III KRS 15/14

Sygn. akt III KRS 15/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lipca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

SSN Jerzy Kuźniar

w sprawie z odwołania M. D.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa […] z dnia 16 stycznia 2014 r. w

przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na pięć

wolnych stanowisk sędziowskich w Sądzie Rejonowym […], ogłoszonych w

Monitorze Polskim z 2012 r., poz. 669,

z udziałem I. H.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 lipca 2014 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Uchwałą Nr 27/2014 z dnia 16 stycznia 2014 r. Krajowa Rada Sądownictwa

postanowiła przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o

powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego […]

kandydatury: asystenta sędziego R. B., referendarza sądowego A. B., asystenta

sędziego I. H., referendarza sądowego K. M. i adwokat A. W. (pkt I) oraz nie

2

przedstawiać z wnioskiem o powołanie do pełnienia tego urzędu 104 kandydatur, w

tym adwokata M. D. (pkt II ppkt 10), a nadto - na podstawie art. 41 ustawy z dnia 12

maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714 ze zm.; dalej

jako „ustawa”) - postanowiła umorzyć postępowanie w zakresie dotyczącym 16

kandydatur (pkt III).

W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że po pierwsze - kandydaci określeni

w pkt I. zostali jednogłośnie rekomendowani przez zespół członków Krajowej Rady

Sądownictwa na posiedzeniu w przedmiocie przygotowania stanowiska

dotyczącego rozpatrzenia i oceny kandydatów przez Radę; po drugie -

przedstawiając listę rekomendowanych kandydatów na pięć stanowisk

sędziowskich zespół wziął pod uwagę załączone do zgłoszeń uczestników

postępowania: oceny kwalifikacyjne kandydatów, opinie przełożonych,

rekomendacje, dokumenty dotyczące doświadczenia zawodowego kandydatów,

opinie Kolegium Sądu Apelacyjnego, ocenę Zgromadzenia Ogólnego Sędziów oraz

inne dołączone dokumenty; po trzecie - przy podejmowaniu uchwały Krajowa Rada

Sądownictwa kierowała się rekomendacją przedstawioną przez zespół członków

Rady oraz uwzględniła kryteria wymienione w art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, a

przede wszystkim doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje i

inne dokumenty dołączone do karty zgłoszenia, opinię kolegium właściwego sądu

oraz ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów; po czwarte - o

przedstawieniu kandydatur osób wymienionych w pkt I. uchwały zadecydował

całokształt okoliczności sprawy, w szczególności uzyskane przez wnioskowanych

kandydatów wysokie kwalifikacje zawodowe, doświadczenie zawodowe, poparcie

środowiska sędziowskiego, oceny z ukończenia wyższych studiów prawniczych

oraz egzaminu sędziowskiego, a nadto opinie przełożonych oraz rekomendacje; po

piąte - wnioskowani kandydaci to osoby o wysokich kwalifikacjach zawodowych,

cechujące się terminowością w podejmowaniu i wykonywaniu poszczególnych

czynności, rzetelnością i profesjonalizmem oraz kilkuletnim doświadczeniem

zawodowym w wymiarze sprawiedliwości; po szóste - pozostali kandydaci biorący

udział w konkursie, w tym kandydat M. D., nie spełniają powyższych kryteriów na

takim poziomie jak kandydaci wnioskowani. W konsekwencji Krajowa Rada

Sądownictwa udzieliła kandydaturom wymienionym w pkt I. uchwały poparcia

3

bezwzględną większością głosów (po 17 głosów „za”, przy braku głosów „przeciw” i

głosów „wstrzymujących się”), natomiast kandydatura adwokata M. D. nie uzyskała

wymaganej bezwzględnej większości głosów (brak głosów „za”, 8 głosów „przeciw”

i 9 głosów „wstrzymujących się”).

Odwołanie od powyższej uchwały złożył M. D., zaskarżając ją w zakresie pkt

I. w części przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku

sędziego Sądu Okręgowego kandydatury I. H. - asystenta sędziego w Sądzie

Apelacyjnym w […] oraz w zakresie pkt II. w części nieprzedstawienia wniosku o

powołanie do pełnienia tego urzędu kandydatury skarżącego (ppkt 10).

Skarżący zarzucił zaskarżonej uchwale: 1) sprzeczność z art. 35 ust. 2

ustawy, polegającą na dokonaniu wyboru kandydatury I. H. w sposób sprzeczny ze

zgromadzonym materiałem dowodowym w sytuacji, w której kandydatura

skarżącego, w świetle ustalonych w uchwale kryteriów wyboru, spełnia wyższe

wymagania w zakresie doświadczenia i dorobku zawodowego, stażu pracy, opinii i

ocen sędziów wizytatorów, a także indywidualnych cech i predyspozycji do

wykonywania zawodu sędziego; 2) sprzeczność z art. 33 ust. 1 ustawy w związku z

art. 32 ust. 1 i art. 60 Konstytucji RP, polegającą na podjęciu uchwały w

zaskarżonej części bez wszechstronnego rozważenia sprawy, a nadto z

naruszeniem zasad jednakowego dostępu do stanowisk w sferze publicznej oraz

równego traktowania i niedyskryminacji, poprzez dokonanie oceny kandydatury

skarżącego w sposób sprzeczny ze zgromadzonym materiałem dowodowym,

nieuzasadnione pominięcie przy ocenie kandydatury skarżącego szeregu

korzystnych dla jego wyboru okoliczności, jak ocen, opinii i rekomendacji zawartych

w analizach i ocenach sporządzonych przez sędziów wizytatorów oraz

doświadczenia zawodowego i stażu pracy, bez odpowiedniego wyjaśnienia i

podania motywów takiej decyzji.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie uchwały w

zaskarżonej części i przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa do

ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o

oddalenie odwołania.

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Odwołanie nie zawiera nieusprawiedliwionych zarzutów.

Zgodnie z art. 60 Konstytucji RP obywatele polscy korzystający z pełni praw

publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. Z

kolei art. 32 ustawy zasadniczej statuuje zasadę równości wszystkich wobec prawa

i równości traktowania wszystkich przez władze publiczne (ust. 1) oraz zakazuje

dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym z jakiejkolwiek

przyczyny (ust. 2). W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa, do kompetencji Rady należy rozpatrywanie i ocena kandydatów do

pełnienia urzędu na stanowiskach sędziowskich oraz - będące wynikiem realizacji

tego zadania - podjęcie uchwały w przedmiocie przedstawienia lub

nieprzedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie sędziego. Przepis art. 33

ust. 1 ustawy zobowiązuje Krajową Radę Sądownictwa, aby przed podjęciem

uchwały w indywidualnych sprawach należących do jej kompetencji,

wszechstronnie rozważyła sprawę, na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz

wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeśli zostały złożone. W myśl

art. 35 ustawy, jeżeli na stanowisko sędziowskie zgłosił się więcej niż jeden

kandydat, zespół Krajowej Rady Sądownictwa opracowuje listę rekomendowanych

kandydatów (ust. 1), kierując się przy ustalaniu kolejności kandydatów na liście

przede wszystkim oceną kwalifikacji kandydatów, a ponadto uwzględnia

doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne

dokumenty dołączone do karty zgłoszenia, a także opinie kolegium właściwego

sądu oraz ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów (ust. 2).

Na tle przytoczonych przepisów w orzecznictwie Sądu Najwyższego

przyjmuje się, że po pierwsze - przedmiotem sprawowanej przez ten Sąd kontroli

jest formalny aspekt dostępu do służby, związany z przestrzeganiem przez Radę

zastosowanych kryteriów i procedur postępowania, a nie sama ocena kwalifikacji

czy też predyspozycji danej osoby z punktu widzenia kryteriów stosowanych w

ramach postępowania przed Radą, gdyż mogłoby to oznaczać naruszenie jej

uprawnień i kompetencji wynikających z art. 179 Konstytucji RP i art. 3 ust. 1 pkt 1 i

2 ustawy. W konsekwencji ocena doboru kryteriów oraz znaczenie przywiązywane

5

do poszczególnych kryteriów przy ocenie kandydatów na stanowiska sędziowskie

pozostają poza zakresem kompetencji Sądu Najwyższego do kontroli zgodności

uchwał Rady z prawem (art. 44 ust. 1 ustawy), chyba że naruszają podstawowe

zasady prawne lub opierają się na zastosowaniu niedozwolonych kryteriów oceny

(por. wyroki z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, OSNP 2011 nr 13-14,

poz. 196; z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 6/10, OSNP 2012 nr 1-2, poz. 25; z

dnia 5 sierpnia 2011 r., III KRS 10/11, LEX nr 1001316; z dnia 5 sierpnia 2011 r.,

III KRS 11/11, LEX nr 1001318; z dnia 20 września 2011 r., III KRS 13/11, LEX nr

1001319; z dnia 15 grudnia 2011 r., III KRS 12/11, LEX nr 1106742). Po drugie,

żadne z kryteriów oceny poszczególnych kandydatów na wolne stanowiska

sędziowskie brane pod uwagę w postępowaniu przed Krajową Radą Sądownictwa

nie ma charakteru decydującego ani też nie jest koniecznie wymagane

uszeregowanie kandydatów w oparciu o każde z nich. O przeprowadzeniu

prawidłowej oceny zgłoszonych kandydatur decyduje bowiem ocena całościowa

(kompleksowa) wynikająca z łącznego zastosowania tych kryteriów, co wynika z

obowiązku wszechstronnego rozważenia przez Radę okoliczności sprawy (por.

wyrok z dnia 5 września 2013 r., III KRS 212/13, LEX nr 1402637 i powołane w nim

wcześniejsze orzecznictwo). Po trzecie - nie ma podstaw do przyjęcia, że Rada, nie

zamieszczając w uzasadnieniu uchwały szczegółowej charakterystyki

niewybranego kandydata, nie dokonała wnikliwej oceny jego kandydatury, skoro

uzasadnienie uchwały wskazuje, iż o wyborze kandydata zadecydowała całościowa

ocena wynikająca z łącznego zastosowania przyjętych kryteriów (por. wyroki z dnia

12 czerwca 2012 r., III KRS 15/12, OSNP 2013 nr 13-14, poz. 166; z dnia 13 lipca

2012 r., III KRS 17/12, OSNP 2013 nr 15-16, poz. 194; z dnia 15 stycznia 2013 r.,

III KRS 33/12, LEX nr 1294470). Po czwarte - ponieważ Sąd Najwyższy nie ma

kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji zawodowych i moralnych

kandydata do pełnienia urzędu sędziego, to samo niezadowolenie lub subiektywne

poczucie pokrzywdzenia nie stanowi usprawiedliwionej podstawy odwołania od

uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, jeżeli odwołujący się nie wskazał

uzasadnionych zarzutów, które potwierdzałyby rzeczywiste zastosowanie wobec

jego kandydatury nierównych lub dyskryminujących go kryteriów dostępu do

wakujących stanowisk sędziowskich w porównaniu do innych kandydatur

6

zgłoszonych w tej procedurze konkursowej (por. wyrok z dnia 10 czerwca 2009 r.,

III KRS 6/08, LEX nr 523533).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, z uzasadnienia zaskarżonej uchwały jasno

wynika, że Rada uwzględniła w odniesieniu do wszystkich kandydatów będących

uczestnikami postępowania jednolite okoliczności rzutujące na ocenę ich

predyspozycji do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego […] i

dochowała wynikającego z art. 33 ust. 1 ustawy wymagania wszechstronnego

rozważenia sprawy, przy uwzględnieniu przyjętych i określonych w art. 35 ust. 2

ustawy kryteriów. Kryteria te wyraźnie wynikają ze szczegółowego umotywowania

przyczyn dokonanego wyboru. Rada przypisała szczególne znaczenie wysokim

kwalifikacjom zawodowym oraz doświadczeniu zawodowemu wybranych

kandydatów (z podkreśleniem takich okoliczności, jak terminowość w

podejmowaniu i wykonywaniu poszczególnych czynności, rzetelność i

profesjonalizm oraz kilkuletnie doświadczenie zawodowe w wymiarze

sprawiedliwości), uwzględniając również skalę poparcia środowiska sędziowskiego,

oceny z ukończenia studiów prawniczych i egzaminu sędziowskiego, opinie

przełożonych oraz rekomendacje. Na podstawie tych kryteriów Rada dokonała - w

procedurze głosowania - jednoznacznie niekorzystnej dla skarżącego oceny jego

kandydatury w porównaniu z kandydaturą I. H. (skarżący nie otrzymał ani jednego

głosu poparcia). Oceny tej nie może podważyć przeciwstawienie jej przez

skarżącego własnej oceny, opartej na tym samym materiale, przy zastosowaniu

innej hierarchii „ważności” kryteriów, gdyż ta należy do wyłącznej kompetencji

Rady. Należy przy tym zaznaczyć, że powinność stosowania w postępowaniu przed

Radą jednolitych kryteriów wyboru nie oznacza, że Krajowa Rada Sądownictwa

powinna wobec wszystkich zgłoszonych kandydatów (niezależnie od ich statusu)

stosować jednakowe (identyczne) kryteria oceny. Jednolite kryterium odnoszące się

do kwalifikacji zawodowych (dorobku, doświadczenia zawodowego) kandydatów na

wolne stanowisko sędziowskie w sądzie powszechnym nie może być jednakowo

stosowane do różnych kandydatów. Inaczej ich ocena będzie dokonywana np. w

odniesieniu do asystenta sędziego lub referendarza sądowego, a inaczej będzie

kształtować się w przypadku kandydatury zgłoszonej przez adwokata, radcę

prawnego lub pracownika naukowego szkoły (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

7

21 sierpnia 2012 r., III KRS 21/12, niepublikowany). Wreszcie to, że w uzasadnieniu

kwestionowanej uchwały pominięto omówienie - w kontekście przyjętych kryteriów -

okoliczności dotyczących skarżącego, nie oznacza, że Rada ich nie rozpoznała i

nie wzięła pod uwagę, skoro dokonała oceny wszystkich kandydatur „po

wszechstronnym rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy”, a więc z

uwzględnieniem całej dokumentacji pozostającej w jej dyspozycji. Uzasadnienie

uchwały Krajowej Rady Sądownictwa ograniczone do szczegółowego

przedstawienia kandydatur wybranych w głosowaniu nie stanowi naruszenia prawa

również dlatego, że uchwała jest aktem podejmowanym przez organ kolegialny.

Wyniki takiego głosowania trudno przedstawić w formie uzasadnienia, gdyż

niemożliwe jest jednoznaczne ustalenie rzeczywistych intencji poszczególnych

głosujących. W takim przypadku kontrola sądowa musi ograniczać się do oceny,

czy zachowane zostały podstawowe reguły proceduralne, a te nie zostały

naruszone.

Z powyższych względów - wobec niewykazania sprzeczności zaskarżonej

uchwały z prawem - odwołanie podlega oddaleniu na podstawie art. 39814

k.p.c. w

związku z art. 44 ust. 3 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.