SNO 27/14

Sygn. akt SNO 27/14

UCHWAŁA

Dnia 23 czerwca 2014 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Jacek Gudowski

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

Protokolant Anna Kuras

przy udziale Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych po

rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 23 czerwca 2014 r.,

sprawy S. J.,

sędziego Sądu […],

w związku z zażaleniem obrońcy sędziego na uchwałę Sądu Apelacyjnego - Sądu

Dyscyplinarnego w […]

z dnia 14 marca 2014 r.,

uchwalił:

utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 14 marca 2014 r.,

podjętą na wniosek Prokuratora Rejonowego […] zezwolił na podstawie art. 80 § 2c

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych

(Dz.U.2013.427 ze zm. – dalej: „u.s.p.”) na pociągnięcie S. J., sędziego Sądu […],

do odpowiedzialności karnej za czyn polegający na tym, że w dniu 31 maja 2013 r.

w […] na skrzyżowaniu ulic […] nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w

ruchu lądowym w ten sposób, iż kierując samochodem osobowym marki […],

nienależycie obserwował drogę i nie zachował szczególnej ostrożności w czasie

wykonywania manewru włączania się do ruchu i zawracania oraz nie udzielił

2

pierwszeństwa pieszemu, który prawidłowo przekraczał jezdnię na przejściu dla

pieszych, i w wyniku tego nieumyślnie spowodował wypadek, potrącając w prawy

bok od tyłu M.G., który w następstwie tego doznał obrażeń ciała w postaci urazu

wielomiejscowego złamania kompresyjnego trzonu kręgu C6, złamania trzonu

kręgu Th 5, złamania wyrostka łokciowego kości łokciowej lewej bez

przemieszczenia, urazu stawu lewego skokowego ze złamaniem tylnej krawędzi

nasady dalszej kości piszczelowej lewej bez przemieszenia ze złamaniem

poprzecznym dalszej przynasady kości strzałkowej lewej bez przemieszczenia z

urazem awulsyjnym wiązadła piszczelowo-strzałkowego i dystrakcją przedniego

wiązadła skokowo- strzałkowego, które spowodowały naruszenie czynności

narządu ciała na czas powyżej siedmiu dni, tj. czyn określony w art. 177 § 1 k.k.

Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny ustalił, że S. J. w dniu 31 maja 2013 r.

kierował w godzinach porannych samochodem marki […]. Wykonując manewr

zawracania wjechał na oznakowane przejście dla pieszych, po którym poruszał się

pokrzywdzony M.G. Doszło do potrącenia pokrzywdzonego. W wyniku potrącenia

pokrzywdzony doznał licznych obrażeń ciała szczegółowo opisanych w

dokumentacji medycznej załączonej do akt sprawy. Według opinii biegłego lekarza

z zakresu chirurgii, obrażenia te spowodowały naruszenie czynności narządów

ciała trwające dłużej niż 7 dni. S. J. był trzeźwy. Warunki atmosferyczne nie były

dobre. Padał deszcz. Po wypadku S. J. udzielił pokrzywdzonemu niezbędnej

pomocy. Później wykazywał duże zainteresowanie stanem zdrowia

pokrzywdzonego. Deklarował dalszą pomoc.

W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy - zeznania

pokrzywdzonego M. G., opinia biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków

drogowych, dokumentacja medyczna dotycząca obrażeń doznanych przez M. G.,

opinia sądowo-lekarska, protokół oględzin miejsca zdarzenia oraz protokół z

przebiegu badania stanu trzeźwości - uprawdopodobnia w wysokim stopniu fakt

popełnienia przez obwinionego występku określonego w art. 177 § 1 k.k.

Zdaniem Sądu nie można było uznać, że stopień społecznego

niebezpieczeństwa czynu popełnionego przez obwinionego był znikomy. Przeciwko

temu przemawiają: charakter naruszonych zasad ruchu drogowego, potrącenie

3

pieszego w miejscu przeznaczonym do poruszania się pieszych oraz charakter

obrażeń doznanych przez pokrzywdzonego.

Uchwałę zaskarżył obwiniony. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych:

bezzasadne przyjęcie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje

wystarczających podstaw do uznania, iż stopień społecznego niebezpieczeństwa

czynu popełnionego przez obwinionego był znikomy. W ocenie obwinionego jest to

błąd istotny, ponieważ zgodnie z art. 1 § 2 k.k. czyn zabroniony, którego społeczna

szkodliwość jest znikoma, nie stanowi przestępstwa - co jest jednoznaczne z

brakiem ustawowej przesłanki zezwolenia na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej (art. 80 § 2c u.s.p.).

W uzasadnieniu zażalenia obwiniony podniósł, że zebrane w sprawie

dowody nie uzasadniają dostatecznie popełnienia przez obwinionego przestępstwa

określonego w art. 177 § 1 k.k. także w zakresie dotyczącym skutku w postaci

naruszenia czynności narządów ciała trwającego dłużej niż 7 dni. Biegły sądowy z

zakresu chirurgii pominął w wydanej opinii dostępną dokumentację lekarską

dotyczącą schorzeń, na które pokrzywdzony leczył się przed wypadkiem: chorobę

tkanki łącznej, zapalenie stawów, zapalenie mięśni i osteoporozę. Długotrwałe

leczenie tych schorzeń sterydami, któremu był poddany pokrzywdzony, ma wpływ

na właściwości mechaniczne wiązadeł oraz kości. Nie można, wobec niewielkiej

prędkości, z jaką jechał obwiniony, wykluczyć, że to właśnie te schorzenia wpłynęły

na rozmiar obrażeń doznanych przez pokrzywdzonego w wypadku (mającego

wówczas 20 lat), a tym samym i na przyjętą przez Sąd Apelacyjny kwalifikację

zarzucanego obwinionemu czynu jako przestępstwa określonego w art. 177 § 1 k.k.

Sprawcy nie można przypisać nadzwyczajnych następstw wypadku, a tylko

normalne, przewidywalne, pozostające w związku z naruszeniem reguł ostrożności.

Niektóre ze złamań i zniekształceń kości, uznane za skutek wypadku, mogły

powstać nawet wcześniej, w wyniku schorzeń pokrzywdzonego.

Powołując się na zarzucone uchybienia, obwiniony wniósł o zmianę

zaskarżonej uchwały i nieuwzględnienie wniosku o wyrażenie zgody na

pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej lub o uchylenie zaskarżonej uchwały

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

4

Artykuł 80 § 2c u.s.p. stanowi, że sąd dyscyplinarny wydaje uchwałę

zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, jeżeli istnieje

dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez sędziego przestępstwa. W

orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że chodzi tu o podejrzenie

nienasuwające istotnych wątpliwości „zarówno co do popełnienia samego czynu,

jak i występowania innych znamion objętych przez ustawę ramami zasad

odpowiedzialności karnej” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca

2003 r., SNO 29/03; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2009 r., SNO

95/98). Potrzebę dokonania ustaleń w tym zakresie z dużą skrupulatnością i

wnikliwością oraz ostrożnością uzasadnia się nieodwracalnością negatywnych

skutków pochopnego udzielenia zezwolenia dla wizerunku sędziego i pełnionej

przez niego służby.

Popełnia przestępstwo określone w art. 177 § 1 k.c., kto naruszając,

chociażby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym wodnym lub

powietrznym powoduje nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła

trwające dłużej niż siedem dni obrażenia ciała lub rozstrój zdrowia. Nie popełnia

natomiast tego przestępstwa, a jedynie wykroczenie, kto naruszając, chociażby

nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym wodnym lub powietrznym

powoduje nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała lub

rozstrój zdrowia trwające nie dłużej niż siedem dni (por. uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 18 listopada 1998 r., I KZP 16/98). Do znamion zarzuconego

obwinionemu przestępstwa określonego w art. 177 § 1 k.k. należy zatem skutek w

postaci trwającego dłużej niż 7 dni obrażenia ciała lub rozstroju zdrowia.

Zgodnie z szeroko obecnie akceptowaną w piśmiennictwie z zakresu prawa

karnego oraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego w sprawach karnych „koncepcją

obiektywnego przypisania skutku”, dany skutek może być przypisany sprawcy tylko

wtedy, gdy – mówiąc najogólniej - urzeczywistnienie tego skutku pozostawało w

istotnym, z punktu widzenia naruszonej reguły ostrożności i chronionego dobra

prawnego, związku z zachowaniem sprawcy, tj. gdy zachowanie sprawcy stwarzało

lub zwiększało znacznie dla tego dobra zagrożenie (niebezpieczeństwo), jakie się

zrealizowało w postaci rozpatrywanego skutku, a któremu to skutkowi naruszona

reguła miała przeciwdziałać (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2000

5

r., IV KKN 509/98; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2002 r., V KK 21/02;

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2009 r., IV KK 375/08; wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 30 sierpnia 2011 r., IV KK 187/11; wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 4 lipca 2013 r., III KK 33/13).

Od kierowcy samochodu wymaga się zachowania ostrożności pozwalającej

na bezpieczne - bez doznania uszczerbku na zdrowiu - przejście przez ulicę w

wyznaczonym do tego miejscu każdej prawidłowo korzystającej z tego miejsca

osobie bez względu na mniejszą lub większą jej podatność na urazy wskutek

potrącenia, a zatem - zarówno osobie młodej, sprawnej, jak i osobie w wieku

podeszłym lub z innych przyczyn bardziej podatnej na skutki urazu fizycznego. Już

samo tylko doświadczenie życiowe pozwala przyjąć, że skutki potrącenia przez

samochód na przejściu dla pieszych osoby starszej lub cierpiącej na niektóre

schorzenia mogą być dotkliwsze niż skutki potrącenia osoby młodej i zdrowej. Do

przewidzenia zatem są, obiektywnie oceniając, w razie potrącenia w wyniku

naruszenia reguł ostrożności przez kierowcę na przejściu dla pieszych osoby

podatnej z powodu wieku lub pewnych schorzeń na urazy, skutki w postaci

uszczerbków trwających dłużej niż w przypadku potrącenia osoby młodej i zdrowej.

Istnieją zatem podstawy do przypisania kierowcy, który naruszył reguły ostrożności

dotyczące przejazdu przez przejście dla pieszych, także tych skutków wypadku, na

których rozmiar wpłynęła podatność na nie pokrzywdzonego, wynikająca z wieku

lub chorób.

Nierozważenie przez biegłego przy wydawaniu opinii, na której się oparł Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny (k. 36-37), tego, w jakim zakresie na doznane

przez pokrzywdzonego obrażenia wpłynęły jego choroby odnotowane w

dokumentacji medycznej (choroba Scheuermanna, mieszana choroba tkanki

łącznej oraz osteoporoza - k. 30, 33, 34), nie mogło zatem stawiać pod znakiem

zapytania istnienia uzasadnionych podstaw do przypisania obwinionemu skutku w

postaci całości tych obrażeń, polegających na naruszeniu czynności narządu ciała

pokrzywdzonego na czas powyżej siedmiu dni, a zatem występujących w rozmiarze

wypełniającym znamię występku określonego w art. 177 § 1 k.k.

6

Zawarte w zażaleniu twierdzenie, że niektóre ze złamań i zniekształceń

kości, uznane za skutek wypadku, mogły nawet powstać wcześniej, w wyniku

schorzeń pokrzywdzonego, nie ma żadnego uzasadnienia.

Brak także podstaw do zakwestionowania w świetle art. 115 § 2 k.k. oceny

Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego dotyczącej stopnia społecznego

niebezpieczeństwa czynu zarzucanego obwinionemu. Uznaniu, że stopień

społecznego niebezpieczeństwa czynu obwinionego był znikomy, sprzeciwiają się

wszystkie okoliczności powołane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Szczególnie istotną okolicznością sprzeciwiającą się temu jest to, że potrącenie

pokrzywdzonego nastąpiło w miejscu przeznaczonym do poruszania się pieszych.

Choć zachowanie obwinionego po wypadku było wzorowe, okoliczność ta

nie mogła spowodować uznania, że stopień społecznego niebezpieczeństwa

zarzucanego obwinionemu czynu był znikomy. Niedopuszczalne jest bowiem

uzależnianie oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu od czynników

bezpośrednio z nim niezwiązanych, które wystąpiły przed jego popełnieniem albo

po jego popełnieniu (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2008 r.,

SNO 68/08).

Z tych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł jak w sentencji.