I CSK 295/13

Sygn. akt I CSK 295/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa K. T.

przeciwko P. S.A. w W.

o zapłatę i ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 19 marca 2014 r.,

skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 10 stycznia 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu

Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z dnia 10 stycznia 2013 r. zasądził na rzecz

małoletniej powódki K. T. od pozwanego P. S.A.: zadośćuczynienie pieniężne za

krzywdę w kwocie 242.000 zł, zsumowaną rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w

kwocie 37.390 zł, odszkodowanie w kwocie 18.537,65 zł, (wszystkie kwoty z

ustawowymi odsetkami od dnia 21 sierpnia 2009 r.), bieżącą rentę z tytułu

zwiększonych potrzeb w kwocie 456 zł miesięcznie oraz ustalił odpowiedzialność

pozwanego za przyszłe skutki wypadku jakiemu uległa powódka.

Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 25 maja 2007 r. w R. małoletnia wówczas

powódka, przechodząc przez jezdnię na ul. A., uległa wypadkowi komunikacyjnemu.

Bezpośrednią przyczyną zdarzenia było nieprawidłowe zachowanie powódki, która

przekraczała jezdnię w miejscu niedozwolonym, w bezpośredniej odległości od

nadjeżdżającego motocykla. Zachowanie kierującego motocyklem S. G.,

ubezpieczonego od odpowiedzialności cywilnej u pozwanego, w istotny sposób

przyczyniło się do powstania wypadku, albowiem jechał on z szybkością 97 km/h, tj.

o 47 km/godz. większą niż dopuszczalna w tym miejscu, poruszał się po

niewłaściwym pasie dwujezdniowej jezdni, nie przestrzegając zasady ruchu

prawostronnego, opóźnił decyzję podjęcia manewru obronnego, co wydłużyło czas

jego reakcji na zaistniały stan zagrożenia bezpieczeństwa ruchu. Gdyby

motocyklista poruszał się z dopuszczalną prędkością miał szanse na uniknięcie

wypadku. Postępowanie karne prowadzone w związku z wypadkiem przeciwko

kierującemu motocyklem zostało prawomocnie umorzone. S. G. w chwili wypadku

liczył 27 lat, zaś powódka 11 lat. W wyniku wypadku u powódki stwierdzono

politraumę, powódka doznała stłuczenia klatki piersiowej ze stłuczeniem płuc i

objawami niewydolności oddechowej, złamania trzonu łopatki lewej, rozerwania

spojenia łonowego z krwiakiem zaotrzewnowym w obrębie miednicy małej,

złamania stropu panewki stawu biodrowego lewego, złamania kości biodrowej lewej,

złuszczenia nasady dalszej kości udowej prawej, wieloodłamowego otwartego

złamania obu kości podudzia prawego z odłamami pośrednimi trzonu kości

piszczelowej prawej, krwiaka okolicy krocza, wstrząsu krwotocznego. Powódka

pozostawała w leczeniu szpitalnym w różnych placówkach leczniczych na

przestrzeni 2007 r. i 2008 r oraz w 2009 r., przebyła liczne zabiegi operacyjne i

3

rehabilitację. Przeszła 8 poważnych operacji, 17 razy była usypiana, co najmniej 70

razy robiono jej zdjęcia rentgenowskie, istnieje podejrzenie, że z tego powodu

może nie mieć dzieci. Obecnie chodzi samodzielnie, utyka jednak na prawą nogę,

która jest krótsza o 1,5 cm, co wyrównuje odpowiednim obuwiem. Trwałymi

następstwami wypadku są u powódki: szpecąca blizna na kończynie dolnej prawej,

deformacja podudzia prawego, liczne blizny pooperacyjne w obrębie stawów

kolanowych i obu goleni, ograniczenie ruchomości stawu biodrowego, nieznaczne

ograniczenie zgięcia stawu skokowo - goleniowego, wtórne zmiany zwyrodnieniowe

stawu biodrowego lewego, pourazowa niestabilność stawu kolanowego, skrócenie

kończyny dolnej prawej o 1,5 cm. Powrót do sprawności nie jest możliwy,

prawdopodobnie powódka zostanie zakwalifikowana do wymiany stawu biodrowego.

W okresie zaostrzenia zmian stawów biodrowych powódka powinna korzystać z

zabiegów fizykalnych i kinezyterapii i mieć wstrzykiwany kwas hialuronowy 2-3 razy

w roku. W zakresie następstw urologicznych występuje u niej wysiłkowe

nietrzymanie moczu z pozytywną prognozą na wyleczenie. W konsekwencji

wypadku powódka została wyizolowana ze środowiska rówieśniczego i rodzinnego,

zmuszona do nadrabiania zaległości szkolnych, nadal pozostaje w przewlekłym

stresie z powodu niepewności co do dalszego stanu zdrowia. W przyszłości mogą u

niej wystąpić zaburzenia osobowości, nie jest wykluczone leczenie psychiatryczne.

Aktualnie jej wybory życiowe są podporządkowane stanowi zdrowia. Z uwagi na

długie uzależnienie od pomocy osób trzecich ograniczeniu uległa jej samodzielność

i zaradność. Mimo upływu 5 lat od wypadku, leczenia i rehabilitacji, powódka nadal

cierpi na dolegliwości bólowe kończyny prawej, kolana, spojenia łonowego obrzęki

stawu skokowego, bierze silne leki uśmierzające te dolegliwości. Ma zaburzone

czucie pęcherzowe, nie ma czucia ciepła - zimna w prawej goleni. Powódka

wymaga pomocy osób trzecich przy transporcie na badania i zabiegi, przy

motywowaniu do ćwiczeń i niektórych czynnościach życia codziennego. Rodzice

powódki wydatkowali środki na zakup przyśpieszającej leczenie lampy Biobtroton,

na leki, koszty noclegów i dojazdów do szpitali.

Mając na względzie kompensacyjny charakter zadośćuczynienia Sąd

Okręgowy uznał, że kwotą odpowiednią dla wyrównania doznanej przez nią

krzywdy jest kwota 350.000 zł, a wobec zapłaty przez pozwanego z tego tytułu

4

kwoty 108.000 zł, zasądził na rzecz powódki pozostałą część zadośćuczynienia

oraz uwzględnił powództwo w zakresie pozostałych roszczeń.

Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutu pozwanego przyczynienia się przez

powódkę do powstania szkody w 40%, co w jego ocenie skutkować powinno

obniżeniem należnych jej kwot przyjmując, że samo ustalenie przyczynienia się do

powstania szkody jest tylko warunkiem wstępnym, od którego zależy możliwość

rozważenia zmniejszenia odszkodowania. Ostateczną decyzję w tym zakresie sąd

podejmuje po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Decyzja taka stanowi

uprawnienie sądu, a nie jego powinność. Jako przesłanki oceny stopnia

przyczynienia się małoletniego, któremu nie można przypisać winy do powstania

szkody wskazał wiek i doświadczenie stron - uczestników zdarzenia, ciążące na

nich obowiązki oraz stan świadomości małoletniego. Stwierdził, że powódka

niewątpliwie ma mniejsze doświadczenie niż liczący 27 lat kierujący motocyklem,

który posiadając prawo jazdy i wiedzę jak się zachować na drodze powinien był

zachować szczególną ostrożność widząc dziecko przy pasie drogowym i liczyć się

z jego atypowym zachowaniem, zwłaszcza gdy towarzysząca mu osoba dorosła

zaczęła przebiegać przez drogę. Ocenił, że wina kierującego pojazdem polegała na

nadmiernej szybkości z jaką poruszał się, niezachowaniu należytej ostrożności

i opóźnionym podjęciu manewru obronnego. Natomiast winy nie można przypisać

powódce. Uwzględniając wiek powódki i jej stopień rozwoju uznał, że nie można jej

przypisać nieprawidłowego zachowania na drodze w takim samym stopniu jak

kierującemu motocyklem.

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył pozwany w części zasądzającej na

rzecz powódki kwoty: 96.800 zł tytułem zadośćuczynienia, 14.956 zł tytułem

zsumowanej renty, 182,40 zł tytułem renty bieżącej, 7.415,06 zł tytułem

odszkodowania oraz orzekającej o kosztach postępowania.

Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny, w częściowym

uwzględnieniu apelacji zmienił wyrok Sądu Okręgowego przez obniżenie

zasądzonych na rzecz powódki kwot z wszystkich tytułów do wysokości: 172.000 zł

z tytułu zadośćuczynienia, 30.978 zł z tytułu zsumowanej renty, 365 zł z tytułu

5

bieżącej renty, 12.973 zł z tytułu odszkodowania; oddalił dalsze powództwo i dalszą

apelacje pozwanego.

Podstawą dokonanej zmiany była ocena, że powódka przyczyniła się do

powstania szkody w 20%. Przyczynienie to Sąd Apelacyjny uznał za niewątpliwe

w świetle ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego, które podzielił. Wynika z nich -

jak stwierdził - że bezpośrednią przyczyną wypadku było nieprawidłowe

zachowanie się małoletniej powódki, która na drodze dwujezdnej przekraczała ją

w miejscu niedozwolonym, w bezpośredniej odległości od nadjeżdżającego

motocykla, podczas warunków widoczności umożliwiających dostrzeżenie

zbliżającego się pojazdu. Między tym zachowaniem powódki a szkodą istnieje

adekwatny związek przyczynowy, a oczywista nieprawidłowość w zachowaniu

powódki podlega uwzględnieniu przy ocenie w jakim stopniu przyczynienie

uzasadnia obniżenie odszkodowania. Dla uwzględnienia przyczynienia się

małoletniego poszkodowanego konieczne jest, aby mógł on choćby

w ograniczonym zakresie mieć świadomość nagannego zachowania lub grożącego

mu niebezpieczeństwa. W ocenie Sądu Apelacyjnego, w wypadku 11-letniej

powódki świadomość taka z całą pewnością istniała i dlatego nieuwzględnienie

przez Sąd pierwszej instancji zarzutu pozwanego sformułowanego na podstawie art.

362 k.c. jest sprzeczne z tym przepisem. Wskazał, że wprawdzie ustawodawca -

jak przyjął Sąd Okręgowy - pozostawił uznaniu sądu ustalenie, w jakim stopniu

poszkodowany przyczynił się do powstania szkody, ale - co Sąd ten pominął - jeżeli

przesłanki z tego przepisu zachodzą, to sąd powinien go zastosować.

Analizując na podstawie ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd Okręgowy

okoliczności zaistnienia wypadku, Sąd Apelacyjny stwierdził, że niezależnie od tego,

iż jego bezpośrednią przyczyną było nieprawidłowe zachowanie powódki, to do

zaistnienia wypadku przyczyniło się także zachowanie kierującego motocyklem,

które musi być oceniane surowiej niż zachowanie małoletniej powódki. Na kierowcy

przede wszystkim ciążył szczególny obowiązek przestrzegania zasad ruchu

i zachowania zasady ograniczonego zaufania, zwłaszcza gdy widział, że w miejscu

niedozwolonym przechodzą dwie osoby w tym małoletnia. Nie można w tych

okolicznościach przyjąć 40% przyczynienia się małoletniej do powstania szkody.

6

W skardze kasacyjnej powódki zaskarżającej wyrok Sądu Apelacyjnego

w części obniżającej świadczenia, oddalającej powództwo i rozstrzygającej

o kosztach procesu powódka zarzuciła:

1) naruszenie art. 362 k.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie

polegające na zmniejszeniu zasądzonych na jej rzecz z wszystkich tytułów

kwot o 20%,

2) naruszenie art. 5 k.c. przez jego niezastosowanie polegające na obniżeniu

zasądzonych na rzecz powódki kwot pomimo, że obowiązek taki nie wynika

z samego stwierdzenia, że poszkodowana przyczyniła się do powstania

szkody , co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i nie może

być społecznie akceptowane, z uwagi na niemożliwość naprawienia

doznanego przez powódkę pokrzywdzenia, doznane cierpienia,

3) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny

dowodów przejawiające się w uznaniu, że małoletnia przebiegając przez

ulicę miała świadomość, że zachowuje się nagannie i grozi jej

niebezpieczeństwo, mimo, że brak jest na to jakichkolwiek dowodów,

a małoletnia zachowywała się tak jej matka, co w jej ocenie mogło być

zachowaniem najbardziej właściwym.

Wnosiła o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kognicja Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym nie obejmuje

kontroli podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku. Na podstawie wyłączenia

zawartego w art. 3983

§ 3 k.p.c. skarżący nie może skutecznie podnosić w skardze

kasacyjnej twierdzeń dotyczących wadliwości w określeniu podstawy faktycznej

wyroku oraz oceny mocy i wiarygodności dowodów stanowiących podstawę jej

rekonstrukcji. Wyłączenie to dotyczy także, podnoszonego w skardze kasacyjnej

powódki, zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. określającego kryteria oceny

dowodów (m.in wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 września 2005 r.,

III CSK 13/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 76 i z dnia 26 kwietnia 2006 r., V CSK 11/06,

niepubl.).

7

Podnieść przy tym trzeba, że ocena przyczynienia się poszkodowanego do

powstania lub zwiększenia szkody - której dotyczy niedopuszczalny zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. - należy do kwestii prawnych i podlega kontroli

kasacyjnej w oparciu o podstawę naruszenia prawa materialnego w ramach zarzutu

naruszenia art. 362 k.c., który powódka podnosi w skardze kasacyjnej. Zarzut ten

będzie uzasadniony, jeżeli sąd wadliwie ocenił przesłanki i stopień przyczynienia

lub wadliwie orzekł co do obniżenia odszkodowania na tej podstawie (wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 6 czerwca 1997 r., II CKN 213/97, OSNC 1998, nr 1, poz. 3,

z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 207/09, OSNC 2010, nr 4, poz. 58).

Przed przystąpieniem do szczegółowej oceny tego zarzutu wskazać należy

na konieczne na gruncie art. 362 k.c. wyraźne odróżnienie samego przyczynienia

od przyczynienia uzasadniającego obniżenie odszkodowania. Pojęcie

przyczynienia, które zgodnie z szeroko umotywowanym poglądem sformułowanym

w orzecznictwie Sądu Najwyższego (m.in. wyroki: z dnia 29 października 2008 r.,

IV CSK 228/08, OSNC -ZD 2009, „C", poz. 66, z dnia 19 listopada 2009 r., IV CSK

241/09, niepubl., z dnia 12 lipca 2012 r., I CSK 660/11, nie publ.) jest kategorią

obiektywną, należy rozpatrywać w ramach adekwatnego związku przyczynowego

w ujęciu art. 361 k.c. Przyczynieniem poszkodowanego jest więc każde jego

zachowanie pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą

wyrządzoną przez inną osobę. Do treści tego pojęcia nie należą elementy

podmiotowe, przynależne do etapu miarkowania odszkodowania tj. oceny potrzeby

i skali obniżenia odszkodowania ze względu na przyczynienie się poszkodowanego.

Ocena zachowania poszkodowanego przez pryzmat tak rozumianego

przyczynienia, jest powinnością sądu rozpoznającego sprawę. Podstawę oceny

stanowią ustalone w sprawie okoliczności. Fakt, że z powodu wieku

poszkodowanemu nie można przypisać winy, nie wyłącza możliwości

kwalifikowania jego zachowania pod kątem nieprawidłowości i to w znaczeniu

subiektywnym, uwzględniającego przy tym różną, zależną od wieku, możliwość

rozeznania, zdolność oceny i analizy sytuacji przez poszkodowanego.

Zachowanie się małoletniego poszkodowanego, któremu z powodu wieku

winy przypisać nie można, może stosownie do art. 362 k.c. uzasadniać

zmniejszenie odszkodowania należnego od osoby odpowiedzialnej za szkodę na

8

podstawie art. 436 k.c. (uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego: z dnia

11 stycznia 1960 r., I CO 44/59, OSNCK 1960, nr 4, poz. 92 i z dnia 20 września

1975 r., III CZP 8/75, OSNC 1976, nr 7-8, poz. 151 oraz wyroki Sądu Najwyższego:

z dnia 16 grudnia 1967 r., II CR 379/67, OSNCP 1968, nr 10, poz. 167, z dnia

20 stycznia 1970 r., II CR 624/69, OSNCP 1970, nr 9, poz. 163, z dnia 16 marca

1983 r., I CR 33/83, OSNCP 1983, nr 12, poz. 196, z dnia 18 marca 1997 r., I CKU

25/97, Prok. i Pr. 1997, nr 10, s. 32, z dnia 15 kwietnia 1999 r., I CKN 1012/97,

OSP 2001, Nr 1, poz. 2).

Zgodnie z poglądem utrwalonym w judykaturze (m.in. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2006 r., IV CSK 118/06, niepubl., i powołane

wcześniej wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 29 października 2008 r., IV CSK

228/08, z dnia 19 listopada 2009 r., IV CSK 241/09, z dnia 12 lipca 2012 r., I CSK

660/11), akceptowanym także w piśmiennictwie, samo ustalenie przyczynienia się

poszkodowanego nie nakłada na sąd obowiązku zmniejszenia odszkodowania, ani

nie przesądza o stopniu tego zmniejszenia. Ustalenie przyczynienia jest warunkiem

wstępnym, od którego w ogóle zależy możliwość rozważania zmniejszenia

odszkodowania, i warunkiem koniecznym, lecz niewystarczającym, gdyż samo

przyczynienie nie przesądza zmniejszenia obowiązku szkody, a ponadto - stopień

przyczynienia nie jest bezpośrednim wyznacznikiem zakresu tego zmniejszenia.

O tym, czy obowiązek naprawienia szkody należy zmniejszyć ze względu na

przyczynienie się, a jeżeli tak to w jakim stopniu, decyduje sąd w procesie

sędziowskiego wymiaru odszkodowania w granicach wyznaczonych przez art. 362

k.c. Decyzja o obniżeniu odszkodowania jest uprawnieniem sądu, jego

obowiązkiem jest natomiast rozważenie wszystkich okoliczności stanowiących

podstawę takiej decyzji. Do okoliczności tych należą zarówno czynniki subiektywne

jak i obiektywne takie jak wina lub nieprawidłowość zachowania poszkodowanego,

porównanie stopnia winy obu stron, rozmiar doznanej krzywdy i ewentualne

szczególne okoliczności danego przypadku w tym także motywy działania stron.

W ramach tej ostatniej okoliczności w kasacji podnosi się, niewątpliwy fakt,

że małoletnia poszkodowana przekraczała jezdnię w niedozwolonym miejscu wraz

z matką kierując się jej postępowaniem.

9

W tym stanie rzeczy zasadnie skarżąca podważa pogląd przyjęty przez Sąd

Apelacyjny, który stanął na stanowisku, że stwierdzenie przyczynienia się

poszkodowanego do powstania szkody nakłada na sąd obowiązek zmniejszenia

odszkodowania w stopniu odpowiadającym wysokości ustalonego przyczynienia.

Z tej też przyczyny zaskarżony wyroku narusza przepis art. 362 k.c. przez jego

błędną wykładnię.

W ramach zarzutu naruszenia art. 362 k.c. kwestionuje się w skardze

kasacyjnej obniżenie odszkodowania w stopniu odpowiadającym ustalonemu

przyczynieniu poszkodowanej powódki, w następstwie nieuzasadnionego

przypisania jej obiektywnej nieprawidłowości postępowania, które

w okolicznościach sprawy nie miało miejsca, a także przy braku przesłanek do

przypisania powódce świadomości, że postępuje nieprawidłowo i grozi jej

niebezpieczeństwo.

O tym, czy zachowanie poszkodowanego stanowiło współprzyczynę szkody,

odpowiadającą normalnemu związkowi przyczynowemu decyduje ocena

konkretnych okoliczności sprawy dokonana według kryteriów obiektywnych

uwzględniająca zasady doświadczenia, a w razie potrzeby wiadomości specjalne.

Podstawę uznania, że powódka, jako uczestnik ruchu drogowego przyczyniła się do

zaistnienia wypadku i powstania szkody przez nieprawidłowe zachowanie stanowiła

opinia biegłego do spraw ruchu drogowego, którą podzieliły oba Sądy szeroko

przytaczając jej wnioski, przeciwko której skarżąca nie podnosiła zarzutów.

Nie daje podstaw do podważenia stanowiska Sądu Apelacyjnego w tym zakresie,

sama tylko jego krytyczna ocena, nie poparta w skardze kasacyjnej jakąkolwiek

uzasadniają ją argumentacją.

Zasadniczą przesłanką oceny świadomości małoletniego uczestnika ruchu

drogowego odnośnie do nieprawidłowości jego postępowania jest wiek,

wyznaczający co do zasady poziom jego doświadczenia życiowego. Podzielić

należy stanowisko Sądu Apelacyjnego, że kierując się zasadami zwykłego

doświadczenia życiowego, w oparciu kryterium wieku można powódce, która

zgodnie z przepisami o ruchu drogowym może od ukończenia 7 roku życia

samodzielnie poruszać się pod drogach, przypisać świadomość i zdolność oceny

10

prawidłowych zasad postępowania na drodze, w tym zasady przekraczania jezdni

tylko w miejscach do tego przeznaczonych i bezpiecznego poruszania się pośród

innych uczestników ruchu drogowego, a więc niewybiegania przed nadjeżdżające

pojazdy i przypisać jej powinność takiego postępowania. Trafnie też zróżnicował

Sąd obciążenie powinnością przestrzegania zasad ruchu drogowego uczestników

przedmiotowego wypadku. Powódka nie oferowała w sprawie dowodów

(np. dowodu z opinii psychologa) dla wykazania, że z uwagi na wiek nie była zdolna

do oceny sytuacji drogowej oraz oceny niebezpieczeństwa związanego ze swoim

zachowaniem na drodze i podjęcia właściwej decyzji. Jej twierdzenia i zarzuty

w tym zakresie nie zostały wykazane.

Ze względu na okoliczności danego wypadku, skorzystanie przez sąd

ze zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 362 k.c.,

z powodu przyczynienia się poszkodowanego, może wyjątkowo pozostawać

w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. W takich wypadkach, mimo

iż przepis ten nie odwołuje się wprost do przesłanki zasad współżycia, trzeba uznać

za dopuszczalne skorzystanie przez sąd z możliwości odstąpienia od zmniejszenia

odszkodowania. Za takim poglądem opowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku

z dnia 6 sierpnia 2006 r., IV CSK 118/06 (niepubl.).

Obniżenie na podstawie art. 362 k.c. odszkodowania należnego

małoletniemu, który z powodu wieku nie ponosi odpowiedzialności za szkodę - jak

podnosi się w piśmiennictwie prawniczym - można rozważać w oparciu

o stosowany przez analogię art. 428 k.c., który odwołuje się przy obniżeniu

odszkodowania do przesłanki zasad współżycia społecznego, co zrówna na gruncie

obu przepisów sytuację takiego małoletniego w zakresie ochrony jaką Kodeks

cywilny przyznaje małoletnim i niepoczytalnych w przypadku wyrządzenia przez

nich szkody innym. Za takim rozwiązaniem przemawiać może podobieństwo

objętych tymi przepisami regulacji wyrażające się w tym, że w obu przypadkach

chodzi o częściowe naprawienie szkody, a u ich podstaw leży zasada słuszności.

Zbędne i nieuzasadnione jest natomiast w takiej sytuacji odwoływanie się

przy ocenie zmniejszenia odszkodowania na podstawie art. 362 k.c. do art. 5 k.c.,

11

podobnie jak w przypadku art. 440 k.c., który w zakresie objętym jego

unormowaniem wyłącza stosowanie art. 5 k.c.

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c.

uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w zaskarżonym zakresie, obejmującym jego pkt I

i III i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.