II UK 113/09

Sygn. akt II UK 113/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 sierpnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Józef Iwulski

w sprawie z wniosku J. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 sierpnia 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 23 października 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do

ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 21 grudnia 2007 r.

odmówił ubezpieczonemu J. M. prawa do emerytury na podstawie art. 2 ust. 1 pkt1

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), argumentując

że z uwagi na ustalone prawo do emerytury wojskowej wnioskodawca nie może

nabyć prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Ubezpieczony wniósł odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej

zmiany i przyznania odwołującemu spornego świadczenia.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 21

kwietnia 2008 r. oddalił odwołanie.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że J.M., urodzony […] 1941 r., pracował na

stanowisku lekarza medycyny w okresach: od 1 września 1966 r. do 15 czerwca

1967 r., od 12 stycznia 1970 r. do 31 lipca 1970 r. i od 1 sierpnia 1970 r. do 31

grudnia 1970 r. Decyzją Wojskowego Biura Emerytalnego przyznano

ubezpieczonemu prawo do emerytury wojskowej (wobec posiadania 30 lat, 4

miesięcy i 4 dni zawodowej służby wojskowej), wynoszącej 75% podstawy wymiaru

świadczenia. Po ukończeniu 64 roku życia odwołujący się wystąpił z wnioskiem o

emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zakład Ubezpieczeń

Społecznych decyzjami z dnia 31 maja 2005 r. i 12 października 2005 r. odmówił

mu prawa do dochodzonego świadczenia, gdyż wnioskodawca nie legitymował się

wiekiem 65 lat ani okresami składkowymi i nieskładkowymi, wynoszącymi – z

wyłączeniem okresów służby wojskowej – 25 lat. Nie spełniał też, mimo ukończenia

60 roku życia, przesłanek nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z uwagi na

brak 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego z jednoczesną całkowitą

niezdolnością do pracy ani 15 letnim stażem pracy w szczególnych warunkach. Sąd

Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 11 kwietnia

2006 r. oddalił odwołanie ubezpieczonego od decyzji organu rentowego z dnia 12

października 2005 r., zaś Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z dnia 22 czerwca 2007 r. oddalił apelację od orzeczenia

3

pierwszoinstancyjnego. Ubezpieczony złożył w Zakładzie Ubezpieczeń

Społecznych ponowny wniosek emerytalny w dniu 13 lutego 2007 r. W wyniku jego

rozpoznania zapadła zaskarżona decyzja.

Sąd Okręgowy przyjął, iż w przedmiotowej sprawie nie występuje powaga

rzeczy osądzonej, gdyż po dacie złożenia pierwszego wniosku emerytalnego ( tj. 22

kwietnia 2005 r.) ubezpieczony wykazał dalsze okresy zatrudnienia do dnia 31

grudnia 2007 r. Odwołanie od decyzji organu rentowego nie zasługuje jednak na

uwzględnienie. Z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli od dnia 1 października 2003 r.,

zostali wyłączeni z powszechnego ubezpieczenia społecznego żołnierze zawodowi,

którzy od tej daty podlegają w zakresie nabywania uprawnień emerytalno –

rentowych przepisom ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych

oraz ich rodzin. Żołnierzom zawodowym, którzy odprowadzali składki do Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, przysługuje wliczenie tych okresów do wysługi

emerytalnej określonej w przepisach ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy

zawodowych, jednak może to nastąpić wyłącznie na ich wniosek. Odwołujący się

nie wystąpił z tej treści wnioskiem.

Apelację od powyższego wyroku wniósł ubezpieczony, zarzucają mu

naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1 pkt 1 i

ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych ( jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.)

a nadto art. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66

ze zm.). Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie mu

prawa do emerytury z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych.

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 23

października 2008 r. oddalił apelację.

Sąd drugiej instancji podzielił zarzut skarżącego odnośnie do błędnego

zinterpretowania przez Sąd Okręgowy wskazanych przepisów prawa materialnego.

Z art. 2 ust. 1 pkt1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz.

4

353 ze zm.) wynika, że żołnierze zawodowi mający ustalone prawo do emerytury

wojskowej nie nabywają prawa do emerytury z tejże ustawy tylko wtedy, gdy do

obliczenia emerytury wojskowej uwzględniono okresy składkowe, o jakich mowa w

art. 6 ust. 1 pkt 1 – 3, 5 i 7 – 10 oraz ust. 2 cytowanego aktu. Z kolei art. 14 ustawy

z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz

ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.)stanowi, iż do

emerytury obliczonej na podstawie art. 15 dolicza się na wniosek emeryta do

wysługi emerytalnej okresy przypadające po zwolnieniu za służby, tj. zatrudnienie

przed dniem 1 stycznia 1999 r. w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa

pełnego wymiaru czasu pracy i opłacenia składek na ubezpieczenia emerytalne i

rentowe po dniu 31 grudnia 1998 r. Skoro ubezpieczone nie złożył wniosku o tego

rodzaju doliczenie okresów zatrudnienia, mógłby ubiegać się o emeryturę z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyby spełniał warunki wymienione w art. 27

ustawy. Tymczasem wbrew ustaleniom Sądu pierwszej instancji, odwołujący nie

wykazał tej przesłanki nabycia prawa do emerytury, jaką jest posiadanie 25 letniego

okresu składkowego i nieskładkowego. Udokumentował on jedynie 18 lat i 26 dni

okresów składkowych przypadających na jego zatrudnienie w Zespole Opieki

Zdrowotnej w […] od 6 grudnia 1989 r. do 31 grudnia 2007 r. Natomiast okres pracy

od 1 sierpnia 1970 r. do 5 grudnia 1989 r. nie podlega uwzględnieniu w

wymaganym stażu składkowym, gdyż skarżący zatrudniony był w wymiarze

niższym niż połowa wymiaru czasu pracy ( art. 6 ust. 2 pkt1a ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). To samo dotyczy zatrudnienia

odwołującego w Powiatowej Stacji Pogotowia Ratunkowego od 1 maja 1970 r. do

31 grudnia 1976 r. na 0,25 etatu. Po doliczeniu do udokumentowanego stażu

zatrudnienia okresu studiów w Wojskowej Akademii Medycznej w wymiarze 6 lat

łączny staż składkowy i nieskładkowy skarżącego wynosi 24 lata i 26 dni zamiast

wymaganych 25 lat.

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną ubezpieczonego. W

ramach podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego skarżący zarzucił: 1/

błędną wykładnię art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz.

353 ze zm.) przez rozstrzygnięcie sporu z powołaniem na ten przepis; 2/

5

niezastosowanie art. 28 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, co skutkowało odmową przyznania ubezpieczonemu prawa do

emerytury; 3/ niezastosowanie art. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (jednolity tekst:

Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) i pozbawienie odwołującego możliwości

skorzystania z prawa wyboru świadczenia lub przyznania świadczenia wyższego z

powszechnego ubezpieczenia emerytalnego pozostającego w zbiegu z emeryturą

wojskową; 4/ błędną wykładnię art. 14 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin przez przyjęcie, że ubezpieczony może

doliczyć okresy pracy cywilnej do wysokości otrzymywanego świadczenia

emerytalnego i 5/ niewłaściwe zastosowanie art. 2a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz. 887

ze zm.) przez naruszenie zasady równego traktowania. W ramach drugiej podstawy

kasacyjnej zarzucił zaś naruszenie art. 468 k.p.c. mające istotny wpływ na wynik

sprawy przez nieprzeprowadzenie wskazanego przez skarżącego dowodu na

okoliczność złożenia wniosku o zaliczenie okresów pracy cywilnej do ustalenia

wysokości emerytury wojskowej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy właściwemu Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach procesu w postępowaniu kasacyjnym. W

uzasadnieniu skargi podniesiono, że Sąd Apelacyjny niesłusznie analizował

pretensje emerytalne ubezpieczonego tylko w świetle art. 27 ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, pomijając regulację art. 28 tego

aktu. Błędnie również zinterpretowano i zastosowano art. 7 oraz art. 14 ustawy o

zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, gdyż wbrew

sugestiom Sądu niemożliwe było wliczenie okresu pracy odwołującego do wysługi

emerytalnej, skoro wysokość otrzymywanej przez skarżącego emerytury wojskowej

z tytułu tejże wysługi wynosi 75% podstawy wymiaru. Naruszono wreszcie zasadę

równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, gdyż niedopuszczalna jest

sytuacja, w której mimo opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno - rentowe

i spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek nabycia prawa do emerytury z

powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych organ rentowy odmawia

realizacji tego prawa, a Sąd akceptuje ten stan rzeczy.

6

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem uzasadniony jest

zarzut naruszenia prawa materialnego przy ferowaniu zaskarżonego wyroku.

Istota niniejszego sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o

możliwość i zasady nabywania przez osoby pobierające emerytury wojskowe prawa

do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Analizę prawidłowości zaskarżonego wyroku rozpocząć wypada od

przytoczenia treści art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w brzmieniu

obowiązującym od 1 października 2003 r. (Dz. U. z 2003r. Nr 9 – 10, poz. 14) do 5

lutego 2009 r (Dz. U. z 2009 r. Nr 8, poz. 38). Powołany przepis stanowił, że

świadczenia na warunkach i w wysokości określonej w ustawie przysługują

ubezpieczonym w razie spełnienia warunków do nabycia świadczeń pieniężnych z

ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z

wyjątkiem ubezpieczonych, którzy mają ustalone prawo do emerytury określonej w

przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz w przepisach o

zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa,

Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu

Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego,

Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby

Więziennej, obliczonej z uwzględnieniem okresów składkowych, o których mowa w

art. 6 ust. 1 pkt 1 – 3, 5 i 7 – 10 oraz ust. 2. Na gruncie wykładni tegoż przepisu

wystąpiła w orzecznictwie sądowym rozbieżność. W wyrokach z dnia 3 kwietnia

2007 r., II UK 165/06 ( OSNP 2008, nr 9 – 10, poz. 14), z dnia 17 lipca 2007 r., II

UK 272/06 (niepublikowany) i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 308/07( LEX nr

494131) Sąd Najwyższy stał na stanowisku, że po pierwsze – świadczenia na

warunkach określonych w cytowanej ustawie nie przysługują ubezpieczonym,

którzy mają ustalone prawo do emerytury określonej w przepisach o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy zawodowych (funkcjonariuszy Policji i innych tzw. służb

mundurowych)obliczonej z uwzględnieniem okresów składkowych, o jakich mowa w

7

art. 6 ust. 1 pkt 1 – 3, 5 i 7 – 10 oraz ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; po drugie – uwzględnienie tych okresów

następowało w oparciu o przepisy emerytalne dotyczące służb mundurowych po

ukończeniu przez emeryta wskazanego wieku (mężczyzna – 55 lat) i tylko

wówczas, gdy bez doliczenia tych okresów emerytura „mundurowa” wynosiłaby

mniej niż 75% jej podstawy wymiaru. Natomiast w wyrokach z dnia 9 października

2009 r., II UK 48/08 ( LEX nr 490387) i z dnia 6 stycznia 2009 r., II UK 178/08 ( LEX

nr 490375) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż w sytuacji przepracowania przez

emeryta wojskowego, wymaganego do nabycia prawa do emerytury przez przepisy

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, okresu

(składkowego i zwolnionego z opłacania składki ubezpieczeniowej) oraz

legitymowania się wymaganym przez tę ustawę wiekiem emerytalnym, może on

ubiegać się o emeryturę przewidzianą w tej ustawie, jeżeli okresy służby i

ubezpieczenia nie zazębiają się, okres ubezpieczenia po ustaniu służby nie został

doliczony do wojskowej wysługi emerytalnej, a zatem każdy z tych okresów z

osobna jest wystarczający do nabycia prawa do emerytury w określonym systemie.

Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Sąd Najwyższy w składzie zwykłym

przedstawił więc składowi poszerzonemu do rozpoznania następujące zagadnienie

prawne: czy art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr

153, poz. 1227 ze zm.), w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej art. 2 ustawy z dnia

5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. Nr

8, poz. 38), wyłączał nabycie prawa do emerytury z ustawy o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez żołnierza zawodowego także

wówczas, gdy okresy składkowe, o których mowa w tym przepisie ,nie zostały

uwzględnione przy obliczaniu emerytury żołnierza zawodowego.

Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 17 lutego 2010 r.

uchwałę, w której stwierdził, że przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity

tekst: dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), w brzmieniu sprzed zmiany

dokonanej art. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o systemie

8

ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 8, poz. 38) nie wyłączał nabycia prawa do

emerytury z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

przez żołnierza zawodowego, jeżeli okresy składkowe, o których mowa w tym

przepisie, nie zostały uwzględnione przy obliczaniu emerytury żołnierza

zawodowego.

W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że w przedmiotowej sprawie, podobnie

jak we wszystkich pozostałych powołanych w motywach zagadnienia prawnego,

wnioskodawcy podlegali reżimowi art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w jego brzmieniu obowiązującym w latach

2003 – 2009. Wszyscy też zostali emerytami wojskowymi, a wcześniej nie mieli

ustalonego prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis art.

14 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy

zawodowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze

zm.)stanowi bowiem, iż emerytura wojskowa przysługuje żołnierzowi zawodowemu

zwolnionemu ze służby wojskowej, który z dniem zwolnienia z tej służby posiada 15

lat służby w Wojsku Polskim ( z zaliczeniem okresu urlopu wychowawczego w

wymiarze nie większym niż 3 lata – art. 12a) z wyjątkiem żołnierza, który ma

ustalone prawo do emerytury określonej w ustawie o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obliczonej z uwzględnieniem okresów służby

wojskowej w Wojsku Polskim i okresów równorzędnych z tą służbą. Okres służby

wojskowej jest wszakże w świetle art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych okresem składkowym.

Do okresu wojskowej wysługi emerytalnej żołnierzom spełniającym warunki

z art. 12 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

zalicza się, przy obliczaniu emerytury na podstawie art. 15 tego aktu, posiadane

przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej okresy składkowe i

nieskładkowe w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych. Z powyższej regulacji prawnej wynika zatem, że

zaliczenie tych okresów następuje z mocy prawa, a nie na wniosek żołnierza.

Natomiast do obliczonej w ten sposób emerytury wojskowej (tj. z art. 15) dolicza się

na wniosek emeryta ( art. 14 ust. 1 pkt 1 i 2 ) okresy zatrudnienia przed 1 stycznia

9

1999 r. i opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po dniu 31

grudnia 1998 r. przypadające po zwolnieniu ze służby, jeżeli emerytura wynosi

mniej niż 75% podstawy wymiaru a emeryt ukończył 55 lat.

Zdaniem Sądu Najwyższego nie ulega wątpliwości, że powyższe okresy

zatrudnienia ( składkowe i nieskładkowe) sprzed powołania do służby wojskowej a

zaliczone do wojskowej wysługi lat nie mogą być doliczone do stażu

ubezpieczeniowego w powszechnym systemie emerytalnym w razie ubiegania się

przez emeryta wojskowego o emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych po

ukończeniu 65 roku życia. Nie może też być emerytom wojskowym ubiegającym się

o emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zaliczona do stażu

ubezpieczeniowego służba wojskowa; stanowi ona, razem z zatrudnieniem sprzed

służby, łączną wojskową wysługę lat. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 in fine ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych należy jednak

interpretować ściśle. Jeżeli zatem emeryt wojskowy legitymuje się wyłącznie

okresem służby wojskowej wystarczającym do emerytury wojskowej ( co najmniej

15 lat), czyli obliczonej bez uwzględnienia okresów, o których mowa w art. 6 ust. 1

pkt 1 – 3, 5 i 7 – 10 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, gdyż - na przykład jak w przedmiotowej sprawie, w ogóle takich

okresów nie posiada ( studia na Wojskowej Akademii Medycznej były służbą

wojskową), to w razie ukończenia 65 roku życia i legitymowania się 25 letnim

ubezpieczeniem po zakończeniu zawodowej służby wojskowej oraz przy

niedoliczeniu tego okresu w trybie art. 14 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (to zaś, wobec niemożności przekroczenia

przez emeryturę wojskową 75% podstawy jej wymiaru wydaje się niecelowe), nie

można wykluczyć pozytywnego rozpatrzenia wniosku o emeryturę z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych i pozostawienia wnioskodawcy prawa wyboru

świadczenia ( art.7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz

ich rodzin i art. 95 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych). Zaś samo funkcjonowanie wyżej wymienionych przepisów w obrocie

prawnym dowodzi, iż ex lege nie są wykluczone przypadki nabycia przez emeryta

wojskowego (policyjnego i innego mundurowego) uprawnień z odrębnych

systemów – zaopatrzeniowego i ubezpieczeniowego.

10

Konkludując Sąd Najwyższy stwierdził, że na gruncie art. 2 ust. 1 pkt 1

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w

brzmieniu z okresu objętego pytaniem prawnym) decydowała alternatywa rozłączna

( albo/albo). Emeryci wojskowi, którzy mieli obliczoną emeryturę z uwzględnieniem

wymienionych okresów cywilnego ubezpieczenia, nie mają więc prawa do

emerytury powszechnej, mimo iż pozostałe okresy nie zwiększą już ich emerytury

wojskowej ze względu na ograniczenie przyjęte w art. 14 ustawy o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy zawodowych. Natomiast emeryci wojskowi, którzy nie mają

tak obliczonej emerytury, nie mogą być pozbawieni prawa do emerytury

powszechnej. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 października 2003 r.

każde prawo do emerytury (mundurowej i powszechnej) ustalało się niezależnie, tj.

według reguł danej ustawy (systemu) i następnie żołnierz mógł dokonać wyboru

świadczenia. Problem nie istnieje także po zmianie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dokonanej ustawą

nowelizującą z dnia 5 grudnia 2008 r. Aktualnie emeryt wojskowy, który ze względu

na unormowanie tego przepisu nie mógł wybrać emerytury powszechnej, może

wykorzystać składki i kapitał ubezpieczeniowy, jeżeli wybierze emeryturę cywilną.

Skoro zatem przed dniem 1 października 2003 r. i później od dnia 5 lutego 2009 r.

rozwiązania nie były i nie są tak restrykcyjne, to tym bardziej uprawniona jest ścisła

wykładnia art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (zresztą właściwa dla systemu), która nie pozwala

wprowadzać ograniczenia prawa do emerytury powszechnej, które literalnie nie

zostało w nim zawarte.

Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę niniejszego sporu

pozostawało ustalić, czy ubezpieczony posiada okresy składkowe i nieskładkowe

nieuwzględnione przy obliczaniu jego emerytury wojskowej, które – przy spełnieniu

innych przesłanek – uprawniałyby go do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych. Oceny tej należało zaś dokonać w aspekcie całokształtu przepisów

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych mających

zastosowanie do tej kategorii ubezpieczonych, do której należy skarżący, a więc

także art. 28 tegoż aktu. Niezastosowanie wskazanego przepisu przez Sąd drugiej

instancji stanowiło naruszenie prawa materialnego.

11

Wobec zasadności podstawy skargi kasacyjnej, Sąd Najwyższy z mocy art.

39815

§ 1 oraz art. 108 § 2 w związku z art. 398²¹ k.p.c. orzekł jak w sentencji.