III CZP 6/14

Sygn. akt III CZP 6/14

UCHWAŁA

Dnia 28 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marta Romańska (przewodniczący)

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

Protokolant Iwona Budzik

w sprawie z wniosku L. N.

przy uczestnictwie Gminy W.

o przyznanie wynagrodzenia za sprawowanie kurateli nad częściowo

ubezwłasnowolnioną J. B.,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 28 marca 2014 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy we W.

postanowieniem z dnia 2 grudnia 2013 r.,

"1. Czy przepis art. 53a ustawy o pomocy społecznej z dnia

12 marca 2004 r. (ze zmianami) tekst jednolity Dz.U. 2013 p. 509

w przedmiocie przyznawania wynagrodzeń opiekunom prawnym

osób całkowicie ubezwłasnowolnionych ma zastosowanie do

przyznawania wynagrodzeń kuratorom osób częściowo

ubezwłasnowolnionych?

2. Czy postanowienie rozstrzygające wniosek w przedmiocie

wynagrodzenia dla kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej

lub dla opiekuna osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej jest

postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy i czy w związku

z tym od postanowienia tego służy zażalenie czy apelacja?

3. Czy gmina, na której na mocy art. 53a wyżej cytowanej

ustawy o pomocy społecznej ciąży obowiązek wypłaty przyznanego

przez Sąd wynagrodzenia jest zainteresowanym w rozumieniu

art. 510 k.p.c.?"

2

podjął uchwałę:

1. W razie braku podstaw do pokrycia wynagrodzenia

kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej na podstawie

art. 179 § 1 k.r.o., wynagrodzenie to jest pokrywane ze środków

publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej

(art. 162 § 3 w związku z art. 178 § 2 k.r.o. i art. 53a ustawy z dnia

12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst Dz.U.

z 2013 r., poz. 182 ze zm.).

2. W postępowaniu o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi

osoby częściowo ubezwłasnowolnionej ze środków publicznych

zainteresowanym jest gmina, na której spoczywa obowiązek

wypłaty tego wynagrodzenia.

3. Postanowienie w przedmiocie wynagrodzenia kuratora

osoby częściowo ubezwłasnowolnionej jest postanowieniem

co do istoty sprawy, od którego przysługuje apelacja (art. 518

k.p.c.).

3

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy we W. postanowieniem z dnia 16 września 2013 r.

uwzględnił żądanie kuratora osoby ubezwłasnowolnionej częściowo i przyznał mu,

na podstawie art. 179 § 1, art. 178 § 1 i art. 53 a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o

pomocy społecznej (jedn. tekst Dz.U. z 2013 r., poz. 509, dalej: „u.p.s.” lub „ustawa

o pomocy społecznej”) wynagrodzenie za sprawowanie kurateli w wysokości 200 zł

miesięcznie, poczynając od 1 września 2013 r., ze środków pomocy społecznej.

Gmina W. w zażaleniu zarzuciła nieuzasadnione przyjęcie, że art. 53a u.p.s.

ma zastosowanie do kuratora osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, skoro art. 36

u.p.s. nie przewiduje wypłacania wynagrodzenia ze środków pomocy społecznej

kuratorowi osoby ubezwłasnowolnionej częściowo.

Rozpoznając zażalenie Gminy W., Sąd Okręgowy powziął poważne

wątpliwości dotyczące stosowania w drodze analogii do przyznawania

wynagrodzeń kuratorom osób ubezwłasnowolnionych częściowo art. 162 § 1 k.r.o.

i art. 53a u.p.s. w związku z art. 178 § 1 i art. 179 § 1 k.r.o. Wskazał na zaistnienie

rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych w kwestii rodzaju środka

odwoławczego od postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia kuratora

osoby ubezwłasnowolnionej częściowo lub opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej

całkowicie (zażalenie lub apelacja), co połączył z niepewnością, czy jest ono

postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, czy rozstrzygającym

zagadnienia procesowe. Nie ma również stanowczego stanowiska, czy gmina ma

status zainteresowanego w postępowaniach dotyczących tych wynagrodzeń.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. W przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pojęcie „opieka” nie

zostało zdefiniowane. W doktrynie przyjmuje się, że opieka w sensie prawnym

polega na sprawowaniu pieczy nad osobą i majątkiem oraz reprezentowaniu

podopiecznego, ma charakter trwały. Takie rozumienie opieki akceptowane jest

w orzecznictwie. Wyodrębniona została opieka nad małoletnim (dział I tytułu

III k.r.o.), kompleksowo uregulowana i opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie

4

(dział II tytułu III k.r.o.), do której w zakresie nieunormowanym, stosuje się za

pośrednictwem art. 175 k.r.o. przepisy o opiece nad małoletnim.

Nie doszło również do zdefiniowania w kodeksie rodzinnym

i opiekuńczym ani w innych przepisach, które przewidują ustanowienie kuratora,

pojęcia ”kuratela”, ponieważ nie jest ona instytucją jednorodną i służy realizacji

wielu różnych celów i funkcji. W przepisie art. 178 § 1 k.r.o. ogólnie wskazane

zostało, że kuratora ustanawia się w wypadkach w ustawie przewidzianych,

co uwzględnia daleko idące zróżnicowanie poszczególnych rodzajów tej instytucji

i uzasadnia przyznanie pierwszeństwa przepisom szczególnym, regulującym

ustanowienie kuratora, a dopiero w ich braku, nakazuje stosować przepisy działu III

tytułu III k.r.o. Wskazać należy, że ustanowienia kuratora wymagają przepisy

kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: art. 70 § 2, art. 82 § 3, art. 84 § 2, art. 99, art.

102, art. 109 § 3, art. 125 § 2, art. 157, art. 182, art. 183 § 1 i art. 184 §1.

W przepisach kodeksu cywilnego na taką potrzebę wskazują: art. 16 § 2 i art. 42

§ 1 k.c. Do ustanowienia kuratora dochodzi na podstawie przepisów kodeksu

postępowania cywilnego: art. 69, art. 143, art. 447 § 1 i 2, art. 454 § 1 i §11

, art. 454

§ 2 i 3, art. 556 § 1, art. 666 § 1, art. 802, art. 818 § 1, art. 819 § 2, art. 908 § 1, art.

928. Analiza przypadków wymagających działania kuratora prowadzi do wniosku,

że w przeważającej mierze kuratela ma charakter czasowy, natomiast

w odniesieniu do kuratora ubezwłasnowolnionego częściowo, jest bardzo zbliżona

do opiekuna ubezwłasnowolnionego całkowicie i ma charakter trwały. W znacznej

liczbie przypadków kurator powoływany jest na wniosek osoby, która tego

potrzebuje (art. 600 k.p.c.) lub osoby trzeciej (tzw. kurator procesowy), rzadsze są

przypadki ustanawiania kuratora z urzędu. Przepisy ogólne dla kurateli zawarte są

w art. 179 – art. 180 k.r.o., a pozostałe (art. 181 – art. 184 k.r.o.) obejmują normy

regulujące wskazane rodzaje kurateli. Unormowanie kurateli nie ma charakteru

wyczerpującego, a zatem zgodnie z art. 179 § 2 k.r.o., w zakresie

nieunormowanym, stosować należy przepisy o opiece. Oznacza to, że kuratela

konstrukcyjnie nie różni się od opieki, obie instytucje stanowią formę pieczy

prawnej. Podkreśla się jednak w literaturze, że odpowiednie stosowanie przepisów

o opiece do kurateli wymaga analizy każdego przypadku, w konsekwencji którego

dochodzi do ustanowienia kuratora, w kontekście do stopnia bliskości zadań

5

kuratora i opiekuna oraz adekwatności do nich tych przepisów. Ustanowienie

kuratora regulują przepisy art. 599 - art. 605 k.p.c.

Zgodnie z art. 16 § 2 k.c. sąd ma obowiązek ustanowić z urzędu kuratora dla

osoby ubezwłasnowolnionej częściowo. W art. 179 k.r.o. wprowadzona została

zasada odpłatności kurateli, przewidująca że wynagrodzenie powinno być

wypłacone z dochodów lub majątku osoby, dla której kurator został ustanowiony,

a w ich braku, pokrywa je ten, kto żądał ustanowienia kuratora. Przepis ten nie

określa jednak sytuacji, w której do ustanowienia kuratora doszło z urzędu,

a poddany pieczy nie posiada dochodów ani majątku. Nie można również

wykluczyć, że w przypadku ustanowienia kuratora na wniosek, dochody lub

majątek, nawet jeżeli osoba objęta kuratelą, posiada je, nie będą wystarczające do

pokrycia wynagrodzenia. Rozstrzygnięcie kwestii czy kuratorowi należy się

wynagrodzenie w tym wypadku i z jakich środków powinno być wypłacone, wymaga

rozważenia zakresu regulacji art. 179 § 1 k.p.c. i art. 162 k.r.o. oraz ewentualnej

potrzeby sięgnięcia do przepisów regulujących wynagrodzenie opiekuna. W art.

179 k.r.o. uregulowana została jedynie podstawa przyznania wynagrodzenia

kuratorowi na jego wniosek, źródła pokrycia go (§ 1) oraz przypadki odmowy

przyznania wynagrodzenia (§ 2). Zakres regulacji art. 162 k.r.o. jest szerszy,

ponieważ poza podstawą przyznania wynagrodzenia na wniosek opiekuna

i sposobu przyznawania go (§ 1) oraz przypadkami odmowy przyznania

wynagrodzenia (§2), określa wyczerpująco źródła, z których wynagrodzenie się

pokrywa. Z porównania obu regulacji wynika, że art. 179 k.r.o. nie obejmuje kwestii

pokrycia wynagrodzenia, w sytuacji braku takiej możliwości z majątku osoby

poddanej kurateli lub z majątku wnoszącego o ustanowienie kuratora.

Nie ma podstaw do przyjęcia, że nieuregulowanie tej materii było celowym

zamierzeniem ustawodawcy, skoro utrzymana została zasada odpłatności

wynagrodzenia za sprawowanie funkcji kuratora. Do czasu wejścia w życie,

z dniem 13 czerwca 2009 r., ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy –

Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 220,

poz. 1431, dalej: „ustawa zmieniająca”) sprawowanie opieki z założenia nie

było związane z wynagrodzeniem, traktowano je jako funkcję honorową (art. 162 §

1 k.r.o. w brzmieniu poprzednio obowiązującym). Opiekun mógł dochodzić

6

wynagrodzenia jedynie, gdy opieka była związana z zarządem majątkiem,

wymagającym znacznego nakładu pracy (art. 162 § 2 w poprzednim brzmieniu).

Uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej wskazuje wprost na zrównanie sytuacji

opiekuna i kuratora, w odniesieniu do pokrywania wynagrodzenia, także w razie

braku dochodów lub majątku podopiecznego i osoby poddanej kurateli, ze środków

pomocy społecznej. Do istotnych argumentów należy podobieństwo opieki i kurateli

dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo. Tego rodzaju kuratela ma charakter

trwały oraz znaczny zakres określanym przez sąd, do którego należy piecza

nad osobą i dbanie o jej interesy, nie zaś jedynie piecza nad majątkiem, nawet

gdyby go posiadała. Zadaniem kuratora jest niesienie pomocy, wsparcia,

a w pewnym zakresie również reprezentacja osoby ubezwłasnowolnionej

częściowo. Nie ma racjonalnych podstaw do przyjęcia, że wynagrodzenie ze

środków pomocy społecznej nie należy się także kuratorowi, skoro uprawnienie

takie ma opiekun (druk Sejmu VI kadencji nr 888).

Wykładnia art. 178 § 2 k.r.o. nakazuje stosować do kurateli odpowiednio

przepisy o opiece, ponieważ przepisy o kurateli nie regulują problematyki

wynagrodzenia kuratora ustanowionego z urzędu, istnieje podobieństwo obu tych

instytucji, a zamiarem ustawodawcy było objęcie nowo wprowadzoną regułą z art.

162 § 3 k.r.o. także przypadku kurateli, w sytuacji braku podstaw do wypłacenia

wynagrodzenia z majątku osoby objętej kuratelą lub wnioskującej o jej

ustanowienie. Wskazuje na to uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej, także

w części dotyczącej zmian w ustawie o pomocy społecznej, związanych z brakiem

podstaw do wypłacania rodzinie zastępczej „dodatkowych świadczeń z tytułu

jednoczesnej funkcji opiekuna lub kuratora”.

Utraciło tym samym znaczenie stanowisko Sądu Najwyższego,

wyrażone w postanowieniu z dnia 5 października 2005 r., II CZ 84/05 (niepubl.),

przyjmujące, że brak było podstaw do przyznania wynagrodzenia opiekunowi lub

kuratorowi od Skarbu Państwa, popierane również w doktrynie. Nie można zgodzić

się z poglądem, prezentowanym w orzecznictwie sądowo - administracyjnym,

że występuje luka w prawie, która powinna być uzupełniona sięganiem do art. 162

§ 3 k.r.o., skoro do stosowania tego przepisu dochodzi za pośrednictwem art. 178

§ 2 k.r.o.

7

Przepisy ustawy o pomocy społecznej odnoszą się do obowiązku gminy

wypłacania wynagrodzenia za sprawowanie opieki (art. 18 ust. 1 pkt 3) jako

zleconego jej zadania z zakresu administracji rządowej, art. 36 pkt 1 h zalicza

wynagrodzenie opiekuna do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a art.

53a określa wysokość i zasady wypłaty wynagrodzenia za sprawowanie opieki.

Przepisy te posługują się pojęciem opieki i opiekuna, ponieważ stanowią wykonanie

regulacji art. 162 § 3 k.r.o. Ustawa o pomocy społecznej nie ustanawia prawa

do wynagrodzenia opiekuna (kuratora), bo zostało to uregulowane

w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Jej przepisy służą wykonaniu określonego

w art. 162 § 3 k.r.o. prawa, zostały dostosowane ustawą zmieniającą do tego

przepisu. Podstawą ustalenia czy kuratorowi osoby ubezwłasnowolnionej

częściowo przysługuje takie uprawnienie jest art. 162 § 3 w związku z art. 178 § 2

k.r.o., nie zaś przepisy ustawy o pomocy społecznej.

2. Interes prawny w postępowaniu nieprocesowym ma inne znaczenie niż

w procesie, wynika nie z naruszenia lub zagrożenia sfery prawnej, lecz z pewnych

zdarzeń prawnych, które wywołują konieczność uregulowania wiążących się z nimi

stosunków prawnych i stwarzają obiektywną potrzebę wszczęcia postępowania lub

wzięcia w nim udziału (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1981 r.,

III CZP 2/81, OSNCP 1981, nr 8, poz.144). Zainteresowanie wynikiem

postępowania nieprocesowego, przewidziane w art. 510 § 1 k.p.c., obejmuje

zarówno bezpośredni jak i pośredni interes, decydujący o udziale

w konkretnym postępowaniu. Ponadto krąg uczestników wyznacza nieraz

ustawa np. art. 546 § 1, art. 586 § 1, art. 626 § 1, k.p.c. W orzecznictwie

i literaturze wyrażony został pogląd, że zainteresowanie uczestnictwem

w postępowaniu nieprocesowym wyznaczone być może również wynikiem

postępowania, w którym na osobę trzecią nałożono określony obowiązek.

W uchwale z dnia 16 maja 2008 r., III CZP 35/08 (OSNC 2009, nr 7-8, poz. 92)

Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie o powierzenie dalszego wykonywania umowy,

o której mowa w art. 9 ust. 1 u.w.l., przez innego wykonawcę na koszt

i niebezpieczeństwo właściciela gruntu, osoba, której sąd powierzył dalsze

wykonywanie umowy, powinna być uczestnikiem postępowania.

Podobnie w sprawie o ograniczenie władzy rodzicielskiej przez ustanowienie

8

rodziny zastępczej, zainteresowanymi są kandydaci na rodziców zastępczych.

Powszechnie przyjmowane jest w orzecznictwie, że interes prawny uczestnika

postępowania powinien być badany w toku całego postępowania

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 1 października 1999 r., II CKN

606/99, OSNC 2000, nr 4, poz. 68; z dnia 20 października 2004 r., IV CK 91/04,

OSNC 2005, nr 10, poz. 177). Sąd może odmówić dalszego udziału

w postępowaniu osobie, która nie jest zainteresowana wynikiem postępowania,

jeżeli dojdzie do takiego przekonania w jego toku. W przypadku stwierdzenia,

że osoba zainteresowana, w powyższym znaczeniu, nie bierze udziału

w postępowaniu, sąd powinien ją wezwać, stosownie do art. 510 § 2 k.p.c.

Sąd drugiej instancji jest uprawniony do kontrolowania, w ramach oceny

dopuszczalności środka odwoławczego (zażalenia lub apelacji), interesu prawnego

wnoszącego taki środek prawny. Jeżeli sąd pierwszej instancji błędnie dopuścił go

do udziału w sprawie, zajdzie konieczność wydania postanowienia o odrzuceniu

złożonego środka.

W sprawie o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi, prowadzonej na jego

wniosek, w której działa on we własnym imieniu i na swoją rzecz, jego

zainteresowanie wynikiem postępowania nie budzi wątpliwości.

Udział osoby, dla której kurator został ustanowiony będzie uzależniony od

tego, czy wypłata wynagrodzenia dokonywana będzie z jej dochodów lub majątku.

Ze względu na to, że postępowanie w przedmiocie przyznania wynagrodzenia jest

samodzielnym postępowaniem co do istoty sprawy, nie stanowi kontynuacji

postępowania o ustanowienie kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo,

do kręgu jego uczestników należą jedynie te osoby, których interesu dotyczyć

będzie wynik postępowania. Odmienne w tym względzie stanowisko Sądu

Najwyższego, wynikające z uzasadnienia uchwały z dnia 8 maja 1975 r., III CZP

26/75 (OSNCP 1976, nr 2, poz. 31) wyrażone zostało na podstawie poprzednio

obowiązującego stanu prawnego oraz opartej na założeniu, że jest to wpadkowe

postępowanie o charakterze procesowym, nie może zatem być zaakceptowane

w sprawie obejmującej rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia.

Zainteresowanym jest podmiot, który zobowiązany będzie do płacenia

wynagrodzenia. W zależności zatem od wyniku oceny, która z podstaw przyznania

9

wynagrodzenia znajdzie zastosowanie - art. 179 § 1 k.r.o., czy art. 162 § 3

w związku z art.178 § 2 k.r.o. – uczestnikiem postępowania będzie osoba, dla której

kurator został ustanowiony, jeżeli z jej majątku wynagrodzenie ma być wypłacane

lub osoba, która złożyła wniosek o ustanowienie kuratora albo podmiot

zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia ze środków publicznych.

W postanowieniu o przyznaniu wynagrodzenia sąd powinien określić jego

wysokość, wskazać czy powinno być wypłacone z majątku osób wymienionych

w art. 179 § 1 k.r.o., czy też ze środków publicznych oraz podmiot zobowiązany do

wykonania obowiązku wypłaty.

W przypadku uznania, że podstawą przyznania wynagrodzenia jest art. 162

§ 3 w związku z art. 178 § 2 k.r.o., uczestnikiem postępowania powinna być gmina.

Przyjęcie zainteresowania gminy wynikiem postępowania z racji nałożenia

obowiązku wypłacania wynagrodzenia, uzasadnia również stworzenie jej

możliwości kwestionowania tego obowiązku, co wykluczone jest już w ramach

postępowania wykonawczego. Po uprawomocnieniu się postanowienia sądu, rolą

gminy jest jedynie zarządzenie dokonania wypłaty, nie ma podstaw do wydawania

w tym względzie decyzji administracyjnej; art. 53a ust. 1 zdanie pierwsze u.p.s.

wskazuje wprost, że wynagrodzenie wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 9 u.p.s. wypłacanie wynagrodzenia

za sprawowanie opieki należy do zadań zleconych z zakresu administracji

rządowej, realizowanych przez gminę. Nie uzasadnia to jednak udziału Skarbu

Państwa w postępowaniu w przedmiocie przyznania kuratorowi wynagrodzenia,

ponieważ o interesie gminy nie przesądza źródło finansowania, a jej działanie

podyktowane jest w istocie chronieniem interesu Skarbu Państwa. Jego celem jest

wykonanie postanowienia sądu ze środków, które przekazane zostały gminie do

dyspozycji.

3. Z treści art. 597 § 2 w związku z art. 605 k.p.c. wynika, że postanowienie

w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi jest zaskarżalne. Nie został

jednak określony rodzaj środka zaskarżenia. Decydujące znaczenie w tej kwestii

ma stwierdzenie czy postanowienie to jest orzeczeniem co do istoty sprawy, które

zawiera merytoryczne rozstrzygnięcie o żądaniu wniosku, czy też orzeczeniem

10

dotyczącym kwestii wpadkowych, rozstrzygającym zagadnienia należące do

dziedziny postępowania. Postanowienia co do istoty sprawy są orzeczeniami

merytorycznymi, u podłoża których leży prawo materialne, umożliwiające

rozstrzygnięcie o zgłoszonym żądaniu.

Pierwotnie w orzecznictwie postanowienie w przedmiocie wynagrodzenia

opiekuna uznawane było za postanowienie, które nie rozstrzyga sprawy

merytorycznie i mogło być zaskarżane zażaleniem (por. uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 8 maja 1975 r., III CZP 26/75), ponieważ opiekun nie ma

uprawnienia względem podopiecznego, a wniosek o przyznanie wynagrodzenia

kieruje wprost do sądu. Stanowisko to odnosić trzeba również do kuratora, z uwagi

na brak wypowiedzi dotyczących wprost jego wynagrodzenia, a możliwość

odpowiedniego stosowania do kurateli przepisów postępowania regulujących

opiekę, przewidziana została w art. 605 k.p.c. Problematyka wynagrodzenia

uznana została za zagadnienie incydentalne, pojawiające się przy sposobności

rozpoznawania istoty sprawy, a skoro podlega ono zaskarżeniu (art. 597 § 2 k.p.c.)

bez określenia rodzaju środka, to należy przyjąć, że jest nim zażalenie.

Odmienne zapatrywanie, prowadzące do wniosku, iż od postanowienia

w przedmiocie wynagrodzenia dla kuratora służy apelacja, wyrażone zostało

w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2011 r., III CZP 140/10, OSNC

2011, nr 11, poz. 123. Podyktowane było zmianą treści art. 162 § 2 k.r.o., aksjologii

motywów podejścia do kwestii wynagrodzenia za wykonaną pracę oraz poglądów

na istotę i znaczenie środków odwoławczych. Obecnie stanowisko Sądu

Najwyższego w tej kwestii jest już ugruntowane i wsparte dalszymi argumentami,

przemawiającymi za tym, że postanowieniem co do istoty sprawy w rozumieniu art.

518 k.p.c. jest postanowienie, które zawiera merytoryczne rozstrzygnięcie żądania

objętego wnioskiem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca

1970 r., II CR 159/70, OSNCP 1970, nr 11, poz. 209). Należą do nich

postanowienia objęte uchwałami Sądu Najwyższego, których przedmiotem jest:

zwolnienie opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie z opieki z dnia

10 stycznia 2000 r., III CZP 30/99 (OSNC 2000 r., nr 6, poz. 106); zatwierdzenie

sprawozdania zarządcy z dnia 21 stycznia 2001 r., III CZP 51/00 (OSNC 2001,

nr 6, poz. 81); spis inwentarza z dnia 23 sierpnia 2006 r., III CZP 52/06

11

(OSNC 2007, nr 5, poz.72); zobowiązanie zarządcy do wpłacenia określonej kwoty

tytułem nadwyżki z dnia 21 listopada 2006 r., III CZP 49/06 (OSNC 2007, nr 7-8,

poz. 98); zmiana zarządcy z dnia 27 lutego 2008 r., III CZP 149/07 (OSNC 2009,

nr 2, poz. 27; zwolnienie z funkcji kuratora spadku i powołanie w to miejsce innej

osoby z dnia 2 kwietnia 2008 r., III CZP 12/08 (OSNC 2009, nr 6, poz. 78). Nie są

objęte zakresem postanowień co do istoty sprawy postanowienia, które dotyczą

kwestii wpadkowych, rozstrzygających zagadnienia z obszaru postępowania.

Sąd Najwyższy w sprawie rozstrzygającej przedstawione zagadnienie podziela to

stanowisko, dotyczące wykładni art. 518 k.p.c.

Podane przez Sąd Najwyższy argumenty prowadzą do konkluzji,

że postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia kuratorowi osoby

ubezwłasnowolnionej częściowo jako merytorycznie rozstrzygające

o zgłoszonym żądaniu (uprawnieniu) osoby zobowiązanej do sprawowania pieczy

nad tą osobą i (lub) jej majątkiem, jest postanowieniem co do istoty sprawy, od

którego przysługuje apelacja. Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia może być

zamieszczone zarówno w postanowieniu o ustanowieniu kuratora, jak też

w oddzielnym postępowaniu, dotyczącym tego żądania. W obu przypadkach ma

ono taką samą istotę. Nie można traktować tego postanowienia jako wykonującego

orzeczenie o ustanowieniu kuratora, które zostało odrębnie uregulowane (art. 591 -

596 i 598 w związku z art. 605 k.p.c.). Przemawiają za przyjętym stanowiskiem

również racje wynikające z publicznoprawnego charakteru kurateli i prawa

do wynagrodzenia przysługującego kuratorowi na podstawie przepisów kodeksu

rodzinnego i opiekuńczego.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak

w sentencji.