II UK 84/10

Sygn. akt II UK 84/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 września 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Hajn

w sprawie z wniosku A. C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 września 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 22 października 2009 r.,

oddala skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 października 2009 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych oddalił zażalenie A. C. na postanowienie Sądu

Okręgowego w P. z dnia 22 września 2009 r. orzekające o odrzuceniu odwołania „w

sprawie o wydanie decyzji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 29 lutego

2

2008 r. o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy”.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ubezpieczony odwołał się od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 26 maja 2008 r., zarzucając organowi

rentowemu błędną interpretację wniosku i przyznanie w miejsce renty wypadkowej

prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej ogólnym stanem

zdrowia (decyzja z dnia 26 maja 2008 r.). Jednocześnie ustalił, że decyzją z dnia 7

lutego 2003 r. odmówiono ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu wypadku przy

pracy z powodu niepotwierdzenia wypadku w protokole powypadkowym i sprawa z

odwołania od tej decyzji toczy się przed Sądem Apelacyjnym w […] (XIII U …/07).

Dopatrzywszy się w tym negatywnej przesłanki procesowej w postaci zawisłości

sporu, orzekł na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.

Sąd Apelacyjny zaaprobował orzeczenie o odrzuceniu odwołania, jednak

przypisał mu inną podstawę – art. 199 § 1 kpt. 1 k.p.c., stwierdzając czasową

niedopuszczalność drogi sądowej, gdyż zaskarżoną decyzją nie rozpoznano

wniosku o przyznania renty z tytułu wypadku przy pracy, któremu uległ w dniu 30

listopada 2001 r., lecz przyznano rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy z

ogólnego stanu zdrowia na dalszy okres.

W zażaleniu A. C. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także

postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 22 września 2008 r. i przekazanie sprawy

temu sądowi do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 83 ust. 6 i 7

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.

U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) oraz przepisów art. 464 § 1 k.p.c. i art. 4779

§ 3 i §

31

k.p.c. przez odrzucenie odwołania zamiast jego merytorycznego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

poprzedza decyzja organu administracyjnego (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych)

w zakresie indywidualnych spraw wskazanych przykładowo w art. 83 ust. 1 pkt 1-5

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Decyzja ta wyraża

stanowisko organu jako strony postępowania administracyjnego, które może być

3

zakwestionowane w drodze odwołania (art. 83 ust. 2 ustawy systemowej w związku

z art. 476 § 2 i 4779

k.p.c.). Treść decyzji zatem wyznacza zakres i przedmiot

rozpoznania sądowego, w którym sąd rozstrzyga o zasadności wniosku w

granicach przedmiotu zaskarżonej decyzji. Sąd nie działa w zastępstwie organu

rentowego, w związku z czym nie ustala ab initio prawa do świadczeń i choć

samodzielnie oraz we własnym zakresie rozstrzyga wszelkie kwestie związane z

prawem lub wysokością świadczenia objętego decyzją, to jego rozstrzygnięcie

odnosi się do zaskarżonej decyzji (art. 477 § 2, art. 47714

§ 2 i art. 47714a

k.p.c.).

Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od

decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji,

a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może

zaistnieć (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99,

OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 601 oraz z dnia 25 maja 1999 r. II UKN 622/99,

OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 591). Przed sądem wnioskodawca może żądać

jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację,

odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie

może żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. Z tego względu

odwołanie wnoszone od decyzji organu ubezpieczeń społecznych nie ma

charakteru samodzielnego żądania, a jeżeli takie zostanie zgłoszone, sąd nie może

go rozpoznać, lecz zobowiązany jest postąpić zgodnie z art. 47710

§ 2 k.p.c.

Tylko w jednym przypadku ustawodawca dopuścił odwołanie, mimo braku

orzeczenia co do żądania strony, tj. wówczas, gdy organ rentowy nie wydał decyzji

w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia roszczenia (art. 4779

§ 4

k.p.c.). Nie można w związku z tym zasadnie twierdzić, że przyznanie jednego

świadczenia oznacza implicite odmowę innego (wyższego) świadczenia.

W okolicznościach sprawy postępowanie przed organem rentowym zostało

zamknięte decyzją z dnia 26 maja 2008 r., wydaną na wniosek z dnia 20 lutego

2008 r., w której organ nie badał i nie odniósł się do związku niezdolności

wnioskodawcy do pracy z jego wypadkiem przy pracy. Odwołanie, w którym

podniesiono tę – nieobjętą decyzją – kwestię na zasadach ogólnych powinno być

przekazane przez sąd do rozpoznania temu organowi. Tylko ten sposób załatwienia

4

sprawy nie zamyka drogi postępowania sądowego, otwartej dla każdej decyzji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o których mowa w art. 476 § 2 k.p.c.

Postępowanie zgodnie z art. 47710

§ 2 k.p.c. byłoby jednak prawidłowe tylko

wówczas, gdyby nie było wypowiedzi organu rentowego w kwestii ujętej w

odwołaniu, tymczasem Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu

prawa do renty z tytułu wypadku przy pracy decyzją z dnia 7 lutego 2003 r., podając,

że zdarzenie, jakiemu uległ wnioskodawca, nie zostało uznane w protokole

powypadkowym za wypadek w rozumieniu ustawy z dnia 30 października 2002 r. o

ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U.

z 2002 r. Nr 199, poz. 1673). Decyzja ta była przedmiotem odwołania ubezpieczonego

A. C. do Sądu Okręgowego w W., który wyrokiem z dnia 13 lipca 2006 r., oddalił

odwołanie po ustaleniu, że podawane przez niego skutki urazu nie pozostają w

związku z wypadkiem przy pracy. Wyrok ten został uchylony przez Sąd Apelacyjny

wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r., a sprawę przekazano do ponownego

rozpoznania w zakresie ustalenia zaistnienia wypadku i jego wpływu na zdolność

ubezpieczonego do zarobkowania. Postępowanie to jest w toku.

W tej sytuacji Sąd Okręgowy trafnie stwierdził negatywną przesłankę

procesową określoną w art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., co oznacza, że dopóki

postępowanie o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy

pracy toczy się między stronami i nie zostanie zakończone, dopóty nowy wniosek o to

samo świadczenie nie może być rozpatrzony. Uwzględniając to, Sąd Najwyższy

oddalił skargę kasacyjną, gdyż ostatecznie postanowienie Sądu Apelacyjnego

odpowiada prawu (art. art. 39814

w związku z art. 3981

§ 1 k.p.c.).