II PK 298/09

Sygn. akt II PK 298/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J. B., J. D.-K., M. M., P. Ł., M. J., R. W.

przeciwko T. S., M. W. i S. M.

o ustalenie istnienia stosunku pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 kwietnia 2010 r.,

skargi kasacyjnej powódek J. D.-K. i P. Ł. od wyroku Sądu Okręgowego w J.

z dnia 10 czerwca 2009 r.,

oddala skargi kasacyjne.

UZASADNIENIE

2

Sąd Rejonowy w Z. wyrokiem z dnia 24 lutego 2009 r., uwzględniając

powództwo przeciwko T. S. (i oddalając powództwo przeciwko M. W. i S. M.),

ustalił istnienie stosunku pracy pomiędzy tym pozwanym a J. B., J. D. – K., M. M.,

P. Ł., M. J., R. W.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy w Z. oparł na następujących

ustaleniach i wnioskach. Pozwany T. S., pełniący funkcję komornika, zatrudniał

wszystkich powodów najpierw na podstawie umowy o pracę na okres próbny, a

następnie na czas nieokreślony. Świadczyli oni pracę w kancelarii komorniczej

położonej w Z. przy ul. Ż. Lokal, w którym prowadzona była kancelaria był

wynajmowany przez pozwanego od R. W. na warunkach określonych umową

najmu z dnia 5 września 2005 r. W dniu 1 lutego 2008 r. do umowy aneksem

wprowadzono postanowienie, że umowa najmu rozwiąże się z dniem przekazania

kancelarii innemu komornikowi lub asesorowi w związku z odwołaniem T. S. z

pełnienia funkcji komornika przy Sądzie Rejonowym w Z. i przeniesienia go do

innego rewiru komorniczego. Zmiana ta weszła w życie z dniem 1 marca 2008 r. W

dniu 6 marca 2008 r. T. S. złożył w trybie art. 15b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

o komornikach sądowych i egzekucji (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz.

1191, ze zm.) wniosek o przeniesienie z zajmowanego stanowiska na stanowisko

komornika przy Sądzie Rejonowym w S. Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 maja 2008 r. pozwany został przeniesiony na stanowisko komornika przy Sądzie

Rejonowym w S. Pismem z dnia 29 sierpnia 2008 r. prezes Sądu Apelacyjnego

został poinformowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości, że decyzja z dnia 28

maja 2008 r. jest ostateczna. Pismem z dnia 5 września 2008 r. prezes Sądu

Apelacyjnego zlecił M. W. na podstawie art. 26 i 27 w związku z art. 15b ustawy o

komornikach sądowych i egzekucji zastępcze pełnienie obowiązków komornika

sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. w kancelarii komorniczej prowadzonej

dotychczas przez T. S. do czasu objęcia kancelarii przez nowego komornika.

Pismem z dnia 5 września 2008 r. Izba Komornicza we W. zleciła przejęcie nadzoru

przy przekazywaniu kancelarii komorniczej T. S. zastępcy komornika w osobie M.

W. - komornikom wizytatorom J. W. i T. M. Przekazanie rewiru ustalono na dzień 10

września 2008 r. Przejmowanie odbywało się w obecności wizytatorów pod

nieobecność T. S. i polegało wyłącznie na kompletowaniu i przejmowaniu przez

3

pozwanego M. W. czynnych akt egzekucyjnych. Akta osobowe pracowników nie

zostały przekazane zastępcy. W dniu 11 września 2008 r. powódka P. Ł. otrzymała

sms-a od T. S., który poprosił o rozpoczęcie pakowania jego rzeczy i komputerów

stanowiących wyposażenie kancelarii. Jednocześnie poinformował, że w

poniedziałek 15 września 2008 r. wyda pracownikom dokumenty związane z

zatrudnieniem, że mogą oni składać oferty pracy do komornika W., jak również

zapraszał do siebie do S. W dniu 15 września 2008 r. pozwany T. S. przybył do

kancelarii i oświadczył pracownikom, że nie jest już ich pracodawcą, jednocześnie

proponując pracę w S. Następnie polecił powódce M. J. sporządzić na piśmie

zawiadomienia, z którymi pracownicy mogli się zapoznać, o przejściu zakładu pracy

na innego pracodawcę w trybie art. 231

k.p. W dniu 16 września 2008 r. T. S.

zwrócił wynajmującemu lokal użytkowy wolny od ruchomości stanowiących

wyposażenie kancelarii. Akta komornicze były sukcesywnie przenoszone do

kancelarii zastępcy. Początkowo obowiązki zastępcy pełnił komornik M. W., a po

jego odwołaniu z tej funkcji S. M., który jest asesorem komorniczym zatrudnionym

na podstawie umowy o pracę u komornika M. W.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd Rejonowy podkreślił, że należy

rozróżnić pojęcie zakładu pracy i pojęcie pracodawcy. Z tego powodu Sąd

Rejonowy uznał, że niewątpliwie dla powodów zakładem pracy była kancelaria

komornicza pozwanego T. S., zaś pracodawcą T. S. pełniący funkcję komornika,

jako osoba fizyczna w rozumieniu art. 3 k.p. Powołując się na orzecznictwo Sądu

Najwyższego, Sąd pierwszej instancji uznał, że nie doszło do przejścia kancelarii

jako zakładu pracy na nowego pracodawcę, gdyż kancelaria została fizycznie

zlikwidowana - lokal zwrócono wynajmującemu, wyposażenie kancelarii, sprzęt

komputerowy z oprogramowaniem, serwer zostały zabrane przez pozwanego T. S.

Zastępcy (M. W., S. M.) nie mieli realnej możliwości zarządzania tym zakładem

pracy, tj. korzystania z majątku i kierowania zespołem pracowniczym. Nie zostali

zatem pracodawcami powodów. Także analiza przepisów dotyczących zastępstwa

komorniczego doprowadziła Sąd pierwszej instancji do wniosku, że kancelaria do

czasu jej likwidacji lub objęcia przez nowego komornika (który mógłby

ją ewentualnie przejąć na zasadzie art. 231

k.p.) jest kancelarią zastępowanego

4

komornika, a nie kancelarią zastępcy komornika. Zdaniem Sądu Rejonowego,

zastępca komornika nie przejmuje zakładu pracy w rozumieniu art. 231

k.p.

Pozwany T. S. zaskarżył ten wyrok apelacją, wnosząc o jego zmianę w

poprzez oddalenie wszystkich wniesionych przeciwko niemu powództw,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej ustalenia

istnienia stosunku pracy między powodami i pozwanym i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa

materialnego w szczególności art. 231

k.p. przez jego niezastosowanie i uznanie,

że w niniejszej sprawie nie nastąpiło przejście zakładu pracy na innego

pracodawcę, jak też uznanie, że dotychczasowy zakład pracy został zlikwidowany,

a także, że zastępcy komornika nie mieli realnej możliwości zarządzania zakładem

pracy wskutek rozwiązania umowy najmu lokalu siedziby zakładu pracy oraz

usunięcia z niego wyposażenia; art. 3 k.p. i art. 31

k.p. przez niewłaściwe

zastosowanie i uznanie, że pozwany jest nadal pracodawcą powodów; art. 27a i art.

3a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji przez niewłaściwe zastosowanie i

uznanie, że dopozwani M. W. i S. M. nie prowadzili (nie prowadzą) kancelarii na

własny rachunek, a jedynie zastępują w dokonywaniu pewnych czynności

odwołanego komornika, a także naruszenie przepisów postępowania w

szczególności art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c.

W uzasadnieniu apelacji w szczególności podkreślono, że apelujący w

wyniku odwołania ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w

Z. utracił prawo do posługiwania się takim tytułem, pieczęcią urzędową, a nade

wszystko utracił możliwość dysponowania składnikami majątkowymi niezbędnymi

do prowadzenia działalności w dotychczasowym zakresie. Zastępca komornika

uzyskał wyłączne prawo do dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi w

ramach prowadzonej przez pozwanego kancelarii, na rachunku bankowym w PKO

BP S.A. W tych warunkach, zdaniem apelującego, doszło do przejęcia zakładu

pracy na innego pracodawcę (najpierw pozwanego M. W., a następnie pozwanego

S. M.) w trybie art. 231

§ 1 k.p. z mocy samego prawa.

5

Sąd Okręgowy z J. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z

dnia 10 czerwca 2009 r. uwzględnił apelację powoda i oddalił skierowane przeciwko

niemu powództwa.

W uzasadnieniu Sąd zauważył, że niezbędnym elementem dla

funkcjonowania komornika jako funkcjonariusza publicznego jest kancelaria

komornika. Kancelarię stanowią nie tylko nieruchomości i ruchomości służące

wykonywaniu funkcji komornika, ale także zatrudnieni pracownicy. Oznacza to, iż

co do zasady to komornik powołany na konkretne stanowisko w konkretnym rewirze

jest pracodawcą zatrudnionych w jego kancelarii pracowników. W ocenie Sądu

Okręgowego nie powinno także budzić wątpliwości, że „zakładem pracy" dla

pracowników w takiej sytuacji jest kancelaria tego komornika w tym rewirze. W

sytuacji, gdy komornik jest odwołany ze stanowiska, a w jego miejsce do pełnienia

obowiązków wkracza zastępca komornika wyznaczony przez prezesa sądu

apelacyjnego, zastępca komornika wkracza także w ogół praw i obowiązków

zastępowanego komornika - przejmuje prowadzone przez niego sprawy, konto

bankowe, a także aparat służący wykonywaniu zadań egzekucyjnych, jakim jest

kancelaria. Przejmuje zatem także pracowników jako nowy pracodawca w

rozumieniu art. 231

k.p., przy czym do tego przejęcia dochodzi nie w związku z

uzgodnieniami pomiędzy zastępcą, a zastępowanym komornikiem jako

pracodawcami, ale z mocy prawa w związku z wyznaczeniem zastępcy, niezależnie

od jego woli.

Wyrok ten został zaskarżony skargami kasacyjnymi przez J. D.-K. i P. Ł. w

całości. Skarżące wniosły o jego uchylenie w całości i zmianę, polegającą na

ustaleniu, iż nadal pracodawcą skarżących na podstawie umowy o pracę na czas

nieokreślony pozostaje pozwany T. S.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.

przepisu art. 231

k.p., ujawniające się jego błędnym zastosowaniem, wynikającym z

dokonania przez Sąd Okręgowy w J. wadliwej oceny, iż przekazanie zastępcy

komornika jedynie części składników majątkowych pracodawcy (zadań) zgodnie z

przepisami Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie trybu

postępowania przy likwidacji kancelarii komorniczych z dnia 4 marca 2008 r., przy

równoczesnym zabraniu przez odwołanego komornika środków technicznych i

6

rozwiązaniu umowy najmu zajmowanego przez kancelarię lokalu, tj. elementów

majątku koniecznych dla realizacji powierzonych zadań, może być ocenione jako

przejście zakładu pracy na nowego pracodawcę, art. 27, 27a oraz 27b ustawy z

dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - poprzez dokonanie

błędnej wykładni wyżej wymienionych przepisów, w wyniku której wadliwo przyjęto,

iż w okresie od dnia wyznaczenia zastępcy komornika w miejsce komornika

odwołanego, aż do dnia powołania nowego komornika w danym rewirze, zastępca

komornika jest samodzielnym pracodawcą w rozumieniu art. 3 k.p., realizującym

zadania w zakresie przewidzianym dla komornika, podczas gdy ustawowe

uregulowanie statusu zastępcy komornika nie przewiduje jego kompetencji do

dokonywania czynności z zakresu prawa pracy w terminie do dnia powołania

nowego komornika oraz zawęża przyznane mu kompetencje wyłącznie do

prowadzenia postępowań dotychczas niezakończonych przez komornika

odwołanego, co nakazuje przyjęcie wniosku, iż tak w zakresie podmiotowym, jak i

przedmiotowym nie może być on uznany za sukcesora odwołanego komornika na

zasadzie przewidzianej w art. 231

k.p.

Jako podstawy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżące wskazały, iż na tle rozpoznawanej sprawy istnieje konieczność

dokonania wykładni, budzących poważne wątpliwości przepisów prawa, których

stosowanie może doprowadzić do zasadniczych rozbieżności w orzecznictwie

sądów powszechnych. Zwróciły uwagę na istotne wątpliwości prawne, niedające się

wiążąco rozstrzygnąć na podstawie istniejącego dorobku przedstawicieli literatury

doktryny oraz orzecznictwa zarówno sądów powszechnych, jak i Sądu

Najwyższego. Wątpliwości te dotyczą następstwa prawnego zastępcy komornika w

relacjach wynikających ze stosunków pracy nawiązanych przez komornika

odwołanego, przy uwzględnieniu aspektu zakresu przekazania składników majątku

kancelarii komorniczej zastępcy komornika. Drugim zagadnieniem, uzasadniającym

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jest konieczność

interpretacji, jaki charakter prawny przypisać należy zastępcy komornika w okresie

opisanym regulacją art. 27, 27a oraz 27b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o

komornikach sądowych i egzekucji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

7

Kodeks pracy nie zawiera definicji pojęcia "przejęcie zakładu pracy". Jego

wykładnia gramatyczna wskazuje, iż oznacza ono każde przejęcie zakładu pracy

rozumianego przedmiotowo (placówki zatrudnienia) przez zakład pracy w ujęciu

podmiotowym (pracodawcę). Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie podkreślał,

że w przypadku zakładów o celach gospodarczych przy wyjaśnieniu istoty aktu

„przejęcia" zasadnicze znaczenie mają elementy i uwarunkowania typu

majątkowego. Natomiast nie mogą one odgrywać dominującej roli tam, gdzie

dochodzi do przejęcia zakładu pracy realizującego cele społeczne, polityczne czy

publiczne. W przypadku takich pracodawców jak np. szkoły, zasadniczymi

elementami dla wyjaśnienia ich istoty (jako pracodawcy), obok organizacji i

majątku, są zadania (por. wyrok z dnia 16 marca 1994 r., I PRN 4/94, OSNAPiUS

1994, nr 3, poz. 42; patrz też: uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 29 kwietnia

1993 r., I PZP 9/93, Przegląd Sądowy 1994, nr 2, str. 58; uchwała z dnia 16

czerwca 1993 r., I PZP 10/93, PiZS 1994, nr 6, str. 73; uchwała z dnia 23

października 1992 r., I PZP 38/92, niepublikowana; wyrok z dnia 18 lutego 1994 r.,

I PRN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 6; wyrok z dnia 10 maja 1994 r., I PRN

19/94, OSNAPiUS 1994, nr 4, poz. 64; wyrok z dnia 17 maja 1995 r., I PRN 15/95,

OSNAPiUS 1995 nr 21, poz. 264). Stanowisko to akceptowane jest w nowszym

orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 26 stycznia 2000 r., I PKN

489/99, OSNAPiUS 2001 nr 11, poz. 381 oraz wyrok z dnia 10 października 2003

r. I PK 456/02, OSNP 2004 nr 19, poz.335). W wyroku z dnia 10 października

2003 r., I PK 456/02, podkreśla się, że przejęcie części zakładu pracy pracodawcy

realizującego zadania publiczne, to przede wszystkim przejęcie jego zadań

(kompetencji), a nie składników majątkowych, powołując się przy tym na

orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości: z dnia 19 maja 1992 r., C-

29/91, w sprawie Dr Sophie Redmond Stichting v. Henricus Bartol and Others,

ECR 1992 nr I-3189 oraz z dnia 14 kwietnia 1994 r., C C-392/92, w sprawie

Christel Schmidt v. Spar und Leihkasse Der Fruheren Aemter Bordeesholm, Kiel

und Cronshagen, ECR 1994 nr I-1311). Z powyższych orzeczeń wynika uznanie

(potwierdzenie) prawnej doniosłości praktyki przekazywania zadań (kompetencji)

w oderwaniu od majątku dotychczasowego pracodawcy dla ustalenia przejścia

zakładu pracy na nowego pracodawcę.

8

Nie budzi wątpliwości, że komornik wykonuje powierzone mu przez państwo

funkcje władzy publicznej - jako podstawowy organ egzekucyjny w sprawach

cywilnych (art. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji). Powierzone mu na

mocy art. 2 ust. 3 i 4 tej ustawy obowiązki polegające na, między innymi,

wykonywaniu orzeczeń sądowych oraz innych tytułów wykonawczych wydanych

na podstawie odrębnych przepisów, a także tytułów egzekucyjnych, które zgodnie

z odrębnymi przepisami podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej bez

zaopatrywania ich w klauzulę wykonalności, stanowią zadania publiczne.

Swoje zadania komornik realizuje przy pomocy kancelarii komorniczej (art. 5

ustawy o komornikach sądowych i egzekucji). Podkreślić przy tym należy, że

wykonywanie obowiązków komorniczych przy pomocy kancelarii jest

obowiązkowe. Komornik jest obowiązany w terminie miesiąca od dnia

zawiadomienia o powołaniu utworzyć lub objąć kancelarię i zgłosić o tym

Ministrowi Sprawiedliwości. W przypadku niedokonania tego obowiązku powołanie

traci moc (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji). Koszty

osobowe i rzeczowe związane z prowadzeniem kancelarii stanowią koszty

działalności egzekucyjnej komornika (art. 34 ust. 1 powyższej ustawy). Każda

kancelaria ma zindywidualizowany charakter. Określa ją siedziba, adres, a przede

wszystkim sąd rejonowy (rewir), przy którym komornik wykonuje swoje obowiązki

(art. 17 ustawy). Kancelaria komornika w znaczeniu omawianej ustawy to, ogólnie

rzecz ujmując, zbiór urządzeń biurowych wymaganych przez ustawodawcę przy

prowadzeniu spraw egzekucyjnych (akta spraw oraz urządzenia ewidencyjno-

biurowe i finansowe) w określonym rewirze, na co wskazuje treść rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 marca 2008 r. w sprawie trybu postępowania

przy likwidacji kancelarii komorniczych (Dz.U. Nr 43, poz. 261).

W przypadku odwołania komornika jego dotychczasowe obowiązki prezes

właściwego sądu apelacyjnego zleca wyznaczonemu zastępcy komornika,

stosownie do treści art. 26 ust. 1 i 4 i art. 27 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych

i egzekucji. Na mocy art. 27 ust. 4 tej ustawy zastępca komornika prowadzi

postępowania w sprawach dotychczas niezakończonych przez odwołanego

komornika do czasu powołania komornika w tym rewirze, co oznacza przejęcie

przez niego czynności odwołanego komornika. Przejęte obowiązki są wykonywane

9

na własny rachunek zastępcy komornika (art. 27a ust. 1 w związku z art. 3a ustawy

o komornikach sądowych i egzekucji) oraz we własnym imieniu. Zastępcy

komornika ustanowionemu w związku z odwołaniem komornika należy się cały

dochód, a dochodem tym są pobrane i ściągnięte w danym miesiącu opłaty

egzekucyjne oraz zwrot wydatków gotówkowych za przejazdy, pomniejszone o

koszty działalności egzekucyjnej komornika i sumy określone w niniejszym artykule,

tj. o opłaty prawomocnie ustalone przed odwołaniem, które należą się odwołanemu

komornikowi (art. 63 ust. 4 i 5 powyższej ustawy).

Byt kancelarii komorniczej nie kończy się z momentem odwołania komornika,

ale dopiero wtedy, kiedy nowopowołany komornik jej nie obejmie, lecz stworzy

własną kancelarię, bo takie alternatywne uprawnienie przewiduje art. 13 ust. 1

ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Jeżeli nowo powołany komornik

utworzy własną kancelarię, zastępca komornika przeprowadza likwidację kancelarii

zastępowanego komornika. W terminie czternastu dni od zakończenia likwidacji

zastępca komornika składa prezesowi właściwego sądu apelacyjnego

sprawozdanie z likwidacji kancelarii, przesyłając odpisy sprawozdania radzie

właściwej izby komorniczej (art. 27a ust. 2 powyższej ustawy). Likwidacja kancelarii

komorniczej następuje po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, wraz z

przekazaniem przez zastępcę komornika (likwidatora) spraw w toku powołanemu

komornikowi wraz z urządzeniami ewidencyjnymi niezbędnymi dla prowadzenia

tych spraw oraz spisami akt i urządzeń ewidencyjnych oraz przekazaniem Krajowej

Radzie Komorniczej akt spraw, w których postępowanie zostało zakończone i

zbędnych urządzeń ewidencyjnych, tak jak to stanowią przepisy rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości w sprawie trybu postępowania przy likwidacji kancelarii

komorniczych.

Z powołanych przepisów wynika, że zastępca komornika nie tylko przejmuje

sprawy niezakończone (zadania publiczne), lecz w ślad za nimi obejmuje

tymczasowo zindywidualizowaną kancelarię odwołanego komornika. Objęcie to ma

charakter przymusowy i bezwarunkowy. Zastępca komornika (jeśli jest nim inny

komornik) nie może się zwolnić od tego obowiązku poprzez przeniesienie akt

komorniczych i urządzeń ewidencyjnych do swojej kancelarii i w ten sposób

zakończyć byt kancelarii odwołanego komornika. Takie fizyczne przeniesienie

10

stanowi co najwyżej wyraz organizacji pracy przyjętej przez zastępcę komornika.

Po odwołaniu komornika pozostaje ona nadal odrębną kancelarią przypisaną

określonemu rewirowi, która musi zostać przekazana nowopowołanemu

komornikowi (jeśli wyrazi taką wolę), lub zostać formalnie zlikwidowana. Objęcie

kancelarii nie stanowi natomiast wstąpienia w ogół praw majątkowych odwołanego

komornika związanych z prowadzeniem działalności komorniczej (w tym w prawo

do lokalu kancelarii, prawo do majątku ruchomego stanowiącego jej wyposażenie).

Kwestie organizacyjne związane z dalszym prowadzeniem kancelarii (lokal,

wyposażenie biurowe) obciążają zastępcę komornika. To jemu przypada mu

obowiązek ponoszenia kosztów tej kancelarii, z czym związane jest przyznanie mu

prawa do dochodów z jej prowadzenia. Nota bene nie sposób nie zauważyć, że w

niniejszym stanie faktycznym okoliczność rozwiązania umowy najmu lokalu i

wywiezienie przez pozwanego Tomasza Stefanowskiego wyposażenia kancelarii

nie udaremniło przejęcia zadań komorniczych przez zastępcę komornika.

Z punktu widzenia prawa pracy kancelaria komornicza stanowi jednostkę

organizacyjną pracodawcy – w ujęciu osobowym, materialnym i organizacyjno -

technicznym, w ramach której i za pomocą której pracodawca realizuje swoje

zadania (zakład pracy w ujęciu przedmiotowym). Zatrudnionych w kancelarii

pracowników łączy umowa o pracę z komornikiem i jest on dla tych pracowników

pracodawcą w rozumieniu art. 3 k.p., co wynika wprost z treści art. 36 powyższej

ustawy. Zastępca komornika, przejmując z jednej strony zadania wykonywane

przez tę jednostkę będące jednocześnie zadaniami publicznymi odwołanego

komornika, w zamian za prawo czerpania z nich dochodów, z mocy art. 231

k.p.

staje się stroną w dotychczasowych stosunkach pracy łączących odwołanego

komornika z jego pracownikami. Nie ma przy tym znaczenia, że wynikający z

ustawy o komornikach sądowych i egzekucji zakres kompetencji in abstracto

zastępcy komornika i komornika nie w pełni się pokrywa. Ważne jest to, że

następuje w ten sposób przejęcie obowiązków faktycznie wykonywanych

(konkretnych spraw) przez odwołanego komornika w ramach powierzonych mu

zadań publicznych realizowanych za pomocą kancelarii, a więc za pomocą

zatrudnionych w niej pracowników.

11

Nieuprawnione jest twierdzenie skargi, że zastępca komornika nie jest

samodzielnym pracodawcą w rozumieniu art. 3 k.p. Generalnie jego uprawnienia w

zakresie stosunków pracy nie wynikają z przepisów ustawy o komornikach

sądowych i egzekucji, ale z przepisów Kodeksu pracy. Jako pracodawca jest

wyposażony w kompetencje wynikające z tego aktu prawnego. Skarżący błędnie

przyjmuje, że z przepisu art. 27b ustawy o komornikach sądowych i egzekucji

wynika jakiekolwiek ograniczenie kompetencji zastępcy komornika do dokonywania

czynności z zakresu prawa pracy w stosunku do pracowników. Zgodnie z nim

zastępca komornika, który przeprowadza likwidację kancelarii zmarłego lub

odwołanego komornika, może rozwiązać umowę o pracę zawartą przez

poprzednika z osobą zatrudnioną w tej kancelarii za jednomiesięcznym

wypowiedzeniem. Przepis ten dotyczy także umów zawartych na czas określony.

Nie oznacza to, jak wywodzi skarżący, że zastępcę komornika obowiązuje zakaz

dokonywania takich czynności aż do likwidacji kancelarii. Zresztą, przedstawiając

taki pogląd, skarżący potwierdza jednocześnie status zastępcy komornika -

ograniczonego w swoich czynnościach, ale jednak pracodawcy. Jak trafnie

zauważył Sąd Okręgowy, powyższy przepis stanowi lex specialis w stosunku do

przepisów Kodeksu pracy określających okresy wypowiedzenia (np. art. 36 § 1 k.p.)

i umożliwia rozwiązanie za wypowiedzeniem umowy o pracę zawartej na czas

określony niezawierającej klauzuli o możliwości jej wcześniejszego rozwiązania. Co

więcej, przepis ten wskazuje wprost, że komornik z momentem odwołania nie jest

już pracodawcą swoich dotychczasowych pracowników. W przeciwnym razie

jakiekolwiek ingerowanie zastępcy komornika w stosunki pracy pracowników

zatrudnionych w kancelarii byłoby, po pierwsze, zbędne, po drugie, nie wywołałoby

żadnego skutku prawnego, gdyż nie łączyłby ich żaden stosunek prawny z

zastępcą komornika. Z przepisu tego wynika także, a właściwie przede wszystkim,

że stosunki pracy pracowników zatrudnionych w kancelarii odwołanego komornika

nadal trwają i związane są z tą konkretną kancelarią (nadal istniejącą), a takie

kontinuum może wynikać wyłącznie z przejścia zakładu pracy na nowego

pracodawcę.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na mocy art. 39814

k.p.c. orzekł

jak w sentencji.

12