II UK 157/10

Sygn. akt II UK 157/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Z. J.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 grudnia 2010 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 21 kwietnia 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę w zakresie daty

początkowej prawa do emerytury przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z

dnia 21 kwietnia 2009 r. po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy Z. J., zmienił wyrok

Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 13

września 2007 r. oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 7 grudnia 2006 r. odmawiająca ubezpieczonemu prawa do

wcześniejszej emerytury, w ten sposób, że przyznał mu prawo do emerytury od 1

października 2006 r.

W sprawie tej ustalono, że ubezpieczony, ur. 26 października 1946 r., w dniu

23 października 2006 r. wystąpił z wnioskiem o emeryturę w obniżonym wieku z

uwagi na pracę w charakterze szczególnym jako wychowawca. Decyzją z dnia 7

grudnia 2006 r. organ rentowy odmówił mu prawa do emerytury, wskazując, że

posiada on ogólnie 26 lat, 3 miesiące i 22 dni okresów składkowych i

nieskładkowych, w tym 7 lat, 4 miesiące i 13 dni pracy nauczycielskiej, a minimalna

długość czasu pracy nauczycielskiej, uprawniająca do nabycia prawa do

wcześniejszej emerytury wynosi 15 lat. Organ rentowy nie uwzględnił okresu pracy

wnioskodawcy w Wojewódzkiej Komendzie Ochotniczych Hufców Pracy w G. (od 1

grudnia 1972 r. do 1 czerwca 1982 r.), a także w Państwowym Sanatorium

Przeciwgruźliczym w D. (od 1 lipca 1968 r. do 30 listopada 1972 r.), ponieważ ze

świadectw pracy nie wynika w jakim wymiarze czasu pracy pracował

wnioskodawca. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji.

Po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sadu

pierwszej instancji i poprzedzającą go decyzję uznając, że w spornych okresach

wykonywał pracę w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu

pracy. Oznacza to, że łącznie z okresami zaliczonymi przez organ rentowy

wnioskodawca udowodnił okres pracy w szczególnym charakterze w wymiarze 17

lat, 1 miesiąc i 28 dni. Zatem wnioskodawca, który ukończył 60 lat, legitymuje się

25-letnim okresem zatrudnienia, w tym co najmniej 15-letnim okresem pracy w

szczególnym charakterze, spełnia przesłanki określone w § 4 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.

Nr 8 poz. 43 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem z 7 lutego 1983 r.). W

3

konsekwencji Sąd przyznał mu prawo do emerytury w oparciu o art. 32 ust. 1 i 3 pkt

5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39. poz.353 ze zm.,

zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach) od dnia 1 października 2006 r.

W skardze kasacyjnej organ rentowy zaskarżył ten wyrok w części

dotyczącej przyznania prawa do emerytury od dnia 1 października 2006 r.

zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności: 1/ art. 32

ustawy o emeryturach i rentach w związku z § 15 i § 4 rozporządzenia z 7 lutego

1983 r. przez przyjęcie, że wnioskodawca ur. 26 października 1946 r. już w dacie 1

października 2006 r. spełnił wszystkie warunki do przyznania prawa do emerytury,

2/ pominięcie art. 100 oraz art. 129 ustawy o emeryturach i rentach i przyjęcie, że

wnioskodawca nabył prawo do emerytury od dnia 1 października 2006 r. - przed

dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, tj.

przed ukończeniem 60 roku życia. Okolicznością uzasadniającą przyjęcie skargi do

rozpoznania jest jej oczywiste uzasadnienie z uwagi na oczywiste naruszenie

przepisów powołanych w postawie skargi, niezastosowanie normy prawnej

odpowiedniej do wskazanego stanu faktycznego, jak też z uwagi na naruszenie

zasad równego traktowania ubezpieczonych przy przyznawaniu prawa do

świadczenia od dnia spełnienia wszystkich warunków wynikających z ustawy, w

tym ukończenia określonego wieku, a także oczywista sprzeczność zaskarżonego

rozstrzygnięcia z obowiązującym porządkiem prawnym.

Zdaniem skarżącego Sąd niezasadnie przyznał wnioskodawcy prawo do

emerytury od dnia 1 października 2006 r., skoro wiek uprawniający do tego

świadczenia osiągnął dopiero w dniu 26 października 2006 r. Treść art. 100 i art.

129 ustawy o emeryturach i rentach wyklucza bowiem możliwość przyznania prawa

do świadczenia przed spełnieniem wszystkich wymaganych warunków do jego

nabycia, jak też możliwość wstecznego wypłacania świadczeń, tj. za okres przed

nabyciem prawa, a tym bardziej przed złożeniem wniosku, z którym w sprawie

wnioskodawca wystąpił w dniu 23 października 2006 r.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w

zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania,

ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy i

4

przyznanie prawa do emerytury od dnia ukończenie 60 roku życia tj. od dnia 26

października 2006 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona, ponieważ Sąd Apelacyjny przyznał

ubezpieczonemu prawo do wcześniejszej emerytury wbrew art. 100 ust. 1 ustawy o

emeryturach i rentach już od dnia 1 października 2006 r., a zatem przed dniem

spełnienia warunku uzyskania wymaganego niższego wieku emerytalnego (art. 32

ust. 1 i 4 ustawy o emeryturach i rentach w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 i § 15

rozporządzenia z 7 lutego 1983 r.). Tymczasem prawo do emerytury powstaje z

dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia (art. 100 ust.

1 ustawy o emeryturach i rentach), a wypłata przyznanych świadczeń emerytalnych

przysługuje od dnia powstania prawa do emerytury (art. 129 ust. 1 in principio tej

ustawy). Regulacje te - w zakresie orzeczonej daty początkowej przyznania

ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury - umknęły rozwadze Sądu

Apelacyjnego przy ferowaniu zaskarżonego wyroku, zważywszy że ubezpieczony

osiągnął wymagany niższy wiek emerytalny (60 lat życia) - według skarżącego

organu rentowego - dopiero 26 października 2006 r. W takich okolicznościach

sprawy Sąd Apelacyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy sprawdzi termin

wypełnienia przez ubezpieczonego warunku uzyskania wymaganego niższego

wieku emerytalnego i przyzna ubezpieczonemu prawo do emerytury zgodnie z art.

100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, tj. z dniem spełnienia wszystkich

warunków wymaganych do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury. W tym celu

Sąd Najwyższy wyrokował jak w sentencji w zgodzie z art. 39815

k.p.c.