II KK 24/14

Sygn. akt II KK 24/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 czerwca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Szewczyk (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)

SSA del. do SN Mariusz Młoczkowski

Protokolant Marta Brylińska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zbigniewa Siejbika

w sprawie M. B., J. B., P. B.

skazanych z art. 56 ust. 1 i 3 w zb. z art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii i innych

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 17 czerwca 2014 r.,

kasacji, wniesionych przez obrońców skazanych

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 11 lipca 2013 r., zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w P.

z dnia 21 grudnia 2012 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej J. B. i w tym

zakresie sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu - do

ponownego rozpoznania;

2. oddala jako oczywiście bezzasadne kasacje obrońców

skazanych : M. B. i P. B.;

2

3. zwraca J. B. uiszczoną przez niego opłatę od kasacji w kwocie

750 zł (siedemset pięćdziesiąt) zł;

4. obciąża skazanych: M. B. i P. B. kosztami sądowymi

postępowania kasacyjnego - w równych częściach.

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w P. uznał za winnych:

1. M. B., tego, że:

I. w okresie od listopada 2006 r. do maja 2007 r. w S., w krótkich odstępach

czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wbrew przepisom ustawy

udzielił nieodpłatnie środek odurzający w postaci marihuany i substancję

psychotropową w postaci amfetaminy w ten sposób, że:

- w miesiącu listopadzie 2006 r. jednokrotnie udzielił M. B. środek odurzający w

postaci marihuany w nieustalonej ilości,

- w okresie od miesiąca stycznia 2007 r. do miesiąca maja 2007 r.

piętnastokrotnie udzielił P. P. substancję psychotropową w postaci

amfetaminy w łącznej ilości 10 g. o łącznej wartości 400 złotych,

to jest przestępstwa z art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. nr 179. poz.1485 ze zm. dalej zwaną u.o.p.n.)

w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie tegoż art. 58 ust. 1 wymierzył mu karę 6

miesięcy pozbawienia wolności, a nadto na podstawie art. 70 ust. 4 w/w ustawy

orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci nawiązki w wysokości 400 zł. na

rzecz Stowarzyszenia „Monar” – Punkt Konsultacyjny w P.;

II. w okresie od marca 2006 r. do maja 2007 r. w S., działając w krótkich

odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej, wbrew przepisom ustawy udzielił środka odurzającego w

postaci marihuany oraz substancji psychotropowej w postaci amfetaminy w ten

sposób, że:

- w okresie od marca 2006 r. do maja 2006 r. sześciokrotnie zbył J. G. środki

odurzające w postaci marihuany, w łącznej ilości 3g. za kwotę 90 złotych oraz

sześciokrotnie zbył mu substancję psychotropową w postaci amfetaminy w

łącznej ilości 3 g. za kwotę 90 złotych ;

3

- w okresie od marca 2006 r. do maja 2006 r. sześciokrotnie zbył małoletniemu

T. W. środki odurzające w postaci marihuany w łącznej ilości 3 g. za kwotę 90

złotych oraz sześciokrotnie zbył mu substancje psychotropową w postaci

amfetaminy w łącznej ilości 3 g. za kwotę 90 złotych;

- w okresie od listopada 2006 r. do grudnia 2006 r. pięciokrotnie zbył

małoletniemu T. W. środek odurzający w postaci marihuany w łącznej ilości

2,5 g. za kwotę 100 złotych,

- okresie od listopada 2006 r. do grudnia 2006 r. dziesięciokrotnie zbył M. B.

środek odurzający w postaci marihuany w łącznej ilości 5 g. za kwotę 200

złotych,

- w okresie od listopada 2006r. do grudnia 2006 r. pięciokrotnie zbył

małoletniemu M. S. środek odurzający w postaci marihuany w łącznej ilości

2.5 g. za kwotę 100 złotych,

- w okresie od listopada 2006 r. do grudnia 2006 r. pięciokrotnie zbył

małoletniemu J. K. środek odurzający w postaci marihuany w łącznej ilości 2,5

g. za kwotę 100 złotych,

- w okresie od listopada 2006 r. do grudnia 2006 r. dwukrotnie zbył J. G. środek

odurzający w postaci marihuany w łącznej ilości 1 g. za kwotę 40 złotych,

- w okresie od listopada 2006 r. do grudnia 2006 r. dwukrotnie zbył

małoletniemu T. W., małoletniemu M. S., małoletniemu J. K., J. G. i M. B.

środek odurzający w postaci marihuany w łącznej ilości 2 g. za łączną kwotę

80 zł.,

- w okresie od stycznia 2007 r. do maja 2007 r. piętnastokrotnie zbył A.N.

substancję psychotropową w postaci amfetamin y w łącznej ilości 15 g. za

kwotę 450 złotych,

- w okresie od stycznia 2007 r. do maja 2007 r. piętnastokrotnie zbył R. W.

substancję psychotropową w postaci amfetaminy w łącznej ilości 15 g. za

kwotę 450 złotych,

- w okresie od stycznia 2007 r. do maja 2007 r. piętnastokrotnie zbył J. F.

substancję psychotropową w postaci amfetaminy w łącznej ilości 15 g. za

kwotę 450 złotych,

4

- w okresie od stycznia 2007 r. do maja 2007 r. dziesięciokrotnie zbył P. P.

substancję psychotropową w postaci amfetaminy w łącznej ilości 10 g. za

kwotę 300 złotych,

to jest przestępstwa z art. 59 ust. 1 i 2 u.o.p.n. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art.

12 k.k. i za to na podstawie tegoż art. 59 ust. 2 w/w ustawy w zw. z art. 11 § 3 k.k.

oraz art. 33 § 1.2 i 3 k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności oraz 50

stawek dziennych grzywny ustalając wysokość stawki dziennej na kwotę 20 złotych

i na podstawie art. 70 ust. 4 w/w ustawy orzekł wobec niego środek karny w postaci

nawiązki w wysokości 800 złotych na rzecz Stowarzyszenia „Monar” – Punkt

Konsultacyjny w P.;

III. w okresie od marca 2006 r. do czerwca 2007 r. w S., w krótkich odstępach

czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wbrew przepisom ustawy,

posiadał znaczną ilość substancji psychotropowej w postaci amfetaminy o

łącznej wadze 132 g,

to jest przestępstwa z art. 62 ust. 2 u. o. p. n i na podstawie tego przepisu

wymierzył mu karę jednego roku pozbawienia wolności, zaś na podstawie art. 70

ust. 4 w/w ustawy orzekł wobec niego środek karny w postaci nawiązki w wysokości

400 złotych na rzecz Stowarzyszenia „Monar” – Punkt Konsultacyjny w P.;

na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wymierzył M. B. karę łączną 3 lat

pozbawienia wolności, a nadto na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekł wobec niego

środek karny przepadku na rzecz Skarbu Państwa z datą uprawomocnienia się

wyroku korzyści majątkowej uzyskanej przez niego z popełnienia przestępstwa

przypisanego w pkt. II tego wyroku w wysokości 2630 złotych;

2. J. B., urodzonego 11 sierpnia 1991 r., tego, że:

- w okresie od września 2007 r. do dnia 26 maja 2009 r. w S. w krótkich

odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej udzielał środków odurzających w postaci marihuany oraz

substancji psychotropowej w postaci amfetaminy w ten sposób, że:

- w okresie od września 2007 r. do końca stycznia 2008 r. udzielał

dwudziestokrotnie R. B. środek odurzający w postaci marihuany w łącznej

ilości 20 g. za kwotę 800 złotych,

5

- w marcu 2008 r. udzielił dwukrotnie M. B. środek odurzający w postaci

marihuany w ilości 1 g. za kwotę 40 złotych,

- w okresie od dnia 20 sierpnia 2008 r. do dnia 30 sierpnia 2008 r. udzielił R.B.

środek odurzający w postaci marihuany w ilości 1 g. za kwotę 40 złotych,

- w okresie od lutego 2009 r. do marca 2009 r. dwukrotnie udzielił S. G.

substancję psychotropową w postaci amfetaminy w łącznej ilości 1 g. za kwotę

40 złotych,

- w dniu 26 maja 2009 r. udzielił S. G. substancję psychotropową w postaci

amfetaminy w ilości 0,5 g. za kwotę 20 złotych,

to jest przestępstwa z art. 59 ust. 1 u.o.p.n. w zw. z art. 12 k.k. i na podstawie

tegoż art. 59 ust. 1 w/w ustawy wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności,

a nadto na podstawie art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w

wysokości 50 stawek dziennych ustalając rozmiar jednej stawki dziennej na

kwotę 20 złotych, zaś na podstawie art. 70 ust. 1 w/w ustawy orzekł wobec

niego środek karny w postaci nawiązki w wysokości 600 złotych na rzecz

Stowarzyszenia”Monar ‘’ – Punkt Konsultacyjny w P., na podstawie art.. 45 § 1

k.k. orzekł wobec niego tez środek karny przepadku na rzecz Skarbu Państwa

z datą uprawomocnienia się wyroku korzyści majątkowej w kwocie 940 złotych;

3. P. B. tego, że:

- w okresie od stycznia 2007 r. do końca kwietnia 2008 r. w S. w krótkich

odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej, wbrew przepisom ustawy wprowadzał do obrotu znaczna

ilość substancji psychotropowej w postaci amfetaminy w ten sposób, że:

- w okresie od stycznia 2007 r. do listopada 2007 r. czterdziestoczterokrotnie

zbył R. G. amfetaminę w ilości 22 g. za kwotę 880 złotych,

- w okresie od lipca 2007 r. do września 2007 r. ośmiokrotnie zbył J. M. F.

amfetaminę w ilości 15 g. za kwotę 600 złotych,

- w okresie od połowy miesiąca grudnia 2007 r. do końca kwietnia 2008 r. zbył

R. G. amfetaminę w łącznej ilości 500 g. za kwotę 7500 złotych,

to jest przestępstwa z art. 56 ust. 3 w zb. z art. 59 ust. 1 u.o.p.n. w zw. z art. 11 § 2

k.k. w zw. z art. 12 k.k. i na podstawie art. 56 ust. 3 w/w ustawy w zw. z art., 11 § 3

k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności oraz 50 stawek dziennych

6

grzywny, ustalając wysokość stawki dziennej na kwotę 20 złotych, zaś na

podstawie art. 70 ust. 4 w/w ustawy orzekł wobec niego środek karny w postaci

nawiązki w wysokości 800 złotych na rzecz Stowarzyszenia „Monar” – Punkt

Konsultacyjny w P., na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekł wobec niego środek karny

przepadku na rzecz Skarbu Państwa z datą uprawomocnienia się wyroku korzyści

majątkowej w wysokości 9580 złotych, na podstawie art. 70 ust. 1 u.o.p.n. orzekł

przepadek na rzecz Skarbu Państwa z datą uprawomocnienia się wyroku wagi

elektronicznej Dipse XS – 300 oraz 12 torebek zapinanych strunowo, na podstawie

art. 70 ust. 2 u.o.p.n. orzekł wobec oskarżonych J. B. i P. B. środek karny

przepadku na rzecz Skarbu Państwa z datą uprawomocnienia się wyroku 4 torebek

z zawartością białego proszku oraz 5 torebek zapinanych strunowo z zawartością

suszu roślinnego i zarządził ich zniszczenie, a także środek karny przepadku na

rzecz Skarbu Państwa z datą uprawomocnienia się wyroku kartki w kratkę koloru

białego z zapiskami i kartki w kratkę koloru różowego z zapiskami, które nakazał

przechować w aktach sprawy, nadto obciążył wszystkich tych oskarżonych

kosztami sądowymi w częściach i wysokości na nich przypadającej.

Wskazany powyżej wyrok – w części dotyczącej oskarżonych: M. B., J. B. i P.

B. – zaskarżyli ich obrońcy.

Obrońca M. B. zaskarżył wyrok tylko w części dotyczącej kary, zarzucając jej

rażącą niewspółmierność poprzez niezastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia

kary i nie wymierzenie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania.

Obrońca J. B. zaskarżyła wyrok w całości - odnośnie tego oskarżonego - i

zarzuciła mu:

1. naruszenie art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2, 4 § 2, 7, i 410 k.p.k.,

polegające na wybiórczej i dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego

w szczególności wyjaśnień R. B. oraz S. G., co doprowadziło do błędów w

ustaleniach faktycznych,

2. obrazę art. 12 k.k. przez jego błędne zastosowanie polegające na

rozciągnięciu konstrukcji przestępstwa ciągłego na zachowania oskarżonego

jakie miały miejsce przed ukończeniem przez niego 17 roku życia, podczas gdy

7

w skład czynu ciągłego mogą wchodzić tylko czyny będące przestępstwami, a

czyny nieletniego ze względu na brak winy takimi nie są.

Natomiast obrońca P. B. zarzucił wyrokowi:

1. naruszenie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k., polegające

na zaniechaniu oparcia rozstrzygnięcia w zakresie winy P. B. o całokształt

okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, z pominięciem wyjaśnień

oskarżonego P. B., który nie przyznał się do zarzucanych mu czynów oraz

zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, a przy przyjęciu za

wiarygodne zeznań P. P. i R. G. złożonych w toku śledztwa,

2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że P.

B. zbywając amfetaminę uczestniczył w obrocie narkotykami albo wprowadzał

je do obrotu podczas gdy narkotyki te miały być zbywane poszczególnym

osobom jako konsumentom w detalicznych ilościach jednostkowych, zatem

przyjęcie kwalifikacji prawnej z art. 56 u.o.p.n. jest nieprawidłowe,

3. rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności, co mogło być wynikiem

nieprawidłowej kwalifikacji prawnokarnej znacznej części czynów oskarżonego,

a także nie uwzględnienia dyrektyw wymiaru kary wobec sprawcy

młodocianego.

Apelacje te, jak też i pozostałe wniesione od wskazanego powyżej wyroku,

rozpoznał Sąd Apelacyjny w dniu 9 lipca 2013 r.

Wyrokiem z dnia 11 lipca 2013 r. zmienił zaskarżony wyrok w stosunku do

w/w oskarżonych w ten sposób, że:

a) przyjął, że J. B. czynu z pkt. XX zaskarżonego wyroku dopuścił się w okresie

od marca 2008 r. do 26 maja 2009 r., z opisu tego czynu wyeliminował

udzielenie marihuany R. B. w okresie od września 2007 r. do końca stycznia

2008 r., wymierzone oskarżonemu kary obniżył: do jednego roku pozbawienia

wolności i do 30 stawek dziennych grzywny przy ustaleniu wysokości jednej

stawki dziennej grzywny na kwotę 20 złotych, obniżył wysokość orzeczonej od

oskarżonego na rzecz Stowarzyszenia „Monar” Punkt Konsultacyjny w P.

nawiązki do kwoty 100 złotych, obniżył kwotę stanowiącą przedmiot przypadku

na rzecz Skarbu Państwa określoną w pkt. XXII wyroku do 100 złotych, kwotę

należnej opłaty ustalił na 300 złotych,

8

b) uzupełnił wobec P. B. podstawy skazania i wymiaru kary w pkt. XXIII wyroku o

art. 4 § 1 k.k., w ramach tego czynu przyjął, że oskarżony udzielał oraz

wprowadzał do obrotu znaczną ilość substancji psychotropowej w postaci

amfetaminy i słowa: „zbył R. G.”, „zbył P. P.”, „zbył J. F.”, zastąpił słowami:

„udzielił R. G.”, „udzielił P. .” i „udzielił J. F.” oraz przyjął, że w okresie od

grudnia 2007 r. do końca kwietnia 2008 r. wprowadził do obrotu 500 g.

amfetaminy w ten sposób. że zbył ją R. G. za kwotę 7 500 złotych, obniżył

wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności do 2 lat, ustalił kwotę

opłaty na 500 złotych,

c) wobec M. B. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok uznając wniesioną na jego

rzecz apelację za oczywiście bezzasadną.

Kasacje od wspomnianego wyroku Sądu Apelacyjnego wnieśli obrońcy

skazanych: M. B., J. B. i P. B..

Obrońca M. B. zaskarżył ten wyrok w całości dotyczącej tego skazanego i

zarzucił mu:

rażące naruszenie prawa karnego procesowego, mogące mieć istotny wpływ

na jego treść, a mianowicie art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. przez

nierozważenie wszystkich wskazanych w apelacji uchybień oraz nie przytoczenie

wszystkich okoliczności, którymi kierował się Sąd wydając wyrok dotyczący

wymiaru kary sprawcy młodocianemu, bez zastosowania instytucji nadzwyczajnego

złagodzenia kary i w konsekwencji utrzymaniu w mocy wobec niego kary o

charakterze izolacyjnym, podczas gdy przepisy te nakładają na Sąd obowiązek ich

powołania.

Natomiast obrońca skazanych J. B. i P. B. w swojej kasacji zarzucił:

- w części dotyczącej skazanego J. B. –

rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 12 k.k. poprzez

jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż oskarżony dopuścił się czynu

opisanego w pkt. XX wyroku Sądu I instancji w okresie od marca 2008 r. do 26

maja 2009 r. oraz poprzez niewyeliminowanie z opisu w/w czynu dwukrotnego

udzielenia M. B. środka odurzającego w postaci marihuany w marcu 2008 r. w

sytuacji, gdy skazany J. B. ukończył 17 lat w dniu 11 sierpnia 2008 r. ergo tej daty

9

podlegał przepisom karnym ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii

- w części dotyczącej skazanego P. B. –

1. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 56 ust. 1 i 3

u.o.p.n. poprzez przypisanie za Sądem I instancji – w zakresie czynu z pkt. XXIII

wyroku Sądu Okręgowego – wprowadzenie przez P. B. do obrotu wskazanych w

opisie w/w czynu substancji psychotropowych podczas gdy ustalony przez Sądy

obu instancji stan faktyczny nie wskazywał na to, aby skazany był producentem,

bądź pierwszą, po producencie, osobą dokonującą transakcji, której przedmiotem

były wskazane w opisie czynu substancje psychotropowe co w konsekwencji

powodowało, iż możliwym było, co najwyżej, przypisanie mu drugiej z postaci

sprawczych określonych w art. 56 ust. 3 u.o.p.n. tj. uczestnictwa w obrocie;

2. rażące naruszenie przepisów prawa postępowania, które miało wpływ na

treść wyroku, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2

pkt. 1 i art. 424 § 1 pkt. 1 i 2 i § 2 k.p.k. – poprzez nieodniesienie się do

podniesionego w trakcie rozprawy odwoławczej zarzutu sprzeczności istniejących w

sentencji wyroku Sądu I instancji, jak i sprzeczności pomiędzy jego sentencją i

uzasadnieniem oraz wewnątrz uzasadnienia, które nie pozwalały na odwoławczą

kontrolę orzeczenia w zakresie przypisania skazanemu zachowań polegających na

„udzielaniu”, „wprowadzenia do obrotu”, i „uczestniczenia w obrocie” substancji

psychotropowych, rozróżnieniu w/w zachowań przez Sąd I instancji i ewentualnym

wpływie w/w różnicy na wymiar kary wymierzonej skazanemu.

Równocześnie autorzy wspomnianych kasacji wnieśli o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu – do ponownego

rozpoznania.

W pisemnej odpowiedzi na te kasacje prokurator Prokuratury Apelacyjnej

wniósł o uwzględnienie kasacji obrońcy skazanego J. B. i oddalenie jako

bezzasadnych kasacji wniesionych na rzecz skazanych: M. B. i P. B.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zasadną jest tylko kasacja wniesiona na korzyść skazanego J. B. Pozostałe

zaś, wywiedzione na korzyść skazanych: M. B. i P. B. są bezzasadne i to w stopniu

oczywistym. Taka ich ocena pozwoliła odstąpić od sporządzenia pisemnego

10

uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego – w tym zakresie – stosownie do treści art.

535 § 3 k.p.k.

Odnosząc się zaś do powodów uznania słuszności wniesionej na rzecz J. B.

kasacji, stwierdzić należy co następuje.

Zaskarżony wyrok – w tej części – został faktycznie wydany z rażącym

naruszeniem przepisu prawa karnego materialnego wskazanego w podstawie

prawnej zarzutu tej kasacji.

Równocześnie analiza treści uzasadnienia tego wyroku (por. zapisy na s. 35

– 36) prowadzi do wniosku, że to opisane w kasacji obrońcy skazanego J. B.

uchybienie zaistniało tylko na skutek oczywistej pomyłki w określeniu wieku tego

skazanego w chwili dokonywania przez niego poszczególnych (uznanych za jeden

czyn ciągły w rozumieniu art. 12 k.k.) zachowań, nie zaś w wyniku odmiennej oceny

prawno – karnej tej zaszłości. Rzeczywistą intencją Sądu było bowiem

wyeliminowanie z opisu czynu przypisanego skazanemu w punkcie XX wyroku

Sądu Okręgowego w P. zachowań mających miejsce przed ukończeniem przez

niego 17 roku życia. Dowodzą tego wprost stwierdzenia zawarte na s. 35

uzasadnienia zaskarżonego wyroku, odnoszące się do rozstrzygnięć zawartych w

jego punkcie 1.a.

Stwierdzona sytuacja wprawdzie nie zmienia charakteru tego uchybienia,

którego się Sąd Apelacyjny dopuścił (pozostaje ono nadal rażącym), niemniej

jednak powoduje, iż dowodząca jego zaistnienia argumentacja w istocie sprowadza

się do powielenia tych jej tez , które sam Sąd Apelacyjny już przedstawił w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Trafność tego przekonania nie budzi

wątpliwości, skoro opiera się ono na poprawnej wykładni normy art. 10 § 1 k.k.,

dokonanej w kontekście tych przesłanek, od których kodeks karny w art. 12

uzależnia przyjęcie czynu ciągłego i jest ono obecnie konsekwentnie prezentowane,

tak w piśmiennictwie, jak też i w orzecznictwie. W istocie zgodnie się już bowiem

przyjmuje, że w przypadku popełnienia czynu ciągłego przez sprawcę, który część

zachowań składających się na czyn ciągły zrealizował przed ukończeniem 17 lat,

pozostałe zaś już po ukończeniu 17 lat, jego odpowiedzialność karna odnosić się

może wyłącznie do tych zachowań, które zostały popełnione po ukończeniu przez

sprawcę 17 lat (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 grudnia 1984 r., V KRN 350/84,

11

OSNPG 1985, z.8, poz. 107 ; uchwała Sądu Najwyższego z 16 stycznia 1976 r., VI

KZP 35/76, OSNKW 1976, z. 3, poz. 39; wyroki Sądu Najwyższego z: 30

października 1980 r., IV KR 191/80, 19 grudnia 2002 r., III KK 449/02, Lex 74425,

29 września 2009 r., III KK 105/09, OSNKW 2009, z. 12, poz. 106, wyroki Sądów

Apelacyjnych w: Białymstoku z 30 października 2007 r., II Aka 170/07, OSAB

2007/3-4/56, Katowicach z 4 marca 2010 r., II AKa 26/10, KZS 2010/6/53, Łodzi z

11 lipca 2013 r., II AKa 73/13, Lex nr 1383469). W uzasadnieniu tego poglądu,

zarówno w przywołanych orzeczeniach, jak też w piśmiennictwie podnosi się, że

wprawdzie koncepcja jednoczynowa czynu ciągłego (przyjmująca – w ujęciu

prawno-karnym – zaistnienie, w tej postaci, jednego czynu zabronionego,

niezależnie od ilości zachowań, które się nań składają) nakazuje, aby dokonywać

oceny całości czynu, a nie tych poszczególnych, wchodzących w jego skład,

zachowań, to jednak ta specyficzna konstrukcja prawno-karna nie może przecież

prowadzić do rozstrzygnięć sprzecznych z treścią art. 10 § 1 k.k., który określa

podmiotową zdolność do ponoszenia odpowiedzialności karnej. Przepis ten wszak

jednoznacznie stanowi, iż odpowiedzialności karnej podlega wyłącznie ten sprawca,

który w chwili popełnienia czynu zabronionego ukończył 17 lat. Warunkiem

przypisania winy jest osiągnięcie przez sprawcę takiego stopnia dojrzałości, w

którym dopiero jest on w stanie rozpoznać społeczne znaczenie popełnionego

przez siebie czynu. Ustawodawca polski przyjął ukończenie 17 lat jako przesłankę

podmiotowej zdolności do ponoszenia pełnej odpowiedzialności karnej za dany

czyn zabroniony. Równocześnie wskazuje się, że jeżeli w ramach czynu ciągłego

kompleks dwóch lub więcej zachowań oceniany jest jako całość, to też i jako całość

musi spełniać przesłanki uzasadniające przypisanie sprawcy przestępstwa. Nadto

skoro każde z tych zachowań musi być oceniane odrębnie z punktu widzenia

zdolności sprawcy do ponoszenia przez niego odpowiedzialności , a więc także pod

kątem uzyskania przez niego – wspomnianej – podmiotowej zdolności do

ponoszenia odpowiedzialności karnej. Stąd też przypisanie całego czynu ciągłego,

możliwe jest jedynie wówczas, gdy w odniesieniu do żadnego z zachowań

składających się na tę konstrukcję nie występuje okoliczność wyłączająca

przestępność lub karalność.(por. P. Kardas: Okoliczności wyłączające

przestępność lub karalność zachowania a konsekwencje czynu ciągłego, Prok. I Pr.

12

2008, nr 1, s. 26 – 29 i wskazana tam literatura, a także: A. Wąsek: Kodeks karny.

Komentarz, Gdańsk 2002/2003, s. 176-177 ; L. Gardocki: Prawo karne, Warszawa

2006, s.149).

Dodać jednakże należy, iż przytoczony powyżej pogląd po wejściu w życie

Kodeksu karnego z 1997 r. nie był wyłącznie prezentowany w zakresie określenia

wzajemnych relacji pomiędzy czasem popełnienia czynu ciągłego, a nieletnością

jego sprawcy odnośnie niektórych, wchodzących w skład tego czynu, jego

zachowań. Pierwotnie w piśmiennictwie podnoszono, że do odpowiedzialności za

czyn ciągły wystarczy, aby ostatnie z zachowań, które się na ten czyn składają,

sprawca popełnił po ukończeniu 17 lat.(por. A. Zoll (A. Zoll [w:] K. Buchała, A. Zoll,

Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, tom I, Zakamycze 1998, s. 132). Pogląd

ten prowadził zatem do przyjęcia, że wystarczyło aby chociaż jedno zachowanie

wchodzące w skład przestępstwa ciągłego sprawca popełnił po ukończeniu 17 lat,

to już powodowało i uprawniało uznanie, iż to przestępstwo zostało popełnione

przez osobę dorosłą, w rozumieniu art. 10 § 1 k.k. W konsekwencji ponosił on – w

zakresie tegoż przypisanego mu jako ciągły czynu – odpowiedzialność karną także

za te, wchodzące w jego skład, zachowania, których się dopuścił przed

ukończeniem 17 lat. Przekonanie to opierało się na rygorystycznym i

kategorycznym ujęciu konstrukcji prawnej uregulowanej w przepisie art. 12 k.k., a

przede wszystkim uwzględnieniu tego, iż opierała się ona niewątpliwie na tzw.

jednoczynowej koncepcji przestępstwa ciągłego, której istota (jak już wspomniano)

wyraża się w uznaniu, że stanowi ono jeden czyn zabroniony, bez względu na ilość

zachowań, które się na niego składają. Pogląd ten – jako zbyt skrajny - nie zyskał

jednak zwolenników, w wyniku czego od niego odstąpiono – w sposób powyżej

odnotowany. W konsekwencji obecnie powszechnie przyjmuje się, że sprawca

czynu ciągłego może – w myśl określonych w Kodeksie karnym zasad –

odpowiadać tylko za te zachowania wchodzące w skład tego czynu, których

dopuścił się po osiągnięciu wieku, który dopiero warunkuje jego odpowiedzialność

karną, to jest po ukończeniu 17 lat.

Przekonanie to w pełni podziela też Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej

sprawie. Siła argumentów (już powyżej przytoczonych, motywowanych przede

13

wszystkim wymogami art. 10 § 1 k.k.) jest tak jednoznacznie doniosła, iż słuszność

tego poglądu wręcz implikuje.

W konsekwencji – w przypadku ustalenia, że niektóre zachowania

wchodzące w skład czynu ciągłego zostały popełnione przez sprawcę przed

ukończeniem przez niego 17 lat – uznać należy, że wówczas wyłącznie można

przypisać temu sprawcy odpowiedzialność karną tylko za te zachowania, których

on się dopuścił po ukończeniu tego wieku. Stąd też – w takiej sytuacji – tylko te

„dorosłe” (w rozumieniu art. 10 § 1 k.k.) zachowania mogą stanowić podstawę

skazania tego sprawcy za sprawstwo czynu ciągłego, którego to byt one kreują.

Tymczasem w sprawie niniejszej niewątpliwe jest, że skazany J. B. urodził

się w dniu 11 sierpnia 1991 r. (por. k. 1498, 1788, 3159).W zaskarżonym wyroku

Sąd Apelacyjny uznał, że popełnił on, przypisany mu przez Sąd Okręgowy w pkt.

XX części rozstrzygającej wyroku tego Sądu, czyn ciągły w okresie od marca 2008

r. do 26 maja 2009 r. Porównanie zatem daty urodzenia tego skazanego z datą

przyjętą jako czas od którego należy liczyć okres popełnienia przez niego owego

czynu ciągłego, świadczy o tym, że – w momencie jej zaistnienia – nie miał on

jeszcze ukończone 17 lat. Równie bezsporne jest też i to (bo wynika wprost z opisu

tego przypisanego skazanemu czynu), że w okresie pomiędzy tą początkową

(ustaloną) datą czasu popełnienia tego czynu ciągłego , a dniem 11 sierpnia 2008

r., kiedy to ukończył on 17 lat, Sąd Apelacyjny przypisał mu tylko – w ramach

owego czynu ciągłego - sprawstwo jednego zachowania, to jest udzielenie w marcu

2008 r. dwukrotnie M. B. środka odurzającego w postaci marihuany w ilości 1 g. za

kwotę 40 złotych. Popełnienie pozostałych czterech zachowań składających się na

czyn ciągły ustalił już bowiem w okresie w którym skazany ukończył 17 lat. W

opisanej sytuacji Sąd Apelacyjny powinien był zatem z opisu przypisanego

skazanemu czynu ciągłego wyeliminować to zachowanie, które polegało na

dwukrotnym udzieleniu marihuany M. B. w marcu 2008 r. i – stosownie do tego

rozstrzygnięcia – dokonać zmiany w zakresie przyjętego okresu popełnienia przez J.

B. tego czynu ciągłego. Powinien był to tym bardziej uczynić w sytuacji w której , z

tożsamych powodów, wyeliminował z opisu tego przypisanego skazanemu

przestępstwa – udzielenie marihuany R. B. w okresie od września 2007 r. do końca

stycznia 2008 r., co tylko dowodzi (podobnie jak już przywołane tezy uzasadnienia

14

zaskarżonego wyroku) tego, że powyżej przytoczony pogląd o niemożliwości

przypisania skazanemu – w ramach tego czynu ciągłego, który popełnił –

odpowiedzialności karnej za zachowania, których się dopuścił przed ukończeniem

17 lat – Sąd Apelacyjny w pełni aprobował.

Równocześnie to stwierdzone rażące uchybienie przepisowi art. 10 § 1 k.k.,

nie tylko mogło, ale i wręcz miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.

Zważyć bowiem należy, iż wyeliminowanie ustalenia o dwukrotnym udzieleniu

marihuany w ilości 1 g. za kwotę 40 zł. M. B., spowodowałoby konieczność

równoczesnych nowych ustaleń odnośnie ogólnej ilości udzielonego przez

skazanego środka odurzającego, jak też i jego wartości. To ostatnie zaś miało

bezpośredni wpływ na ustaloną wartość majątkową, której przepadek, na podstawie

art. 45 § 1 k.k., Sąd Okręgowy orzekł wobec skazanego. W sytuacji której Sąd

Apelacyjny – po zmianie opisu czynu - przyjął, iż skazany łącznie udzielił M. B. i R.

B. 2 g. marihuany, oraz łącznie S. G. 1.5 g. amfetaminy, pomniejszenie ilości

łącznie udzielonej przez niego marihuany o 1 g. (bo tyle miał jej przekazać M. B.)

niewątpliwie stanowi istotne i mające wpływ na treść zaskarżonego wyroku

rozstrzygnięcie. Tym samym uznać należało, że postawiony w kasacji wywiedzionej

na korzyść skazanego J. B. zarzut spełnia obydwa, wymagane w art. 523 § 1 k.p.k.,

warunki skutecznych zarzutów tego rodzaju skargi odwoławczej. Wykazuje bowiem

nie tylko rażące naruszenie prawa, ale i możliwość jego istotnego wpływu na treść

zaskarżonego wyroku. Stwierdzenie tego było zaś równoznaczne z koniecznością

uznania zasadności tej kasacji i uchylenia – w części dotyczącej tego skazanego –

zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy tego skazanego Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

W jego toku Sąd Apelacyjny będzie miał na względzie powyższe wnioski i

spostrzeżenia.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak wyżej.