II KK 159/14

Sygn. akt II KK 159/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 lipca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)

SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)

SSN Andrzej Stępka

Protokolant Anna Janczak

w sprawie S. W.

skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 9 lipca 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich

od wyroku Sądu Rejonowego w K.

z dnia 13 kwietnia 2010 r.

uchyla zaskarżony wyrok w części nakładającej na S. W.

obowiązek naprawienia szkody (punkt 3 wyroku).

UZASADNIENIE

Po uwzględnieniu wniosku prokuratora złożonego w trybie z art. 335 § 1

k.p.k., Sąd Rejonowy w K., wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2013 r., sygn. akt …

1401/10, uznał S. W. za winnego tego, że w dniu 29 marca 2006 r. w K., działając

2

w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził S. Bank S.A. z siedzibą w W.

do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 57 966,10 złotych, w ten

sposób, że podczas zawierania umowy kredytowej na zakup pojazdu marki Opel

Astra III, złożył niezgodne z prawdą pisemne oświadczenie o zatrudnieniu,

dotyczące okoliczności mających istotne znaczenie dla uzyskania kredytu, to jest

za winnego przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11

§ 2 k.k. i za przestępstwo to wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności,

której wykonanie warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby.

W punkcie 3 wyroku Sąd na podstawie art. 72 § 2 k.k. zobowiązał

oskarżonego do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę

na rzecz pokrzywdzonego S. Bank S.A. kwoty 57 966,10 złotych, w terminie 2 lat

od uprawomocnienia się wyroku.

Wyrok powyższy nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się z

dniem 20 kwietnia 2010 r.

Kasację od powyższego wyroku wniosła Rzecznik Praw Obywatelskich.

Zaskarżyła wyrok na korzyść skazanego S. W., w części nakładającej na niego, na

podstawie art. 72 § 2 k.k., obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej

przestępstwem (pkt 3 wyroku). W kasacji zarzucono wyrokowi rażące i mające

istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa karnego procesowego, a

mianowicie art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na

uwzględnieniu wadliwego wniosku prokuratora o skazanie bez rozprawy i wydaniu

wyroku zgodnego z tym wnioskiem, w wyniku czego doszło do zobowiązania S. W.

do naprawienia szkody wyrządzonej poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego

kwoty, przekraczającej rzeczywistą wartość szkody, wynikłej bezpośrednio z

popełnienia przypisanego oskarżonemu czynu.

Rzecznik Praw Obywatelskich wniosła o uchylenie wyroku Sądu

Rejonowego w K. w zaskarżonej części.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest oczywiście zasadna.

Niewątpliwie sąd rozpoznający wniosek prokuratora złożony na podstawie art. 335

§ 1 k.p.k. zobowiązany jest do wnikliwej oceny tego wniosku pod kątem jego

zgodności z prawem i faktami ustalonymi w konkretnej sprawie. Mimo istotnych

3

uproszczeń w procedowaniu, sąd nie jest przy tym zwolniony od analizy

zgromadzonych w sprawie dowodów. W sprawie S. W. sąd powinien zbadać, jaka

szkoda w rzeczywistości spowodowana została przestępstwem przypisanym

oskarżonemu. W wyniku zaniechania tego obowiązku doszło do zobowiązania

oskarżonego do naprawienia szkody w wysokości odpowiadającej kwocie

uzyskanego kredytu. Tymczasem wraz z zawarciem umowy kredytowej, tytułem jej

zabezpieczenia doszło do przewłaszczenia samochodu na rzecz banku, zaś po

ustaleniu, że nie doszło do zachowania warunków umowy kredytowej, wydano

przedmiotowy samochód bankowi (k. 242 akt). Niewątpliwie zatem, przynajmniej w

części, szkoda banku została zrekompensowana, czego nie uwzględniono w

zaskarżonym kasacją wyroku, zobowiązując oskarżonego do naprawienia szkody w

kwocie odpowiadającej całości udzielonego kredytu. Okoliczności związane z

przejęciem samochodu przez bank opisane zostały w akcie oskarżenia i wynikały z

dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

W tej sytuacji uznać należy, że doszło do naruszenia prawa opisanego w

kasacji. Naruszenie to ma charakter rażący i niewątpliwie istotnie wpłynęło na treść

wyroku, naruszając interesy S. W. Orzeczenie wydane przez Sąd Najwyższy

ograniczyło się przy tym do uchylenia punktu 3 zaskarżonego kasacją wyroku. Brak

podstaw do wydania orzeczenia o charakterze następczym, zwłaszcza do

skierowania sprawy do ponownego rozpoznania albowiem w sprawie minął już

wyznaczony okres próby oraz kolejnych 6 miesięcy i zgodnie z art. 76 § 1 k.k.

doszło do zatarcia skazania.

Mimo zatarcia skazania natomiast uwzględnienie kasacji i uchylenie części

zaskarżonego nią wyroku uznać należy za konieczne wobec spornego charakteru

interpretacji przepisu o obowiązku naprawienia szkody w kontekście przedawnienia

tego obowiązku. Wprawdzie fakt niewykonania zobowiązania do naprawienia

szkody nie może już stanowić podstawy zarządzenia wykonania warunkowo

zawieszonej kary pozbawienia wolności wymierzonej S.W., niemniej istnieją

poglądy pozwalające na przyjęcie, że zawarte w wyroku orzeczenie o obowiązku

naprawienia szkody pozostaje elementem orzeczenia traktowanym tak, jak

orzeczenie co do roszczenia majątkowego.

4

Nie wypowiadając się co do zasadności takiego rozumienia charakteru

orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody i co do tego, który z przepisów

określałby ewentualnie termin przedawnienia wykonania tego zobowiązania, nie

można wykluczyć przyjęcia takiej korzystnej z punktu widzenia pokrzywdzonego

interpretacji i prób egzekwowania od S. W. należności w kwocie nieodpowiadającej

wysokości szkody. Próby takie zostały zresztą podjęte w przedmiotowej sprawie, a

Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 17 września 2013 r. nadał na wniosek

wierzyciela klauzulę wykonalności orzeczeniu z punktu 3 zaskarżonego kasacją

wyroku, zaś w dniu 12 grudnia 2013 r. wydał dalszy tytuł wykonawczy, aby

wierzyciel ustanowił hipotekę na nieruchomości dłużnika w związku omawianym

orzeczeniem.

W tym stanie rzeczy należało uchylić wadliwą część zaskarżonego kasacją

wyroku.