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w

2

O. z dnia 20 listopada 2007 r. odmawiającej wnioskodawcy prawa do renty z tytułu

niezdolności do pracy. Sąd drugiej instancji podzielił podstawę faktyczną oraz

podstawę prawną zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji; podkreślił, że

zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) renta

z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnił

przewidziane warunki: jest niezdolny do pracy, ma wymagany okres składkowy i

nieskładkowy, a niezdolność do pracy powstała w okresach przewidzianych w

ustawie, albo nie później niż w ciągu 18-tu miesięcy od ustania tych okresów.

Warunki konieczne do powstania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy

muszą być spełnione łącznie.

Istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia sporu o datę powstania u

wnioskodawcy częściowej niezdolności do pracy, czy niezdolność do pracy

powstała w okresach podlegania przez niego ubezpieczeniu, albo nie później niż w

ciągu 18-tu miesięcy od ustania tych okresów.

Sąd drugiej instancji podzielił ustalenie Sądu pierwszej instancji, oparte na

opinii biegłych kardiologa-internisty-nefrologa, neurologa oraz ortopedy, że

częściowa niezdolność do pracy wnioskodawcy powstała w dniu 27 czerwca 2006

r. Sąd Apelacyjny podobnie do Sądu pierwszej instancji uznał wiarygodność

biegłych, podkreślając, że opinia jest spójna, logiczna, wydana po przeprowadzeniu

stosownych badań i po wnikliwej analizie dokumentacji medycznej. Nie było w

konsekwencji powodów, by powoływać kolejnego biegłego do dokonania oceny

stanu zdrowia wnioskodawcy i ustalenia daty powstania u niego niezdolności do

pracy.

Wobec tego, że ostatni okres ubezpieczenia wnioskodawcy ustał w dniu 20

października 2004 r., to od tej daty rozpoczynał się okres 18 miesięcy, o którym

mowa w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Okres ten

zakończył się w dniu 20 kwietnia 2006 r. Jeżeli zatem niezdolność do pracy

wnioskodawcy powstała w czerwcu 2006 r., to wnioskodawca nie spełnił

wymaganej przesłanki prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Sąd Apelacyjny uznał bezzasadność podniesionego w apelacji zarzutu

naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 140 k.p.c. oraz art. 379 pkt 5 k.p.c.

3

przez niedoręczenie wnioskodawcy odpisu opinii biegłych z dnia 3 marca 2008 r. i 7

kwietnia 2008 r. i zastrzeżeń Przewodniczącego Komisji Lekarskiej Oddziału ZUS w

O. do tych opinii, natomiast doręczenie dopiero dwa dni po ogłoszeniu wyroku

pisma organu rentowego z dnia 19 sierpnia 2008 r., prezentującego stanowisko

Przewodniczącego Komisji Lekarskiej Oddziału ZUS w O. Sąd Apelacyjny ustalił,

że wskazane zastrzeżenia do opinii biegłych, pomimo dwukrotnego awizowania, nie

zostały przez wnioskodawcę odebrane w przewidzianym terminie, i dlatego zostały

pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Jeżeli zaś chodzi o opinie

biegłych z dnia 3 marca 2008 r. i z 7 kwietnia 2008 r., to ich odpisy nie zostały

wprawdzie doręczone wnioskodawcy ale nie miało to istotnego wpływu na wynik

sprawy. Wnioskodawca otrzymał bowiem ostatnią opinię biegłych (z dnia 7 lipca

2008 r.), doręczoną mu w dniu 10 września 2008 r. wraz z zawiadomieniem o

terminie rozprawy. W związku z powyższym wnioskodawca miał możliwość zapo-

znania się ze stanowiskiem biegłych i z wnioskami końcowymi opinii, dotyczącymi

między innymi daty powstania częściowej niezdolności do pracy. Podobnie –

zdaniem Sądu drugiej instancji – nie miało wpływu na wynik sprawy doręczenie

wnioskodawcy zastrzeżeń organu rentowego do końcowej opinii biegłych już po

ogłoszeniu wyroku.

Sąd drugiej instancji uznał ponadto za niezasadny zarzut naruszenia przez

Sąd pierwszej instancji przepisu art. 227 k.p.c. przez pominięcie wniosku

dowodowego zgłoszonego w piśmie z dnia 11 września 2008 r., o przeprowadzenie

dowodu z pisemnej opinii biegłego nefrologa. Sąd drugiej instancji podkreślił, że

data powstania u wnioskodawcy częściowej niezdolności do pracy została ustalona

przez biegłych w sposób niebudzący wątpliwości, a zatem nie było konieczności

powoływania kolejnych biegłych do oceny stanu zdrowia wnioskodawcy i ustalenia

kiedy stwierdzona niezdolność powstała.

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego w całości zaskarżył skargą kasacyjną

wnioskodawca W. B. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania,

ewentualnie o uchylenie także wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie

sprawy do rozpoznania temu Sądowi; oraz o zasądzenie od organu rentowego na

4

rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania

(art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.):

- art. 140 k.p.c. oraz art. 379 pkt 5 k.p.c. przez uznanie za bezzasadne

naruszenia przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji polegających na

niedoręczeniu wnioskodawcy opinii biegłych z dnia 3 marca 2008 r. i z dnia 7

kwietnia 2008 r. oraz doręczenie zastrzeżeń organu rentowego do opinii biegłych z

dnia 19 sierpnia 2008 r. dwa dni po dacie publikacji wyroku (w dniu 19 września

2008 r.);

- art. 227 k.p.c. przez uznanie za zasadne pominięcia przez Sąd pierwszej

instancji wniosku dowodowego wnioskodawcy złożonego pismem z dnia 11

września 2008 r. o dopuszczenie dowodu z pisemnej opinii biegłego nefrologa, co –

według skarżącego – spowodowało, że Sąd nie rozpoznał istoty sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Chociaż rozpatrywana skarga kasacyjna została wniesiona, tak jak to jest

przewidziane w art. 3981

§ 1 k.p.c., od wydanego w sprawie przez Sąd drugiej

instancji prawomocnego wyroku, to wszystkie zarzuty podstawy skargi

skonkretyzowane wskazanymi w skardze przepisami, dotyczą wyłącznie

postępowania przed Sądem pierwszej instancji.

Wnosząca skargę pełnomocniczka ubezpieczonego powtórzyła zarzuty

dotyczące Sądu pierwszej instancji, które – w takim samym zakresie – zostały

przytoczone w apelacji ubezpieczonego, były przedmiotem rozprawy apelacyjnej i

zostały rozpoznane przez Sąd drugiej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Apelacyjny przedstawił podstawy

swego wyroku. W szczególności została przedstawiona ocena Sądu co do

bezzasadności zarzutów apelacji i to pomimo zauważenia niektórych ze

wskazanych w apelacji uchybień procesowych Sądu pierwszej instancji. Dotyczy to

niedoręczenia określonych wersji opinii biegłych i zgłoszonych do nich zastrzeżeń

organu rentowego. Pomimo to – po ustaleniu, że ubezpieczony otrzymał opinię

5

„ostateczną” biegłych tą, która była przedmiotem oceny Sądu i do której

ubezpieczony mógł się odnieść na rozprawie – Sąd Apelacyjny uznał, iż ustalone

uchybienia procesowe nie miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Ocena Sądu

Apelacyjnego obejmuje przeprowadzone w postępowaniu przed Sądem pierwszej

instancji postępowanie dowodowe i ustalenie bezzasadności zgłoszonego w tym

postępowaniu przez ubezpieczonego wniosku o powołanie kolejnego biegłego.

Podstawa rozpatrywanej skargi kasacyjnej jest – o czym wspomniano wyżej

– ograniczona do apelacyjnych zarzutów naruszenia przepisów postępowania

przez Sąd pierwszej instancji. Nie ma natomiast w podstawie skargi wskazania

przepisów postępowania, które stosował Sąd drugiej instancji i które gdyby zostały

naruszone z możliwością istotnego wpływu na wynik sprawy, mogłyby stanowić

podstawę skargi kasacyjnej, określonej w art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.

W konsekwencji skonstruowania skargi kasacyjnej jak apelacji od wyroku

Sądu pierwszej instancji, bez objęcia podstawą skargi naruszenia przepisów

postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postępowaniu

apelacyjnym, Sąd Najwyższy został pozbawiony możliwości oceny podstaw wyroku

Sądu drugiej instancji. Stosownie bowiem do art. 39813

§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach jej podstaw skonkretyzowanych

wskazanymi przepisami, które zostały naruszone przez Sąd drugiej instancji. Nie

ma zaś w skardze żadnych zarzutów, które mogłyby wskazywać na nieważność

postępowania przed Sądem drugiej instancji, którą Sąd Najwyższy bierze pod

rozwagę z urzędu. Można przy tym zauważyć, że chociaż wnosząca skargę

powołała się na naruszenie prawa ubezpieczonego do obrony w postępowaniu

przed Sądem pierwszej instancji (art. 379 pkt 5 k.p.c.), to zupełnie, nieadekwatnie

do tego zarzutu, swą ocenę wiąże z naruszeniem art. 140 k.p.c., który dotyczy

formy doręczeń pism procesowych i orzeczeń w odpisach.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie

ma uzasadnionej podstawy (art. 39814

k.p.c.).