I BP 8/13

Sygn. akt I BP 8/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Iwulski

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z powództwa M. L.

przeciwko I. F. S. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

o dopuszczenie do pracy ,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 marca 2014 r.,

skargi powódki o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O.

z dnia 10 czerwca 2011 r.

1. stwierdza, że punkt I. prawomocnego wyroku Sądu

Okręgowego w O. z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt … 120/11,

jest niezgodny z prawem;

2. zasądza od pozwanej I. F. S. Spółki z o.o. w W. na rzecz

powódki M. L. kwotę 930 (dziewięćset trzydzieści) złotych tytułem

zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą na

bezprawność.

UZASADNIENIE

2

Sąd Rejonowy w O. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 3

marca 2011 r., … 495/11, dopuścił powódkę M. L. do pracy w pozwanej I. F. S.

Spółce z o.o. w W. oraz oddalił powództwo w stosunku do Wojewódzkiego Szpitala

Specjalistycznego w O. i A.-R. Spółki z .o.o. w K.

Powódka wniosła pozew przeciwko I. F. S. Spółce z o.o. w W., A.-R. Spółce

z o.o. w K. oraz Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu w O., domagając

się dopuszczenia do pracy. W uzasadnieniu pozwu podała, że we wrześniu 2004 r.

w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w O. został zlikwidowany dział żywienia,

a wykonywane przez ten dział usługi żywienia pacjentów zostały powierzone firmie

zewnętrznej G. G. Spółce z o.o. w W. (obecnie I. F. S. Spółka z o.o. w W.). W

kwietniu 2010 r., w związku nieprzedłużeniem kontraktu na żywienie pacjentów z I.

F. S. Spółką z o.o. w W. i powierzeniem tej usługi A.-R. Spółce z o.o. w K. oraz

zwrotnym przekazaniem dzierżawionych pomieszczeń i części wyposażenia kuchni

zleceniodawcy (Szpitalowi), Spółka I. F. S. poinformowała swoich pracowników, że

zgodnie z art. 231

k.p. stali się pracownikami Szpitala. Ten ostatni z kolei

poinformował pracowników, że nie doszło do przejścia części zakładu pracy w

rozumieniu art. 231

k.p. i nadal ich pracodawcą pozostaje I. F. S. Spółka z o.o. w W.

Pozwany Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w O. w odpowiedzi na pozew

wniósł o oddalenie powództwa w stosunku do niego. Ujawnił, że powódka nigdy nie

była pracownikiem Szpitala, została zatrudniona przez spółkę G. G. Szpital nie

przejął faktycznego władztwa nad zakładem pracy zajmującym się żywieniem

pacjentów. Zwrócone przez Spółkę I. F. S. pomieszczenia przeznaczono do prac

adaptacyjnych celem zorganizowania nowych oddziałów szpitalnych a przekazane

niepełne wyposażenie kuchenne przeznaczono do kasacji. Od daty przejęcia

żywienia pacjentów przez firmę zewnętrzną (od 2004 r.) nie ma zapotrzebowania

na zatrudnienie w Szpitalu pracowników żywienia.

Pozwana I. F. S. Spółka z o.o. w W. wniosła o oddalenie powództwa w

stosunku do niej. W uzasadnieniu pozwu wskazała, że skutkiem nieprzedłużenia z

nią umowy na żywienie pacjentów i w konsekwencji rozwiązania umowy dzierżawy

pomieszczeń przeznaczonych na kuchnie zlokalizowanych w Szpitalu oraz zwrotu

części wyposażenia kuchennego jest to, że zadanie (usługa) w postaci żywienia

3

pacjentów z powrotem „przeszła” na zleceniodawcę, co jest wystarczające do

stwierdzenia, że doszło do przejścia części zakładu pracy w rozumieniu art. 231

k.p.

Z kolei jeżeli Szpital powierzył te zadania nowemu podmiotowi zewnętrznemu, to

podmiot ten ma obowiązek zatrudnienia pracowników jako nowy pracodawca (art.

231

k.p.).

Pozwana A.-R. Spółka z o.o. w K. w odpowiedzi na pozew wniosła o

oddalenie powództwa w stosunku do niej. W uzasadnieniu stwierdziła, że

zapatrywanie I. F. S. jest prawdziwe jedynie w stosunku do pewnych specyficznych

rodzajów działalności. Dotyczy to przedsiębiorstwa (zakładu), którego działalność w

głównej mierze opiera się na czynniku ludzkim, a mienie odgrywa w niej znikomą

rolę (np. sprzątanie szpitalne). Do realizacji usług żywienia niezbędne jest

posiadanie lokalu w postaci kuchni wraz z wyposażeniem, magazynu oraz sprzętu

gastronomicznego. Bez przejęcia przedmiotowych składników mienia w tej

konkretnej sprawie nie sposób twierdzić, że doszło do transferu (części) zakładu

pracy na A.–R. Spółkę z o.o. w K.

Sąd Rejonowy ustalił, że we wrześniu 2004 r. został zlikwidowany w

Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w O. dział żywienia, a wykonywane przez

ten dział usługi żywienia pacjentów zostały powierzone w drodze przetargu firmie

zewnętrznej G. G. Spółce z o.o. w W. (obecnie I. F. S. Spółka z o.o. w W.). W

drodze umów cywilnoprawnych świadcząca usługi Spółka uzyskała tytuł prawny do

posiadania kuchni i pomieszczeń przynależnych zlokalizowanych w budynku

Szpitala, dotychczas zajmowanych przez dział żywienia. Wykonawca przejął też w

całości wyposażenie kuchni. W trybie art. 231

k.p. stał się pracodawcą dla

dotychczas zatrudnionych w dziale żywienia pracowników Szpitala. Spółka I. F. S.

systematycznie rozszerzała zakres świadczonych usług żywienia szpitalnego,

pozyskując nowych klientów, w tym Samodzielny Publiczny Zespół Gruźlicy i

Chorób Płuc w O. Z tej przyczyny powódka została zatrudniona przez poprzednika

prawnego Spółki I. F. S. Przed zakończeniem współpracy z Wojewódzkim

Szpitalem Specjalistycznym w O. i zwrotnym przekazaniem mu pomieszczeń

kuchni wraz z częścią wyposażenia w kwietniu 2010 r., Spółka I.F. S. na bazie tych

pomieszczeń i wyposażenia przygotowywała posiłki dla sześciu podmiotów:

Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. – 9.576 (55% wszystkich

4

posiłków), Samodzielnego Publicznego Zespołu Gruźlicy i Chorób Płuc w O. –

3.874 (22% wszystkich posiłków), Szpitala Uniwersyteckiego w O. – 1.960, Szpitala

Pomocy Maltańskiej – 318, Komendy Wojewódzkiej Policji – 117, Policyjnej Izby

Dziecka – 53, D. P. Spółki z o.o. – 1.411 (kanapki). Pracownicy zatrudnieni w

Spółce I. F. S. świadczyli pracę bez podziału czynności na poszczególnych

usługobiorców. Stan zatrudnienia w tym czasie wynosił 34 osoby.

Spółka świadczyła usługi żywienia na rzecz Wojewódzkiego Szpitala

Specjalistycznego do 5 maja 2010 r. W następstwie wygaśnięcia umowy doszło do

zwrotu dzierżawionych pomieszczeń kuchni oraz przejętego w 2004 r. wyposażenia

kuchennego, które w dużej części uległo kasacji z uwagi na zużycie. W zwróconych

pomieszczeniach kuchni szpital przeprowadził prace remontowo-adaptacyjne z

przeznaczeniem na oddziały szpitalne. Od 6 maja 2010 r. usługi żywienia

szpitalnego na rzecz Samodzielnego Publicznego Zespołu Gruźlicy i Chorób Płuc w

O. oraz Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego przejęła Spółka A.-R. z K.

Spółka I. F. S. zatrudniała w kuchni w O. menedżerów, kierowców i dietetyków. Ze

względu na posiadanie przez Spółkę A.-R. własnego kierownictwa koordynującego

świadczenie usług żywieniowych, powierzenie rozwożenia przygotowanych

posiłków firmie zewnętrznej oraz zlokalizowanie centrum dietetycznego w K. brak

było zapotrzebowania po stronie tej Spółki na pracowników na tych stanowiskach.

W maju 2010 r. powódka zgłosiła gotowość świadczenia pracy na rzecz I. F. S.

Spółki z o.o. w W. oraz w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w O.

Sąd Rejonowy uwzględnił żądanie powódki w stosunku do pozwanej I. F. S.

Spółki z o.o. w W. Powołując się na treść art. 231

§ 1 k.p. oraz art. 1 ust. 1b

dyrektywy Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania

ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw

pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części

przedsiębiorstw lub zakładów (Dz.U.UE.L.2001.82.16), Sąd Rejonowy stwierdził, że

pojęcie transferu (przejścia) zakładu pracy nie zostało zdefiniowane na gruncie

prawa polskiego, interpretację tego pojęcia pozostawiono judykaturze. Dlatego

niezbędne jest przy ustalaniu jego treści na gruncie prawa polskiego sięganie

wprost do dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

(TSUE). Temu zabiegowi, ze względu na pojemną formułę pojęcia „przejście

5

zakładu pracy lub jego części” z art. 231

k.p., nie sposób zarzucić wykładni contra

legem (niezgodnej z wyraźnym brzmieniem przepisu prawa krajowego).

W rozważanej kwestii można reprezentować dwojakie stanowisko – według

pierwszego zapatrywania można twierdzić, że przejęcie ma miejsce tylko wtedy,

gdy przejmowany jest zakład pracy w ujęciu przedmiotowym, tzn. przejmowane są

nieruchomości lub maszyny niezbędne do wykonywania danej działalności; zgodnie

z odmiennym zapatrywaniem wystarczające jest ustalenie, że inny podmiot

przejmuje samą działalność (zadania). Konieczność przyjęcia za punkt wyjścia przy

ocenie, czy mamy do czynienia z transferem przedsiębiorstwa, ustalenia, czy

przedsiębiorstwo opiera się w głównej mierze na czynniku ludzkim

(wykwalifikowanej kadrze pracowniczej), czy też do jego funkcjonowania niezbędne

jest również posiadanie tytułu prawnego do określonych środków materialnych (np.

pomieszczeń, urządzeń) bądź środków niematerialnych (np. patenty, licencje) i w

tym drugim wypadku wykluczenie przyjęcia transferu bez przeniesienia tych

środków, wyraźnie podkreślił Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniach: z 25

stycznia 2001 r., Oy Liikenne Ab przeciwko Pekka Liskojärvi i Pentti Juntunen, C-l

72/99, ECR [2001] 1-0745; z 2 grudnia 1999 r., G.C. Allen i inni przeciwko

Amalgamated Construction Co. Ltd., C-234/98, ECR [1999] 1-8643; z 20 listopada

2003 r., Carlito Abler i inni przeciwko Sodexho MM Catering Gesellschaft mbH, C-

340/01, ECR [2003] 1-14023. Zwłaszcza w tym ostatnim orzeczeniu, w którym

rozpatrywano sprawę przedsiębiorstwa świadczącego usługi cateringowe na rzecz

szpitala z wykorzystaniem pomieszczeń i wyposażenia zleceniodawcy, Trybunał

Sprawiedliwości ustalił, że działalność taka nie opiera się w głównej mierze na

pracy ludzkiej, gdyż do jej prowadzenia niezbędny jest tytuł prawny do lokalu, także

większe oraz drobne wyposażenie (między innymi urządzenia do przygotowywania

posiłków, lodówki, zmywarki). Bez przejęcia wspomnianych środków materialnych

nie sposób w tej sytuacji twierdzić, że doszło do transferu przedsiębiorstwa.

Sąd Rejonowy stwierdził, że charakter działalności cateringowej

prowadzonej przez pozwane Spółki dowodzi, że nie może być ona prowadzona bez

zaplecza materialnego (np. lokale spełniające wymogi sanitarne, specjalistyczne

wyposażenie kuchenne takie jak piece konwekcyjne, lodówki, zmywarki, sprzęt do

przewożenia żywności) oraz trwałej struktury organizacyjnej niezbędnej do

6

prowadzenia tego typu działalności (kucharze, pomoce kuchenne, dietetycy,

personel zarządzający itp.). Rozmiar środków angażowanych w prowadzenie

działalności potwierdzają zeznania dyrektora generalnego Spółki A.-R. W tej

sytuacji okoliczność, że Spółka A.-R. „przejęła” od Spółki I. F. S. usługę w postaci

żywienia m.in. pacjentów pozwanego Szpitala, jest niewystarczająca do

stwierdzenia, że doszło do transferu części przedsiębiorstwa.

Sąd Rejonowy stwierdził, że po stronie Spółki A.-R. w związku z przejęciem

kontraktu na żywienie pacjentów Szpitala nie powstało zapotrzebowanie na

zatrudnienie (przejęcie) pracowników Spółki I. F. S. tworzących „strukturę osobową”

obsługującą ten kontrakt. W związku z umiejscowieniem w centrali w K. dietetyków,

powierzeniem czynności rozwożenia posiłków firmie zewnętrznej oraz posiadaniem

własnej kadry koordynującej i zarządzającej poszczególnymi zleceniami istniała po

jej stronie jedynie potrzeba zatrudnienia w O. kucharzy i pomocy kuchennych,

którzy sami w sobie nie stanowią zorganizowanej jednostki organizacyjnej będącej

w stanie obsłużyć przedmiotowy kontrakt.

Zdaniem Sądu Rejonowego, Specjalistyczny Szpital Wojewódzki w O. nie

jest podmiotem, który w spornym zakresie należało uznać za przejmującego

przedsiębiorstwo. Jednostka ta jedynie odzyskała władztwo nad lokalami, w których

dotychczas Spółka I. F. S. prowadziła działalność cateringową, oraz zwrócono jej

część wyposażenia dotychczas użytkowanego przez tę Spółkę, będącego

własnością Szpitala. Szpital nie podjął się prowadzenia działalności identycznej lub

podobnej do tej wykonywanej przez Spółkę I. F. S. Zużyte wyposażenie kuchni

uległo kasacji a same pomieszczenia kuchenne zostały zaadaptowane na oddziały

szpitalne.

W ocenie Sądu Rejonowego stosunek pracy z powódką nie został

rozwiązany przez Spółkę I. F. S. (nie miało miejsca wypowiedzenie ani rozwiązanie

umowy za porozumieniem stron), dlatego Sąd orzekł o dopuszczeniu powódki do

pracy u tej pozwanej. W stosunku do pozostałych dwojga pozwanych powództwo

zostało oddalone.

Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wniosła pozwana I. F. S. Spółka z o.o.

w W., zarzucając naruszenie: 1) art. 231

k.p. przez jego błędną wykładnię i

przyjęcie, że warunkiem przejęcia części zakładu pracy realizującego cele

7

społeczne lub publiczne jest przejęcie składników majątkowych oraz tożsamość

przedsiębiorstwa nowego i poprzedniego pracodawcy, a tym samym pominięcie

ratio legis tego przepisu, a także jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w

rozpoznawanej sprawie nie doszło do przejęcia zakładu pracy pozwanej, mimo że

nastąpiło przejęcie zadań i składników majątkowych przez Wojewódzki Szpital

Specjalistyczny w O. oraz Samodzielny Publiczny Zespół Gruźlicy i Chorób Płuc w

O., a w przypadku A.-R. Spółki z o.o. w K. nastąpiło przejęcie przez ten podmiot

całości zadań realizowanych przez część zakładu pozwanej; 2) art. 230 k.p.c. przez

nieprzyjęcie, że A.-R. Spółka z o.o. w K. przejęła praktycznie całość zadań

realizowanych przez część zakładu pracy pozwanej, a tym samym praktycznie

wszystkich byłych klientów pozwanej w tym zakresie; 3) art. 233 k.p.c. przez brak

dokonania wszechstronnej oceny dowodów, co nasuwa zastrzeżenia z punktu

widzenia zasad logicznego rozumowania i zasad doświadczenia życiowego.

Pozwana I. F. S. Spółka z o.o. w W. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku

i oddalenie wniesionych powództw przeciwko wszystkim pozwanym, ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do

ponownego rozpoznania albo wystąpienie do Sądu Najwyższego z pytaniem

prawnym: czy w przypadku zakładów pracy realizujących cele społeczne lub

publiczne, przy wyjaśnieniu pojęcia przejęcia ich części oraz istoty aktu przejęcia,

zasadnicze znaczenie ma przejęcie zadań realizowanych przez dotychczasowego

pracodawcę.

Powódka wniosła o oddalenie apelacji.

Sąd Okręgowy w O. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 10

czerwca 2011 r., … 120/11, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił

powództwo względem pozwanej I. F. S. Spółki z o.o. w W. (punkt I.) oraz odrzucił

jej apelację w pozostałej części (punkt II.).

Sąd Okręgowy uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 231

§ 1 k.p.

Sąd pierwszej instancji nie ustalił bowiem, że A.-R. Spółka z o.o. w K.

przejęła praktycznie w całości zadania realizowane wcześniej przez skarżącą.

Okoliczność ta nie została zakwestionowana w trakcie postępowania. Fakt ten jest

bezsporny i został uwzględniony przy rozpoznawaniu apelacji.

8

Apelacja pozwanej zarzuca naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., jednak uchybienia

nie dotyczą prawdziwości ustalonych faktów, lecz ich interpretacji i doniosłości,

zważywszy na wykładnię art. 231

§ 1 k.p.

Skarżąca eksponuje zapotrzebowanie Spółki A.-R. na pracowników. Dla

konstrukcji zawartej w art. 231

§ 1 k.p. okoliczność ta ma znikome znaczenie.

Skutek w postaci przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę następuje z mocy

prawa. Zapotrzebowanie na pracę pracowników nie może wyłączyć ustawowego

automatyzmu transferu. Zapotrzebowanie nowego pracodawcy na pracę zależy od

wielu czynników, dlatego nie może stanowić podstawy do delimitacji zastosowania

lub niezastosowania art. 231

k.p.

Sąd Okręgowy stwierdził, że w sprawie miał zastosowanie art. 231

§ 1 k.p.,

zgodnie z którym w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego

pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach

pracy. Cel wskazanej regulacji nie budzi wątpliwości. Jego funkcja została

ukierunkowana na pracownika i stanowi element stabilizacyjny zatrudnienia. W

konsekwencji należy podkreślić, że punktem odniesienia jest osoba pracownika, a

w szczególności jego prawo do dotychczasowych warunków pracy i płacy.

Wskazany wymiar regulacji określonej w art. 231

§ 1 k.p. pozostaje w opozycji do

innych wartości, którym ustawodawca nadaje wartość (np. do zasady wolności

gospodarki rynkowej).

Sąd Okręgowy stwierdził, że nie należy bagatelizować oddziaływania funkcji

ochronnej prawa pracy na inne normy systemu prawnego. Zasada swobody

działalności gospodarczej nie ma charakteru bezwzględnego. Transfer

pracowników w istotny sposób ogranicza jej oddziaływanie. W tym kontekście

należy zwrócić uwagę na coraz częstsze zjawisko eksternalizacji, polegające na

przekazywaniu przez przedsiębiorców określonych zadań podmiotom zewnętrznym

i wykorzystywaniu w realizacji zadań podwykonawców. W ujęciu prawa pracy

osłabia ono pozycję prawną pracownika. Prowadzi do zmniejszenia stabilności

zatrudnienia. Aktualny wydaje się postulat „upodmiotowienia” pracownika jako

strony zobowiązania pracowniczego. Z jednej strony można zauważyć pozwanych,

którzy są skupieni na efekcie gospodarczym lub konieczności realizacji

przypisanych im zadań, z drugiej strony należy dostrzec pracowników, którzy z dnia

9

na dzień utracili możliwość zarobkowania i za których żaden z pozwanych nie czuje

się odpowiedzialny. Relacja ta aktualizuje konieczność postrzegania żądania

powódki przez pryzmat funkcji ochronnej prawa pracy. Jej strona zewnętrzna

pozwala na daleko idącą interwencję w manifestowaną przez pozwaną Spółkę A.-R.

zasadę swobody obrotu gospodarczego.

Sąd Okręgowy stwierdził, że należy mieć na uwadze podmiotową i

przedmiotową nietypowość stanu faktycznego sprawy. Art. 231

§ 1 k.p. koncentruje

uwagę na relacji zachodzącej między trzema podmiotami (dotychczasowym

pracodawcą, pracodawcą przejmującym oraz pracownikiem). W rozpoznawanej

sprawie uczestniczyła większa liczba pracodawców. Spoiwem między pozwanym

Szpitalem a pozostałymi pozwanymi (Spółką I. F. S. oraz Spółką A.-R.) były

zadania polegające na zapewnieniu wyżywienia pacjentom szpitala. Z kolei relacja

zachodząca między Spółką A.-R. a Spółką I. F. S. polegała na przejęciu

wykonywania tego zadania. Proces ten miał charakter dynamiczny i rozłożony w

czasie. Nie ma wątpliwości, że między wspomnianymi Spółkami nie zachodziła

żadna więź prawna. Relacja między nimi może być oceniana jedynie w ujęciu

ekonomicznym. Polegała na przejęciu dotychczasowych kontrahentów i

realizowaniu tych samych zleceń.

W ocenie Sądu Okręgowego opisana złożoność przedmiotowa i podmiotowa

nie oznacza, że art. 231

§ 1 k.p. nie może mieć zastosowania w przedmiotowej

sprawie. Dodatkową odrębnością wynikającą ze stanu faktycznego sprawy jest

okoliczność, że A.-R. Spółka z o.o. w K. wykonywała dotychczasowe zadania I. F.

S. Spółki z o.o. w W. na rzecz Samodzielnego Publicznego Zespołu Gruźlicy i

Chorób Płuc w O. oraz Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. (a także

innych podmiotów) w oparciu o nietożsamy zespół majątkowy. Dotychczasowe

zaplecze kuchenne zostało przez Spółkę I. F. S. zwrócone Wojewódzkiemu

Szpitalowi Specjalistycznemu w O. Spółka A.-R. przejęła od Samodzielnego

Publicznego Zespołu Gruźlicy i Chorób Płuc jedynie w ograniczonym zakresie

sprzęt i pomieszczenia. Wskazany aspekt przedmiotowy wymaga rozważenia i

odpowiedzi na pytanie, czy tożsamy zespół zadań w oderwaniu od substancji

majątkowej służącej do jego realizacji stanowi wystarczający czynnik uzasadniający

10

przyjęcie transferu pracowników. Zagadnienie to stanowi oś, wokół której grupują

się argumenty prowadzące do rozstrzygnięcia sprawy.

Art. 231

§ 1 k.p. wskazuje na konkretne zdarzenie określane jako „przejście

zakładu pracy”. Nie wyklucza jednak w ujęciu temporalnym powtarzalności tych

zdarzeń. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji zakończenia współpracy przez

dotychczasowego podwykonawcę i przekazania zadań nowemu podmiotowi.

Art. 231

k.p. zawiera dwa pojęcia (przejście i zakład pracy). Zakreślenie

desygnatów tych pojęć stanowi punkt wyjścia do dalszych rozważań.

Zakład pracy stanowi zorganizowaną całość osobową i rzeczowo-majątkową,

która jest dla pracowników placówką zatrudnienia, miejscem świadczenia pracy.

Zakład pracy stanowi zorganizowany zespół środków, na który w typowym układzie

składają się elementy materialne i niematerialne, system organizacyjny i załoga.

Rozważając zakres desygnatów pojęcia zakład pracy, należy zwrócić uwagę, że

określenie to mieści w sobie aspekty: majątkowy, niemajątkowy, osobowy,

organizacyjny i zadaniowy, które w całości wypełniają jego treść. Odniesienie

pojęcia zakład pracy do instytucji transferu zmusza do podkreślenia aspektu

majątkowego, zadaniowego i organizacyjnego. Ustawodawca nie przesądził, który z

nich ma charakter dominujący. Nie można pominąć, że zakładem pracy jest

również załoga, czyli zespół pracowników powiązanych funkcjonalnie z zadaniami i

majątkiem. Denotacja pojęcia zakład pracy posiada złożony charakter. Wydaje się,

że pomiędzy czynnikami składającymi się na pojęcie zakład pracy dochodzi do

relacji o synalagmatycznym charakterze. Poszczególne składowe ściśle

współzależą od siebie. Niekiedy zadania i majątek nie muszą iść w parze. Mogą

zaistnieć sytuacje, w których nowy pracodawca przejmie zadania, z pominięciem

majątku. Eskalacja w układzie korelatów zakładu pracy uzależniona jest od

uwarunkowań występujących w określonym zespole podmiotowym i

przedmiotowym. Deprecjacja jednego z czynników nie przekreśla co do zasady

zastosowania automatyzmu art. 231

§ 1 k.p. Podmiotowo czynnik majątkowy

ukierunkowany został na pracodawcę, który w stosunku pracy kojarzony jest z

kapitałem. Z kolei zadania powodują skierowanie uwagi na pracownika jako

wykonawcę. Trudno jednak z tego zestawienia komponować tezę o zdeklasowaniu

czynnika majątkowego przy wykładni art. 231

§ 1 k.p. Znamienne jest jednak, że

11

okoliczności sprawy mogą osłabić doniosłość aspektu majątkowego pojęcia zakład

pracy. Ogólnie rzecz ujmując, należy zwrócić uwagę, że pracodawcy realizują

różnorodne cele, niekoniecznie obliczone na osiągnięcie zysku. Dodatkowo wypada

podkreślić, że do wykonywania części prac niepotrzebne są nakłady materialne.

Ujęcie czynnościowe dominuje w nich nad zespołem majątkowym koniecznym do

ich realizacji. Okoliczności te pozwalają na konstatację, że zachwianie równowagi

między czynnikiem majątkowy i zadaniowym może nastąpić z uwagi na wskazane

realia przedmiotowe (relacja między rodzajem czynności a koniecznością

posłużenia się przy jej wykonywaniu składnikami majątkowymi) i podmiotowe

(charakter działalności prowadzonej przez podmiot zatrudniający). Prowadzi to do

wniosku, że wykładnia art. 231

k.p. musi być analizowana de casu ad casum.

Orzecznictwo TSUE akcentowane przez Sąd pierwszej instancji i pozwanych

nie ma jednolitego charakteru. Aby wyprowadzać z niego wiążące dla sprawy

wnioski, należy uwzględnić jednostkowe stany faktyczne. Analiza orzeczeń TSUE

wydanych na gruncie dyrektywy 2001/23/WE skłania do generalnego wniosku, że

kryterium decydującym o uznaniu za rzeczywiste przeniesienia przedsiębiorstwa

lub jego części jest zachowanie tożsamości jednostki gospodarczej, które wynika

przede wszystkim z rzeczywistego kontynuowania lub przejęcia przez nowego

pracodawcę tej samej działalności gospodarczej lub działalności podobnej.

Wskazana tożsamość jednostki wyznaczana jest między innymi czynnikiem

majątkowym. Należy jednak podkreślić, że element majątkowy nie ma charakteru

wyłącznego. W najnowszym orzecznictwie TSUE wyrażany jest pogląd, że przepisy

dyrektywy 2001/23/WE mogą być stosowane także w sytuacji, gdy część

przejmowanego przedsiębiorstwa lub zakładu nie zachowuje niezależności

organizacyjnej, pod warunkiem, że funkcjonalne więzi pomiędzy poszczególnymi

przejmowanymi czynnikami produkcji zostaną zachowane, co będzie pozwalało

przejmującemu na ich wykorzystywanie do celu prowadzenia identycznej lub

analogicznej działalności gospodarczej.

Ilustracją indywidualnego spojrzenia na transfer pracowników jest

orzecznictwo Sądu Najwyższego, które akcentuje w konkretnych stanach

faktycznych bądź czynnik majątkowy, bądź zadaniowy. Analiza rozstrzygnięć Sądu

Najwyższego pozwala na skomponowanie pewnych prawidłowości.

12

Po pierwsze, w orzecznictwie można zaobserwować dyferencjację, której

wyznacznikiem jest funkcjonowanie pracodawcy w tzw. sferze publicznej (aspekt

podmiotowy). W tym wypadku przy wykładni art. 231

§ 1 k.p. podstawowe

znaczenie ma przekazanie (przejęcie) wykonywanych zadań. Aspekt majątkowy

traci na znaczeniu. Podstawą wyróżnienia tej kategorii pracodawców nie jest ich

„publiczny” status. Pracodawcy ci realizują misję społeczną (publiczną), która

uwypukla czynnik zadaniowy. Nie jest ona ukierunkowana na osiągnięcie efektu

gospodarczego, przez co pryzmat majątkowy traci na znaczeniu. Pracodawców

tych nie można postrzegać w ujęciu kapitałowym, gdyż nie taka jest ich funkcja.

Zważywszy na cel ich działania należy podkreślić dominujący charakter zadań nad

majątkiem służącym do ich realizacji. Jednostki służby zdrowia (szpitale) należy

zaliczyć do tej grupy pracodawców. W wyroku z 9 grudnia 2004 r., I PK 103/04

(OSNP 2005 nr 15, poz. 220) Sąd Najwyższy wprost odniósł się do istoty

funkcjonowania szpitali. Argumentował, że przekazanie innemu podmiotowi

(„zewnętrznemu”) istotnej części zadań pracodawcy, bez których prowadzone przez

obu tych pracodawców zakłady pracy (w znaczeniu przedmiotowym) nie mogłyby

funkcjonować, prowadzi do podmiotowego „przekształcenia pracodawców” w

rozumieniu art. 231

k.p. bez względu na to, czy dotychczas wykonujący te zadania

pracownicy (salowe) byli zatrudnieni w wyodrębnionej samodzielnej placówce

zatrudnienia. W sprawie tej sądy obu instancji bezzasadnie ograniczyły

normatywne oddziaływanie art. 231

k.p. tylko do przypadków, w których przejściu

części zakładu pracy na nowego pracodawcę towarzyszy wyłącznie przekazanie

wyodrębnionych składników materialnych mogących tworzyć samodzielną

placówkę zatrudnienia, w której realizowane byłyby samodzielnie i w całości

dotychczasowe zadania przez przejmowanych pracowników.

Po drugie, analiza poglądów wyrażonych w orzecznictwie pozwala na

przyjęcie, że przy ocenie transferu pracowników znaczenie ma strona podmiotowa.

Koncentruje ona uwagę na związku rodzaju wykonywanej pracy z zespołem

majątkowym służącym do jej realizacji. W większości wypadków zadania

postawione przed pracownikiem wymagają środków majątkowych, które są

dostarczane przez pracodawcę. W ujęciu ekonomicznym można wartościować

wysokość kosztów osobowych i nakładów majątkowych. Relacja ta nie jest jednak

13

przydatna na gruncie prawa pracy. Konstrukcja zawarta w art. 231

k.p. nie

nawiązuje do niej. Indywidualizacja charakterystyczna dla oceny transferu

pracowniczego pozwala na podkreślenie, że istnieją prace, w których nakład

majątkowy pracodawcy jest wyłączony lub znacznie ograniczony. Przejęcie

składników materialnych, przy uwzględnieniu charakteru prawnego prowadzonej

działalności, w wielu przypadkach nie może być traktowane jako warunek sine qua

non transferu.

W przedmiotowej sprawie rodzaj usług wykonywanych przez I. F. S. Spółkę z

o.o. w W., a później A.-R. Spółkę z o.o. w K. na rzecz Wojewódzkiego Szpitala

Specjalistycznego w O. oraz Samodzielnego Publicznego Zespołu Gruźlicy i

Chorób Płuc w O. nie pozwala na przyjęcie, że zapewnienie wyżywienia mogło

odbywać się z pominięciem infrastruktury mającej majątkowy charakter. W

rezultacie konsekwencje wynikające z przedstawionego aspektu podmiotowego i

przedmiotowego są rozbieżne. Czynnik podmiotowy skłania do podzielenia zarzutu

apelacji pozwanej I. F. S. Spółki z o.o. w W., zaś przedmiotowy pozostaje w

opozycji do takiego stanowiska.

Sąd drugiej instancji stwierdził, że nie rozstrzygając wskazanego konfliktu

należy powrócić do podmiotowej i przedmiotowej nietypowości stanu faktycznego

sprawy. Poza sporem pozostawało, że Spółka I. F. S. świadczyła usługi nie tylko na

rzecz pozwanego Szpitala. Okoliczność ta jednak nie ma znaczenia, zważywszy,

że czyniła to na podstawie zespołu majątkowego (kuchni i wyposażenia)

dzierżawionego od Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O.

Wygaśnięcie umowy dzierżawy (umowy o świadczenie usług) tylko wówczas

jest przejęciem zakładu przez wydzierżawiającego, gdy uzyskuje on władztwo

faktyczne nad zakładem. Wygaśnięcie dzierżawy (umowy o świadczenie usług)

może oznaczać ponowne przejście zakładu pracy w trybie art. 231

k.p. z

dotychczasowego pracodawcy (dzierżawcy) na podmiot wydzierżawiający, ale

warunkiem tego jest objęcie przez wydzierżawiającego władztwa (posiadania) nad

zakładem pracy. Jest to faktyczny aspekt przejścia zakładu pracy na innego

pracodawcę, który można określić stwierdzeniem, że zakład (bądź jego część),

stanowiący zorganizowaną całość nastawioną na osiągnięcie określonego celu

technicznego, oddawany jest do dyspozycji innego pracodawcy, który uzyskuje

14

realną możliwość zarządzania tym zakładem, to jest korzystania z jego majątku i

kierowania zespołem pracowniczym. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie

postawiono dodatkowych warunków uzasadniających „wtórny” transfer

pracowników. Nie ma znaczenia w szczególności, czy zleceniodawca usługi ma

zamiar nadal samodzielnie wykonywać czynności dotychczas realizowane przez

podwykonawcę, czy też zamierza zlecić usługę innemu podmiotowi. Ważne jest

jedynie, czy nowy pracodawca miał rzeczywistą możliwość zarządzania majątkiem i

wykonywania własnych celów, w tym kierowania pracownikami.

W ocenie Sądu Okręgowego na gruncie przedmiotowej sprawy oznacza to,

że pogląd negujący zaistnienie transferu pracowników, zaprezentowany przez Sąd

Rejonowy, jest błędny. Skoro I. F. S. Spółka z o.o. w W. zwróciła Wojewódzkiemu

Szpitalowi Specjalistycznemu w O. majątek służący do realizowania funkcji

żywieniowej, to należy przyjąć (wobec rozwiązania umowy miedzy tymi

podmiotami), że osoby przypisane do tych zadań stały się pracownikami Szpitala.

Materiał dowodowy nie pozwolił na wyodrębnienie części zakładu pracy, co

prowadziłoby do uznania, że poszczególne grupy pracowników Spółki I. F. S. stały

się pracownikami Samodzielnego Publicznego Zespołu Gruźlicy i Chorób Płuc w O.

i innych podmiotów, na rzecz których Spółka I. F. S. świadczyła usługi. O części

zakładu pracy można mówić, gdy wyodrębnione składniki majątkowe i

niemajątkowe ze względu na powiązania funkcjonalne stanowią samoistną część i

mogą być rzeczowym substratem samodzielnego zakładu pracy.

W ustalonym stanie faktycznym i dowodowym nie sposób przyjąć, że I. F. S.

Spółka z o.o. w W. wyodrębniła w sposób trwały i funkcjonalny grupy pracowników

realizujących zadania jedynie na rzecz poszczególnych kontrahentów. Do

rozważenia pozostawało jedynie, czy zwrot przez Spółkę I. F. S. majątku i zadań do

Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. wyczerpał dyspozycję art. 231

§ 1

k.p. W ocenie Sądu Okręgowego analiza prawna dokonana przy uwzględnieniu

okoliczności faktycznych sprawy pozwala na udzielenie odpowiedzi twierdzącej, co

nie oznacza jednak, że Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w O. jest ostatecznie

adresatem wytoczonego powództwa.

W związku z tym, że transfer pracowników może następować wielokrotnie,

zdaniem Sądu Okręgowego między Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym w O.

15

a A.-R. Spółką z o.o. w K. doszło do kolejnego przejścia zakładu pracy. Przyjęciu

takiego zapatrywania nie sprzeciwia się okoliczność, że oba transfery (między I. F.

S. Spółką z o.o. w W. i Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym w O. oraz między

tym Szpitalem i A.-R. Spółką z o.o. w K.) nastąpiły równocześnie. W prawie pracy

ujęcie temporalne ustępuje w wielu przypadkach relacji funkcjonalnej. Nie ma

żadnych podstaw, aby wyłączyć możliwość zaistnienia transferu w sytuacji

faktycznej sprawy.

Postrzegając opisane zdarzenia od strony funkcjonalnej, należy podkreślić,

że A.-R. Spółka z o.o. w K., realizując zamiar gospodarczy polegający na przejęciu

kontraktów przynależnych wcześniej do konkurencyjnej I. F. S. Spółki z o.o. w W.,

miała pełną świadomość, że do pozyskiwanych zadań przynależą zatrudnieni

pracownicy. Istotne jest podkreślenie, że w relacji między Wojewódzkim Szpitalem

Specjalistycznym a Spółką A.-R. doszło do przewartościowania dotychczasowego

sposobu realizowania przedmiotowych zadań. Szpital dokonał konwersji oczekiwań

w tym zakresie. Zmieniono sposób żywienia pacjentów Szpitala – z systemu

stołówkowego (wewnętrznego) na cateringowy (zewnętrzny). Dokonanie takich

zmian leży w gestii pracodawcy, jednak nie może rodzić pomniejszenia praw

pracowniczych. W dniu 6 maja 2010 r. Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w O.

dysponował częścią zakładu pracy – przeszli do niego pracownicy z I. F. S. Spółki z

o.o. w W., przynależał do niego majątek umożliwiający realizację zadań

polegających na wyżywieniu pacjentów. W ujęciu funkcjonalnym Wojewódzki

Szpital Specjalistyczny dysponował częścią zakładu pracy umożliwiającą realizację

koniecznych zadań. Zważywszy na ochronny charakter automatyzmu prawnego z

art. 231

§ 1 k.p. należy wykluczyć stanowisko, zgodnie z którym działanie

pracodawcy może zniweczyć skutki transferu. Zawarcie umowy z A.-R. Spółką z

o.o. w K., w której przewidziano inny sposób realizacji zadań żywieniowych, a w

konsekwencji nieprzekazanie substancji majątkowej, nie może oznaczać, że nie

doszło do transferu pracowników. W innym wypadku należałoby przyjąć, że

pracodawcy własnym zachowaniem mogą obejść skutek przewidziany w art. 231

§

1 k.p., co jest pojęciowo wykluczone.

Za udzieleniem prymatu ochronnej funkcji prawa pracy w tym wypadku

przemawia aspekt podmiotowy. Realizowanie przez Szpital funkcji w sferze

16

publicznej skłania do bagatelizowania czynnika majątkowego. W tym wypadku przy

wykładni art. 231

§ 1 k.p. podstawowe znaczenie ma przekazanie (przejęcie)

wykonywanych zadań. Jedynie taka wykładnia koresponduje z istotą transferu

pracowniczego. Przepisy regulujące transfer pracowniczy powinny być zawsze

interpretowane i stosowane w taki sposób, aby nastąpiło zachowanie miejsca pracy

(kontynuacja zatrudnienia) przez pracowników w razie przekształceń

(własnościowych, organizacyjnych, kompetencyjnych) po stronie pracodawców.

Zarówno stanowisko zaprezentowane przez Sąd Rejonowy, jak i postulowane

przez A.-R. Spółkę z o.o. w K., nie wpisuje się w powyższy postulat.

Uwzględniając apelację, Sąd Okręgowy oddalił powództwo skierowane

przeciwko I. F. S. Spółce z o.o. w W. Powódka nie zaskarżyła apelacją wyroku

Sądu Rejonowego w części oddalającej powództwo skierowane przeciwko

pozostałym pozwanym, stąd Sąd Okręgowy nie miał podstaw do zmiany wyroku

Sądu pierwszej instancji i orzeczenia o dopuszczaniu powódki do pracy w A.-R.

Spółce z o.o. w K.

Apelacja pozwanej Spółki I. F. S. w części dotyczącej oddalenia powództwa

w stosunku do współpozwanych podlegała odrzuceniu.

Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu

Okręgowego w O. z 10 czerwca 2011 r., … 120/11, wniósł w imieniu powódki jej

pełnomocnik, zaskarżając wyrok ten w części dotyczącej zmiany wyroku Sądu

Rejonowego i oddalenia powództwa w stosunku do I. F. S. Spółki z o.o. w W.

(punkt I.).

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa

materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 231

k.p. oraz art. 22 k.p., co

spowodowało oddalenie powództwa powódki o dopuszczenie do pracy i powstanie

po jej stronie szkody. Powołując się na art. 4241

§ 2 k.p.c., pełnomocnik skarżącej

wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku.

Pełnomocnik skarżącej podniósł, że wydanie zaskarżonego orzeczenia

spowodowało wyrządzenie powódce szkody w następstwie uniemożliwienia

ustalenia, kto był pracodawcą powódki, co tym samym pozbawiło ją prawa do

zasiłku macierzyńskiego, uprawnienia do świadczenia pracy na podstawie

skutecznie zawartej umowy o pracę oraz wynagrodzenia za czas przestoju do

17

czasu dopuszczenia do pracy, doprowadziło do niewydania powódce świadectwa

pracy oraz pominięcia okresu trwania umowy o pracę w stażu zatrudnienia powódki,

istotnym z punktu widzenia świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a pozbawienie

wynagrodzenia spowodowało opóźnienie w spłacie zobowiązań powódki i

wszczęcie wobec niej egzekucji komorniczej.

Charakter roszczeń powódki powoduje, że zachodzą wyjątkowe okoliczności

(art. 4241

§ 2 k.p.c.), gdyż niezgodność orzeczenia z prawem wynika z naruszenia

podstawowej zasady porządku prawnego oraz konstytucyjnych praw człowieka i

obywatela, tj. prawa do ochrony trwania stosunku pracy, prawa do ochrony praw

pracownika przez rozstrzyganie sporów z zakresu prawa pracy przez sądy

powszechne z uwzględnieniem zasad prawa pracy oraz ochrony trwałości stosunku

pracy kobiet w ciąży, a tym samym możliwe jest stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w

sprawie, mimo że powódka nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych,

tj. skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik powódki podniósł, że według wiedzy

powódki, inni pracownicy I. F. S. Spółki z o.o. w W., reprezentowani w toku

postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika, którzy wnieśli skargi kasacyjne

od dotyczących ich wyroków Sądu Okręgowego w O. do Sądu Najwyższego,

uzyskali rozstrzygnięcie, w świetle którego pozwana Spółka I. F. S. została uznana

za pracodawcę pracowników przejętych w trybie art. 231

k.p. (wyroki Sądu

Najwyższego z 11 kwietnia 2012 r., I PK 145/11 oraz I PK 155/11). W orzeczeniach

tych Sąd Najwyższy jednoznacznie rozstrzygnął dotychczasowy spór między

pozwaną, A.-R. Spółką z o.o. w K. oraz Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym

w O. co do tego, który z tych trzech podmiotów stał się pracodawcą pracowników w

trybie art. 231

k.p. w wyniku działań polegających na wzajemnym przekazywaniu

zadań i majątku. Pozwana ostatecznie zadośćuczyniła ich roszczeniom związanym

ze swoim nieprawidłowym postępowaniem. Mimo że przedmiotowe wyroki nie

dotyczą bezpośrednio powódki, to z uwagi na tożsamość stanu faktycznego w nich

rozważanego z sytuacją powódki, argumenty w nich przedstawione znajdują w

pełni zastosowanie w niniejszej sprawie, a tym samym bezsprzecznie wyrok Sądu

Okręgowego jest niezgodny z prawem. W świetle wyroków Sądu Najwyższego z 11

18

kwietnia 2012 r., I PK 145/11 oraz I PK 155/11, nie budzi żadnych wątpliwości, że z

punktu widzenia przepisów prawa pracy powódka powinna zostać uznana przez

Sąd Okręgowy za pracownika Spółki I. F. S. i pozostawać z tą pozwaną w stosunku

pracy na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony aż do 30 września

2011 r. Wyrok Sądu Rejonowego zawierał rozstrzygnięcie zgodne z

obowiązującym porządkiem prawnym, a wyrok Sądu Okręgowego zmieniający

orzeczenie Sądu Rejonowego jest oczywiście wadliwy i niezgodny z prawem. Sąd

Okręgowy w swoim obszernym uzasadnieniu skupił się na wielu teoretycznych

aspektach transferu, a pominął jednocześnie kwestię zasadniczą i kluczową –

zweryfikowanie niezbędnych przesłanek zastosowania instytucji przejścia zakładu

pracy w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego.

Charakter roszczeń powódki powoduje, że zachodzą wyjątkowe okoliczności,

pozwalające na stwierdzenie bezprawności zaskarżonego orzeczenia, chociaż

powódka nie wniosła skargi kasacyjnej, ponieważ jego niezgodność z prawem

wynika z naruszenia podstawowej zasady porządku prawnego oraz

konstytucyjnych praw człowieka i obywatela. W rozpoznawanej sprawie doszło

bowiem do sytuacji, w której w wyniku niezgodnego z prawem orzeczenia Sądu

Okręgowego usankcjonowany został stan faktycznego porzucenia pracownika

przez pracodawcę, mimo skutecznie zawartej i obowiązującej umowy o pracę.

Powódka jako kobieta w ciąży z dnia na dzień została pozbawiona źródła

dochodów oraz świadczeń przysługujących pracownicy w związku z ciążą i

urodzeniem dziecka. Powódka nie miała możliwości weryfikacji działań pracodawcy

w trybie kontroli sądowej, gdyż pracodawca po prostu porzucił ją jako pracownika

bez składania w tym względzie jakichkolwiek oświadczeń w zakresie łączącego go

z pracownikiem stosunku pracy. W wyniku działań całkowicie niezależnych od

powódki pozbawiono ją prawa do świadczenia pracy w drodze porzucenia przez

pracodawcę, a więc działania całkowicie obcego obowiązującym przepisom prawa

pracy. Taki stan rzeczy rażąco koliduje z podstawowymi zasadami porządku

prawnego oraz konstytucyjnymi prawami powódki jako pracownika i kobiety w ciąży.

Ponadto powódka, mimo obowiązujących przepisów prawa, nie ma prawnej

możliwości dochodzenia wydania świadectwa pracy od pracodawcy. Jak wynika

jednoznacznie z przedstawionego stanu faktycznego, na żadnym etapie zmian

19

podmiotowych po stronie pracodawcy żadna ze stron stosunku pracy nie składała

oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę łączącej powódkę z pozwaną Spółką I.

F. S. ani jej poprzednikami prawnymi. Stosunek pracy uległ rozwiązaniu w wyniku

upływu okresu trwania umowy o pracę, tj. z dniem 30 września 2011 r., a mimo

tego brak jest podstaw do dochodzenia przez powódkę realizacji jej uprawnienia do

otrzymania świadectwa pracy.

Wyrok Sądu Okręgowego wyrządził powódce znaczną szkodę. Niezgodny z

prawem wyrok skutecznie uniemożliwił prawomocne ustalenie, kto był pracodawcą

powódki i pozbawił ją prawa do zasiłku macierzyńskiego, uprawnienia do

świadczenia pracy na podstawie skutecznie zawartej umowy o pracę oraz

wynagrodzenia za czas przestoju do czasu dopuszczenia do pracy, ekwiwalentu za

niewykorzystany urlop wypoczynkowy, prawa do otrzymania świadectwa pracy oraz

doprowadził do pominięcia okresu trwania umowy w stażu pracy powódki, w tym

także w zakresie przyszłych świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego i rentowego,

a pozbawienie jej wynagrodzenia spowodowało opóźnienie w spłacie zobowiązań

powódki i wszczęcie wobec niej egzekucji komorniczej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia prawomocnego orzeczenia sądowego

(podobnie jak skarga kasacyjna), ale jest uzasadniona tylko wówczas, gdy

niezgodność z prawem jest oczywista, rażąca i przybiera postać kwalifikowaną (por.

wyroki Sądu Najwyższego: z 13 grudnia 2005 r., II BP 3/05, OSNP 2006 nr 21-22,

poz. 323; z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007 nr 1, poz. 17; Przegląd

Sądowy 2008 nr 7-8, s. 184, z glosą Ł. Kozłowskiego; z 10 maja 2006 r., III BP 2/06,

OSNP 2007 nr 9-10, poz. 127; z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007 nr 2, poz.

35; z 5 października 2006 r., I BP 10/06, OSNP 2007 nr 19-20, poz. 274 i z 4

stycznia 2007 r., V CNP 132/06, OSNC 2007 nr 11, poz. 174, a także wyrok

Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2012 r., SK 4/11, Dz.U. 2012, poz. 1104,

OTK-A 2012 nr 8, poz. 97 oraz postanowienie TK z 26 listopada 2012 r., SK 6/11,

OTK-A 2012 nr 10, poz. 130).

20

Zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego jest dotknięty wadami o istotnym

ciężarze gatunkowym, co pozwala uznać to orzeczenie za wydane z oczywistym

naruszeniem regulacji prawnych dotyczących przejścia zakłady pracy na nowego

pracodawcę (art. 231

k.p.), w szczególności w aspekcie stanu prawnego,

wynikającego z prawa krajowego oraz prawa Unii Europejskiej.

Sąd Najwyższy uznał, że w rozpoznawanej sprawie spełnione są przesłanki

z art. 4241

§ 2 k.p.c., pozwalające na stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji, chociaż powódka nie skorzystała z

przysługującego jej środka prawnego w postaci skargi kasacyjnej.

2. Przechodząc do omówienia podstaw skargi, należy stwierdzić, że problem

wymagający rozstrzygnięcia sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy i pod

jakimi warunkami rozwiązanie przez zlecającego wykonywanie i dostarczanie na

oddziały szpitala posiłków dla pacjentów i personelu medycznego umowy o

wykonywanie tej usługi z jednym wykonawcą i powierzenie jej wykonywania innemu

wykonawcy może być uznane za przejście części zakładu pracy na tego nowego

wykonawcę ze skutkami określonymi w art. 231

k.p., w tym zwłaszcza ze skutkiem

wstąpienia nowego wykonawcy w stosunki pracy z pracownikami zatrudnionymi w

celu wykonywania usługi.

Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga przede wszystkim rozważenia pojęcia

przejścia części zakładu pracy na innego pracodawcę w opisanej sytuacji.

Zgodnie z art. 231

§ 1 k.p., w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na

innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych

stosunkach pracy. Przepis ten po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej należy

interpretować zgodnie z prawem unijnym. Zważywszy, że nie definiuje on przejścia

zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, ani nie określa kryteriów

oceny, czy przejście to nastąpiło, ograniczając się do wskazania jego skutków,

najistotniejsze znaczenie ma ustalenie jego prowspólnotowej wykładni w tym

zakresie. Wykładni koncentrującej się na wspomnianych aspektach tego

unormowania dokonał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 28

marca 2013 r., III PZP 1/13 (OSNP 2014 nr 3-4, poz. 51) oraz we wcześniejszych

wyrokach: z 28 września 2008 r., II PK 18/08, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 40; z 4

lutego 2010 r., III PK 49/09, LEX nr 578145; z 29 marca 2012 r., I PK 150/11, LEX

21

nr 1167736 oraz I PK 151/11 niepublikowany; z 11 kwietnia 2012 r., I PK 145/11,

LEX nr 1168867 oraz I PK 155/11, OSNP 2013 nr 5-6, poz. 55; z 17 maja 2012 r., I

PK 178/11, niepublikowany, I PK 179/11, LEX nr 1219491 i I PK 180/11, LEX nr

1219492; z 14 czerwca 2012 r., I PK 235/11, LEX nr 1250558. Część z

przytoczonych wyroków dotyczyła stanu faktycznego i prawnego analogicznego do

występującego w rozpoznawanej sprawie, ponieważ zapadły one w wyniku

rozpoznania skarg kasacyjnych innych pracowników pozwanej Spółki I. F. S., którzy

znaleźli się w sytuacji faktycznej i prawnej podobnej do sytuacji powódki w związku

z zaprzestaniem przez pozwaną świadczenia usług dostarczania posiłków dla

Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. Rozstrzygnięcia zawarte w tych

wyrokach nie mają, co prawda, mocy wiążącej w rozpoznawanej sprawie, toczącej

się z powództwa innego pracownika, jednak przedstawione w nich poglądy Sądu

Najwyższego co do rozumienia i znaczenia konstrukcji wynikającej z art. 231

k.p.

nie mogą być ignorowane, choćby ze względu na dbałość o jednolitość

orzecznictwa.

3. Zgodnie z obowiązującą w Unii Europejskiej zasadą dokonywania

proeuropejskiej wykładni prawa krajowego, obowiązkiem sędziego krajowego jest

nadanie regulacji prawa wewnętrznego takiego sensu normatywnego, który będzie

pozostawał w zgodzie z porządkiem prawnym Unii. Dotyczy to także orzecznictwa

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (poprzednio Europejskiego Trybunału

Sprawiedliwości). Każdy sąd krajowy państwa członkowskiego Unii ma obowiązek

respektowania orzecznictwa Trybunału, stanowi ono bowiem istotną część acquis

communautaire, czyli dorobku Wspólnoty (całości przyjętych przepisów i zasad).

Biorąc pod uwagę powyższe założenie, należy przypomnieć, że art. 1

dyrektywy Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania

ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw

pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części

przedsiębiorstw lub zakładów (powoływanej dalej jako „dyrektywa” lub „dyrektywa

2001/23/WE”) stanowi: „1. a) Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do każdego

przypadku przejęcia przedsiębiorstwa, zakładu lub części przedsiębiorstwa lub

zakładu, przez innego pracodawcę w wyniku prawnego przeniesienia własności lub

łączenia; b) Zgodnie z lit. a) i dalszymi postanowieniami niniejszego artykułu,

22

przejęcie w rozumieniu niniejszej dyrektywy następuje wtedy, kiedy przejmowana

jest jednostka gospodarcza, która zachowuje swoją tożsamość, oznaczającą

zorganizowane połączenie zasobów, którego celem jest prowadzenie działalności

gospodarczej, bez względu na to, czy jest to działalność podstawowa, czy

pomocnicza.”

Przytoczone unormowanie, niezależnie od jego dosłownej treści i

gramatycznej ułomności w obowiązującej polskiej wersji językowej dyrektywy,

należy odczytać (bez potrzeby występowania do Trybunału Sprawiedliwości z

pytaniem prejudycjalnym ze względu na stan sprawy wyjaśnionej acte eclairé; zob.

wyrok ETS z 6 października 1982 r. w sprawie 283/81 CILFIT i inni przeciwko

Ministero Della Sanit, zwłaszcza pkt 13-15) zgodnie z poniżej przedstawionymi

zaleceniami.

Po pierwsze, przejście przedsiębiorstwa, zakładu lub części

przedsiębiorstwa, zakładu następuje w drodze prawnego przekazania lub

połączenia. Jak wyjaśnił Trybunał Sprawiedliwości, „z samego sformułowania art. 1

dyrektywy 2001/23 wynika, że jej zakres stosowania obejmuje wszystkie przypadki

zmiany w ramach stosunków zobowiązaniowych osoby fizycznej lub prawnej

odpowiedzialnej za prowadzenie przedsiębiorstwa lub zakładu, która z tego tytułu

przejmuje obowiązki pracodawcy w stosunku do pracowników przedsiębiorstwa lub

zakładu, a nie ma znaczenia to, czy przeniesiona została własność składników

majątkowych” (por. np. wyrok z 1 grudnia 2005 r. w połączonych sprawach C-

232/04 i C-233/04 Nurten Güney-Görres oraz Gul Demir przeciwko Securicor

Aviation (Germany) Ltd oraz Kötter Aviation Security GmbH & Co. KG., pkt 37 i tam

powołane orzecznictwo).

Po drugie, przejście dotyczy jednostki gospodarczej, przez którą należy

rozumieć zorganizowane połączenie zasobów, którego celem jest prowadzenie

działalności gospodarczej, bez względu na to, czy jest to działalność podstawowa

czy pomocnicza. Takie odczytanie art. 1 lit. b dyrektywy znajduje potwierdzenie w

wypowiedziach Trybunału Sprawiedliwości (por. np. wyrok z 12 lutego 2009 r. w

sprawie C-466/07 Dietmar Klarenberg przeciwko Ferrotron Technologies Gmbh, pkt

39; wyrok z 10 grudnia 1998 r. w połączonych sprawach C-173/96 i C-247/96

Francisca Sánchez Hidalgo i inni przeciwko Asociación de Servicios Aser i

23

Sociedad Cooperativa Minerva oraz Horst Ziemann przeciwko Ziemann Sicherheit

GmbH i Horst Bohn Sicherheitsdienst, pkt 25). W dyrektywie 2001/23/WE pojęcie

„jednostka gospodarcza” jest zbiorczym pojęciem oznaczającym przejmowane

przedsiębiorstwo, zakład lub część przedsiębiorstwa, zakładu. Natomiast w

terminologii stosowanej w prawie polskim w jego zakresie mieści się zakład pracy

lub część zakładu pracy. Pojęcie jednostki gospodarczej nie występowało w

pierwszej dyrektywie dotyczącej przejścia zakładu pracy (dyrektywa Rady

77/187/EWG z dnia 14 lutego 1977 r.), w której zaznaczono, że ma ona

zastosowanie do przejścia przedsiębiorstwa, zakładu lub części zakładu na innego

pracodawcę w wyniku prawnego przejścia lub połączenia (art. 1 ust. 1). Pojęcie to

zostało wprowadzone do prawa wspólnotowego dyrektywą Rady 98/50/WE z 29

czerwca 1998 r., zmieniającą dyrektywę 77/187/EWG z ostatecznym terminem

transpozycji do prawa państw członkowskich wyznaczonym na 17 lipca 2001 r.

Zmiana ta została spowodowana ewolucją orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości

w kwestii kwalifikacji przekazania zadań (funkcji) przedsiębiorstwa innemu

przedsiębiorstwu w kontekście regulacji przejścia zakładu pracy w dyrektywie

77/187/WE. Pierwotnie Trybunał Sprawiedliwości przyjmował, że sama działalność

stanowiąca samodzielną funkcję (zadanie) może być zrównana z zakładem lub

częścią zakładu w rozumieniu dyrektywy. Tym samym przekazanie określonej

funkcji czy też zadania należącego do przedsiębiorstwa innemu podmiotowi może

być uznane za przejście na niego zakładu pracy lub części zakładu pracy. W tej

sytuacji kontynuowanie lub podjęcie po pewnej przerwie tej samej lub podobnej

działalności (funkcji, zadania) przez inne przedsiębiorstwo, nawet bez przejęcia

pracowników lub składników mienia związanych z wykonywaniem zadania, mogło

być, przy uwzględnieniu innych czynników zachowania tożsamości, uznane

za przejście zakładu pracy lub części zakładu pracy (por. wyroki ETS: z 19 maja

1992 r., w sprawie C-29/91, Dr. Sophie Redmond Stichting przeciwko Hendrikus

Bartol i inni, szczeg. pkt 31; z 14 kwietnia 1994 r., w sprawie C-392/92, Christel

Schmidt przeciwko Spar- und Leihkasse der früheren Ämter Bordesholm, Kiel und

Cronshagen; z 7 marca 1996 r., w połączonych sprawach C-171/94 i C-172, Albert

Mercx i Patrick Neuhuys przeciwko Ford Motors Company Belgium SA).

Podważenie powyższej wykładni nastąpiło jednak już w wyroku w sprawie Rygaard,

24

w której Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że przejście może dotyczyć stabilnej

ekonomicznie jednostki, której funkcjonowanie nie jest ograniczone do

wykonywania jednego określonego zadania, w tym przypadku ukończenia prac

budowlanych rozpoczętych przez poprzedniego pracodawcę (wyrok z 19 września

1995 r., w sprawie C-48/94, Ledernes Hovedorganisation, acting for Ole Rygaard

przeciwko Dansk Arbejdsgiverforening, acting for Strø Mølle Akustik A/S). Pełne

skrystalizowanie tego stanowiska nastąpiło natomiast w sprawie Süzen, w której

Trybunał Sprawiedliwości uznał, że pojęcie jednostki podlegającej przejściu odnosi

się do zorganizowanej grupy osób i środków ułatwiających wykonywanie

działalności gospodarczej zmierzającej do osiągnięcia określonego celu. Pojęcie

jednostki gospodarczej nie może być zredukowane do powierzonych jej zadań

(activity) czy usług (services) (wyrok z 11 marca 1997 r., w sprawie C-13/95, Ayse

Süzen przeciwko Zehnacker Gebäudereinigung GmbH Krankenhausservice pkt 13,

15; podobnie w późniejszych orzeczeniach, np. w powołanych wyżej sprawach

Hidalgo, pkt 25-34 i Nurten Güney-Görres, pkt 32; ponadto wyrok z 25 stycznia

2001 r., w sprawie C-172/99, Oy Liikenne Ab przeciwko Pekka Liskojärvi i Pentti

Juntunen, pkt 31, 34 i inne; z 20 listopada 2003 r., w sprawie C-340/01, Carlito

Abler i inni przeciwko Sodexho MM Catering GmbH, pkt 30). Trybunał odszedł więc

tym samym od traktowania samego zadania jako wyróżnika jednostki podlegającej

przejściu. To stanowisko zostało zaakceptowane w późniejszym orzecznictwie

Trybunału Sprawiedliwości i wyrażone w definicji jednostki gospodarczej przyjętej

przez dyrektywy 98/50/WE i 2001/23/WE. W świetle wyroku w sprawie Süzen

podstawowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących

transferu ma ocena charakteru jednostki gospodarczej: czy jest to jednostka, której

zasadniczymi zasobami, wartościami (assets), decydującymi o jej charakterze i

zdolności do prowadzenia działalności, są pracownicy i ich kwalifikacje, czy też jest

to jednostka, o której charakterze decydują składniki materialne. W przypadku tych

pierwszych przejście może się dokonać bez przejęcia istotnych składników

materialnych, jeśli większość pracowników (w sensie ich liczby i kwalifikacji) została

przejęta. Dotyczy to według orzecznictwa Trybunału takich usług jak sprzątanie,

pomoc domowa dla mieszkańców gminy potrzebujących takiej pomocy,

nadzorowanie obiektów, utrzymanie parków i ogrodów (por. np. wyrok z 10 grudnia

25

1998 r., w połączonych sprawach C-127/96, C-229/96 i C-74/97, Francisco

Hernández SA przeciwko Prudencia Gómez Pérez, María Gómez Pérez i Contratas

y Limpiezas SL, Friedrich Santner przeciwko Hoechst AG oraz Mercedes Gómez

Montaña przeciwko Claro Sol SA i Red Nacional de Ferrocarriles Españoles

(Renfe), pkt 32; wyrok w sprawie Hidalgo i in., pkt 32; wyrok z 24 stycznia 2002 r.,

w sprawie C-51/00, Temco Service Industries S.A. przeciwko Samir Imzilyen i inni

pkt 33; wyrok z 29 lipca 2010 r., w sprawie C-151/09, Federación de Servicios

Publicos de la UGT (UGT-FSP) przeciwko Ayuntamiento de la Linea de la

Concepción, Maria del Rosario Vecino Uribe, Ministerio Fiscal, pkt 29; wyrok z 20

stycznia 2011 r., w sprawie C-463/09, CLECE SA v. Marii Socorro Martin Valor,

Ayuntamiento de Cobisa, pkt 33). W wymienionych sprawach Trybunał uznał, że w

pewnych sektorach, których działalność opiera się głównie na sile roboczej, zespół

pracowników, który prowadzi trwale wspólną działalność, może tworzyć jednostkę

gospodarczą. W przypadku jednostek, których funkcjonowanie opiera się głównie

na składnikach materialnych, decydujące jest przejęcie zasobów materialnych,

nawet gdy nie przejęto większości zasobów pracy. Dotyczy to np. usług w zakresie

komunikacji miejskiej (wyrok z 25 stycznia 2001 r., w sprawie C-172/99, Oy

Liikenne Ab przeciwko Pekka Liskojärvi i Pentti Juntunen) oraz wyżywienia

pacjentów szpitala (por. powołany wyżej wyrok w sprawie Abler). W szczególności

w sprawie Abler Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że art. 1 dyrektywy

77/187/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich

odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia

przedsiębiorstw, zakładów lub części zakładów należy interpretować jako dotyczący

sytuacji, w której instytucja zamawiająca, która udzieliła zamówienia na

zarządzanie usługami gastronomicznymi w szpitalu jednemu wykonawcy,

unieważnia to zamówienie i zawiera umowę na świadczenie tych samych usług z

drugim wykonawcą, i gdy drugi wykonawca korzysta ze znacznej części środków

trwałych uprzednio wykorzystywanych przez pierwszego wykonawcę, a następnie

udostępnionych przez instytucję zamawiającą, nawet jeżeli drugi wykonawca

wyraził zamiar niezatrudniania pracowników pierwszego wykonawcy (sentencja i

pkt 43).

26

Po trzecie, przejście następuje pod warunkiem, że przekazywana jednostka

gospodarcza zachowuje tożsamość. Pojęcie tożsamości zostało wprowadzone do

unijnej regulacji transferu zakładu pracy dopiero dyrektywą 98/50/WE. Jednakże

wcześniej zostało ono uznane za podstawowe kryterium skuteczności przejścia w

orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. Podstawowe znaczenie miał w tym

względzie wyrok z 18 marca 1986 r., w sprawie C-24/85, Jozef Maria Antonius

Spijkers przeciwko Gebroeders Benedik Abattoir CV et Alfred Benedik en Zonen

BV (pkt 11-14). W jego uzasadnieniu Trybunał wskazał, że decydujące dla uznania,

czy nastąpiło przejście zakładu, jest zachowanie jego tożsamości. W konsekwencji,

przejście przedsiębiorstwa, zakładu pracy lub części zakładu pracy nie przejawia

się jedynie w przekazaniu jego majątku (assets), lecz konieczne jest przede

wszystkim rozważenie, czy został przekazany jako funkcjonująca jednostka, czy

jego działanie jest rzeczywiście kontynuowane lub podjęte ponownie przez nowego

pracodawcę. W celu oceny, czy przesłanki przejęcia zostały spełnione, należy

wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, które charakteryzują dane

zachowanie, do których zalicza się w szczególności rodzaj przedsiębiorstwa lub

zakładu, o który chodzi, przejęcie lub brak przejęcia składników majątkowych takich

jak budynki i ruchomości, wartość składników niematerialnych w chwili przejęcia,

przejęcie lub brak przejęcia większości pracowników przez nowego pracodawcę,

przejęcie lub brak przejęcia klientów, a także stopień podobieństwa działalności

prowadzonej przed i po przejęciu oraz czas ewentualnego zawieszenia tej

działalności. Elementy te muszą być zawsze oceniane całościowo w kontekście

konkretnej sprawy i żaden z nich nie może być samodzielnie podstawą przyjęcia,

że jednostka (przedsiębiorstwo, zakład lub część zakładu) zachowała tożsamość.

W kilku wcześniejszych orzeczeniach w sprawach dotyczących świadczenia usług

Trybunał Sprawiedliwości uznał, że przy uwzględnieniu kryteriów wskazanych w

uzasadnieniu wyroku w sprawie Spijkers, decydujące o zachowaniu tożsamości

przejętego zakładu lub części zakładu pracy może być kontynuowanie lub podjęcie

przez nowego pracodawcę działalności zaprzestanej przez dotychczasowego

pracodawcę, np. sprzątanie obiektu (Schmidt, pkt 17), sprzedaż samochodów

(Merckx, pkt 26-32), pomoc dla narkomanów (Redmond Stichting, pkt 23-31),

nawet gdy nie nastąpi przekazanie składników majątkowych lub pracowników. Od

27

sprawy Süzen Trybunał Sprawiedliwości przyjmuje jednak konsekwentnie, że

jednostka gospodarcza (a więc przedsiębiorstwo, zakład, część zakładu) będąca

przedmiotem transferu nie może być sprowadzona tylko do działalności, którą

prowadzi. Jej tożsamość wynika z wielości nierozłącznych elementów, jak

wchodzący w jej skład personel, kierownictwo, organizacja pracy, metody działania

czy ewentualnie jej środki trwałe (podobnie wyroki w sprawach: Süzen, pkt 15;

Hernández Vidal i in., pkt 30; Hidalgo i in., pkt 30; CLECE, pkt 41).

4. Przedstawiona powyżej (w zakresie niezbędnym do oceny prawidłowości

zaskarżonego wyroku) charakterystyka pojęcia przejścia przedsiębiorstwa, zakładu

pracy lub części zakładu pracy na innego pracodawcę zastosowanego w

dyrektywie 2001/23/WE wyznacza treść pojęcia przejścia zakładu pracy lub części

zakładu pracy na innego pracodawcę według art. 231

§ 1 k.p. Przy dokonywaniu

wykładni przepisu prawa polskiego nie można bowiem pominąć dorobku

orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości. Uchylenie się od analizy tego

orzecznictwa – i wyciągnięcia wniosków płynących z przyjętej linii orzecznictwa –

mogłoby narazić Rzeczpospolitą Polską jako państwo członkowskie Unii

Europejskiej na zarzut nierespektowania acquis communautaire, czyli dorobku

Wspólnoty.

5. Na podstawie powyższych założeń można stwierdzić, że dokonanie przez

sąd oceny, czy nastąpiło przejście zakładu pracy lub części zakładu pracy na

innego pracodawcę, polegającej na subsumcji ustalonego stanu faktycznego do

normy wynikającej z art. 231

§ 1 k.p., wymaga następujących działań.

W pierwszej kolejności sąd musi dokonać identyfikacji zakładu pracy lub

części zakładu pracy (jednostki gospodarczej) będących przedmiotem przejścia.

Chodzi tu o ustalenie, czy występuje dostatecznie wyodrębniona jednostka (zakład

pracy lub część zakładu pracy), którą można uznać za zorganizowane połączenie

zasobów, którego celem jest prowadzenie działalności gospodarczej. Na przykład,

czy w ramach szpitala lub przedsiębiorstwa usługodawcy można wyodrębnić

jednostkę gospodarczą (część zakładu pracy, zorganizowane połączenie zasobów),

która prowadzi działalność w zakresie przygotowywania posiłków dla pacjentów i

personelu tego szpitala. W tym celu należy odwołać się do wypracowanych w

orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Najwyższego kryteriów ustalania

28

istnienia takiej jednostki, jak przypisanie jej określonego zadania, wyodrębnienie

zespołu pracowników, ustalenie określonej struktury kierownictwa, umożliwienie

dysponowania środkami materialnymi, urządzeniami, specjalistyczną wiedzą,

wypracowanie metod organizacji pracy itp. Należy przypomnieć, że Sąd Najwyższy

w wielu orzeczeniach przyjął odpowiadające unijnemu pojęciu jednostki

gospodarczej określenie części zakładu pracy, wskazując, że jest to pewna

zorganizowana całość, na którą składają się określone elementy materialne i

niemajątkowe, system organizacyjny i struktura zarządzania, które dają możliwość

dalszego wykonywania pracy przez zatrudnionych w niej pracowników (por. wyrok

Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2010 r., I PK 210/09, LEX nr 794501 i powołane

tam orzeczenia).

Kolejnym krokiem powinno być ustalenie, jakiego rodzaju jednostka jest

przedmiotem przejścia w danej sprawie, a w szczególności, czy jest to jednostka,

którą konstytuuje przede wszystkim zespół pracowników, czy też o jej

wyodrębnieniu przesądzają składniki materialne (por. wyrok TSUE w sprawie

Süzen, w którym określono kryteria przejścia zakładu oraz powołane wyżej wyroki

TSUE kontynuujące linię ze sprawy Süzen, a także wyroki Sądu Najwyższego: z 29

marca 2012 r., w sprawach I PK 150/11 i I PK 151/11, z 11 kwietnia 2012 r. w

sprawach I PK 145/11 i I PK 155/11 oraz wyroki z 17 maja 2012 r., w sprawach

I PK 178/11, I PK 179/11 i I PK 180/11).

Na koniec sąd powinien zbadać, czy jednostka ta zachowała tożsamość po

przejściu usługi, czy jej działanie jest rzeczywiście kontynuowane lub podjęte

ponownie przez nowego pracodawcę. W przypadku jednostek, których

funkcjonowanie opiera się głównie na składnikach materialnych, decydujące jest

przejęcie zasobów materialnych, nawet gdy nie przejęto większości zasobów pracy

(w wyżej określonym sensie). Nie oznacza to jednak, że inne kryteria zachowania

tożsamości nie mają znaczenia. Przeciwnie, zgodnie ze stanowiskiem Trybunału

Sprawiedliwości wyznaczonym sprawami Spijkers i Süzen, sąd badający

zachowanie tożsamości przez przejętą jednostkę powinien zawsze dokonywać

całościowej oceny, a zachowanie jednego z jej elementów nie może być podstawą

przyjęcia, że przejmowana jednostka (np. część zakładu) zachowała tożsamość. Z

tego względu np. zatrudnienie przez nowego pracodawcę pracowników

29

przejmowanej jednostki jest istotnym wskaźnikiem zachowania jej tożsamości także

w przypadkach usług opartych w zasadniczym stopniu na składnikach majątkowych

(np. urządzeniach technicznych) służących wykonywaniu określonej działalności.

Może to mieć szczególne znaczenie w sytuacji, gdy powstają wątpliwości, czy

przejęta część środków majątkowych jednostki jest wystarczająca do stwierdzenia

jej przejścia. Dotyczy to także innych wyznaczników tożsamości jednostki, w tym

szczególnie zachowania przez nią organizacyjnej samodzielności (zob. np. wyrok w

sprawie Hidalgo, pkt 26), jakkolwiek również ten warunek nie może sam w sobie

decydować o tożsamości jednostki (zob. zwłaszcza wyrok w sprawie Klarenberg pkt

43, 53 i sentencja).

6. Prowadzi to do wniosku, że dokonanie przez sąd oceny, czy nastąpiło

przejście części zakładu pracy (jednostki gospodarczej) na nowego pracodawcę, w

sytuacji, w której nowy usługodawca przejął usługi od poprzedniego usługodawcy

wykonującego je na rzecz podmiotu zamawiającego usługę, wymaga ustalenia, czy

przejmowana część zakładu pracy (jednostka gospodarcza) zachowała tożsamość,

a w szczególności, zależnie od tego, czy działanie jednostki gospodarczej opiera

się głównie na pracy ludzkiej, czy na składnikach majątkowych, konieczne jest

ustalenie, czy nowy usługodawca przejął decydującą o jej zachowaniu część

pracowników lub majątku (wyposażenia materialnego) przejmowanej jednostki.

Takie stanowisko dotyczące wykładni art. 231

k.p. zostało również przedstawione w

uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 marca 2013 r., III PZP 1/13

(OSNP 2014 nr 3-4, poz. 51).

Należy przypomnieć, że w dotychczasowym orzecznictwie zarówno Trybunał

Sprawiedliwości jak i Sąd Najwyższy przyjmowały, że usługi polegające na

przygotowaniu i dostarczaniu posiłków do szpitala opierają się w decydującym

stopniu na składnikach majątkowych służących ich wykonywaniu (por. wyrok TSUE

w sprawie Abler, pkt 43 i sentencja; wyroki SN: z 29 marca 2012 r., I PK 150/11 i

I PK 151/11, z 11 kwietnia 2012 r., I PK 145/11 i I PK 155/1114, z 14 czerwca

2012 r., I PK 235/11, LEX nr 1250558).

7. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy,

należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy nie uwzględnił omówionych przesłanek

30

ustalenia, czy miało miejsce przejście części zakładu pracy na innego pracodawcę,

wynikających z wykładni art. 231

§ 1 k.p.

W obszernym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym poruszono

wiele wątków nieistotnych a wręcz zbędnych z punktu widzenia istoty sprawy i

konieczności jej zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, Sąd Okręgowy przeprowadził

wykładnię art. 231

§ 1 k.p. z zastosowaniem argumentacji, która nie doprowadziła

do jednoznacznego i przekonującego wyjaśnienia, dlaczego – w ocenie Sądu –

pracodawcą powódki w wyniku ustalonych zdarzeń miała się ostatecznie stać

pozwana A.-R. Spółka z o.o. w K. Oceniając przejście części zakładu pracy na

Spółkę A.-R., której to części Sąd nie zidentyfikował w sposób zgodny z

przedstawionymi wyżej wymaganiami wynikającymi z dorobku orzeczniczego

Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Najwyższego, Sąd Okręgowy stwierdził, że

realizowanie przez Szpital funkcji w sferze publicznej skłania do bagatelizowania

czynnika majątkowego, w tym wypadku przy wykładni art. 231

§ 1 k.p. podstawowe

znaczenie ma przekazanie (przejęcie) wykonywanych zadań, choćby bez

przekazania (przejęcia) substratu majątkowego, w rezultacie zawarcie przez Szpital

umowy ze Spółką A.-R., w której przewidziano inny sposób realizacji zadań

żywieniowych pacjentów i personelu Szpitala, a w konsekwencji nieprzekazanie

substancji majątkowej, nie może oznaczać, że nie doszło do transferu pracowników.

Z wywodów Sądu Okręgowego nie wynika jednak jednoznacznie, w jaki sposób, w

związku z jakimi czynnościami podjętymi przez trzy podmioty – Spółkę I. F. S.,

Szpital oraz Spółkę A.-R., powódka miała stać się (i od kiedy) pracownikiem tego

ostatniego podmiotu. Z rozważań Sądu Okręgowego zdaje się wynikać, że zdaniem

tego Sądu powódka została przejęta w trybie art. 231

§ 1 k.p. najpierw od Spółki I. F.

S. przez Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w O., a następnie od tego Szpitala

przez Spółkę A.-R., jednak bez szczegółowego ustalenia, kiedy i w jakich

okolicznościach to nastąpiło. Argumentacja Sądu Okręgowego jest przy tym

niekonsekwentna. Dla przyjęcia transferu pracowników ze Spółki I. F. S. do

Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego wystarczyło – zdaniem Sądu –

przejęcie samych składników majątkowych (pomieszczenia kuchenne, ich zaplecze

oraz wyposażenie kuchni) bez przejęcia zadań (z ustaleń wynikało bowiem, że

Szpital nie przejął w jakimkolwiek zakresie zadania żywienia pacjentów), podczas

31

gdy dla przyjęcia transferu pracowników ze Szpitala do Spółki A.-R. wystarczyło –

zdaniem Sądu – przejęcie samych zadań bez przejęcia składników majątkowych (z

ustaleń wynikało bowiem, że Spółka A.-R. nie przejęła od Szpitala jakichkolwiek

składników majątkowych, dysponując własnymi).

Świadczenie usług w postaci dostarczania do szpitala posiłków dla

pacjentów lub personelu medycznego nie oznacza realizowania zadań publicznych.

Zadaniem publicznym realizowanym przez szpital jest świadczenie usług

medycznych. Oznacza to, że – wbrew poglądowi Sądu Okręgowego – nie jest

możliwe w tym przypadku „bagatelizowanie czynnika majątkowego”. W

orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości oraz Sądu Najwyższego przyjmuje się, że

świadczenie usług żywieniowych dla szpitala opiera się nie tylko na czynniku

ludzkim (wykwalifikowanej kadrze pracowniczej), lecz do funkcjonowania takiego

przedsiębiorstwa usługowego niezbędne jest również posiadanie tytułu prawnego

do określonych środków materialnych (np. pomieszczeń, urządzeń). Zwłaszcza w

wyroku w sprawie C-340/01, Carlito Abler i inni przeciwko Sodexho MM Catering

Gesellschaft mbH, w którym rozpatrywano sprawę przedsiębiorstwa świadczącego

usługi cateringowe na rzecz szpitala z wykorzystaniem pomieszczeń i wyposażenia

zleceniodawcy, Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że działalność taka nie opiera

się w głównej mierze na pracy ludzkiej, gdyż do jej prowadzenia niezbędny jest tytuł

prawny do lokalu, a także większe oraz drobne wyposażenie (między innymi

urządzenia do przygotowywania posiłków, piece, lodówki, zmywarki). Bez przejęcia

wspomnianych środków materialnych nie sposób twierdzić, że doszło do transferu

przedsiębiorstwa.

Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd drugiej instancji

uznał, iż doszło do przejścia części zakładu Spółki I. F. S. na Wojewódzki Szpital

Specjalistyczny w O. z tej przyczyny, że Spółka ta zwróciła Szpitalowi użytkowane

pomieszczenia i ich wyposażenie. Jednak z ustaleń Sądu Rejonowego

(niezakwestionowanych przez Sąd Okręgowy) wynika, że Szpital nie kontynuował

w tych pomieszczeniach działalności żywieniowej. W następstwie wygaśnięcia

umowy łączącej Szpital ze Spółką I. F. S. doszło do zwrotu dzierżawionych

pomieszczeń kuchni oraz przejętego w 2004 r. wyposażenia kuchennego, jednak

wyposażenie to w dużej części uległo kasacji z uwagi na zużycie, a w zwróconych

32

pomieszczeniach kuchni Szpital przeprowadził prace remontowo-adaptacyjne z

przeznaczeniem na oddziały szpitalne. Prowadzi to do wniosku, że Szpital nie

przejął od I. F. S. środków majątkowych służących prowadzeniu działalności

żywieniowej ani nie przejął samych zadań, ponieważ nie kontynuował działalności

żywieniowej we własnym zakresie, a niezwłocznie zawarł umowę o świadczenie

usług w tym zakresie ze Spółką A.-R..

Następnie Sąd Okręgowy stwierdził, że zawarcie przez Szpital umowy ze

Spółką A.-R., jednak bez przekazania jej substancji majątkowej, nie może oznaczać,

że nie doszło do transferu pracowników (nie wiadomo przy tym, bo nie wynika to z

uzasadnienia zaskarżonego wyroku, czyich pracowników i czy wśród nich

znajdowała się powódka). Sąd Okręgowy uznał, że Spółka I. F. S. zwróciła

Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu w O. majątek służący do

realizowania funkcji żywieniowej, dlatego należało przyjąć, że osoby przypisane do

wykonywania tych zadań stały się pracownikami Szpitala. Sąd Okręgowy nie wziął

jednak pod uwagę, że Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nie kontynuował w

jakimkolwiek zakresie działalności pozwanej I. F. S. w postaci usługi żywienia

pacjentów i personelu, ani nie miał zamiaru wznowienia jej w późniejszym okresie,

lecz zlecił je kolejnemu wykonawcy (pozwanej Spółce A.-R.). W rezultacie należało

uznać (ocenić), że Szpital nie przejął od I. F. S. ani substancji majątkowej, ani

zadań, ani pracowników zatrudnionych przy świadczeniu usług żywieniowych, a

zatem Spółka A.-R. nie mogła z kolei przejąć od Wojewódzkiego Szpitala

Specjalistycznego zadania świadczenia usługi żywienia pacjentów i personelu,

wraz z pracownikami wykonującymi te zadania, skoro Szpital ten nie przejął tego

zadania, ani tym bardziej części zakładu pracy, czyli także pracowników, od Spółki I.

F. S.

W ocenie Sądu Okręgowego obydwa transfery – między Spółka I. F. S. i

Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym oraz między tym Szpitalem i Spółką A.-

R. – nastąpiły równocześnie. Jest to jednak w świetle dokonanych ustaleń nie tylko

wysoce wątpliwe, lecz także niemożliwe do przyjęcia.

Sąd Okręgowy nie rozważał możliwości przyjęcia, że nastąpiło przejście

jednostki gospodarczej (części zakładu pracy) realizującej zadania w zakresie

przygotowywania i dostarczania posiłków dla Szpitala bezpośrednio między

33

pozwanymi Spółkami I. F. S. i A.-R., w związku z rozwiązaniem umowy o

świadczenie tej usługi przez Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w O. z pierwszą z

tych Spółek i powierzeniem świadczenia tej usługi drugiej z nich. Sytuacja taka

mieści się w zakresie pojęcia przejścia części zakładu pracy na innego pracodawcę

zarówno w świetle prawa unijnego (por. wyrok TS w sprawie Abler, pkt 43 i

sentencja), jak i polskiego (por. np. wyroki SN z 29 marca 2012 r., I PK 150/11 i I

PK 151/11). Z ustaleń faktycznych dokonanych w rozpoznawanej sprawie przez

Sąd Rejonowy (niezakwestionowanych przez Sąd Okręgowy) wynika jednak, że

Spółka A.-R. nie wykorzystuje żadnych składników mienia związanych z

wykonywaniem usługi żywienia pacjentów Szpitala przez swojego poprzednika

Spółkę I. F. S. Oznacza to – w świetle orzecznictwa kwalifikującego usługi

cateringu dla szpitali do sektora usług, w którym funkcjonowanie jednostek

gospodarczych opiera się przede wszystkim na składnikach majątkowych, a nie na

zasobach ludzkich – że nie miało miejsca przejście części zakładu pracy między

wymienionymi pozwanymi Spółkami. Nie została zachowana tożsamość jednostki

gospodarczej. Należy dodać, że w podstawie faktycznej zaskarżonego wyroku

brakuje jakichkolwiek ustaleń co do liczby rzekomo przejętych przez Spółkę A.-R.

pracowników Spółki I. F. S.

Kluczem do rozróżnienia usług, w których dla wystąpienia skutku z art. 231

k.p. wystarczające jest przejęcie samych zadań bez przejęcia składników

majątkowych, jest ustalenie, co decyduje o tożsamości przedsiębiorstwa, czyli na

czym oparta jest możliwość wykonywania usługi – na czynniku ludzkim, czy też

substancji majątkowej. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości,

że rodzaj usług wykonywanych na rzecz Wojewódzkiego Szpitala

Specjalistycznego przez Spółkę I. F. S., a następnie przez Spółkę A.-R., nie

pozwala na przyjęcie, że zapewnienie wyżywienia mogło odbywać się z

pominięciem infrastruktury mającej charakter majątkowy (pomieszczenia,

urządzenia do przygotowania posiłków, w tym piece, lodówki, zmywarki itp.). W

takiej zaś sytuacji sam transfer zadań nie jest wystarczający do stwierdzenia

zachowania tożsamości przedsiębiorstwa, będącego warunkiem przejścia zakładu

pracy. Konieczne jest także przejęcie składników majątkowych służących ich

wykonywaniu. Z ustaleń faktycznych poczynionych w rozpoznawanej sprawie

34

wynika zaś, że Spółka A.-R. nie dzierżawi (nie najmuje) żadnych pomieszczeń od

Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. (inaczej niż jej poprzedniczka), ani

nie przejęła jakiegokolwiek majątku ruchomego zarówno od pozwanej Spółki I. F. S.

jak i od Szpitala. Skoro więc Spółka A.-R. nie wykorzystuje żadnych składników

mienia związanych z wykonywaniem usługi żywienia pacjentów Szpitala przez jej

poprzednika, to w świetle przedstawionych wcześniej rozważań nie ma możliwości

stwierdzenia, że doszło do przejścia na tego pracodawcę części zakładu pracy jako

części przedsiębiorstwa Spółki I. F. S.

Z ustaleń faktycznych wynika, że Spółka A.-R. nie dzierżawi zasadniczych

dla swej działalności pomieszczeń od szpitali ani nie przejęła majątku od

pozostałych pozwanych. Dysponuje własnym zapleczem majątkowym,

organizacyjnym i kadrowym oraz prowadzi usługi cateringowe dla wielu

zleceniodawców. Wyklucza to możliwość zastosowania w stosunku do tej Spółki

art. 231

k.p. z uwagi na brak przejęcia przez nią składników majątkowych i

tożsamości jednostki gospodarczej podlegającej transferowi. Zastosowanie art. 231

k.p. ma miejsce przy zlecaniu usług gastronomicznych wówczas, gdy przejściu

podlega zorganizowana całość, która zachowuje swą tożsamość jako

przedsiębiorstwo (w znaczeniu przedmiotowym). Spółka A.-R. nie stała się w

wyniku transferu (ex lege) pracodawcą powódki. Powódka pozostała pracownikiem

Spółki I. F. S. jako podmiotu, który ją zatrudnił do wykonywania usług zleconych

przez Szpital.

Należy podkreślić, że w świetle przedstawionego orzecznictwa dla

stwierdzenia, czy doszło do przejścia zakładu pracy na skutek przekazania samych

zadań, nie jest istotne tylko to, czy są to zadania o charakterze publicznym, czy też

niepublicznym. Decyduje bowiem przede wszystkim to, czy działalność

przedsiębiorstwa opiera się w znaczącej mierze na jego elementach materialnych,

czy też przedsiębiorstwo bazuje w głównej mierze na czynnościach wykonywanych

przez pracowników (załogę). Niezależnie jednak od tego, zadania w zakresie

żywienia pacjentów szpitala przez firmę zewnętrzną nie mogą być traktowane jak

usługi o charakterze publicznym. Takie usługi mają bowiem zawsze charakter

gospodarczy, nastawiony na osiągnięcie zysku, nawet wtedy, gdy wykonywane są

na rzecz pracodawców realizujących misje społeczne lub publiczne.

35

8. W swoich poglądach dotyczących stosowania przepisów prawa unijnego

przy ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa polskiego przez sąd

drugiej instancji Sąd Najwyższy stwierdza, że władny jest w takiej sytuacji stosować

przepisy prawa unijnego, gdy powołane w skardze kasacyjnej przepisy prawa

polskiego objęte są zakresem normowania prawa unijnego (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z 5 grudnia 2006 r., II PK 18/06, OSNP 2008 nr 1-2, poz. 7; z 18

grudnia 2006 r., II PK 17/06, OSNP 2008 nr 1-2, poz. 8; z 4 stycznia 2008 r., I UK

182/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 49). Należy uznać, że stanowisko to odnosi się

również do skargi na bezprawność (wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2009 r.,

I BU 6/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 191). Zarzut błędnej wykładni lub

niewłaściwego zastosowania przepisu prawa polskiego obejmuje bowiem implicite

zarzut wykładni niezgodnej z prawem unijnym bądź zastosowania przepisu prawa

polskiego niezgodnego z prawem unijnym. W przypadku zaś zarzutu dotyczącego

niezastosowania przepisu prawa polskiego, obejmuje on także zarzut wadliwego

ustalenia relacji między prawem polskim a prawem unijnym.

W związku z rozpatrywaną skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia należy zauważyć, że zgodnie ze stanowiskiem doktryny,

ustanowienie w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 4241

-42412

) odrębnego

trybu stwierdzania niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń oznacza

wprowadzenie dodatkowej przesłanki odpowiedzialności państwa, gdyż bez

stwierdzenia przez Sąd Najwyższy niezgodności określonego orzeczenia z prawem

strona nie może skutecznie dochodzić odszkodowania od Skarbu Państwa przed

odpowiednim sądem powszechnym (cywilnym). To zaś może prowadzić do

wniosku, że ograniczenie możliwości dochodzenia od państwa naprawienia szkody

wyrządzonej wskutek wydania orzeczenia naruszającego prawo unijne koliduje z

ustaleniami przyjętymi w tym zakresie przez Trybunał Sprawiedliwości, gdyż

stanowi wprowadzenie dodatkowych rygorów (przesłanek warunkujących

roszczenie odszkodowawcze) niewynikających z tych ustaleń (por. W. Sanetra: W

kwestii odpowiedzialności za wyrządzenie szkody przez wydanie orzeczenia

niezgodnego z prawem wspólnotowym, EPS 2006 nr 3, s. 7). W wyroku z 30

września 2003 r., w sprawie C-224/01, Gerhard Köbler przeciwko Republik

Österreich, Trybunał Sprawiedliwości przyjął, że odszkodowawcza

36

odpowiedzialność państwa za naruszenia obowiązującego prawa wspólnotowego

przez krajowy sąd najwyższego szczebla może wchodzić w rachubę tylko w

wyjątkowych wypadkach, gdy sąd ten w sposób oczywisty (poważny) naruszy to

prawo. Wyrok ten, a zwłaszcza wyrok z 13 czerwca 2006 r. w sprawie C-173/03

Traghetti del Mediterraneo SpA w likwidacji przeciwko Republica Italiana, pokazują,

że wyjątkowość tej odpowiedzialności jest względna, a ograniczenia jej zakresu

wprowadzone w krajowych porządkach prawnych nie mogą być dowolne i sięgać

zbyt daleko. Wśród kryteriów ustalania oczywistości (wagi) naruszenia prawa

wspólnotowego (unijnego) wyraźną preferencję mają te o charakterze obiektywnym.

Wśród nich z kolei najważniejsze wydają się te, które mają zagwarantować respekt

dla wspólnotowego punktu widzenia i ustaleń czynionych przez organy

wspólnotowe. Świadczy o tym zwłaszcza wyliczenie wśród kryteriów oceny wagi

(oczywistości) naruszenia prawa wspólnotowego uwzględnienia lub pominięcia

stanowiska instytucji wspólnotowej, zaniechania zwrócenia się przez krajowy sąd

najwyższej instancji z pytaniem prejudycjalnym, w przypadku gdy istniał w danym

przypadku taki obowiązek oraz uznanie, że istnieje domniemanie, iż naruszenie jest

naruszeniem poważnym (oczywistym), gdy dane orzeczenie jest oczywiście

sprzeczne z orzecznictwem Trybunału w danej dziedzinie (por. W. Sanetra: Za jakie

naruszenia prawa wspólnotowego przez sąd najwyższego szczebla należy się

odszkodowanie. Uwagi na marginesie wyroku ETS w sprawie Traghetti, ETS 2006

nr 9, s. 4).

Charakterystyka pojęcia przejścia przedsiębiorstwa, zakładu pracy lub części

zakładu pracy na innego pracodawcę ujęta w dyrektywie 2001/23/WE wyznacza

treść pojęcia przejścia zakładu pracy lub części zakładu pracy na innego

pracodawcę w art. 231

k.p. Należy w związku z tym stwierdzić, że w wyniku

wadliwej wykładni tego przepisu Sąd Okręgowy dopuścił się uchybień, które

spowodowały poważne (oczywiste) jego naruszenie. Sąd drugiej instancji nie

zweryfikował prawidłowo przesłanek niezbędnych do zastosowania art. 231

k.p., nie

zinterpretował tego przepisu w zakresie dotyczącym przejścia części zakładu pracy

na innego pracodawcę zgodnie z prawem unijnym oraz z orzecznictwem Trybunału

Sprawiedliwości.

37

Prowadzi do wniosku, że należało uznać za usprawiedliwiony wniosek

skarżącej o stwierdzenie niezgodności zaskarżonego orzeczenia z art. 231

§ 1 k.p.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 42411

§ 2 k.p.c.