III KRS 17/14

Sygn. akt III KRS 17/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lipca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania P. W.

od uchwaly Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia […] w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na trzy stanowiska

sędziowskie w Sądzie Rejonowym w W., ogłoszone w Monitorze Polskim,

z udziałem W. K., M. P. i M. W.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 lipca 2014 r.,

1. odwołanie oddala w części dotyczącej kandydatów

wymienionych w punkcie 1 zaskarżonej uchwały,

2. odrzuca odwołanie w pozostałym zakresie.

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą Nr […] podjętą w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na trzy stanowiska

sędziowskie w Sądzie Rejonowym w W., ogłoszone w Monitorze Polskim na

podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej

2

Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 126, poz. 714), postanowiła: w punkcie 1.

przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w W. kandydatury:

asystent W. K., asystent M. P. i asystenta M. W., a w punkcie 2. nie przedstawiać

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w W. pozostałych kandydatur

oraz umorzyć postępowanie w stosunku do części z nich.

W uzasadnieniu powyższej uchwały Krajowa Rada Sądownictwa wyjaśniła,

że na trzy wolne stanowiska sędziowskie w Sądzie Rejonowym w W., ogłoszone w

Monitorze Polskim, zgłosiło się stu dwudziestu dwóch kandydatów wyżej

wymienionych.

Krajowa Rada Sądownictwa, podejmując niniejszą uchwałę, kierowała się

kryteriami wyrażonymi w art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa. Dlatego uwzględniła przede wszystkim uzyskane

przez kandydatów oceny kwalifikacyjne, ich doświadczenie zawodowe oraz oceny

ze studiów i egzaminów zawodowych, a także opinie przełożonych i uzyskane

poparcie środowiska sędziowskiego.

Rada podkreśliła, iż procedura wyboru kandydata na urząd sędziego ma

charakter konkursowy. Krajowa Rada Sądownictwa ma za zadanie wybrać

najlepszego spośród bardzo dobrych i dobrych kandydatów. Po wszechstronnym

rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy, Krajowa Rada Sądownictwa uznała,

że w obecnej procedurze nominacyjnej najlepszymi kandydaturami spośród

wszystkich osób ubiegających się o trzy wolne stanowiska sędziowskie w Sądzie

Rejonowym w W. są kandydatury: asystent W. K., asystent M. P. oraz asystenta M.

W.

Asystent W. K. wykonywała czynności zawodowe w różnych wydziałach

sądu rejonowego, a obecnie wykonuje je w wydziale odwoławczym sądu

okręgowego. Posiada doświadczenie przy sporządzaniu projektów orzeczeń i

uzasadnień zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, odwoławczym, jak

również wykonawczym. Kandydatka uzyskała wyróżniającą ocenę kwalifikacyjną

sporządzoną przez sędziego wizytatora oraz została bardzo dobrze zaopiniowana

3

przez przełożonych i sędziów, z którymi współpracuje, wykonując czynności

asystenta sędziego.

Asystent M. P. posiada doświadczenie zawodowe, które zdobyła pracując

jako asystent sędziego w wydziałach grodzkim i karnym sądu rejonowego. Posiada

doświadczenie przy sporządzaniu projektów orzeczeń i uzasadnień w

postępowaniu pierwszoinstancyjnym, odwoławczym oraz wykonawczym. Uzyskała

wyróżniającą ocenę kwalifikacyjną sporządzoną przez sędziego wizytatora oraz

bardzo dobre oceny przełożonych i sędziów, z którymi współpracowała jako

asystent. Projekty orzeczeń i uzasadnień sporządzane przez kandydatkę dotyczyły

często spraw trudnych pod względem dowodowym lub prawnym. Ponadto w

okresie studiów angażowała się w różnego rodzaju projekty społeczne, m.in.

udzielała porad prawnych w ramach funkcjonującej na Uniwersytecie W. „Kliniki

Prawa" oraz współpracowała z Fundacją Dzieci Niczyje przy realizacji projektu

„Osoba towarzysząca w procesie sądowym", zdobywając w ten sposób dodatkowe

doświadczenia związane ze stosowaniem prawa w praktyce. Kandydatka ukończyła

również studia podyplomowe.

Asystent M. W. zdobył doświadczenie zawodowe, pracując początkowo jako

etatowy aplikant sądowy w różnych sądach okręgowych. Obecnie jest zatrudniony

na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Okręgowym w W., gdzie początkowo

wykonywał czynności zawodowe w wydziale pierwszoinstancyjnym (Wydział

Gospodarczy), zaś obecnie wykonuje te czynności w wydziale drugoinstancyjnym

(Wydział Cywilny Odwoławczy). Kandydat uzyskał wyróżniającą ocenę

kwalifikacyjną. Zdaniem sędziego wizytatora, posiada on ponadprzeciętne

przygotowanie w zakresie metodyki pracy i sporządzanych projektów orzeczeń i

uzasadnień. Kandydat ukończył również studia podyplomowe, uczestniczy w

szkoleniach oraz biegle posługuje się językiem angielskim.

Rada brała pod uwagę, że część spośród pozostałych kandydatów biorących

udział w konkursie również uzyskała wyróżniającą ocenę kwalifikacyjną i bardzo

dobre opinie przełożonych, przy czym kwalifikacje zawodowe tych osób - w ocenie

Rady - nie są wyższe, czy też bardziej odpowiednie od kwalifikacji posiadanych

przez kandydatów przedstawianych z wnioskiem o powołanie.

4

Krajowa Rada Sądownictwa brała również pod uwagę uzyskane przez

kandydatów oceny z ukończenia wyższych studiów prawniczych oraz egzaminu

zawodowego.

Asystent W. K. ukończyła wyższe studia prawnicze z oceną bardzo dobrą,

zaś egzamin sędziowski złożyła z oceną dobrą plus.

Asystent M. P. ukończyła wyższe studia prawnicze z oceną bardzo dobrą,

zaś egzamin sędziowski złożyła z oceną dobrą.

Asystent M. W. ukończył wyższe studia prawnicze oraz złożył egzamin

sędziowski z ocenami bardzo dobrymi.

Część spośród pozostałych kandydatów biorących udział w konkursie

uzyskała nieznacznie lepsze oceny z egzaminu zawodowego niż asystent W. K. i

asystent M. P., przy czym w ocenie Rady nie był to czynnik różnicujący te

kandydatury w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik konkursu.

Krajowa Rada Sądownictwa brała także pod uwagę poparcie środowiska

sędziowskiego.

Każda z kandydatur przedstawianych z wnioskiem o powołanie uzyskała

zdecydowane poparcie na Kolegium Sądu Okręgowego w W. oraz podczas

głosowania na Zgromadzeniu Przedstawicieli Sędziów okręgu Sądu Okręgowego w

W.

Krajowa Rada Sądownictwa zauważyła, że część spośród kandydatur

nieprzedstawionych z wnioskiem o powołanie uzyskała nieco większą liczbę

punktów poparcia na Kolegium Sądu Okręgowego w W. od kandydatury asystenta

M. W., przy czym różnica poparcia była niewielka i nie przekroczyła w żadnym

przypadku 2 punktów. Także na Zgromadzeniu Przedstawicieli Sędziów niektórzy

kandydaci uzyskali lepszy wynik głosowania, z tym że tutaj również różnica w

głosach nie była duża i wynosiła - w zależności od kandydata - nie więcej niż 10

głosów poparcia.

W ocenie Rady, przedstawione powyżej różnice w głosowaniu są niewielkie i

nie mogą stanowić kryterium, które samodzielnie przesądziłoby o wyniku konkursu,

zwłaszcza że każda z kandydatur przedstawionych z wnioskiem o powołanie

również uzyskała zdecydowane poparcie środowiska sędziowskiego.

5

Krajowa Rada Sądownictwa podkreśliła, że o przedstawieniu Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej kandydatur asystent W. K., asystent M. P. oraz asystenta

M. W. z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu sędziego Sądu Rejonowego w

W. zadecydował całokształt okoliczności sprawy, w szczególności ich wysokie

kwalifikacje zawodowe, stosunkowo duże doświadczenie zawodowe, wyróżniające

oceny sędziów wizytatorów oraz bardzo dobre opinie przełożonych, a także

zdecydowane poparcie środowiska sędziowskiego.

W opinii Krajowej Rady Sądownictwa, kandydatury osób nieprzedstawianych

z wnioskiem o powołanie, nie spełniają w takim stopniu kryteriów z art. 35 ust. 2

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, jak kandydaci przedstawieni z wnioskiem

o powołanie.

Uczestnik postępowania referendarz P. W. zaskarżył w całości uchwałę

Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] zarzucając jej naruszenie przepisów prawa

materialnego, tj.: (-) art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa,

przez zaniechanie dokonania oceny kwalifikacji odwołującego się i niezastosowanie

ustawowych kryteriów oceny przy ustaleniu kolejności kandydatów na liście

kandydatów rekomendowanych do objęcia urzędu sędziowskiego; (-) art. 33 ust. 1

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, przez zaniechanie wszechstronnego

rozważenia sprawy, w tym zgromadzonych w sprawie dokumentów dotyczących

odwołującego.

Mając powyższe naruszenie prawa na względzie, odwołujący się wniósł o

uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Krajowej Radzie Sądownictwa.

W uzasadnieniu odwołania jego autor podniósł, iż najważniejszym kryterium

wymienionym w art. 35 ust. 2 ustawy o KRS są kwalifikacje kandydata. W przepisie

tym nie zawężono pojęcia kwalifikacji jedynie do kwalifikacji zawodowych. W

związku z tym należy przyjąć, że oprócz kwalifikacji zawodowych, a więc

wykształcenia i wiedzy posiadanej przez kandydata, obejmuje ono również

uzdolnienia czy predyspozycje niezbędne do wykonywania zawodu sędziego,

wiążące się z takimi cechami charakteru, jak np. niezależność, brak podatności na

wpływy, umiejętność podejmowania decyzji, samodzielność w organizowaniu pracy,

rzetelność w wykonywaniu obowiązków.

6

W opinii odwołującego się, posiada on większe kwalifikacje zawodowe niż

rekomendowani na trzy stanowiska sędziowskie, ponieważ po pierwsze oprócz

studiów prawniczych ukończył inne studia magisterskie, a także zdał dodatkowo

inny państwowy egzamin zawodowy, a mianowicie egzamin radcowski, brał także

udział w szkoleniach w zakresie ksiąg wieczystych dla sędziów i referendarzy

sądowych, prawa gospodarczego oraz europejskiego prawa gospodarczego,

których to przymiotów nie posiadają rekomendowani kandydaci. Odwołujący się

posiada również większe doświadczenie zawodowe i życiowe. Doświadczenie

zawodowe nie obejmuje bowiem tylko doświadczenia w sądownictwie, ale także

wszelkie inne doświadczenie, które byłoby przydatne w służbie sędziowskiej.

Miedzy innymi odwołujący się posiada 3-letnie doświadczenie zawodowe w

bankowości oraz ponad 8-letnie doświadczenie z racji służby w Służbie Więziennej.

W Służbie Więziennej odwołujący się wykonywał czynności z zakresu

postępowania wykonawczego i odbył szkolenia w zakresie czynności

administracyjnych wykonywanych wobec osadzonych w aresztach śledczych i

zakładach karnych, a także szkolenie w zakresie obsługi systemu

ewidencjonującego okresy tymczasowego aresztowania i okresy odbywania kary

pozbawienia wolności. Ponadto, odwołujący się zdał na wyższą ocenę egzamin

sędziowski niż jeden z kandydatów, żaden z nich nie zdał z kolei innego

państwowego egzaminu zawodowego.

Zdaniem odwołującego się, eksponowane w uchwale udzielanie porad

prawnych i zdobywanie doświadczenia w ramach aplikacji nie powinno mieć w

zasadzie większego, przesądzającego znaczenia, gdyż w istocie nie mówi nic o

przydatności kandydata na urząd sędziego.

Odwołujący się postawił też tezę, że jego kandydatura nie zyskała poparcia

tylko z tego powodu, że nie wykonywał czynności jako asystent sędziego i nie

pracuje w okręgu w./…/. Odwołujący się podzielił poglądy przedstawione przez M.

Niezgódkę - Medek w Komentarzu do ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa z

2013 r., które krytycznie odnoszą się do zbyt dużego wpływu poparcia środowiska

sędziowskiego dla kandydata na ostateczny wybór Rady. Jego zdaniem, mając na

uwadze obecnie obowiązujące rozwiązania zawarte w art. 35 ust. 2 ustawy o KRS,

trzeba stwierdzić, że poparcie środowiska w świetle tego przepisu nie powinno mieć

7

przesądzającego znaczenia. Takie znaczenie ma bowiem ocena kwalifikacji

kandydata. Tym samym, zdaniem odwołującego się, że Rada naruszyła art. 35 ust.

2 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, przez niewłaściwie jego

zastosowanie wskutek przyjęcia, że rekomendowani kandydaci posiadają wyższe

kwalifikacje, wobec czego kandydatura odwołującego została pominięta.

Zdaniem odwołującego się, uchwała Rady nie znajduje oparcia w

materiałach źródłowych, albowiem odwołujący się posiada większe kwalifikacje

zawodowe, wskazane wyżej.

Krajowa Rada Sądownictwa w odpowiedzi na odwołanie podniosła, że

procedura wyboru kandydata na urząd sędziego ma charakter konkursowy.

Krajowa Rada Sądownictwa, kierując się kryteriami ustawowymi, ma za zadanie

wybrać najlepszych spośród dobrych i bardzo dobrych kandydatów. Zespół

rekomendujący kandydatów Krajowej Radzie Sądownictwa uwzględnia załączone

do przekazanych wniosków uczestników postępowania: ocenę kwalifikacyjną

kandydata, opinie przełożonych, rekomendacje, doświadczenie zawodowe,

publikacje, opinię kolegium właściwego sądu, ocenę właściwego zgromadzenia

ogólnego sędziów oraz inne dokumenty dołączone do karty zgłoszenia kandydata.

Zdaniem Rady, zarzut podniesiony przez autora odwołania odnoszący się do

art. 33 ust 1 oraz art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej

Radzie Sądownictwa jest niezasadny. Krajowa Rada Sądownictwa przy wyborze

kandydatów na trzy wolne stanowiska sędziowskie w Sądzie Rejonowym w W.

kierowała się głównie opiniami sędziów wizytatorów oraz sędziów

współpracujących z kandydatami, które w wypadku przedstawionych kandydatów

były wyróżniające. Kolejnymi kryteriami, jakie brała pod uwagę Rada, był

dotychczasowy dorobek zawodowy kandydatów, staż pracy, w tym również oceny

ze studiów i egzaminów zawodowych, a także opinie Kolegium i Zgromadzenia.

Krajowa Rada Sądownictwa dołożyła wszelkich starań, ażeby wszystkie

kandydatury zostały rozpatrzone w sposób sprawiedliwy i obiektywny, z

zachowaniem obowiązujących kryteriów. Krajowa Rada Sądownictwa uznała, że

wszyscy kandydaci posiadają wysokie kwalifikacje zawodowe. Rada stwierdziła

jednak, że ze wszystkich osób ubiegających się o stanowisko sędziego Sądu

8

Rejonowego w W., przy uwzględnieniu całościowo każdego z kryteriów

rozpatrzonych przez Radę, na wyróżnienie zasługują W. K., M. P. oraz M. W.

Dokonując takiego wyboru, Rada miała w głównej mierze na uwadze wysoką

wydajność pracy tych kandydatów. Zdaniem Rady, są to osoby posiadające bardzo

dobre przygotowanie do sprawnego rozpoznawania spraw. Posiadają rozległą

wiedzę prawniczą z zakresu prawa materialnego oraz procesowego. Ponadto są to

osoby bardzo sumienne, pracowite i zaangażowane. Wszystkie wyżej wymienione

argumenty świadczą o tym, że autor odwołania, pomimo że posiada stosunkowo

długi staż pracy, dodatkowe egzaminy oraz szkolenia, w niniejszym postępowaniu

konkursowym ustępuje walorom zawodowym oraz osobowościowym

kontrkandydatów przedstawionych z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w W.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wstępnie Sąd Najwyższy uważa za stosowne przypomnieć, że zgodnie z

art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714, dalej ustawa o KRS), uczestnik

postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności

uchwały Rady z prawem, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Wynikające z

tego przepisu prawo zaskarżenia uchwał Rady dotyczy zatem uchwał

podejmowanych w sprawach należących do jej kompetencji, w tym w wymienionych

w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o KRS sprawach o rozpatrzenie i ocenę kandydatów do

pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego oraz stanowiskach

sędziowskich w sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach

wojskowych. Stosownie do art. 44 ust. 3 ustawy o KRS do postępowania przed

Sądem Najwyższym w sprawach z odwołań od uchwał Rady stosuje się przepisy

Kodeku postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, poza przepisem art. 871

k.p.c. ustanawiającym przymus adwokacko – radcowski w występowaniu przed

tymże Sądem. Odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o

skardze kasacyjnej determinuje więc sposób wyznaczenia granic rozpoznania

przez Sąd Najwyższy sprawy zainicjowanej odwołaniem uczestnika postępowania.

9

Stosownie do art. 39813

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem skargę

kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z urzędu bierze

pod rozwagę tylko nieważność postępowania.

Jeśli zaś chodzi o podstawy odwołania od uchwał Rady, to zdaniem Sądu

Najwyższego zasadniczo nie ma zastosowania w tym zakresie art. 3983

§ 1 k.p.c.

regulujący kwestię podstaw kasacyjnych, gdyż w przypadku odwołań od uchwał

Rady podstawy te są określone w art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o KRS,

który stanowi, że odwołanie można wnieść z powodu sprzeczności uchwały z

prawem, a zatem zarówno z prawem materialnym jak i z przepisami postępowania.

Oczywiście nie będą to przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż

stosowanie tych przepisów w postępowaniu przez Radą wyłącza art. 2 ustawy o

KRS. Nie są to również przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem z

treści jego art. 1 jednoznacznie wynika, że Kodeks postępowania cywilnego

reguluje postępowanie sądowe w wymienionych w tym przepisie kategoriach spraw,

a nie postępowanie przed innymi organami władzy państwowej, w dodatku

mającymi – jak postępowanie przed Krajową Radą Sądownictwa – charakter

publiczny. Szczegółowe zasady postępowania przed Radą w indywidualnych

sprawach są unormowane w przepisach rozdziału 3 obecnie obowiązującej ustawy

o KRS i to one mogą stanowić punkt odniesienia dla podnoszonych w odwołaniach

od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa zarzutów naruszenia przepisów

proceduralnych. Naruszenia te muszą przy tym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

odzwierciedlony w treści zaskarżonej uchwały. Tak sformułowane podstawy

zaskarżenia wyznaczają z kolei zakres kognicji Sądu Najwyższego w tej kategorii

spraw.

Sąd Najwyższy w obecnym składzie uznaje przy tym za nadal aktualny

pogląd judykatury wyrażany na gruncie art. 13 ust. 2 dawnej ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz.

67 ze zm.), będącego odpowiednikiem art. 44 ust. 1 obecnej ustawy o KRS,

zgodnie z którym zakres kognicji Sądu Najwyższego w ramach oceny uchwał

Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje wyłącznie badanie, czy uchwała nie

pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy nie ma

kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata na sędziego

10

(a tym bardziej jego kontrkandydatów). Przedmiotem badania ze strony Sądu

Najwyższego pozostaje zatem procedura podejmowania uchwały przez Krajową

Radę Sądownictwa, a nie przesłanki, które zadecydowały o jej treści (por. wyroki

Sądu Najwyższego: z dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09,

niepublikowane, oraz z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011, nr

11, poz. 93). Wypada również dodać, iż jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w

uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2008 r., SK 57/06 (OTK – A 2008, nr 4, poz.

63), ani szczególna, konstytucyjna, pozycja ustrojowa KRS, ani fakt, że w myśl

art. 12 ust. 5 ustawy o KRS w postępowaniu przed Radą nie stosuje się przepisów

Kodeksu postępowania administracyjnego, nie odbierają postępowaniu przed Radą

w sprawach indywidualnych, dotyczących powołania na stanowiska sędziowskie,

charakteru postępowania administracyjnego. Przedmiot postępowania w kwestii

oceny kandydata i przedstawienia wniosku o jego powołanie na stanowisko

sędziego ma charakter sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. I jako

taka powinna podlegać kontroli sądowej w zakresie właściwym tego rodzaju

sprawom, tj. pod kątem legalności, przestrzegania stosownych procedur prawnych.

Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem, że merytoryczna ingerencja sądu w

rozstrzygnięcia Rady byłaby niedopuszczalna, wkraczałaby bowiem w sferę

szczególnego władztwa Rady, wynikającego z samych norm konstytucyjnych.

Jednakże kontrola sądowa przestrzegania praw obywateli, w rozważanym wypadku

praw wynikających z art. 60 Konstytucji RP, tj. prawa równego dostępu do służby

publicznej, a zatem w sprawach prowadzenia naboru na podstawie przejrzystych

kryteriów selekcji kandydatów i obsadzania poszczególnych stanowisk w służbie

publicznej, jest, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, konieczna.

W konsekwencji takiego ukształtowania kognicji Sądu Najwyższego w

zakresie kontroli nad postępowaniem dotyczącym przedstawienia Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego, kontrola sądowa

obejmuje w szczególności badanie, czy Rada przestrzegała w danym

postępowaniu jednolitych kryteriów oceny kandydata oraz procedur postępowania

związanych z oceną kandydatury i przedstawiania wniosku Prezydentowi. Analiza

tego, czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem, obejmuje także kontrolę

przestrzegania przez Radę innych wymagań prawnych, w tym np. ustawowych

11

warunków powoływania na stanowisko sędziego, sprecyzowanych w ustawie z dnia

27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze

zm.) oraz ogólnych reguł proceduralnych obowiązujących w postępowania przed

tym organem, określonych w przepisach rozdziału 3 ustawy o KRS.

Przechodząc do oceny podstaw odwołania wniesionego w niniejszej sprawie

od uchwały Rady z dnia […] Sąd Najwyższy stwierdza, że jest ono nieuzasadnione.

Odwołujący się P. W. oparł swoje odwołanie od przedmiotowej uchwały

Krajowej Rady Sądownictwa na zarzutach naruszenia przepisów art. 33 ust. 1 i art.

35 ust. 2 ustawy o KRS.

Artykuł 33 ust. 1 ustawy o KRS zobowiązuje Krajową Radę Sądownictwa,

aby przed podjęciem uchwały w indywidualnych sprawach należących do jej

kompetencji, wszechstronnie rozważyła sprawę, na podstawie udostępnionej

dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeśli

zostały złożone. Naruszenie tego przepisu może zatem polegać na pominięciu

istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z owej dokumentacji

lub wyjaśnień, albo dokonaniu ustaleń sprzecznych z tymże materiałem. Natomiast

w myśl art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, przy ustalaniu kolejności kandydatów na liście

zespół kieruje się przede wszystkim ocena kwalifikacji kandydatów, a ponadto

uwzględnia: 1) doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje,

publikacje i inne dokumenty dołączone do karty zgłoszenia; 2) opinie kolegium

właściwego sądu oraz ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów. Warto

przy tym zauważyć, że ów katalog (adresowany w pierwszej kolejności do zespołu

Rady przy sporządzaniu listy rekomendowanych kandydatów) nie ma

wyczerpującego charakteru i - poza wyeksponowaniem oceny kwalifikacji

kandydatów – w żadnym razie nie hierarchizuje przymiotów, jakimi powinna

odznaczać się osoba ubiegająca się o to stanowisko. Co do samych kwalifikacji

kandydatów należy z kolei podkreślić, że przepis nie precyzuje tego pojęcia. Z

pewnością jednak nie można utożsamiać go tylko z wymaganiami stawianymi

kandydatom w przepisach ustawy o ustroju sądów powszechnych, gdyż te

wyznaczają jedynie minimum standardów dla osoby ubiegającej się o stanowisko

sędziego. Chodzi więc raczej o uwzględnienie w ocenie kandydatów - poza owym

ustawowym minimum – dodatkowych elementów składających się na teoretyczne i

12

praktyczne umiejętności potrzebne do wykonywania tego zawodu, jak np. wyniki

ukończenia studiów i egzaminu sędziowskiego, uzyskane stopnie naukowe,

ukończone studia podyplomowe i szkolenia, reprezentowana w toku wykonywania

dotychczasowej pracy i analizowana przez sędziów wizytatorów oraz przełożonych

wiedza prawnicza, sposób organizowania pracy i wywiązywania się z obowiązków,

itp. Aktualny pozostaje zatem pogląd judykatury, ukształtowany na podstawie

przepisów dawnej ustawy o KRS z dnia 27 lipca 2001 r., w myśl którego w

przypadku ubiegania się kilku osób o jedno stanowisko sędziowskie wskazane jest

wyjaśnienie w uzasadnieniu uchwały sytuacji poszczególnych kandydatów w

aspekcie zastosowanych przez Radę kryteriów oceny. Zakres rozważań

dotyczących poszczególnych kandydatów może być przy tym zróżnicowany w

zależności od potrzeb, wobec czego nie jest konieczne uszeregowanie

kandydatów w oparciu o każde z przyjętych kryteriów oceny. Decyduje ocena

całościowa, wynikająca z łącznego zastosowania tych przesłanek (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011, nr 1, poz.

93; z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr 737271 i z dnia 17 sierpnia

2010 r., III KRS 10/10, LEX nr 678015). Sąd Najwyższy w obecnym składzie

podziela także pogląd wyrażony w wyroku z dnia 21 sierpnia 2012 r., III KRS 21/12

(dotychczas niepublikowanym), że pominięcie w uzasadnieniu kwestionowanej

uchwały omówienia wszystkich dokumentów załączonych przez skarżącą do jej

zgłoszenia, nie oznacza, iż zostały pominięte one przez Radę i że wobec tego

ocena przedmiotowej kandydatury miała charakter dowolny i wybiórczy. Takie

szczegółowe i opisowe przedstawienie wszystkich dokumentów analizowanych

przez Radę w odniesieniu do wszystkich kandydatów, w tym (osoby) odwołującej

się, byłoby - jeśli w ogóle możliwe do zrealizowania - to znacznie utrudnione ze

względów technicznych. Uzasadnienie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa

ograniczone do szczegółowego przedstawienia kandydatur wybranych w

głosowaniu nie stanowi naruszenia prawa również i z tej przyczyny, że uchwała jest

aktem podejmowanym przez organ kolegialny. Wyniki takiego głosowania zaś

trudno przedstawić w formie uzasadnienia, choćby z tego względu, że niemożliwe

jest jednoznaczne ustalenie rzeczywistych intencji głosujących. W takim przypadku

kontrola sądowa musi ograniczyć się do oceny, czy zachowane były podstawowe

13

reguły proceduralne. Jest to sytuacja podobna do spotykanej w postępowaniu

przed sądami administracyjnymi w sprawach zainicjowanych wniesieniem

odwołania od decyzji Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni

Naukowych w przedmiocie nadania stopnia naukowego i tytułu naukowego, w

których sąd administracyjny nie jest kompetentny do merytorycznej kontroli recenzji

stanowiących podstawę decyzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia

1996 r., III ARN 86/95, OSNAPiUS 1996 nr 21 poz. 315; wyroki Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 7 października 1999 r., I SA 813/99, LEX nr 46279; z dnia

22 listopada 2007 r., I SA/Wa 1292/07, LEX nr 433773 i z dnia 30 maja 2008 r.,

I OSK 212/08, LEX nr 505357 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r., I SA/Wa 106/10, LEX/el. 2010, z glosą M.

Karpiuka).

Rozpatrując i oceniając kandydatury zgłoszone na wolne stanowiska

sędziowskie w Sądzie Rejonowym, Krajowa Rada Sądownictwa dysponowała

obszerną dokumentacją dotyczącą poszczególnych osób biorących udział w

konkursie oraz listą rekomendacyjną zespołu Rady, sporządzoną po zapoznaniu

się z tą dokumentacją. Oczywiste jest zaś to, że uzasadnienie uchwały Rady nie

mogło być powtórzeniem treści całego zgromadzonego materiału sprawy.

Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały jednoznacznie wynika jednak, iż

Krajowa Rada Sądownictwa, rozpatrując kandydatury na wakujące stanowiska

sędziowskie, wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności dotyczące poszczególnych

uczestników postępowania, rzutujące na ocenę ich predyspozycji do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego, zwłaszcza te, o których mowa w powołanym

wcześniej art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, a więc kwalifikacje i doświadczenie

zawodowe kandydatów, (wszystkie) opinie wizytatorów i przełożonych,

rekomendacje oraz wyniki głosowań organów samorządu sędziowskiego. Wbrew

twierdzeniom odwołującego się, kryteria, którymi kierowała się Rada, podejmując

decyzję o przedstawieniu Prezydentowi RP konkretnych osób z wnioskiem o

powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, są wyraźnie określone w

uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i wynikają ze szczegółowego umotywowania

przyczyn dokonanego wyboru. Są nimi: uzyskane przez kandydatów oceny

kwalifikacyjne, ich doświadczenie zawodowe oraz oceny ze studiów i egzaminów

14

zawodowych, a także opinie przełożonych i uzyskane poparcie środowiska

sędziowskiego.

Jednocześnie podkreślono, że te same wymagania zastosowano wobec

pozostałych uczestników postępowania, z których żaden nie spełniał łącznie tychże

kryteriów w taki stopniu, jak zwycięzcy konkursu. Jednym z elementów owej oceny

było też poparcie organów samorządu sędziowskiego. Warto zauważyć, że

aczkolwiek wyniki głosowania na kolegium i zgromadzeniu ogólnym sędziów

właściwego sądu nie wiążą Krajowej Rady Sądownictwa w ocenie kandydata na

wolne stanowisko sędziowskie, to jednak są one istotne z punktu widzenia art. 35

ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS jako jedno z ustanowionych przez ustawodawcę

kryteriów oceny i dlatego rozważania skarżącego o zawodności tego kryterium de

lege lata nie mogą być brane pod uwagę. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że

w orzecznictwie Sądu Najwyższego trafnie wskazano nawet, że Rada powinna

umotywować swój wybór, gdyby dotyczył on osoby, która uzyskała mniejsze

poparcie środowiska zawodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14

stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr 737271).

Zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały ocena kandydatur,

wbrew odmiennemu stanowisku odwołującego się, jest zatem wynikiem

wszechstronnego rozważenia przez Krajową Radę Sądownictwa wszystkich

aspektów sprawy i nie można przypisać jej cech dowolności, która stanowiłaby

naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy o KRS.

Podniesiony w odwołaniu zarzut sprzeczności powyższej uchwały z art. 35

ust. 2 pkt 1 i 2 i art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa jest także

bezzasadny. Podstawą odwołania od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nie

mogą być - stanowiące wyraz subiektywnych odczuć skarżącego - zarzuty, które

dotyczą ustalenia faktów lub oceny dowodów w sprawie (art. 3983

§ 3 k.p.c. w

związku z art. 44 ust. 3 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa). A taki właśnie

charakter mają wyrażone przez odwołującego się przekonania o wyższości jego

kwalifikacji, co – jak zauważyła Rada – nie wynika z materiału źródłowego.

Dokonywana przez Sąd Najwyższy kontrola sądowa nie stwarza natomiast podstaw

do wkraczania w zakres kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa w tych kwestiach,

ponieważ mogłoby to oznaczać naruszenie konstytucyjnych uprawnień i

15

kompetencji Rady wynikających z art. 179 Konstytucji RP. Wyklucza to dalszą

ingerencję Sądu Najwyższego w dokonany przez Radę wybór kandydatów na

wolne stanowiska sędziowskie.

Sąd Najwyższy uznaje, iż samo niezadowolenie lub subiektywne poczucie

pokrzywdzenia kandydata do objęcia wolnego stanowiska sędziego nie stanowi

uzasadnionej lub usprawiedliwionej podstawy odwołania od uchwały KRS o

nieprzedstawieniu Prezydentowi RP wniosku o powołanie na wakujące stanowisko

sędziowskie. Weryfikacja kwalifikacji poszczególnych kandydatów ubiegających się

o stanowiska sędziowskie należy do Rady, a podstaw do twierdzenia, że zostały

przekroczone granice swobodnego uznania, nie mogą stanowić odmienne - z

natury subiektywne - zapatrywania w odniesieniu do własnych osiągnięć, walorów i

przymiotów.

Odnośnie do granic zaskarżenia określonych w rozpatrywanym odwołaniu

wypada natomiast stwierdzić, że odwołanie to dotyczy całości uchwały Krajowej

Rady Sądownictwa z dnia 17 stycznia 2014 r. Tymczasem, odwołujący się mógł

zaskarżyć tę uchwałę wyłącznie w takim zakresie, w jakim odnosi się ona do

kandydatów, których Rada postanowiła przedstawić Prezydentowi RP z wnioskiem

o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Apelacyjnego w […],

oraz w stosunku do niego. Tylko w tym zakresie mógł bowiem zostać naruszony

interes prawny odwołującego się, ponieważ tylko ta część uchwały dotyczy jego

praw i obowiązków. W pozostałej części uchwała dotyczy natomiast kandydatów

(ich praw i obowiązków), którzy – jak odwołujący się – nie zostali przedstawieni z

wnioskiem o powołanie, a zatem po stronie odwołującego się nie występował żaden

interes prawny w kwestionowaniu tej części uchwały. Mogli to uczynić przez

wniesienie własnych odwołań do Sądu Najwyższego wyłącznie ci uczestnicy

postępowania, których nazwiska zostały wymienione w punkcie 2 uchwały. W tej

sytuacji należy uznać, iż oceniane odwołanie w zakresie, w jakim odnosi się do

kandydatów niewybranych przez Radę (poza samym odwołującym się), jest

niedopuszczalne, wobec czego musi podlegać odrzuceniu na podstawie art. 3986

§

3 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS.

Kierując się przedstawionymi motywami i w związku z tym uznając

bezzasadność podstaw i zarzutów odwołania w pozostałej części, Sąd Najwyższy

16

orzekł o jego oddaleniu na mocy art. 39814

k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o

KRS.