IV KK 444/13

Sygn. akt IV KK 444/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 czerwca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca)

SSA del. do SN Mariusz Młoczkowski

Protokolant Danuta Bratkrajc

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zbigniewa Siejbika

w sprawie B. S.

w przedmiocie wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 27 czerwca 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w C.

z dnia 10 lipca 2013 r.

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w C.

UZASADNIENIE

B. S. został skazany prawomocnymi wyrokami:

I. Sądu Rejonowego w T. z dnia 24 marca 2010 r., sygn. … 375/10, za

przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 189

2

§ 1 k.k. i art. 191 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 245 k.k. w zw. art. 12 k.k.,

art. 158 § 1 k.k., art. 276 k.k., popełnione w okresie od początku października

2009 r. do 13 listopada 2009 r., w drugiej połowie października 2009 r., w dniu

25 października 2009 r. i w dniu 13 listopada 2009 r. - na karę łączną 2 lat

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 5-letni

okres próby; zarządzoną do wykonania na mocy postanowienia z dnia 15 lutego

2011 r., z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia

13 listopada 2009 r. do dnia 24 marca 2010 r.;

II. Sądu Rejonowego w C. z dnia 9 kwietnia 2010 r., sygn. … 39/10, za

przestępstwa z art. 281 k.k., art. 278 § 1 k.k., popełnione w dniu 16 sierpnia

2009 r. i 3 listopada 2009 r. - na karę łączną 2 lat pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 5-letni okres próby i na karę

grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej

stawki na kwotę 10 zł; postanowieniem z dnia 10 grudnia 2010 r. zarządzono

wykonanie kary pozbawienia wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu

zatrzymania w dniach 17 i 18 sierpnia 2009 r.;

III.Sądu Rejonowego w C. z dnia 2 września 2010 r., sygn. … 538/10, za

przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k., popełnione w nocy z

10/11 kwietnia 2010 r. - na karę łączną 2 lat pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 3-letni okres próby i na karę

grzywny w wymiarze 60 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej

stawki na kwotę 10 zł;

IV. Sądu Rejonowego w C. z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. … 720/10, za

przestępstwo z art. 226 § 1 k.k., popełnione w dniu 5 sierpnia 2010 r. - na karę

10 miesięcy ograniczenia wolności, z zaliczeniem na jej poczet zatrzymania w

dniu 6 sierpnia 2010 r.;

V. Sądu Rejonowego w B. z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. … 1016/10, za

przestępstwa z art. 279 § 1 k.k., popełnione w dniu 26 października 2009 r. - na

karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na 3-letni okres próby;

VI. Sądu Rejonowego w C. z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. … 1356/10, za

przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z

3

art. 11 § 2 k.k., art. 278 § 1 k.k., art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 158 § 1 k.k. w zw. z

art. 11 § 2 k.k., popełnione w dniu 26 czerwca 2010 r. i 4 maja 2010 r. - na karę

łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z zaliczeniem na jej poczet

okresu zatrzymania w dniach 4 i 5 maja 2010 r. oraz 13 lipca 2010 r.

VII. Sądu Rejonowego w C. z dnia 26 września 2012 r., sygn. … 322/11, za

przestępstwa z art. 190 § 1 k.k.; art. 280 § 1 k.k.; art. 279 § 1 k.k.; art. 280 § 1

k.k. i art. 275 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.; art. 278 § 1 k.k. i art. 275 k.k. w zw. z

art. 11 § 2 k.k. popełnione w dniach: 27 czerwca 2010 r., 16 lipca 2010 r., 16/17

sierpnia 2010 r. i 21 września 2010 r. (w tej ostatniej dacie 2 przestępstwa) – na

karę łączną 4 lat pozbawienia wolności.

Sąd Rejonowy w C. wyrokiem łącznym z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt …

374/13:

1. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 569 § 1 k.p.k. połączył

skazanemu B. S. kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami wymienionymi

w punkcie II i V części wstępnej wyroku i wymierzył skazanemu jedną karę łączną

2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 5-letni

okres próby;

2. na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 87 k.k. w zw. z art. 569 § 1 k.p.k.

połączył skazanemu B. S. kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami

wymienionymi w punkcie IV i VI części wstępnej wyroku i wymierzył skazanemu

jedną karę łączną 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności;

3. na podstawie art. 577 k.p.k. w zw. z art. 63 § 1 k.k. zaliczył skazanemu na

poczet orzeczonej w pkt 2 kary łącznej okres rzeczywistego pozbawienia wolności

w sprawie sygn. akt … 1356/10, w dniu 4-5 maja 2010 r. i 13 lipca 2010 r.;

4. pozostałe orzeczenia zawarte w wyrokach podlegających łączeniu pozostawił do

odrębnego wykonania;

5. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie dotyczące wyroków

opisanych w pkt I i III części wstępnej wyroku;

6. na podstawie art. 574 k.p.k. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił skazanego od

obowiązku ponoszenia kosztów postępowania i obciążył wydatkami Skarb

Państwa.

Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 25 września 2013 r.

4

Należy wspomnieć, że w części wstępnej wyroku łącznego wyrok opisany w

pkt VII nie został wymieniony, mimo że figurował (pod nieprecyzyjnie podaną

sygnaturą Sądu Okręgowego w C.) we wniosku skazanego o wydanie wyroku

łącznego.

Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że z uwagi na określoną

sytuację procesową – uchylenie przez Sąd Okręgowy w C. dotyczącego B. S.

wyroku łącznego Sądu Rejonowego w C. z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. … 60/12

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w następstwie apelacji

wniesionej na korzyść skazanego – rozstrzygnięciem nie objął wyroku opisanego w

pkt VII, bowiem chociaż zachodzą przesłanki do połączenia orzeczonych tym

wyrokiem kar z karami orzeczonymi wyrokami opisanymi w pkt IV i VI, takie

postąpienie byłoby równoznaczne z naruszeniem zakazu reformationis in peius.

Zatem połączenie kar orzeczonych wymienionymi wyrokami „będzie możliwe

dopiero po rozpoznaniu kolejnej sprawy o wydanie wyroku łącznego, gdzie Sąd nie

będzie związany powyższą zasadą zakazu orzekania na niekorzyść skazanego”.

Przed upływem sześciu miesięcy od daty uprawomocnienia się powyższego

wyroku łącznego kasację od wyroku wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie art.

521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok w całości, na niekorzyść skazanego, zarzucając:

1. rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa

procesowego - art. 572 k.p.k., polegające na umorzeniu postępowania o wydanie

wyroku łącznego w sprawie Sądu Rejonowego w T. z dnia 24 marca 2010 r. o

sygn. … 375/10, mimo istnienia określonych w art. 85 k.k. warunków do

połączenia orzeczonej tym wyrokiem wobec B. S. kary pozbawienia wolności z

karą pozbawienia wolności wymierzoną wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia

9 kwietnia 2010 r., sygn. … 39/10,

2. rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa

materialnego - art. 85 k.k., polegające na połączeniu jednostkowych kar

pozbawienia wolności orzeczonych wobec B. S. wyrokami: Sądu Rejonowego w

C. z dnia 9 kwietnia 2010 r., sygn. … 39/10 i Sądu Rejonowego w B. z dnia 24

stycznia 2011 r., sygn. … 1016/10 oraz Sądu Rejonowego w C. z dnia 3

listopada 2010 r., sygn. … 720/10 i Sądu Rejonowego w C. z dnia 28 czerwca

5

2011 r., sygn. … 1356/10, i orzeczeniu kar łącznych, mimo braku przesłanek

określonych w tym przepisie,

3. rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa

materialnego - art. 85 k.k., polegające na zaniechaniu objęcia wyrokiem łącznym

o sygn. … 374/13, skazania B. S. wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 26

września 2012 r., sygn. … 322/11, mimo istnienia warunków do orzeczenia kary

łącznej.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku łącznego i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w C.

W uzasadnieniu kasacji argumentowano, że „spośród skazań opisanych w

części wstępnej wyroku łącznego Sądu Rejonowego w C. o sygn. … 374/13,

pierwszym chronologicznie wyrokiem, jaki zapadł wobec B. S. jest wyrok Sądu

Rejonowego w T. z dnia 24 marca 2010 r., sygn. … 375/10 (pkt I).

Jako drugi został wydany wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 9 kwietnia

2010 r., sygn. … 39/10 (pkt II).

Kary zarządzone tymi wyrokami (pierwotnie probacje, a następnie

zarządzone do wykonania) kwalifikują się do połączenia, ponieważ przestępstwa z

art. 281 k.k. i art. 278 § 1 k.k., za które B. S. został skazany wyrokiem o sygn. …

39/10, popełnił zanim zapadł pierwszy z wymienionych wyroków, tj. wyrok o

sygn. … 375/10.

Drugi realny zbieg tworzą przestępstwa objęte wyrokami: Sądu Rejonowego

w C. z dnia 2 września 2010 r., sygn. … 538/10, Sądu Rejonowego w C. z dnia 3

listopada 2010 r., sygn. … 720/10 i Sądu Rejonowego w B. z dnia 24 stycznia 2011

r., sygn. … 1016/10 (pkt-y III, IV i V części opisowej wyroku łącznego).

Wszystkie przestępstwa, za które skazany został osądzony tymi wyrokami

zostały przez niego popełnione przed wydaniem pierwszego w tej grupie wyroku o

sygn. … 538/10”.

W takim razie, zdaniem skarżącego, „Sąd Rejonowy w C. wadliwie połączył

w pkt 1 wyroku łącznego kary wymierzone B. S. wyrokami Sądu Rejonowego w C.

o sygn. … 39/10 i … 1016/10 (wyrok o tej drugiej sygnaturze wydał Sąd Rejonowy

w B. – uw. SN), ponieważ nie uwzględnił, że przestępstwa objęte wyrokiem o

sygn. … 39/10, pozostawały w realnym zbiegu z czynami, za które skazany został

6

osądzony wcześniej wydanym wyrokiem Sądu Rejonowego w T. o sygn. … 375/10.

W konsekwencji niezasadne jest także rozstrzygnięcie wydane w pkt 5 wyroku

łącznego orzekające o umorzeniu postępowania w odniesieniu do wyroku o

sygn. … 375/10 na zasadzie art. 572 k.p.k.

Z powodów wyżej podanych Sąd Rejonowy w C. w sposób niezgodny z

treścią art. 85 k.k. połączył również kary wymierzone B. S. wyrokami Sądu

Rejonowego w C. o sygn. … 720/10 i … 1356/10, wydanymi w dniach –

odpowiednio – 3 listopada 2010 r. i 28 czerwca 2011 r. (pkt 2 wyroku łącznego)”.

Autor kasacji podniósł także, iż nieobjęcie wyrokiem łącznym skazania

zapadłego w sprawie …K 322/11 wynika z wadliwej interpretacji prawa przez Sąd

orzekający, bowiem z faktu uprzedniego wydania przez Sąd Rejonowy w C. w

stosunku do B. S. wyroku łącznego o sygn. … 60/12, uchylonego przez Sąd

Okręgowy w C. w następstwie uwzględnienia apelacji wniesionej na korzyść

skazanego, nie wynikają żadne ograniczenia, które z uwagi na treść art. 443 k.p.k.

uniemożliwiałyby objęcie zaskarżonym kasacją wyrokiem łącznym wyroku Sądu

Rejonowego w C. o sygn. … 322/11. Nadto Sąd meriti nie dostrzegł, że objęcie

wyrokiem łącznym skazania w sprawie … 322/11, pozwalało na ukształtowanie

sytuacji prawnej skazanego w sposób o wiele korzystniejszy, niż pozostawienie

wydanego w tej sprawie wyroku do odrębnego wykonania.

Wyjaśniając kierunek kasacji, skarżący nadmienił, że „w ponownym

postępowaniu, w następstwie prawidłowego połączenia kar pozbawienia wolności

orzeczonych wyrokami o sygn. … 375/10, … 39/10, … 1356/10 i …K 322/11, może

zostać ukształtowana sytuacja prawna mniej korzystna dla skazanego od

wynikającej z treści wyroku łącznego skarżonego kasacją”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja zasługiwała na uwzględnienie, bowiem należało podzielić pogląd

skarżącego, że Sąd Rejonowy w C. wydał wyrok łączny z naruszeniem art. 85 k.k.,

zaś umarzając w określonym zakresie postępowanie, także z naruszeniem art. 572

k.p.k. Ma też rację skarżący, że uchybienia te miały charakter rażący, a ich wpływ

na treść orzeczenia był istotny. Już w tym miejscu należy jednak zauważyć, że nie

wszystkie podniesione w kasacji zarzuty są trafne, podobnie jak zaprezentowany w

7

uzasadnieniu kasacji wywód odnośnie do zachodzących w sprawie zbiegów

przestępstw.

Jest widoczne, że orzekając w przedmiocie wydania wyroku łącznego, Sąd

Rejonowy w C. nie respektował przepisu art. 85 k.k., w świetle którego kara łączna

jest orzekana w przypadku zaistnienia realnego zbiegu przestępstw, o ile

wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu.

Warunkiem zaistnienia wspomnianego zbiegu jest popełnienie przez sprawcę

dwóch lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby

nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw. Chodzi przy tym o

pierwszy chronologicznie wyrok, który zapadł przed popełnieniem przez sprawcę

kolejnego przestępstwa (zob. uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 25 lutego 2005

r., I KZP 36/04, OSNKW 2005, z. 2, poz. 13). W takim ujęciu, w przypadku sprawcy

skazanego co najmniej za cztery przestępstwa, możliwe jest wystąpienie więcej niż

jednego zbiegów realnego, skutkujących orzeczeniem dwóch lub większej liczby

kar łącznych, oczywiście przy spełnieniu warunków wskazanych w art. 85 k.k.

Zagadnienie zbiegu przestępstw prawidłowo postrzegał Sąd Rejonowy w C.

w postępowaniu prowadzonym pod sygn. … 60/12, którym – tak jak w

postępowaniu o sygn. … 374/13 – nie był objęty wyrok o sygn. … 322/11. Uznał, że

w przypadku B. S. zachodzą dwa zbiegi przestępstw – jeden, w skład którego

wchodzą przestępstwa osądzone wyrokami opisanymi w pkt I, II i V części wstępnej

wyroku oraz drugi, w skład którego wchodzą przestępstwa osądzone wyrokami

opisanymi w pkt III, IV i VI. Nie było to kwestionowane ani we wniesionej przez

prokuratora apelacji ani przez Sąd odwoławczy, który uchylił zaskarżony wyrok z

powodu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 4 § 1 k.k., poprzez

orzeczenie kar łącznych bezwzględnego pozbawienia wolności w sytuacji, gdy z

karami bezwzględnymi zostały połączone kary warunkowo zawieszone, orzeczone

za przestępstwa popełnione przed 8 czerwca 2010 r. (zob. uzasadnienie wyroku

Sądu Okręgowego w C., sygn. … 270/13, k. 164 - 165 akt sprawy … 60/12).

Pierwszym chronologicznie wyrokiem orzeczonym wobec B. S. jest opisany

w pkt I wyrok Sądu Rejonowego w T. o sygn. … 375/10, wydany 24 marca 2010 r.

Zatem realny zbieg tworzą przestępstwa popełnione przez skazanego przed tym

dniem, tj. osądzone wymienionym wyrokiem oraz wyrokami opisanymi w pkt II i V. Z

8

uzasadnienia zaskarżonego kasacją wyroku wynika, że widział to również Sąd

meriti, jednak uznał, że w sytuacji, gdy skazany dokonał tych przestępstw przed 8

czerwca 2010 r., tj. przed wejściem w życie art. 89 § 1a k.k., zezwalającego na

orzeczenie w wyroku łącznym kary łącznej pozbawienia wolności bez warunkowego

zawieszenia jej wykonania nawet wtedy, gdy za zbiegające się przestępstwa

wymierzono kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich

wykonania, należało stosować przepisy korzystniejsze dla skazanego,

obowiązujące przed wspomnianą datą. W konsekwencji Sąd wyraził pogląd, że

„połączenie wszystkich ww. spraw nie mogło doprowadzić do wymierzenia kary

łącznej pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, gdyż

skazany poniósłby dotkliwszą karę mając na uwadze, że nie zarządzono wykonania

kary pozbawienia wolności we wszystkich tych sprawach”. Takie podejście do

zagadnienia jest prawidłowe, jednak w realiach rozpoznawanej sprawy nie wyjaśnia

zasadniczej kwestii, tj. dlaczego Sąd uznał, że połączenie kar orzeczonych

wyrokami opisanymi w pkt. I, II i V musiało prowadzić do wymierzenia kary łącznej

pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, skoro na

gruncie prawa obowiązującego przed 8 czerwca 2010 r. po połączeniu tych kar było

możliwe wymierzenie kary łącznej pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania, o ile kara ta nie przekroczyłaby 2 lat (art. 69 § 1 k.k.).

Wyrokiem z pkt V wymierzono bowiem skazanemu karę łączną pozbawienia

wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania, co odnosiło się również do kar

jednostkowych, żadna z kar pozbawienia wolności wymierzonych skazanemu za

przestępstwa osądzone trzema wymienionymi wyrokami nie przekraczała 2 lat, zaś

łącząc kary wymierzone dwoma wyrokami, w tym karę bezwzględnego pozbawienia

wolności i warunkowo zawieszając wykonanie kary łącznej, Sąd deklarował, że

stosuje zasadę pełnej absorpcji i ma na uwadze „umiarkowanie pozytywną

prognozę kryminologiczną”. Na marginesie wypada zauważyć, że łącząc kary

wymierzone wyrokami opisanymi w pkt II i V, Sąd Rejonowy nie wyjaśnił, dlaczego

właśnie takie postąpienie uznaje za prawidłowe, chociaż przy koncepcji łączenia

kar z dwóch wyroków i orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania, w grę wchodziło też połączenie kar

wymierzonych wyrokami opisanymi w pkt I i V części wstępnej. Jeżeli jednak w

9

przypadku tego zbiegu przestępstw Sąd orzekający miał na myśli, że objęcie

węzłem kary łącznej kar wymierzonych B. S. wyrokami opisanymi w pkt I, II i V musi

prowadzić do wymierzenia kary łącznej pozbawienia wolności przekraczającej 2

lata, tj. uniemożliwiającej warunkowe zawieszenie jej wykonania, powinien

klarownie to wytłumaczyć, a węzłem kary łącznej objąć tylko kary podlegające

wykonaniu.

Wyrokiem, stanowiącym punkt odniesienia dla kolejnego zbiegu przestępstw,

jest opisany w pkt III wyrok Sądu Rejonowego w C. o sygn. … 538/10, wydany 2

września 2010 r. Zbieg ten tworzą przestępstwa popełnione przez skazanego,

osądzone tym wyrokiem oraz wyrokami opisanymi w pkt IV i VI, nadto te osądzone

wyrokiem Sądu Rejonowego w C. opisanym w pkt VII, które zostały popełnione

przed 2 września 2010 r. Słusznie w kasacji wskazano, że „ocena czy przestępstwa

pozostają w tego rodzaju wzajemnej korelacji, która sytuuje je w realnym zbiegu,

nie ma charakteru uznaniowego, bowiem kryteria rzeczywistego zbiegu

przestępstw zostały określone w ustawie”, wobec czego Sąd orzekający w

przedmiocie wyroku łącznego nie powinien pominąć wyroku opisanego w pkt VII; w

szczególności nie uzasadnia tego fakt uchylenia przez Sąd odwoławczy wyroku

łącznego wydanego przez Sąd Rejonowy w C. pod sygn. … 60/12. Tłumacząc

swoje postąpienie, Sąd orzekający wyjaśnił – co wcześniej zasygnalizowano – że

chociaż dostrzega, iż „aktualnie zachodzą przesłanki do połączenia kar ze

spraw … 720/10, … 1356/10 i … 322/11”, to „miał na uwadze ograniczenia

związane z zakazem reformationis in peius – połączenie trzech wymienionych

wyroków spowodowałoby, że łączna kara pozbawienia wolności musiałaby być o

wiele wyższa, niż ta wymierzona w uchylonym wyroku Sądu Rejonowego z dnia

8.11.2012 r.” W kasacji trafnie jednak zwrócono uwagę, że realia procesowe

sprawy nie uzasadniały przyjęcia, iż ma zastosowanie ograniczenie wynikające z

art. 443 k.p.k., w takim ujęciu jak postrzegał to Sąd meriti. Byłoby tak w wypadku,

gdyby Sąd prowadził wyłącznie postępowanie ponowne, tj. był zobligowany do

orzekania w przedmiocie połączenia tylko tych kar, które były orzeczone wyrokami

opisanymi w pkt I – VI części wstępnej, tj. wyrokami stanowiącymi przedmiot

rozpoznania w sprawie o sygn. … 60/12. Tymczasem Sąd Rejonowy rozpoznawał

nową sprawę o sygn. … 374/13, zainicjowaną wnioskiem skazanego z 26 lutego

10

2013 r., w którym pod niewłaściwą sygnaturą (zob. notatka k. 24 akt sprawy), był

wymieniony kolejny wyrok Sądu Rejonowego w C. o sygn. … 322/11. Z tą sprawą

do łącznego rozpoznania została połączona sprawa … 554/13 (postanowienie k.

36), którą to sygnaturę nadano sprawie pierwotnie oznaczonej sygn. … 60/12, po

uchyleniu wyroku łącznego przez Sąd Okręgowy.

Warto też zauważyć, że wyrażając pogląd, iż konieczne jest „rozpoznanie

kolejnej sprawy o wydanie wyroku łącznego”, Sąd meriti nie wziął pod uwagę, że w

takim wypadku zbędne byłoby prowadzenie przezeń postępowania w sprawie …

374/13. Wydany w tej sprawie wyrok łączny nie miałby znaczenia o tyle, że przy

orzekaniu wyrokiem łącznym kary łącznej, łączeniu podlegają kary wymierzone za

poszczególne przestępstwa, a nie kary łączne, niezależnie od tego, czy zostały

wymierzone w tym samym postępowaniu, czy w postępowaniu o wydanie wyroku

łącznego (prawidłowo postrzegał to Sąd Rejonowy w postępowaniu o sygn. …

60/12 – zob. uzasadnienie wyroku k. 95 akt tej sprawy). Wyrazem takiego błędnego

podejścia, polegającego na łączeniu kar łącznych a nie kar jednostkowych, było w

niniejszej sprawie połączenie kar orzeczonych wyrokami opisanymi w pkt II oraz V i

wymierzenie kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności, z deklaracją, że została

zastosowana zasada pełnej absorpcji. W istocie tak nie było, skoro najwyższa z kar

jednostkowych orzeczonych wymienionymi wyrokami wynosiła rok i 6 miesięcy

pozbawienia wolności, a dopiero jedna z kar łącznych pozbawienia wolności (w

sprawie … 39/10) sięgnęła 2 lat.

Powodu umorzenia postępowania o wydanie wyroku łącznego w zakresie

wyroków opisanych w pkt I i III Sąd Rejonowy praktycznie nie wyjaśnił,

poprzestając na stwierdzeniu, że „brak było warunków do wydania wyroku łącznego

obejmującego wymienione sprawy” (tj. sprawę o sygn. … 375/10 oraz sprawę o

sygn. … 538/12). Szersze umotywowanie rozstrzygnięcia umarzającego było

konieczne dlatego, że – jak wspomniano – Sąd odwoławczy nie zgłosił zastrzeżeń

do zbiegów przestępstw przyjętych przez Sąd Rejonowy w wyroku o sygn. … 60/12,

nadto nie było przeszkód prawnych do orzeczenia w odniesieniu do tych zbiegów

kar łącznych pozbawienia wolności z respektowaniem normy art. 4 § 1 k.k., tj. z

warunkowym zawieszeniem ich wykonania. Żadna z jednostkowych kar

pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami opisanymi w pkt I, II, V oraz w pkt III,

11

IV i VI nie przekraczała 2 lat (odnosi się to również do kar orzeczonych wyrokiem

opisanymi w pkt VII), a zawieszając wykonanie kary łącznej pozbawienia wolności

w odniesieniu do jednego ze zbiegów przestępstw Sąd orzekający w sprawie …

374/13 przyjął wobec skazanego pozytywną prognozę kryminologiczną.

Podsumowując poczynione uwagi, należy stwierdzić, że wydany w sprawie B.

S. wyrok wadliwie ujmuje zagadnienie zbiegu przestępstw oraz przesłanek

orzekania kar łącznych, przy czym w przypadku zbiegu przestępstw, co do których

pierwszym chronologicznie wyrokiem jest wyrok Sądu Rejonowego w C. o

sygn. …538/10 z 2 września 2010 r., uchybieniem Sądu meriti było pominięcie,

wobec umorzenia postępowania, nie tylko przestępstw osądzonych owym

pierwszym wyrokiem, ale też trzech przestępstw osądzonych wyrokiem Sądu

Rejonowego w C. o sygn. … 322/11, które skazany popełnił przed 2 września 2010

r. Dla porządku trzeba wspomnieć, że kolejny zbieg tworzą dwa przestępstwa

osądzone w sprawie … 322/11, popełnione przez skazanego po 2 września 2010 r.

Natomiast w uzasadnieniu kasacji nieprawidłowo przyjęto, że skazania, które

zostały opisane w części wstępnej zaskarżonego wyroku łącznego, tworzą dwa

zbiegi przestępstw – pierwszy, na który składają się przestępstwa osądzone

wyrokami opisanymi w pkt I i II oraz drugi, obejmujący przestępstwa osądzone

wyrokami opisanymi w pkt III, IV i V. Wadliwość identyfikowania zbiegów

przestępstw polega tu nie tylko na błędnym usytuowaniu wyroku z pkt V, ale też na

pominięciu wyroku opisanego w pkt VI.

Odnosząc powyższe uwagi do zarzutów kasacji należy stwierdzić, że

zasadne były zarzuty ujęte w pkt 1 i 3. Słusznie bowiem skarżący podniósł, że z

naruszeniem art. 572 k.p.k., a w każdym razie z motywacją sugerującą obrazę tego

przepisu, Sąd Rejonowy umorzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego w

zakresie wyroku Sądu Rejonowego w T. o sygn. … 375/10 (to uchybienie odnosi

się też do wyroku Sądu Rejonowego w C. o sygn. … 538/10). Zasadnie również

skarżący wskazał, że z naruszeniem art. 85 k.k. Sąd orzekający zaniechał objęcia

wyrokiem łącznym skazania B. S. wyrokiem Sądu Rejonowego w C. o sygn. …

322/11. Natomiast zarzut ujęty w pkt 2 kasacji był nietrafny, bowiem opierał się na

wspomnianym wadliwym postrzeganiu zbiegów przestępstw. W rzeczywistości

przepis art. 85 k.k. nie sprzeciwia się połączeniu jednostkowych kar pozbawienia

12

wolności orzeczonych wobec B. S. wyrokami opisanymi w pkt II i V oraz pkt IV i VI

części wstępnej zaskarżonego wyroku łącznego, tyle że w aspekcie prawidłowego

postrzegania istniejących zbiegów przestępstw należy rozważyć kwestię połączenia

tych kar z karami orzeczonymi innymi jeszcze wyrokami. Nie rzutowało to jednak na

zasadność wniosku kasacji o uchylenie zaskarżonego wyroku łącznego i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w C.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy uwzględni uwagi

poczynione przez Sąd Najwyższy, w szczególności w prawidłowy sposób rozważy

kwestię realnego zbiegu (zbiegów) przestępstw, za które został skazany B. S. oraz

kwestię wymiaru kar łącznych, pamiętając o konieczności przestrzegania art. 4 § 1

k.k., które w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego sprowadza się do

nieobejmowania karą łączną bezwzględnego pozbawienia wolności kar

wymierzonych z warunkowym zawieszeniem wykonania za przestępstwa

popełnione przed 8 czerwca 2010 r. Sąd weźmie również pod uwagę, że podstawą

kształtowania kary łącznej są kary jednostkowe orzeczone za poszczególne

przestępstwa, nawet wówczas, gdy następnie została orzeczona kara łączna.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.