IV CSK 679/13

Sygn. akt IV CSK 679/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 czerwca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

SSN Krzysztof Pietrzykowski

Protokolant Katarzyna Jóskowiak

w sprawie z powództwa M. W.

przeciwko P. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 25 czerwca 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w L.

z dnia 30 kwietnia 2013 r.

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę

2700 zł (dwa tysiące siedemset) tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 października 2012 r. Sąd Rejonowy w R. zasądził od

strony pozwanej P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na

rzecz powódki M. W. kwotę 80 340 zł z ustawowymi odsetkami od 5 listopada 2010

r. oraz kwotę 11 234 zł tytułem zwrotu kosztów procesu,

Sąd ten ustalił, że w dniu 18 października 2010 r. P. spółka z ograniczoną

odpowiedzialnością w W. złożyła M. W. prowadzącej działalność gospodarczą pod

firmą M. M. W., zamówienie na 3250 kartonów pomidorów. Pomidory zostały

dostarczone przez powódkę do magazynów pozwanej, a następnie - po otrzymaniu

świadectwa fitosanitarnego - zostały przepakowane do podstawionego przez

rosyjskiego kontrahenta samochodu typu chłodnia. Strona pozwana zakupione od

powódki pomidory sprzedała rosyjskiemu kontrahentowi M. z siedzibą w M.

Pomidory zostały przewiezione do odbiorcy przez rosyjskiego przewoźnika, który po

otrzymaniu towaru zakwestionował ich jakość, składając pisemną reklamację. W

dniu 15 grudnia 2010 r. działający w imieniu pozwanej spółki jej prokurent A. P.

złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy sprzedaży. Sąd wskazał, że pozwana

nie wykazała, aby zleciała powódce zapakowanie pomidorów do transportu w taki

sposób, aby wyeliminować ich mechaniczne uszkodzenia. Powódka po przekazaniu

pomidorów pozwanej nie miała wpływu na dalsze czynności wykonywane przez

pozwaną. Przede wszystkim nie miała wpływu na sposób magazynowania

pomidorów przed ich wysłaniem do Rosji, ich zapakowanie do transportu, wybór

przewoźnika, kontrolę prawidłowości wykonywanego przewozu. Nie była również

obecna przy odbiorze pomidorów przez rosyjskiego kontrahenta, nie uczestniczyła

w ich badaniu. Wobec powyższego dla oceny odpowiedzialności powódki

szczególnie istotny był wynik badania pomidorów w celu wystawienia świadectwa

fitosanitarnego. Sąd Rejonowy podkreślił, że świadectwo fitosanitarne jest

dokumentem stosownym w obrocie międzynarodowym. Wystawiający świadectwo

zaświadcza, że rośliny bądź owoce zostały poddane kontroli wizualnej lub

laboratoryjnej, zgodnie z odpowiednimi procedurami i są uważane za wolne od

organizmów kwarantannowych, określonych przez państwo importujące oraz

spełniają wymagania fitosanitarne państwa importu, w tym dotyczące objętych

3

przepisami organizmów niekwarantannowych oraz uznane za praktycznie wolne od

organizmów szkodliwych. Świadectwo to wskazywało na dobrą jakość pomidorów.

Sąd Rejonowy uznał roszczenie powódki za uzasadnione i na podstawie art. 535

k.c. uwzględnił powództwo.

Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2013 r. oddalił apelację

strony pozwanej. Podzielił ustalenia faktyczne, których dokonał Sąd pierwszej

instancji oraz wyciągnięte na ich podstawie wnioski. Podniesione w apelacji zarzuty

uznał za nieuzasadnione. Stwierdził w prawdzie naruszenie art. 47912

§ 1 k.p.c.

poprzez dopuszczenie sprekludowanego dowodu w postaci pisma Głównego

Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, jednakże uznał, że dowód ten nie ma

istotnego znaczenia w niniejszej sprawie. Po analizie materiału dowodowego

zgromadzonego w sprawie uznał, że z żadnego z dowodów nie wynika w sposób

niewątpliwy, że przyczyna tzw. mokrego gnicia pomidorów, istniała już w dacie ich

wydania przez powódkę do przewozu. Z tego względu odpowiedzialność powódki

na podstawie rękojmi została wyłączona na podstawie art. 559 k.c. i to na

kupującego przeszło ryzyko uszkodzenia towaru.

Skarga kasacyjna strony pozwanej została oparta na obu podstawach

określonych w art. 3983

§ 1 k.p.c. W ramach podstawy naruszenia przepisów

postępowania skarżący zarzucił obrazę 386 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 382

oraz art. 227, art. 217 § 2 w zw. z art. 231 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 245 i art.

244 w zw. z art. 227 oraz art. 217 § 1 i 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 129 w zw.

z art. 391 § 1 k.p.c., art. 47912

§ 1 w zw. z art. 227 i art. 217 § 1 i 2 w zw. z art. 391

§ 1 k.p.c. oraz art. 385 w zw. z art. 386 k.p.c., a w ramach podstawy naruszenia

prawa materialnego podniósł obrazę art. 559 w zw. z art. 6 k.c., art. 559 w zw. z art.

556 § 1 k.c., art. 556 § 1, art. 560 § 1 k.c., art. 535 w zw. 481 § 1 i 2 k.c. W oparciu

o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy

Sądowi Okręgowemu w L. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania skarżący zarzucił

między innymi naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w wyniku błędnego przyjęcia przez

Sąd Okręgowy, że Sąd pierwszej instancji wnikliwie ocenił materiał dowodowy.

4

Tak sformułowany zarzut nie mógł stanowić uzasadnionej podstawy kasacyjnej.

Zgodnie bowiem z art. 3983

§ 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być

zarzuty kwestionujące ustalenia faktyczne oraz zarzuty kwestionujące ocenę

wiarygodności i mocy dowodów.

Wymaga nadto podkreślenia, że zarzuty naruszenia przepisów

postępowania mogą być podstawą skargi kasacyjnej jedynie wówczas, gdy

uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik

postępowania (art. 3983

§ 2 k.p.c.). Wynika stąd konieczność odpowiedniego

zredagowania każdego z zarzutów naruszenia przepisów postępowania, poprzez

wskazanie, jaki wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy miały zarzucane przez

skarżącego uchybienia procesowe. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie spełnia

tego wymogu. Skarżący ograniczył się w niej do ogólnikowego sformułowania,

że zarzuca „naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na

wynik sprawy". Tymczasem zarzut dotyczący np. naruszenia art. 227 k.p.c. w zw.

z art. 217 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku dowodowego z zeznań świadków T. A.

i A. Ł. powinien wskazywać, jakie znaczenie dla wyniku sprawy miałoby

przesłuchanie tych świadków przez Sąd. W skardze kasacyjnej strony pozwanej

brak jest takich elementów. Z tych względów podstawa kasacyjna związana z

zarzutami naruszenia przepisów postępowania była nieuzasadniona.

Skarga kasacyjna była nieuzasadniona także w pozostałym zakresie. Strona

powodowa dochodziła należności za pomidory sprzedane stronie powodowej. Nie

budziła wątpliwości treść umowy łączącej strony oraz wysokość zobowiązania

strony powodowej. Istota sporu sprowadzała się do oceny, czy strona pozwana

skutecznie odstąpiła od umowy na podstawie przepisów o rękojmi, z uwagi na

wadę sprzedanych jej pomidorów, istniejącą w chwili wykonania zobowiązania

przez stronę powodową. Sąd Okręgowy przyjął, że strona pozwana nie wykazała

aby wada tkwiła w sprzedanym jej towarze i powstała później konieczność ich

utylizacji zwalniała stronę pozwaną z obowiązku zapłaty. W skardze kasacyjnej

strona pozwana zarzuciła błędną wykładnie art. 559 i art. 6 k.c. co do rozkładu

ciężaru dowodu w tym zakresie. Formułując ten zarzut skarżąca pomija jednak,

że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny nie jest wyłącznie umowa

sprzedaży łącząca strony. Po jej wykonaniu strona pozwana zawarła kolejną

5

umowę sprzedaży pomidorów kontrahentowi rosyjskiemu i jest w sprawie

bezsporne, że wada towaru została ujawniona dopiero przy wykonywaniu drugiej

z umów. Istotne jest zatem nie samo wystąpienie wady towaru, ale ustalenie chwili

jej powstania. Na stronie powodowej nie mogły zaś spoczywać obowiązki

dowodowe związane ze sposobem wykonania umowy, której nie była stroną.

Obciążał ją zatem jedynie obowiązek wykazania, że pomidory w chwili

dostarczenia ich do magazynów strony pozwanej były odpowiedniej jakości,

zgodnie z umową łączącą strony. Strona pozwana niezasadnie zarzuciła, że Sąd

Okręgowy oceniając materiał dowodowy dotyczący stwierdzonej wady pomidorów

dostarczonych przez stronę powodową zastosował wyłącznie kryterium

normatywno-techniczne, odwołując się do świadectwa fitosanitarnego

wystawionego w związku z wywozem pomidorów za granicę. Z tego świadectwa

wynikało, że jakość pomidorów zezwala na ich przewiezione do Rosji. Nie był to

jednak jedyny dowód wskazujący na ich jakość w chwili dostawy do magazynu

strony pozwanej. Sąd pierwszej instancji dopuścił w sprawie dowód z opinii

instytutu naukowo - badawczego, która nie wskazała jednoznacznie na źródło

powstania zakażenia pomidorów. Według oceny instytutu choroba pomidorów

mogła mieć różne przyczyny i nie musiała ona wynikać z przyczyny istniejącej już

w chwili dostarczenia pomidorów przez stronę powodową. Strony w umowie nie

przewidziały, że wówczas mają być one poddane szczegółowym badaniom.

Ograniczyły się do dokonania oględzin dostarczonego towaru. Zeznania osób,

które widziały pomidory przywiezione do magazynu strony pozwanej, w tym osoby

wystawiającej świadectwo fitosanitarne, nie dawały zaś podstaw do

kwestionowania ich jakości. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że strona

powodowa wykazała, że wykonała swoje zobowiązanie w sposób należyty. Dalej

idące obowiązki dowodowe, jak wyżej wskazano, nie obciążały strony powodowej.

Dochodząc należności za pomidory dostarczone stronie pozwanej nie miała ona

potrzeby wykazywania z jakich powodów pomidory uległy zepsuciu w trakcie

transportu do Rosji. Jeżeli strona pozwana twierdziła, że było to wynikiem wady

istniejącej już w chwili wykonania umowy przez stronę powodową, to ciężar

dowodu w tym zakresie spoczywał na stronie pozwanej. W sytuacji, kiedy strona

pozwana tego nie wykazała, prawidłowa była ocena Sądu Okręgowego, że nie

6

miała ona podstaw do odstąpienia od umowy ze stroną powodową.

Nieuzasadnione były zatem zarzuty naruszenia art. 556 § 1 k.c., art. 560 § 1 k.c.

i art. 535 k.c. w zw. z art. 481 k.c.

Z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna była pozbawiona

uzasadnionych podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814

k.p.c.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 391 i 39821

k.p.c.