III KRS 16/14

..

Sygn. akt III KRS 16/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lipca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania M. D.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia […]. w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Sądu Rejonowego w W., obwieszczonym w Monitorze Polskim,

z udziałem P. B.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 lipca 2014 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z dnia […] podjętą w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Sądu Rejonowego w W., obwieszczonym w Monitorze Polskim, na podstawie art. 3

ust. 1 pkt 2 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa (Dz. U. Nr 126, poz. 714 i Nr 203, poz. 1192), postanowiła:

przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do

2

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w W. kandydaturę P.

B. - referendarza sądowego (punkt 1) oraz nie przedstawiać Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w W. 22 innych kandydatur, w tym

kandydatury adwokata M. D. (punkt 2), a nadto umorzyć postępowanie wobec 11

kandydatur.

W uzasadnieniu tej uchwały Krajowa Rada Sądownictwa wyjaśniła, że na

jedno wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Rejonowym w W., obwieszczone w

Monitorze Polskim zgłoszone zostały trzydzieści cztery kandydatury.

Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa w jawnym głosowaniu

bezwzględną większością głosów przyjął stanowisko w przedmiocie przedstawienia

Krajowej Radzie Sądownictwa listy rekomendowanych kandydatów na wolne

stanowisko sędziowskie w następującej kolejności: 1.P. B., 2. B. I.-N.

Krajowa Rada Sądownictwa uwzględniła tym samym rekomendację

kandydatury umieszczonej na pierwszej pozycji listy proponowanych kandydatur

przedstawionej w stanowisku Zespołu członków Rady z dnia 13 stycznia 2014 r.

Po przeprowadzonej analizie akt postępowania i uwzględnieniu przede

wszystkim akt osobowych wszystkich zgłoszonych na wolne stanowisko

sędziowskie kandydatów oraz stanowiska Zespołu członków Krajowej Rady

Sądownictwa z dnia 13 stycznia 2013 r., a także po wysłuchaniu sprawozdania

Zespołu członków Krajowej Rady Sądownictwa odnośnie do rekomendowanych na

wolne stanowisko sędziowskie kandydatów, Krajowa Rada Sądownictwa uznała

kandydaturę P. B. za najbardziej odpowiednią ze wszystkich kandydatur

zgłoszonych na wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Rejonowym w W.

P. B. posiada wieloletnie i zróżnicowane doświadczenie zawodowe w pracy

związanej ze stosowaniem prawa. Pracę tę wykonywał zarówno w pionie karnym,

jak i cywilnym sądownictwa powszechnego jako asystent sędziego oraz referendarz

sądowy. Legitymuje się ponadto uzyskaniem bardzo dobrej oceny z ukończenia

wyższych studiów prawniczych oraz oceny dobrej plus ze złożonego egzaminu

sędziowskiego. Wysokie kompetencje zawodowe kandydata oraz odpowiednie

predyspozycje do wykonywania zawodu sędziego zostały potwierdzone bardzo

3

dobrą oceną kwalifikacyjną jego pracy na stanowisku, zarówno asystenta sędziego

Sądu Apelacyjnego, jak i referendarza sądowego.

Powyższe względy w połączeniu z uzyskaniem przez P. B. jednomyślnego

poparcia Kolegium Sądu Okręgowego w W. oraz trzeciego pod względem

wysokości spośród wszystkich zgłoszonych na wolne stanowisko kandydatów

poparcia na posiedzeniu Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów okręgu Sądu

Okręgowego w W. czyni jego kandydaturę najbardziej odpowiednią ze wszystkich

zgłoszonych kandydatur do przedstawienia z wnioskiem o powołanie na wolne

stanowisko sędziowskie.

Uczestnik postępowania adwokat M. D. wniósł do Sądu Najwyższego

odwołanie od uchwały nr […] Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 15 stycznia 2014

r., na podstawie art. 44 ust 1 ustawy o KRS zaskarżając tę uchwałę w części

dotyczącej nieprzedstawienia jego kandydatury z wnioskiem o powołanie do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego oraz zarzucając tej uchwale sprzeczność

z prawem, tj.

(-) sprzeczność z art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, polegającą na

przeprowadzeniu wyboru kandydata w sposób sprzeczny ze zgromadzonym

materiałem dowodowym, w sytuacji, w której kandydatura skarżącego, w świetle

ustalonych w uchwale kryteriów wyboru, spełnia wyższe wymagania w zakresie

kwalifikacji, doświadczenia i dorobku zawodowego, stażu pracy, opinii i ocen

sędziów wizytatorów, a także indywidualnych cech i predyspozycji do wykonywania

zawodu sędziego;

(-) sprzeczność z art. 33 ust 1 ustawy o KRS w zw. z art. 32 ust. 1

Konstytucji i art. 60 Konstytucji RP, polegającą na podjęciu uchwały w zaskarżonej

części bez wszechstronnego rozważenia sprawy, a nadto, z naruszeniem zasad

jednakowego dostępu do stanowisk w sferze publicznej oraz równego traktowania i

niedyskryminacji, poprzez: dokonanie oceny kandydatury skarżącego w sposób

sprzeczny ze zgromadzonym materiałem dowodowym; nieuzasadnione pominięcie

przy ocenie kandydatury skarżącego szeregu korzystnych dla jego wyboru

okoliczności, to jest ocen, opinii i rekomendacji zawartych w analizach i ocenach

sporządzonych przez sędziów wizytatorów oraz doświadczenia zawodowego i

stażu pracy, bez odpowiedniego wyjaśnienia i podania motywów takiej decyzji.

4

Powołując się na przedstawione wyżej zarzuty, odwołujący się wniósł o

uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa

do ponownego rozpatrzenia.

Podniósł równocześnie, że określenie kryteriów wyboru, którymi kierowała

się Rada oraz hierarchii ich ważności pozwala na dokonanie porównania sytuacji

skarżącego i wybranego kandydata z uwzględnieniem tych kryteriów oraz

całokształtu materiału dowodowego dotyczącego kandydatów. Dokonana w oparciu

o te kryteria ocena kandydatów, przy uwzględnieniu zebranego w toku

postępowania materiału dowodowego, powinna natomiast prowadzić do wniosku,

że skarżący spełnia stawiane wymogi w większym stopniu od wybranego

kandydata, w szczególności w zakresie posiadanych kwalifikacji zawodowych,

którym Rada, jego zdaniem, nadała znaczenie kluczowe dla rozstrzygnięcia.

Skarżący wskazał ponadto, że ukończył studia z wynikiem dobrym, egzamin

sędziowski złożył z oceną dostateczną, a zawód adwokata wykonuje od 2006 r.

Przedtem, w latach 1998 — 2005, pracował w Kancelarii Prezydenta RP, między

innymi na stanowisku radcy prawnego. W przypadku skarżącego zostały

przedstawione analiza pracy oraz oceny dwóch sędziów wizytatorów — z zakresu

spraw cywilnych i karnych. Obie opinie były pozytywne. W ocenie sporządzonej

przez sędziego wizytatora ds. karnych wskazano na: duże doświadczenie

praktyczne w sprawach karnych prowadzonych, zarówno przez sądy rejonowe, jak i

okręgowe, właściwy poziom wiedzy z zakresu prawa materialnego i procesowego,

aktywność i rzetelność w wykonywaniu swoich funkcji, lojalność procesową wobec

sądu i szacunek dla pracy innych osób. Podkreślono wieloletnie doświadczenie

zawodowe skarżącego, nabyte w warunkach bezpośredniego kontaktu z

podsądnymi i pokrzywdzonymi, znajomość problemów związanych ze stosowaniem

prawa karnego także z innej strony, niż znana sędziom orzekającym. W ocenie

sędziego wizytatora ds. cywilnych stwierdzono, że skarżący posiada wiedzę

prawniczą pozwalającą mu na podejmowanie czynności zarówno w sprawach z

zakresu prawa cywilnego, rodzinnego jak i gospodarczego.

Zdaniem skarżącego, porównanie przedstawionych wyżej okoliczności z

sytuacją wybranego kandydata, w świetle kryterium kwalifikacji zawodowych

jednoznacznie przemawia za dokonaniem wyboru skarżącego, co nie znalazło

5

odzwierciedlenia w zaskarżonej uchwale. Ocena pracy wybranego przez Radę

kandydata sporządzona przez sędziego wizytatora dotyczyła pracy na stanowisku

asystenta sędziego w wydziale pracy i ubezpieczeń społecznych i przede

wszystkim odnosiła się do poziomu wiedzy prawniczej w tym obszarze.

Uzupełniająca opinia na temat tego kandydata dotyczyła jego pracy w charakterze

referendarza w wydziale gospodarczym Krajowego Rejestru Sadowego, co w opinii

wnoszącego odwołanie wskazuje na bardzo wąski zakres stosowanego prawa

procesowego i materialnego.

Skarżący jest zdania, że opinie na jego temat wydane przez sędziów

wizytatorów wskazują na dużo bardziej wszechstronny i praktyczny poziom wiedzy i

umiejętności zawodowych. Uzasadniają pozytywną ocenę kandydatury, zarówno w

zakresie wykonywania zawodu w sprawach karnych, jak i cywilnych, rodzinnych i

gospodarczych. Wskazują na wieloletnie doświadczenie zawodowe w sprawach o

różnym stopniu skomplikowania, przed sądami rejonowymi i okręgowymi.

Doświadczenie skarżącego obejmuje nie tylko sporządzanie wszelkiego rodzaju

pism procesowych, ale przede wszystkim aktywne uczestnictwo w rozprawach

sądowych, wymagające praktycznego stosowania wiedzy i umiejętności

prawniczych z zakresu niemal wszystkich gałęzi prawa.

Skarżący uznał, że przy tak znaczącej przewadze doświadczenia

zawodowego i posiadanych kwalifikacji przez skarżącego, o wyborze dokonanym

przez Radę nie powinny decydować wyniki głosowania w Kolegium i Zgromadzeniu

przedstawicieli, gdyż temu kryterium Rada nadała drugorzędne znaczenie. Należy

przyjąć, że dokonanego przez Radę wyboru nie uzasadnia całokształt okoliczności

sprawy, gdyż w kontekście przyjętych przez Radę kryteriów wyboru, spośród

których za najważniejsze uznano ocenę kwalifikacji, zapadłe w stosunku do

skarżącego rozstrzygnięcie stoi w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem

dowodowym.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o

oddalenie odwołania w całości.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Krajowa Rada Sądownictwa zauważyła,

że kolejne odwołanie złożone przez skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

Uczestnik postępowania M. D. dotychczas wniósł cztery odwołania od Uchwał

6

Krajowej Rady Sądownictwa zawierające powtarzające się zarzuty i argumentację

w zakończonych postępowaniach w przedmiocie powołania na wolne stanowiska

sędziowskie.

Odwołanie od Uchwały Nr […] Krajowej Rady Sądownictwa skarżący oparł

na błędnie wywiedzionym z uzasadnienia zaskarżonej uchwały założeniu, że z

treści tego uzasadnienia wynika, jakoby jedynym kryterium wyboru kandydata na

wolne stanowisko sędziowskie była - zdaniem Rady - ocena kwalifikacji.

W opinii Krajowej Rady Sądownictwa, powyższe założenie, jak i wywody

stwierdzające, że założenie to uzyskało - w ocenie Krajowej Rady Sądownictwa –

prymat, nie znajduje potwierdzenia w treści uchwały. Rada wykonując swój

konstytucyjny obowiązek właściwego doboru kadry sędziowskiej bada całokształt

okoliczności faktycznych, dokonując wszechstronnego rozważenia sprawy.

Przeprowadzone postępowanie przez Zespół Krajowej Rady Sądownictwa, a

następnie przed Radą uwzględnia dyrektywy zawarte w ustawie o Krajowej Radzie

Sądownictwa. Dokonane ustalenia i konfrontacja kandydatów stanowią podstawę

do wskazania okoliczności, które były kluczowe przy wyborze danego kandydata na

wolne stanowisko sędziowskie. Określony tok czynności i przeprowadzone

postępowanie stanowią wykonanie zarówno konstytucyjnych, jak i ustawowych

obowiązków wskazanych w art. 32 ust. 1 i art. 60 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 1 i

35 ust. 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Krajowa Rada Sądownictwa podniosła też, że kryteria, które przesądziły o

wyborze konkretnego kandydata, uwzględniane są łącznie, a uznanie - jak to czyni

skarżący - za determinującego całe postępowanie tylko jednego z wielu kryteriów,

niezależnie od jego wagi dla dokonanego rozstrzygnięcia, nie może zostać

potraktowane jako zasadne. Dokonane ustalenia pozwoliły na jednoznaczną ocenę,

że skarżący jako kandydat spełnia pozostałe kryteria w stopniu zdecydowanie

niższym.

Uczestnik postępowania M. D. uzyskał pozytywną ocenę kwalifikacyjną, ale

w stopniu - i to znacznie - niższym od wybranego kandydata wypełnił pozostałe

kryteria wskazane w art. 35 ust. 2 ustawy. Przedstawiony przez Krajową Radę

Sądownictwa kandydat - referendarz sądowy P. B. - otrzymał zarówno bardzo

dobrą ocenę kwalifikacyjną, jak i między innymi wyższą ocenę z egzaminu

7

sędziowskiego oraz wysokie poparcie środowiska sędziowskiego na posiedzeniu

Kolegium Sądu Okręgowego w W. oraz Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów

okręgu Sądu Okręgowego w W. Kandydat ten w ocenie Krajowej Rady

Sądownictwa posiada wieloletnie i zróżnicowane doświadczenie zawodowe w pracy

ze stosowaniem prawa.

Krajowa Rada Sądownictwa uznała, że nie naruszyła posiadanego

uprawnienia do samodzielnego uznania i oceny materiałów postępowania, a

wywody polemiczne skarżącego odnośnie do oceny doświadczenia zawodowego

poszczególnych kandydatów i ich przydatności do wykonywania zawodu sędziego

sprowadzają się w swej istocie jedynie do subiektywnej prezentacji własnej

kandydatury.

Uczestnik postępowania P. B. złożył odpowiedź na odwołanie M. D. od

uchwały nr […] Krajowej Rady Sądownictwa, wnosząc o odrzucenie odwołania w

całości, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie odwołania w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wstępnie Sąd Najwyższy uważa za stosowne przypomnieć, że zgodnie z

art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714, dalej ustawa o KRS), uczestnik

postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności

uchwały Rady z prawem, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Wynikające z

tego przepisu prawo zaskarżenia uchwał Rady dotyczy zatem uchwał

podejmowanych w sprawach należących do jej kompetencji, w tym w wymienionych

w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o KRS sprawach o rozpatrzenie i ocenę kandydatów do

pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego oraz stanowiskach

sędziowskich w sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach

wojskowych. Stosownie do art. 44 ust. 3 ustawy o KRS do postępowania przed

Sądem Najwyższym w sprawach z odwołań od uchwał Rady stosuje się przepisy

Kodeku postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, poza przepisem art. 871

k.p.c. ustanawiającym przymus adwokacko – radcowski w występowaniu przed

tymże Sądem. Odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o

8

skardze kasacyjnej determinuje więc sposób wyznaczenia granic rozpoznania

przez Sąd Najwyższy sprawy zainicjowanej odwołaniem uczestnika postępowania.

Stosownie do art. 39813

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem skargę

kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z urzędu bierze

pod rozwagę tylko nieważność postępowania.

Jeśli zaś chodzi o podstawy odwołania od uchwał Rady, to zdaniem Sądu

Najwyższego zasadniczo nie ma zastosowania w tym zakresie art. 3983

§ 1 k.p.c.

regulujący kwestię podstaw kasacyjnych, gdyż w przypadku odwołań od uchwał

Rady podstawy te są określone w art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o KRS,

który stanowi, że odwołanie można wnieść z powodu sprzeczności uchwały z

prawem, a zatem zarówno z prawem materialnym jak i z przepisami postępowania.

Oczywiście nie będą to przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż

stosowanie tych przepisów w postępowaniu przez Radą wyłącza art. 2 ustawy o

KRS. Nie są to również przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem z

treści jego art. 1 jednoznacznie wynika, że Kodeks postępowania cywilnego

reguluje postępowanie sądowe w wymienionych w tym przepisie kategoriach spraw,

a nie postępowanie przed innymi organami władzy państwowej, w dodatku

mającymi – jak postępowanie przed Krajową Radą Sądownictwa – charakter

publiczny. Szczegółowe zasady postępowania przed Radą w indywidualnych

sprawach są unormowane w przepisach rozdziału 3 obecnie obowiązującej ustawy

o KRS i to one mogą stanowić punkt odniesienia dla podnoszonych w odwołaniach

od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa zarzutów naruszenia przepisów

proceduralnych. Naruszenia te muszą przy tym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

odzwierciedlony w treści zaskarżonej uchwały. Tak sformułowane podstawy

zaskarżenia wyznaczają z kolei zakres kognicji Sądu Najwyższego w tej kategorii

spraw.

Sąd Najwyższy w obecnym składzie uznaje przy tym za nadal aktualny

pogląd judykatury wyrażany na gruncie art. 13 ust. 2 dawnej ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz.

67 ze zm.), będącego odpowiednikiem art. 44 ust. 1 obecnej ustawy o KRS,

zgodnie z którym zakres kognicji Sądu Najwyższego w ramach oceny uchwał

Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje wyłącznie badanie, czy uchwała nie

9

pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy nie ma

kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata na sędziego

(a tym bardziej jego kontrkandydatów). Przedmiotem badania ze strony Sądu

Najwyższego pozostaje zatem procedura podejmowania uchwały przez Krajową

Radę Sądownictwa, a nie przesłanki, które zadecydowały o jej treści (por. wyroki

Sądu Najwyższego: z dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09,

niepublikowane, oraz z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011, nr

11, poz. 93). Wypada również dodać, iż jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w

uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2008 r., SK 57/06 (OTK – A 2008, nr 4, poz.

63), ani szczególna, konstytucyjna, pozycja ustrojowa KRS, ani fakt, że w myśl

art. 12 ust. 5 ustawy o KRS w postępowaniu przed Radą nie stosuje się przepisów

Kodeksu postępowania administracyjnego, nie odbierają postępowaniu przed Radą

w sprawach indywidualnych, dotyczących powołania na stanowiska sędziowskie,

charakteru postępowania administracyjnego. Przedmiot postępowania w kwestii

oceny kandydata i przedstawienia wniosku o jego powołanie na stanowisko

sędziego ma charakter sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. I jako

taka powinna podlegać kontroli sądowej w zakresie właściwym tego rodzaju

sprawom, tj. pod kątem legalności, przestrzegania stosownych procedur prawnych.

Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem, że merytoryczna ingerencja sądu w

rozstrzygnięcia Rady byłaby niedopuszczalna, wkraczałaby bowiem w sferę

szczególnego władztwa Rady, wynikającego z samych norm konstytucyjnych.

Jednakże kontrola sądowa przestrzegania praw obywateli, w rozważanym wypadku

praw wynikających z art. 60 Konstytucji RP, tj. prawa równego dostępu do służby

publicznej, a zatem w sprawach prowadzenia naboru na podstawie przejrzystych

kryteriów selekcji kandydatów i obsadzania poszczególnych stanowisk w służbie

publicznej, jest, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, konieczna.

W konsekwencji takiego ukształtowania kognicji Sądu Najwyższego w

zakresie kontroli nad postępowaniem dotyczącym przedstawienia Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego, kontrola sądowa

obejmuje w szczególności badanie, czy Rada przestrzegała w danym

postępowaniu jednolitych kryteriów oceny kandydata oraz procedur postępowania

związanych z oceną kandydatury i przedstawiania wniosku Prezydentowi. Analiza

10

tego, czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem, obejmuje także kontrolę

przestrzegania przez Radę innych wymagań prawnych, w tym np. ustawowych

warunków powoływania na stanowisko sędziego, sprecyzowanych w ustawie z dnia

27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze

zm.) oraz ogólnych reguł proceduralnych obowiązujących w postępowania przed

tym organem, określonych w przepisach rozdziału 3 ustawy o KRS.

Przechodząc do oceny podstaw odwołania wniesionego w niniejszej sprawie

od uchwały Rady z dnia […] Sąd Najwyższy stwierdza, że jest ono nieuzasadnione.

Odwołujący się M. D. oparł swoje odwołanie od przedmiotowej uchwały

Krajowej Rady Sądownictwa na zarzutach naruszenia przepisów art. 32 ust. 1 i art.

60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 33 ust. 1 i art. 35 ust. 2 ustawy o

KRS.

Odnośnie do tych zarzutów wypada więc stwierdzić, iż przedmiotem ochrony

wynikającej z art. 60 Konstytucji RP jest przede wszystkim formalny aspekt dostępu

do służby, a więc związany z przestrzeganiem jednolitych kryteriów i procedur

postępowania, a nie sama ocena kwalifikacji czy też wiarygodności danej osoby z

punktu widzenia kryteriów stosowanych w ramach tego postępowania. Dlatego

sądowa kontrola dokonywana przez pryzmat wymienionego przepisu nie stwarza

(co już było zresztą podnoszone) podstaw do wkraczania w zakres kompetencji

Krajowej Rady Sądownictwa, ponieważ mogłoby to oznaczać naruszenie

konstytucyjnych uprawnień i kompetencji Rady wynikających z art. 179 Konstytucji

RP. Ochrona sądowa udzielana kandydatowi na określone stanowisko sędziowskie

winna zatem obejmować kontrolę postępowania przed Radą pod względem jego

zgodności z prawem, a więc musi być ograniczona do oceny zgodności z prawem

zastosowanej in casu procedury oceny kandydatury bądź kandydatur i w efekcie

przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie lub odmowy objęcia danego

kandydata takim wnioskiem. Poddanie kontroli sądowej wyników postępowania

przed KRS w takiej indywidualnej sprawie nie może natomiast oznaczać, że sąd

uczestniczyłby w decydowaniu o obsadzie określonego stanowiska sędziowskiego.

Art. 32 ust. 1 Konstytucji RP statuuje z kolei zasadę równości wszystkich

wobec prawa i równości traktowania wszystkich przez władze publiczne oraz

zakazuje dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z

11

jakiejkolwiek przyczyny. Z tego względu kontrola sądowa postępowania przed

Radą w zakresie jej zgodności z tym przepisem powinna sprowadzać się do oceny,

czy wszyscy kandydaci uczestniczący w procedurze konkursowej byli traktowani

jednakowo oraz czy żaden z nich nie był w jakikolwiek sposób dyskryminowany.

Zdaniem Sądu Najwyższego, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały

wyjaśnienia Rady nie zawierają niczego, co można by uznać za dyskryminację

skarżącego, świadczącą o naruszeniu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. On sam

również nie wyjaśnia, na czym konkretnie, jego zdaniem, miałoby polegać

naruszenie przez Radę tego właśnie przepisu.

Z kolei art. 33 ust. 1 ustawy o KRS zobowiązuje Krajową Radę Sądownictwa,

aby przed podjęciem uchwały w indywidualnych sprawach należących do jej

kompetencji, wszechstronnie rozważyła sprawę, na podstawie udostępnionej

dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeśli

zostały złożone. Naruszenie tego przepisu może zatem polegać na pominięciu

istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z owej dokumentacji

lub wyjaśnień, albo dokonaniu ustaleń sprzecznych z tymże materiałem. Natomiast

w myśl art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, przy ustalaniu kolejności kandydatów na liście

zespół kieruje się przede wszystkim oceną kwalifikacji kandydatów, a ponadto

uwzględnia: 1) doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje,

publikacje i inne dokumenty dołączone do karty zgłoszenia; 2) opinie kolegium

właściwego sądu oraz ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów. Warto

przy tym zauważyć, że ów katalog (adresowany w pierwszej kolejności do zespołu

Rady przy sporządzaniu listy rekomendowanych kandydatów) nie ma

wyczerpującego charakteru i - poza wyeksponowaniem oceny kwalifikacji

kandydatów – w żadnym razie nie hierarchizuje przymiotów, jakimi powinna

odznaczać się osoba ubiegająca się o to stanowisko. Co do samych kwalifikacji

kandydatów należy z kolei podkreślić, że przepis nie precyzuje tego pojęcia. Z

pewnością jednak nie można utożsamiać ich tylko z wymaganiami stawianymi

kandydatom w przepisach ustawy o ustroju sądów powszechnych, gdyż te

wyznaczają jedynie minimum standardów dla osoby ubiegającej się o stanowisko

sędziego. Chodzi więc raczej o uwzględnienie w ocenie kandydatów - poza owym

ustawowym minimum – dodatkowych elementów składających się na teoretyczne i

12

praktyczne umiejętności potrzebne do wykonywania tego zawodu, jak np. wyniki

ukończenia studiów i egzaminu sędziowskiego, uzyskane stopnie naukowe,

ukończone studia podyplomowe i szkolenia, reprezentowana w toku wykonywania

dotychczasowej pracy i analizowana przez sędziów wizytatorów oraz przełożonych

wiedza prawnicza, sposób organizowania pracy i wywiązywania się z obowiązków,

itp. Aktualnym pozostaje zatem pogląd judykatury, ukształtowany na podstawie

przepisów dawnej ustawy o KRS z dnia 27 lipca 2001 r., w myśl którego w

przypadku ubiegania się kilku osób o jedno stanowisko sędziowskie wskazane jest

wyjaśnienie w uzasadnieniu uchwały sytuacji poszczególnych kandydatów w

aspekcie zastosowanych przez Radę kryteriów oceny. Zakres rozważań

dotyczących poszczególnych kandydatów może być przy tym zróżnicowany w

zależności od potrzeb, wobec czego nie jest konieczne uszeregowanie

kandydatów w oparciu o każde z przyjętych kryteriów oceny. Decyduje ocena

całościowa, wynikająca z łącznego zastosowania tych przesłanek (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011, nr 1, poz.

93; z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr 737271 i z dnia 17 sierpnia

2010 r., III KRS 10/10, LEX nr 678015). Sąd Najwyższy w obecnym składzie

podziela także pogląd wyrażony w wyroku z dnia 21 sierpnia 2012 r., III KRS 21/12

(dotychczas niepublikowanym), iż uzasadnienie uchwały Krajowej Rady

Sądownictwa ograniczone do szczegółowego przedstawienia kandydatur

wybranych w głosowaniu nie stanowi naruszenia prawa również i z tej przyczyny,

że uchwała jest aktem podejmowanym przez organ kolegialny. Wyniki takiego

głosowania zaś trudno przedstawić w formie uzasadnienia, choćby z tego względu,

że niemożliwe jest jednoznaczne ustalenie rzeczywistych intencji głosujących. W

takim przypadku kontrola sądowa musi ograniczyć się do oceny, czy zachowane

były podstawowe reguły proceduralne. Jest to sytuacja podobna do spotykanej w

postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawach zainicjowanych

wniesieniem odwołania od decyzji Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i

Stopni Naukowych w przedmiocie nadania stopnia naukowego i tytułu naukowego,

w których sąd administracyjny nie jest kompetentny do merytorycznej kontroli

recenzji stanowiących podstawę decyzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26

kwietnia 1996 r., III ARN 86/95, OSNAPiUS 1996 nr 21 poz. 315; wyroki

13

Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 1999 r., I SA 813/99,

LEX nr 46279; z dnia 22 listopada 2007 r., I SA/Wa 1292/07, LEX nr 433773 i z

dnia 30 maja 2008 r., I OSK 212/08, LEX nr 505357 oraz wyrok Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r., I SA/Wa 106/10,

LEX/el. 2010, z glosą M. Karpiuka).

Rozpatrując i oceniając kandydatury zgłoszone na wolne stanowiska

sędziowskie w Sądzie Rejonowym w W., Krajowa Rada Sądownictwa dysponowała

obszerną dokumentacją dotyczącą poszczególnych osób biorących udział w

konkursie oraz listą rekomendacyjną Zespołu członków Rady, sporządzoną po

zapoznaniu się z tą dokumentacją. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały

jednoznacznie wynika, iż Krajowa Rada Sądownictwa, rozpatrując kandydatury na

wakujące stanowisko sędziowskie, wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności

dotyczące poszczególnych uczestników postępowania, rzutujące na ocenę ich

predyspozycji do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, zwłaszcza te, o których

mowa w cytowanym wcześniej art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, a więc kwalifikacje i

doświadczenie zawodowe kandydatów, (wszystkie) opinie wizytatorów i

przełożonych, rekomendacje oraz wyniki głosowań organów samorządu

sędziowskiego. Wbrew twierdzeniom odwołującego się, kryteria, którymi kierowała

się Rada, podejmując decyzję o przedstawieniu Prezydentowi RP konkretnej osoby

z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, są wyraźnie

określone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i wynikają ze szczegółowego

umotywowania przyczyn dokonanego wyboru. Nie wiadomo zatem, na czym opiera

on sugestię, jakoby Rada pominęła przy ocenie jego kandydatury szereg

korzystnych dla niego okoliczności, to jest oceny, opinie i rekomendacje zawarte „w

analizach i opiniach sporządzonych przez sędziów wizytatorów” oraz

doświadczenie zawodowe i staż pracy.

Za kryteria decydujące o wyborze kandydata, co do którego została podjęta

uchwała o przedstawieniu z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego, w ocenie Rady, przemawiały między innymi: wieloletnie i

zróżnicowane doświadczenie zawodowe w pracy związanej ze stosowaniem prawa,

zarówno w pionie karnym, jak i cywilnym sądownictwa powszechnego jako asystent

sędziego oraz referendarz sądowy, potwierdzone bardzo dobrą oceną

14

kwalifikacyjną jego pracy; uzyskanie bardzo dobrej oceny z ukończenia

prawniczych studiów wyższych oraz oceny dobrej plus ze złożonego egzaminu

sędziowskiego; uzyskanie jednomyślnego poparcia Kolegium Sądu Okręgowego w

W. oraz trzeciego pod względem wysokości spośród wszystkich zgłoszonych na

wolne stanowisko kandydatów poparcia na posiedzeniu Zgromadzenia

Przedstawicieli Sędziów okręgu Sądu Okręgowego.

Jednocześnie podkreślono, że te same wymagania zastosowano wobec

pozostałych uczestników postępowania, z których żaden nie spełniał łącznie tychże

kryteriów w taki stopniu, jak zwycięzca konkursu (w stosunku do odwołującego się

w odpowiedzi na odwołanie podniesiono, że wprawdzie uzyskał on pozytywną

ocenę kwalifikacyjną, ale w stopniu - i to znacznie - niższym od wybranego

kandydata wypełnił pozostałe kryteria wskazane w art. 35 ust. 2 ustawy). Jednym z

elementów owej oceny było też poparcie organów samorządu sędziowskiego.

Warto zauważyć, że aczkolwiek wyniki głosowania na kolegium i zgromadzeniu

ogólnym sędziów właściwego sądu nie wiążą Krajowej Rady Sądownictwa w ocenie

kandydata na wolne stanowisko sędziowskie, to jednak są one istotne z punktu

widzenia art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS i dlatego Rada powinna umotywować

swój wybór, gdyby dotyczył on osoby, która uzyskała mniejsze poparcie środowiska

zawodowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09,

LEX nr 737271).

Zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały ocena kandydatur,

wbrew odmiennemu stanowisku odwołującego się, jest zatem wynikiem

wszechstronnego rozważenia przez Krajową Radę Sądownictwa wszystkich

aspektów sprawy i nie można przypisać jej cech dowolności, która stanowiłaby

naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy o KRS. Z tych samych przyczyn nie może być

również uzasadniony zarzut naruszenia art. 60 Konstytucji RP, zwłaszcza że – co

już wcześniej zostało podkreślone – przedmiotem ochrony wynikającej z tego

przepisu jest przede wszystkim formalny aspekt dostępu do służby, a więc

związany z przestrzeganiem jednolitych kryteriów i procedur postępowania, a nie

sama ocena kwalifikacji czy też wiarygodności danej osoby z punktu widzenia

kryteriów stosowanych w ramach tego postępowania. Dokonywana przez Sąd

Najwyższy kontrola sądowa nie stwarza więc podstaw do wkraczania w zakres

15

kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa w tych kwestiach, ponieważ mogłoby to

oznaczać naruszenie konstytucyjnych uprawnień i kompetencji Rady wynikających

z art. 179 Konstytucji. Wyklucza to dalszą ingerencję Sądu Najwyższego w

dokonany przez Radę wybór kandydatów na wolne stanowiska sędziowskie.

Wobec bezzasadności podstaw i zarzutów odwołania, Sąd Najwyższy orzekł

zatem o jego oddaleniu na mocy art. 39814

k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy

o KRS.