III BP 4/13

Sygn. akt III BP 4/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 sierpnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Maciej Pacuda (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa Komisji Międzyzakładowej NSZZ Solidarność Pracowników

Oświaty i Wychowania w Liceum Ogólnokształcącym […] i A. S.

przeciwko Liceum Ogólnokształcącemu […]

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 sierpnia 2014 r.,

skargi A. S. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu

Okręgowego w R.

z dnia 26 lipca 2012 r.,

odrzuca skargę.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w R. wyrokiem z 5 stycznia 2012 r. zobowiązał dyrektora

Liceum Ogólnokształcącego […] do zwolnienia A. S. z obowiązku świadczenia

pracy w związku z oddelegowaniem do pracy związkowej w Komisji

Międzyzakładowej NSZZ „Solidarność" Pracowników Oświaty i Wychowania w

2

Liceum Ogólnokształcącym […] w wymiarze 6/18 etatu nauczycielskiego

tygodniowo na okres kadencji od 1 września 2010 r. do 31 sierpnia 2014 r., w

pozostałym zakresie powództwo oddalił.

W uzasadnieniu stwierdzono przede wszystkim, że zgodnie z art. 42 ust. 1 i

2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela czas pracy nauczyciela

zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na

tydzień. Czas ten dzieli się na: prowadzenie zajęć dydaktycznych, wychowawczych

i opiekuńczych w wymiarze ustalonym w ust. 3, czyli 18 godzin tygodniowo dla

nauczycieli liceum ogólnokształcących, 2) inne zajęcia i czynności wynikające z

zadań statutowych szkoły, 3) zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do

zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym. Zajęcia i czynności

realizowane w ramach czasu pracy, o którym mowa w art. 42 ust. 2 pkt 1 są

rejestrowane i rozliczane w dziennikach lekcyjnych lub dziennikach zajęć w

okresach tygodniowych, zaś pozostałe wymienione w art. 42 ust. 2 pkt 2 i 3 są

rejestrowane i rozliczane w okresach półrocznych w dziennikach zajęć

pozalekcyjnych.

Sąd I instancji wskazywał na istniejące między stronami rozbieżności co do

tego, czy wymiaru zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy należy dokonywać w

oparciu o 40- godzinny tydzień pracy, czy też 18- godzinny, wynikający z pensum

nauczycielskiego. Z informacji z 3 września 2007 r. wynika, że A. S. obowiązuje

norma dobowa czasu pracy w wymiarze 8 godzin dziennie i tygodniowa norma

czasu pracy - 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy.

Zdaniem Sądu do obliczenia wymiaru zwolnienia A. S. od pracy należało

przyjąć, że średnio w miesiącu jest 4 tygodnie pracy, a powód zobowiązany jest do

przepracowania 40 godzin w tygodniu, z czego 18 stanowią obowiązkowe zajęcia

dydaktyczne. Sąd Rejonowy dzieląc 40 na 18 = 2,22, uznał, że 1 godzina

dydaktyczna odpowiada średnio 2 godzinom pracy w tygodniu. Liczba 42 członków

powodowej organizacji związkowej odpowiada 42 godzinom zwolnienia od pracy w

miesiącu, z czego godzin dydaktycznych jest 21 (42:2 = 21). Podział 21 godzin

dydaktycznych w miesiącu na 4 tygodnie, daje średnio w tygodniu (po zaokrągleniu

na korzyść powoda) 6 godzin dydaktycznych w tygodniu pracy (21:4=5,25) i taki

wymiar zwolnienia A. S. z obowiązku świadczenia pracy w związku z

3

oddelegowaniem do pracy związkowej w Komisji Międzyzakładowej NSZZ

„Solidarność” Pracowników Oświaty i Wychowania w Liceum Ogólnokształcącym

[…], czyli 6/18 etatu nauczycielskiego tygodniowo na okres kadencji od 1 września

2010 r. do 31 sierpnia 2014 r. określono w punkcie 1 wyroku, a w pozostałym

zakresie Sąd Rejonowy powództwo oddalił.

Powyższy wyrok w części oddalającej powództwo oraz co do pkt. 2 i 3

apelacjami zaskarżyli powodowie: Komisja Międzyzakładowa NSZZ „Solidarność”

Pracowników Oświaty i Wychowania w Liceum Ogólnokształcącym […] i A. S.

Sąd Okręgowy wyrokiem z 26 lipca 2012 r. apelację oddalił. W uzasadnieniu

wyroku stwierdzono, że Sąd Rejonowy przyjął, że liczba członków powodowej

Komisji Międzyzakładowej wynosi 42 i taką liczbę przyjął do obliczenia wymiaru

zwolnienia. Nawet odmienne przyjęcie nie prowadziłoby do zmiany rozstrzygnięcia.

Gdyby bowiem ustalono, że również członkowie organizacji związkowej zatrudnieni

w ZS nr 2, ZSA iGŻ, PSP nr 9 i ZSB (łącznie 11) również powinni być brani pod

uwagę przy ustalaniu liczby członków zatrudnionych organizacji powodowej, to

wymiar zwolnienia od pracy nie przekroczyłby 6/18 godzin dydaktycznych

tygodniowo. Przyjmując liczbę mniejszą (42 członków) Sąd Rejonowy zastosował

wyjątkowo liberalne dla A. S. sposoby obliczania wymiaru zwolnienia. I tak średnio

w miesiącu nie występują 4 tygodnie, lecz 4,34 (obliczenie: 365 dni w roku dzielone

przez liczbę 12 miesięcy - 30,41 (dni średnio w miesiącu). Wynik - 30,41 dzielony

przez 7 dni (tydzień) daje 4,34 tygodnia średnio na miesiąc. Z kolei bezsporne

obliczenie relacji godzin dydaktycznych w tygodniu do ogólnego tygodniowego

wymiaru czasu pracy wskazuje ten stosunek na 2,22 (40/18 = 2,22), a nie 2, jak to

przyjął Sąd Rejonowy. Podział liczby 53 (zatrudnieni członkowie powodowej Komisji)

przez liczbę 2,22 daje wynik 23,87. Z kolei podział tego wyniku (23,87) przez liczbę

4,34 (średnia ilość tygodni w miesiącu) daje wynik 5,5. Prawidłowe reguły obliczeń

wskazują, że nawet zaokrąglając na korzyść A. S. ich wynik do liczby 6 daje

tygodniowy wymiar zwolnienia na 6/18 godzin dydaktycznych. Powyższe

jednoznacznie wskazuje, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego jest prawidłowe.

Powód wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia Sądu Okręgowego z 26 lipca 2012 r., wnosząc o stwierdzenie

niezgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia; zasądzenie od pozwanej na

4

rzecz powódki kosztów niniejszego postępowania w tym kosztów zastępstwa

adwokackiego według norm przypisanych.

Podstawę skargi stanowi naruszenie art. 42 ustawy z dnia 26 stycznia 1982

r.- Karta Nauczyciela w związku z art. 31 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o

związkach zawodowych przez przyjęcie „tworu Sądu Rejonowego w postaci

przeliczeń godzin dydaktycznych na godziny pracy w tygodniu, który nie ma

potwierdzenia ani w przepisach, ani judykaturze, ani doktrynie. Sposób, czy też

wzór na przeliczanie godzin dydaktycznych na godziny pracy jest tworem tylko na

potrzeby przedmiotowej sprawy przy przepisach, które jasno i klarownie stanowią o

tym, że prawo do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w

zarządzie zakładowej organizacji związkowej przysługuje zgodnie z pkt 1.

częściowo jednemu pracownikowi w miesięcznym wymiarze godzin równym liczbie

członków zatrudnionych w zakładzie pracy, gdy ich liczba jest mniejsza od 150”.

Zaskarżone orzeczenie ma być niezgodne z art. 42 ustawy- Karta

Nauczyciela w związku z art. 31 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach

zawodowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

powinna spełniać wymagania wymienione w art. 4255

§ 1 k.p.c. Każde z nich ma

charakter samoistny i powinno być zatem spełnione samodzielnie, niezależnie od

innych wymagań (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2013 r., II CNP

1/13, LEX nr 1353127).

W pierwszej kolejności skarżący powinien wykazać, zgodnie z art. 4255

§ 1

pkt 5 k.p.c., że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe. Sąd Najwyższy wielokrotnie zajmował

stanowisko w tej kwestii. W wielu orzeczeniach stwierdzano jednolicie, że zgodnie z

tym wymogiem skarżący musi „wykazać” a nie tylko „wskazać”, iż wzruszenie

zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest

możliwe. Musi więc ujawnić i przedstawić w skardze tę okoliczność w sposób

wyczerpujący i niebudzący wątpliwości oraz w drodze stosownego wywodu

5

dowieść jej istnienia i przekonująco uzasadnić (zob. np. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 7 lutego 2013 r., V CNP 34/12, LEX nr 1293970, czy z dnia 31

stycznia 2013 r., III CNP 33/12, LEX nr 1293772). Skarżący nie wykazał jednak tej

okoliczności. Po pierwsze błędnie przyjmuje, że skarga kasacyjna przysługuje,

jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej 50 tys. zł. Tymczasem w

sprawach z zakresu prawa pracy wartość ta to 10 tys. zł. Ponadto skarżący nie

podaje i nie wylicza wartości przedmiotu sporu. Nie precyzuje czy chodzi w tym

przypadku o prawo majątkowe, czy niemajątkowe, co ma zasadnicze znaczenie dla

możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Nie jest więc zrozumiałe wskazanie na

ostatniej stronie skargi wartości przedmiotu zaskarżenia w kwocie 12 819, 60 zł.

Nie jest rolą Sądu Najwyższego dochodzenie, czy domyślanie się o co w istocie

chodzi skarżącemu. Już tylko z tego powodu skarga jako niespełniająca wymogu z

art. 4255

§ 1 k.p.c. powinna zostać odrzucona.

Skarga powinna również, zgodnie z art. 4255

§ 1 pkt 4 k.p.c. zawierać

uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku,

którego skarga dotyczy. Skarżący wskazuje, że szkodą jest „mniejsza ilość czasu

przewodniczącego na poświęcanie się działalności związku oraz pogwałcenie nie

tylko praw A. S., ale wszystkich związków zawodowych”. Skarżący utożsamia więc

szkodę z naruszeniem praw związkowych. Takiego rodzaju określenie szkody nie

może zostać uznane za spełniające wymóg uprawdopodobnienia wyrządzenia

szkody w rozumieniu omawianego przepisu. Uprawdopodobnienie szkody oznacza

bowiem konieczność wskazania jej rodzaju i rozmiaru oraz przedstawienie faktów i

dowodów. Uprawdopodobnienie musi zachować walor wiarygodności ażeby w

świetle reguł logiki i doświadczenia życiowego, ze wskazanych w skardze faktów

dotyczących czasu wyrządzenia szkody jej postaci, związku doznanego uszczerbku

z wydaniem orzeczenia, którego skarga dotyczy – możliwe było rozeznanie co do

podstawowej przesłanki skargi (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia

2010 r., II BP 15/09, LEX nr 602212). Wyliczenie ilości godzin ponadwymiarowych

bez podania żadnego uzasadnienia jak miałoby dojść do ich powstania (pracownik

wykonywał jedynie część obowiązków) oraz pominięcie kwestii otrzymywania

wynagrodzenia za zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy sprawia, że nie było

możliwe uznanie, że skarżący uprawdopodobnił wyrządzenie szkody.

6

Mając powyższe na uwadze można jedynie zauważyć, że orzeczenie

niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie

podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami

rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub

niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej

analizy prawniczej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2007 r., II CNP

87/07, LEX nr 487545). Tak więc skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia sądu jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, mający na

celu uzyskanie odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem działania władzy

publicznej może być uwzględniona tylko wówczas, gdy naruszenie prawa ma

charakter kwalifikowany i elementarny (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca

2006 r., II BP 6/05, OSNP 2007 nr 3-4, poz. 42). W żadnym razie nie można

stwierdzić, by wyrok Sądu Okręgowego w oczywisty i rażący sposób naruszał

prawo.

Z tych względów, na podstawie art. 4248

§ 1 k.p.c., orzeczono jak w

sentencji.