SNO 23/14

Sygn. akt SNO 23/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 czerwca 2014 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

Protokolant Katarzyna Wojnicka

przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego,

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014 r.,

sprawy obwinionego M. M.

sędziego Sądu Rejonowego

w związku z odwołaniem obrońcy obwinionego

od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego

z dnia 22 stycznia 2014 r.

utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2014 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

uznał obwinionego M. M. za winnego popełnienia przewinienia służbowego

polegającego na tym, że w dniach 15 - 16 października 2011 r., 18 - 19 maja oraz 1

października 2012 r. jako sędzia Sądu Rejonowego bez wymaganego przepisem

art. 86 § 4 u.s.p. zawiadomienia Prezesa Sądu Okręgowego o zamiarze

2

podejmowania dodatkowego zatrudnienia podejmował odpłatnie zatrudnienie na

podstawie umów o dzieło zawieranych z Wydawnictwem […] Sp. z o.o. z siedzibą w

W. w formie prowadzenia wykładów z zakresu prawa karnego i postępowania

karnego, w ramach kursów przygotowawczych do egzaminów wstępnych na

aplikacje prawnicze oraz w okresie od dnia 8 października 2011 r. do 19 listopada

2012 r. w ramach umów o dzieło zawieranych z Działem Szkolenia Kuratorów

Sądowych i Urzędników Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury prowadził

wykłady z zakresu prawa karnego i postępowania karnego, zaś w dniach 9 i 11

lipca 2013 r. jako sędzia Sądu Rejonowego, nie mając wiedzy jak zostało

rozpoznane jego zawiadomienie skierowane do Prezesa Sądu Okręgowego, o

którym mowa w art. 86 § 4 u.s.p., o zamiarze podjęcia dodatkowego zatrudnienia,

podjął odpłatnie zatrudnienie na podstawie umowy o dzieło zawartej z

Wydawnictwem […] Sp. z o.o. z siedzibą w W. i w konsekwencji przeprowadził

wykłady z zakresu prawa karnego i postępowania karnego mimo sprzeciwu

Prezesa Sądu Okręgowego, to jest przewinienia dyscyplinarnego określonego w

art. 107 § 1 u.s.p. i na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. wymierzył obwinionemu

karę dyscyplinarną upomnienia.

W odwołaniu od tego wyroku, obwiniony sędzia M. M. wniósł o jego zmianę

poprzez odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej, na podstawie art. 109 § 5

u.s.p. w zw. z art. 427 § 1 i art. 437 § 1 k.p.c. oraz art. 128 u.s.p. Obwiniony sędzia

M. M. w odwołaniu nie kwestionował zaskarżonego wyroku w części odnoszącej się

do popełnienia przez niego przewienienia dyscyplinarnego. W odwołaniu od wyroku

zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku. Podniósł,

że jego zachowanie należy zakwalifikować jako tzw. „wypadek mniejszej wagi”, co z

kolei przemawia za odstąpieniem od wymierzenia mu kary.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Z uwagi na podstawę odwołania obwinionego, Sąd Najwyższy – Sąd

Dyscyplinarny obowiązany był ocenić, czy przewinienie dyscyplinarne, którego

dopuścił się obwiniony może, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zostać

uznane za „wypadek mniejszej wagi”.

3

Obwiniony swoim zachowaniem naruszył art. 86 § 4 u.s.p. Ustalono, że w

dniach 15 - 16 października 2011 r., 18 - 19 maja oraz 1 października 2012 r., a

także od 8 października 2011 r. do 19 listopada 2012 r., bez wymaganego przez

art. 86 u.s.p. zawiadomienia prezesa, prowadził odpłatnie zajęcia dydaktyczne we

współpracy z Wydawnictwem […] oraz Krajową Szkołą Sądownictwa i Prokuratury,

a ponadto w dniach od 9-11 lipca 2013 r. prowadził odpłatne zajęcia dydaktyczne

we współpracy z Wydawnictwem […] mimo sprzeciwu właściwego prezesa.

Przepis art. 109 § 5 u.s.p. wprowadza pojęcie przewinienia dyscyplinarnego

mniejszej wagi, jednakże nie definiuje tego pojęcia; takiej definicji nie zawiera także

prawo karne materialne. W orzecznictwie dyscyplinarnym prezentowany jest

pogląd, że przy ocenie wypadku mniejszej wagi należy uwzględniać wyłącznie

przedmiotowo – podmiotowe znamiona czynu, gdyż inaczej dochodziłoby do

pomniejszania wagi czynników decydujących o kwalifikacji prawnej czynu oraz

wpływających na wymiar kary. Przyjęcie wypadku mniejszej wagi jest

rozstrzygnięciem o kwalifikacji prawnej czynu, która nie może być związana ani

uzależniona od osobowości obwinionego, jego opinii, zachowania się przed i po

popełnieniu czynu, a także innych okoliczności mających wpływ na wymiar kary,

lecz leżących poza czynem (por. wyroki Sądu Najwyższego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 18 września 2002 r., SNO 24/02 i z dnia 24 czerwca 2003

r., SNO 34/03).

W przypadku popełnienia przez obwinionego sędziego przewinienia

dyscyplinarnego mniejszej wagi istnieje możliwość odstąpienia od wymierzenia kary

dyscyplinarnej (art. 109 § 5 u.s.p.). Odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej

ma zatem charakter fakultatywny, co oznacza, że wyłącznie od oceny Sądu

Dyscyplinarnego zależy ustalenie, czy w konkretnej sprawie dyscyplinarnej

zachodzą przesłanki do zastosowania tej instytucji.

Odnosząc się, po myśli art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., do

zarzutów zawartych w rozpoznawanym odwołaniu należy stwierdzić, że brak jest

podstaw do jego uwzględnienia.

Argumentacja obwinionego zawarta w odwołaniu, wskazująca na istnienie

przesłanek do odstąpienia od wymierzenia mu kary, nie zasługuje na

uwzględnienie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do

4

uznania, że czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, którego dopuścił się

sędzia M. M., może zostać uznany za „wypadek mniejszej wagi”.

Artykuł 86 § 4 u.s.p. przewiduje, że sędzia ma obowiązek zawiadomienia

właściwego prezesa, o zamiarze podjęcia dodatkowego zatrudnienia, o którym

mowa w § 1 tego przepisu. Zawarte w przepisie sformułowanie „zawiadomienie o

zamiarze”, wskazuje jednoznacznie na zakres obowiązku nałożonego na sędziego.

Należy mieć jednocześnie na uwadze fakt, że zasadą jest, iż sędzia nie może

podejmować dodatkowego zatrudnienia, natomiast prowadzenie zajęć naukowo –

dydaktycznych (art. 86 § 1 u.s.p.) jest od tej zasady wyjątkiem. Podejmowanie

przez sędziego dodatkowego zatrudnienia dopuszczalne jest jedynie przy

spełnieniu warunków określonych w tym przepisie. Nie ulega wątpliwości, że

obowiązkiem sędziego, który chce podjąć dodatkowe zatrudnienie, jest

zawiadomienie o tym prezesa sądu. Skoro przepis ustawy wyraźnie wskazuje, że

sędzia zgłasza „zamiar podjęcia zatrudnienia”, to nie ulega wątpliwości, iż

zgłoszenie powinno mieć właściwą formę i powinno zostać złożone z odpowiednim

wyprzedzeniem. Podjęcie dodatkowego zatrudnienia przez sędziego jest

dopuszczalne jedynie wówczas, jeżeli jego wykonywanie nie przeszkadza w

pełnieniu obowiązków sędziego (art. 86 § 1 in fine u.s.p.). Z tego też względu

istotne jest złożenie zawiadomienia w takim czasie, aby właściwy prezes sądu miał

możliwość dokonania oceny, czy wykonywanie dodatkowego zatrudnienia nie

wpłynie na pracę orzeczniczą sędziego, oraz ewentualnie wyrażenie w tym

zakresie sprzeciwu. Nie można podzielić oceny obwinionego, że z uwagi na

formalny charakter przypisanego przewinienia dyscyplinarnego, stopień

szkodliwości czynów, których się dopuścił, jest niewielki. Nie uwzględnia ona w

należytym stopniu szczególnych wymogów dotyczących dodatkowego zatrudniania

sędziów związanych z pozycją ustrojową sądów.

Jak wynika z ustaleń poczynionych przez Sąd Dyscyplinarny, obwiniony w

dniach 15 - 16 października 2011 r., 18 - 19 maja oraz 1 października 2012 r., a

także w okresie od 8 października 2011 r. do 19 listopada 2012 nie tylko prowadził

zajęcia dydaktyczne bez wymaganego zgłoszenia, ale w dniach 9 -11 lipca 2013 r.

przeprowadził zajęcia, choć prezes sądu wyraził sprzeciw. Wprawdzie obwiniony,

wobec zamiaru prowadzenia zajęć w dniach 9 -11 lipca 2013 r. złożył

5

zawiadomienie (za pośrednictwem poczty), lecz uczynił to w terminie, który

uniemożliwił prezesowi zapoznanie się z zawiadomieniem przed terminem zajęć, co

stanowiło podstawę do wyrażenia sprzeciwu. Sam obwiniony przyznał przy tym, że

nie zainteresował się, czy zgłoszenie dotarło do prezesa oraz jakie jest jego

stanowisko. Nie ulega także wątpliwości, że przewinienie dyscyplinarne

obwinionego było przez niego zawinione, a w świetle dokonanych ustaleń nie

sposób przyjąć, aby stopień tego zawinienia był znikomy – jak twierdzi obwiniony.

Obwiniony musiał mieć bowiem świadomość, że zawiadomienie w formie, którą

zastosował, jest jedynie formalnym wypełnieniem obowiązku wynikającego z art. 86

§ 4 u.s.p. Świadczy to o wyraźnym lekceważeniu obowiązku nałożonego przez

ustawę.

W świetle dokonanych ustaleń nie ulega wątpliwości, że obwiniony swoim

zachowaniem kilkakrotnie i w sposób zawiniony naruszył obowiązek wynikający z

art. 86 § 4 u.s.p., przez co dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego. Wymierzenie

mu zatem kary dyscyplinarnej upomnienia, stanowiącej najłagodniejszą formę kary

dyscyplinarnej, nie doprowadziło do naruszenia przez Sąd Dyscyplinarny przepisów

wskazanych przez obwinionego w odwołaniu.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł

jak w sentencji.