III KRS 34/14

Sygn. akt III KRS 34/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 sierpnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Halina Kiryło (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania S. N.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr …/2014 z dnia … 2014 r. w

przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Apelacyjnego, ogłoszonym w Monitorze Polskim,

z udziałem B. N.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 sierpnia 2014 r.,

w zakresie dotyczącym S. N. oraz B. N. uchyla zaskarżoną

uchwałę i sprawę przekazuje Krajowej Radzie Sądownictwa do

ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia … 2014 r., nr …/2014, Krajowa Rada Sądownictwa –

powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714 ze zm.; dalej jako: „ustawa o

2

KRS”) – postanowiła: przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z

wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu

Apelacyjnego kandydaturę sędziego Sądu Okręgowego A. B. oraz kandydaturę dr

hab. B. N. (pkt I. ppkt 1.); nie przedstawiać Prezydentowi RP z wnioskiem o

powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Apelacyjnego

kandydatur: m. in. sędziego S. N. (pkt I. ppkt 2.). W pkt II uchwały KRS na

podstawie art. 41 ustawy o KRS postanowiła umorzyć postępowanie wywołane

zgłoszeniem sędziego W., sędzi R. K. oraz sędzi M. Ł.

W uzasadnieniu powyższej uchwały Rada przedstawiła, że na dwa wolne

stanowiska sędziowskie w Sądzie Apelacyjnym, ogłoszone w Monitorze Polskim

zgłosiło się piętnastu kandydatów.

B. N. w 1993 r. ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie […] z oceną

bardzo dobrą z wyróżnieniem. Od września 1993 r. odbywała studia doktoranckie w

Katedrze Postępowania Karnego Uniwersytetu […]; 22 czerwca 1998 r. uzyskała

tytuł doktora nauk prawnych na podstawie obronionej w dniu 4 czerwca 1998 r.

pracy doktorskiej zatytułowanej „[…]”. Od 1 października 1996 r. podjęła pracę w

Katedrze Postępowania Karnego Uniwersytetu […] w charakterze asystenta a

następnie adiunkta. Pracę na tej uczelni zakończyła w dniu 30 września 2002 roku.

Od marca 2001 r. kandydatka podjęła pracę w […], którą kontynuuje do dziś na

stanowisku asystenta eksperta. Od 1 października 2002 r. do 30 września 2011 r.

była zatrudniona w charakterze adiunkta w Katedrze Prawa Uniwersytetu

Ekonomicznego. Uchwałą Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu […]

wydaną dnia 19 kwietnia 2010 r. kandydatka na podstawie oceny ogólnej dorobku

naukowego oraz przedstawionej rozprawy habilitacyjnej „Postępowanie karne…”

otrzymała tytuł doktora habilitowanego nauk prawnych. Od 19 września 2011 r. jest

profesorem nadzwyczajnym Uczelni […] na Wydziale Prawa w Katedrze Prawa

Karnego. W okresie od września 1993 r. do września 1995 r. kandydatka odbyła

aplikację sądową w Sądzie Apelacyjnym a następnie złożyła egzamin sędziowski

uzyskując ocenę bardzo dobrą. W marcu 1997 r. zdała uzupełniający egzamin

radcowski w Okręgowej Izbie Radców Prawnych i została wpisana na listę radców

prawnych. Od stycznia do marca 1996 r. w ramach przygotowywanej rozprawy

doktorskiej odbyła staż w Związkowym Sądzie Najwyższym oraz w Związkowym

3

Sądzie Konstytucyjnym. W maju 1996 r. odbyła staż w […] w W. Kandydatka do

karty zgłoszenia dołączyła wykaz publikacji, z których jasno wynika, że jej

zainteresowania naukowe koncentrują się wokół problematyki prawno-karnej w

powiązaniu z prawem konstytucyjnym i prawem karnym europejskim. W listopadzie

i grudniu 2000 r. w ramach stypendium Fundacji im. Stefana Batorego odbyła staż

badawczy w Instytucie Prawa Karnego Międzynarodowego i Porównawczego w F.

W lipcu i sierpniu 2004 r. oraz 2005 r. odbyła staże naukowe na Uniwersytecie w G.

w Katedrze Prawa Karnego. Od czerwca do września 2007 r. w ramach stypendium

uzyskanego z Centrum Europejskiego realizowała w Uniwersyteckim Instytucie

Europejskim w F. grant na temat „…”. Od 30 lipca do 30 sierpnia 2007 r. w ramach

stypendium Komisji Europejskiej uczestniczyła w pracach szkoły letniej na

Uniwersytecie w T. Od marca 2012 r. kandydatka jest wykładowcą Krajowej Szkoły

[…], w której prowadzi zajęcia na aplikacji sądowej dotyczące pozakodeksowych

przepisów karnych oraz zajęcia dotyczące problematyki odpowiedzialności

podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, a na aplikacji

prokuratorskiej zajęcia z prawa karnego. Jest członkiem dwóch stowarzyszeń

naukowo-badawczych.

Oceniający pracę kandydatki sędzia wizytator do spraw karnych Sądu

Apelacyjnego stwierdził, że kandydatka koncentruje swoje zainteresowania wokół

szeroko rozumianej problematyki karnej. Poruszane w sporządzonych przez nią

opracowaniach kwestie odnoszą się przede wszystkim do zagadnień

konstytucyjnych nawiązujących do szeroko rozumianego prawa karnego. Sędzia

wizytator podkreślił, że kandydatka jest prawdziwym autorytetem jeżeli chodzi o

kwestie związane z zagadnieniami odnoszącymi się do międzynarodowego obrotu

prawnego przede wszystkim w sprawach karnych. Posiada szeroką wiedzę na

temat prawa karnego innych państw, a w szczególności Republiki Federalnej

Niemiec. Na szczególną uwagę zasługuje, wiedza kandydatki odnośnie zagadnień

dotyczących orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Z przedłożonych

rekomendacji sporządzonych przez byłych i obecnych sędziów wynika, że wiedza i

zaangażowanie kandydatki zostały bardzo pozytywnie ocenione. Sędzia wizytator

podkreślił, że autorami rekomendacji dla kandydatki są osoby cieszące się

największym autorytetem prawniczym w Polsce. Analiza projektów różnorakich

4

rozstrzygnięć przedstawionych przez kandydatkę wskazuje, że w sposób swobodny

porusza się w różnych zagadnieniach prawnych odnoszących się do wszystkich

dziedzin prawa. Sposób argumentacji przedstawiony w tych projektach wskazuje na

biegłość w podejmowaniu ocen w kwestii zgodności z Konstytucją różnego rodzaju

aktów prawnych. Sędzia wizytator zwrócił uwagę na to, że kandydatka ukończyła

aplikację sądową uzyskując ocenę bardzo dobrą. Zdaniem sędziego wizytatora

oceniana kandydatura zasługuje na rekomendowanie jej na wolne stanowisko

sędziowskie w Sądzie Apelacyjnym. Kolegium Sądu Apelacyjnego oceniło

kandydatkę jednogłośnie pozytywnie. Zgromadzenie Przedstawicieli sędziów

Apelacji […] oddało na kandydatkę 15 głosów „za”, przy 88 głosach

„wstrzymujących się”.

Zespół członków KRS odbył w dniu … 2014 r. posiedzenie w przedmiocie

przygotowania stanowiska do rozpatrzenia i oceny na posiedzeniu Krajowej Rady

Sądownictwa kandydatów na dwa wolne stanowiska sędziego Sądu Apelacyjnego

ogłoszone w Monitorze Polskim.W toku przeprowadzonej narady w celu

przedstawienia stanowiska w sprawie rekomendacji Krajowej Radzie Sądownictwa

kandydatów na stanowisko sędziego ogłoszone powyższym obwieszczeniem

uwzględniono załączoną do przekazanych Krajowej Radzie Sądownictwa wniosków

uczestników postępowania dokumentację obejmującą: ocenę kwalifikacyjną

kandydata, opinie przełożonych, rekomendacje, doświadczenie zawodowe,

publikacje, opinię Kolegium Sądu, ocenę Zgromadzenia Ogólnego Sędziów, oceny

ze studiów i z egzaminu sędziowskiego oraz inne dokumenty dołączone do karty

zgłoszenia kandydata. Zespół członków KRS uznał, że zebrane materiały nie są

wystarczające do zajęcia stanowiska w sprawie i postanowił zwrócić się do KRS z

wnioskiem o zaproszenie na rozmowę w siedzibie KRS kandydatki B. N.

Po odbyciu rozmowy z zaproszoną kandydatką w dniu … 2014 r. zespół

członków KRS uznał, że zebrane materiały są wystarczające do zajęcia stanowiska

w sprawie i postanowił rekomendować Radzie na jedno z dwóch wolnych stanowisk

sędziego Sądu Apelacyjnego ogłoszone w Monitorze Polskim kandydaturę

sędziego M. B.

Uzasadniając swój wybór na wolne stanowiska sędziowskie w przedmiotowej

procedurze nominacyjnej Rada podkreśliła, że procedura wyboru kandydata na

5

urząd sędziego ma charakter konkursowy. KRS – kierując się kryteriami

ustawowymi – ma za zadanie wybrać najlepszych spośród kandydatów biorących

udział w konkursie.

Rada uznała, że w niniejszej procedurze konkursowej poza rekomendowaną

przez zespół członków KRS kandydaturą sędziego Sądu Okręgowego M. B.

zostanie przedstawiona Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie na wolne

stanowisko sędziowskie także kandydatura B. N. W ocenie KRS – za dokonanym

wyborem kandydatury B. N. – przemawiają wnioski płynące z opinii sędziego

wizytatora i dorobek naukowy kandydatki oraz zdobyte doświadczenie w pracy.

KRS wskazała, że kandydaci w osobach: sędziego W. K., sędzi R. K. oraz

sędzi M. Ł. cofnęli swoje zgłoszenie na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego. W

konsekwencji postępowanie w zakresie powyższych kandydatur należało umorzyć

jako zbędne na podstawie art. 41 ustawy o KRS (pkt II uchwały).

W ocenie KRS pozostali kandydaci ubiegający się o stanowisko sędziego w

Sądzie Apelacyjnym – w tym sędzia S. N. – nie wykazali się takimi osiągnięciami i

przymiotami jak ocenieni rekomendowani przez Radę w niniejszej procedurze

konkursowej kandydaci. KRS stwierdziła, że ogólna ocena kwalifikacji tych osób,

obejmująca posiadane doświadczenie zawodowe, opinie wizytacyjne i służbowe na

temat ich pracy, nie są w przypadku tych kandydatów tak dobre, jak ocena

kwalifikacji sędziego M. B. oraz dr hab. B. N.

W trakcie posiedzenia KRS w dniu … 2014 r. na kandydaturę m.in.:

- M. B. oddano 14 głosów „za”, przy braku głosów „przeciw” i 2 głosach

„wstrzymujących się”, udzielając kandydaturze poparcia,

- B. N. oddano 6 głosów „za”, 1 głos „przeciw”, przy 9 głosach

„wstrzymujących się”, w rezultacie czego kandydatura nie uzyskała wymaganej

bezwzględnej większości głosów,

- S. N. oddano 3 głosy „za”, nie oddano głosów „przeciw”, przy 13 głosach

„wstrzymujących się”, w rezultacie czego kandydatura nie uzyskała wymaganej

bezwzględnej większości głosów,

Wobec przedstawionych wyżej wyników głosowania przeprowadzono drugie

głosowanie, w którym kandydaci uzyskali następującą liczbę głosów: - na

6

kandydaturę B. N. oddano 9 głosów „za”, 1 głos „przeciw”, przy 6 głosach

„wstrzymujących się” udzielając kandydaturze poparcia; - na kandydaturę B. S.

oddano 6 głosów „za”, 3 głosy „przeciw”, przy 7 głosach „wstrzymujących się”, w

rezultacie czego kandydatura nie uzyskała wymaganej bezwzględnej większości

głosów. Postępowanie wywołane zgłoszeniem W. K., R. K. oraz M. Ł. 16 głosami

„za”, przy braku głosów „przeciw” i braku głosów „wstrzymujących się” zostało

umorzone jako zbędne.

Powyższą uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa – w zakresie dotyczącym

przedstawienia Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku Sądu Apelacyjnego B. N.– odwołaniem do Sądu Najwyższego zaskarżył

sędzia S. N. Odwołujący się zarzucił zaskarżonej uchwale naruszenie:

1. art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 60 Konstytucji RP przez niezastosowanie przy

ocenie kandydatów na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego reguł i kryteriów

awansu, które odpowiadałyby zasadom równego dostępu do służby publicznej,

równego traktowania oraz zasadom demokratycznego państwa prawa

urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, w wyniku czego

kandydatura odwołującego się nie została przedstawiona Prezydentowi RP w

wnioskiem o powołanie na wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Apelacyjnym,

2. art. (powinno być „§”) 17 pkt 3 i 4 uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z

22 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady

Sądownictwa (M. P. Nr 72, poz. 712) przez nie wezwanie na posiedzenie zespołu

członków KRS w dniu … 2014 r. i nie wysłuchanie wszystkich kandydatów w

sytuacji, gdy na jedno stanowisko sędziowskie zgłosił się więcej niż jeden kandydat;

3. art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o KRS przez:

- zaniechanie i niedokonanie oceny kwalifikacji odwołującego się,

- całkowite pominięcie, w procesie nominacji na stanowisko sędziowskie,

opinii Kolegium Sądu Apelacyjnego i oceny Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu

Apelacyjnego w zakresie kandydatury odwołującego się;

- niezastosowanie ustawowych kryteriów oceny przy ustalaniu kolejności

kandydatów na liście kandydatów rekomendowanych przez nieuwzględnienie opinii

Kolegium Sądu Apelacyjnego w zakresie osoby odwołującego się oraz oceny

Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Apelacyjnego, a oparcie rozstrzygnięcia na

7

przesłance pozaustawowej, jaką jest prezentacja kandydata podczas rozmowy z

członkami Zespołu KRS (autoprezentacja), w wyniku czego kandydatura

odwołującego się nie została przedstawiona Prezydentowi RP z wnioskiem o

powołanie na wolne stanowisko sędziowskie;

4. art. 33 ust. 1 i ust. 2 ustawy o KRS przez brak wszechstronnego

rozważenia sprawy, a mianowicie:

- nie zastosowanie takich samych kryteriów wobec obu kandydatur;

- brak porównania (zestawienia) ocen i kryteriów ustawowych przyjętych

wobec kandydatki rekomendowanej i tych samych ocen i kryteriów ustawowych z

kandydaturą odwołującego się;

- naruszenie swobodnej oceny kandydatów przez brak wskazania, jak

przedstawiają się dane odwołującego się w odniesieniu do zastosowanych przez

Radę kryteriów;

- nie zażądanie osobistego stawiennictwa na posiedzenie Rady w dniu …

2014 r. kandydatki rekomendowanej i odwołującego się – w sytuacji, gdy

rozstrzygnięcie zostało oparte na autoprezentacji – aby umożliwić wszystkim

członkom KRS podjęcie decyzji w oparciu o tę przesłankę.

W oparciu o powyższe zarzuty odwołujący się wniósł o uwzględnienie jego

odwołania i uchylenia zaskarżonej uchwały KRS we wskazanym zakresie.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o oddalenie

odwołania w całości.

Odpowiedź na odwołanie wniosła również uczestnik postępowania B. N.

domagając się oddalenia odwołania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 maja

2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714, dalej ustawa o

KRS), uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu

sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

Wynikające z tego przepisu prawo zaskarżenia uchwał Rady dotyczy zatem uchwał

podejmowanych w sprawach należących do jej kompetencji, w tym w wymienionych

8

w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o KRS sprawach o rozpatrzenie i ocenę kandydatów do

pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego oraz stanowiskach

sędziowskich w sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach

wojskowych. Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS do postępowania przed Sądem

Najwyższym w sprawach z odwołań od uchwał Rady stosuje się przepisy Kodeksu

postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, poza przepisem art. 871

k.p.c.,

ustanawiającym przymus adwokacko – radcowski w występowaniu przed tymże

Sądem. Odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o skardze

kasacyjnej implikuje sposób wyznaczenia granic rozpoznania przez Sąd Najwyższy

sprawy zainicjowanej odwołaniem uczestnika postępowania. Stosownie do

art. 39813

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem skargę kasacyjną w

granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z urzędu bierze pod rozwagę

tylko nieważność postępowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca

2013 r., sygn. akt III KRS 70/13, niepublikowany).

Co zaś się tyczy podstaw odwołania od uchwał Rady, zasadniczo nie ma

zastosowania w tym zakresie art. 3983

§ 1 k.p.c., regulujący kwestię podstaw

kasacyjnych, gdyż w przypadku odwołań od uchwał Rady podstawy te określone są

w art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o KRS, który stanowi, że odwołanie można

wnieść z powodu sprzeczności uchwały z prawem, a zatem zarówno z prawem

materialnym, jak i z przepisami postępowania. Oczywiście nie będą to przepisy

Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż stosowanie tych przepisów w

postępowaniu przed Radą wyłącza art. 2 ustawy o KRS. Nie są to również przepisy

Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem z treści art. 1 tegoż aktu

jednoznacznie wynika, że Kodeks postępowania cywilnego reguluje postępowanie

sądowe w wymienionych w tym przepisie kategoriach spraw, a nie postępowanie

przed innymi organami władzy państwowej, w dodatku mającymi – jak Krajowa

Rada Sądownictwa – charakter publiczny. Szczegółowe zasady postępowania

przed Radą w indywidualnych sprawach regulowały dawniej przepisy

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada 2007 r. w

sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz

postępowania przed Radą (Dz.U. Nr 219, poz. 1623 ze zm.), wydane na podstawie

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Rozporządzenie w części dotyczącej trybu

9

postępowania przed Radą utraciło jednak moc obowiązującą z dniem 2 grudnia

2010 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 listopada

2009 r., K 62/07 (Dz.U. Nr 202, poz. 1657). Wyrok ten - z odroczeniem o 12

miesięcy - pozbawił rozporządzenie podstawy prawnej, jaką był art. 12 ust. 6

ustawy o KRS w części uprawniającej Prezydenta RP do określenia, w drodze

rozporządzenia, trybu postępowania przed Radą. Zdaniem Trybunału

Konstytucyjnego, tryb postępowania przed Radą nie mógł być uregulowany w

rozporządzeniu, gdyż sprawa ta należy do materii ustawowej. W konsekwencji,

szczegółowe zasady postępowania przed Radą zostały ostatecznie unormowane w

przepisach rozdziału 3 obecnie obowiązującej ustawy o KRS i to one mogą

stanowić punkt odniesienia dla podnoszonych w odwołaniach od uchwał Krajowej

Rady Sądownictwa zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych. Naruszenia te

muszą przy tym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, odzwierciedlony w treści

zaskarżonej uchwały. Tak sformułowane podstawy zaskarżenia wyznaczają zaś

zakres kognicji Sądu Najwyższego w tej kategorii spraw.

Aktualny jest przy tym pogląd judykatury wyrażany na gruncie art. 13 ust. 2

dawnej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity

tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.), będącego odpowiednikiem art. 44 ust.

1 obecnej ustawy o KRS, zgodnie z którym kognicja Sądu Najwyższego do oceny

uchwał Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje wyłącznie badanie, czy uchwała nie

pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy nie ma

kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata na sędziego

(a tym bardziej jego kontrkandydatów). Przedmiotem badania ze strony Sądu

Najwyższego pozostaje zatem procedura podejmowania uchwały przez Krajową

Radę Sądownictwa, a nie przesłanki, które zadecydowały o jej treści (wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09, niepublikowane,

oraz z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011, nr 11, poz. 93). Jak

zauważył Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2008 r.,

SK 57/06 (OTK – A 2008 nr 4, poz. 63), ani szczególna, konstytucyjna pozycja

ustrojowa KRS, ani fakt, że w myśl art. 12 ust. 5 ustawy o KRS w postępowaniu

przed Radą nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego,

nie odbierają postępowaniu przed Radą w sprawach indywidualnych, dotyczących

10

powołania na stanowiska sędziowskie, charakteru postępowania administracyjnego.

Przedmiot postępowania w kwestii oceny kandydata i przedstawienia wniosku o

jego powołanie na stanowisko sędziego ma charakter sprawy w rozumieniu art. 45

ust. 1 Konstytucji. I jako taka powinna podlegać kontroli sądowej w zakresie

właściwym tego rodzaju sprawom, tj. pod kątem legalności, przestrzegania

stosownych procedur prawnych. Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem, że

merytoryczna ingerencja sądu w rozstrzygnięcia Rady byłaby niedopuszczalna,

wkraczałaby bowiem w sferę szczególnego władztwa Rady, wynikającego z samych

norm konstytucyjnych. Jednakże kontrola sądowa przestrzegania praw obywateli, w

rozważanym wypadku praw wynikających z art. 60 Konstytucji, tj. prawa równego

dostępu do służby publicznej, a zatem w sprawach prowadzenia naboru na

podstawie przejrzystych kryteriów selekcji kandydatów i obsadzania

poszczególnych stanowisk w służbie publicznej, jest, w myśl art. 45 ust. 1

Konstytucji, konieczna.

W konsekwencji takiego ukształtowania kognicji Sądu Najwyższego w

zakresie kontroli nad postępowaniem dotyczącym przedstawienia Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego, kontrola sądowa obejmuje

w szczególności badanie, czy Rada przestrzegała w danym postępowaniu

jednolitych kryteriów oceny kandydata oraz procedur postępowania związanych z

oceną kandydatury i przedstawiania wniosku Prezydentowi. Analiza tego, czy

uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem, obejmuje także kontrolę

przestrzegania przez Radę innych wymagań prawnych, w tym np. ustawowych

warunków powoływania na stanowisko sędziego, sprecyzowanych w ustawie z dnia

27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze

zm.) czy w ustawie z dnia 26 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz ogólnych reguł

proceduralnych obowiązujących w postępowania przed tym organem, określonych

w przepisach rozdziału 3 ustawy o KRS.

Biorąc pod uwagę powyżej przedstawione rozważania należy stwierdzić

zasadność zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przepisów art. 33 ust. 1

oraz art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o KRS.

11

Zgodnie z art. 33 § 1 powołanej ustawy o KRS w sprawach indywidualnych

Rada podejmuje uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy, na podstawie

udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych

osób, jeżeli zostały złożone. Stosownie zaś do treści art. 35 ust. 2 ustawy o KRS

przy ustalaniu kolejności kandydatów na liście zespół kieruje się przede wszystkim

oceną kwalifikacji kandydatów, a ponadto uwzględnia: doświadczenie zawodowe,

opinie przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty dołączone do karty

zgłoszenia (pkt 1); opinię kolegium właściwego sądu oraz ocenę właściwego

zgromadzenia ogólnego sędziów (pkt 2).

Podzielając zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przez KRS

powołanych wyżej przepisów ustawy o KRS Sąd Najwyższy stwierdza, że

uzasadnienie zaskarżonej uchwały nr …/2014, nie pozwala na kontrolę

postępowania Krajowej Rady Sądownictwa w aspekcie dochowania przez nią

wymagania wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla

rozstrzygnięcia sprawy. Wypada podkreślić, że w świetle prezentowanego w

judykaturze poglądu, w przypadku ubiegania się kilku osób o jedno stanowisko

sędziowskie wskazane jest wyjaśnienie w uzasadnieniu uchwały sytuacji

poszczególnych kandydatów w aspekcie zastosowanych przez Radę kryteriów

oceny. Zakres rozważań dotyczących poszczególnych kandydatów może być

zróżnicowany w zależności od potrzeb, przy czym powinien on być szerszy w

stosunku do kandydatów mających zbliżoną sytuację, lokujących się przy granicy

rozdzielającej uchwały pozytywne dla kandydatów od uchwał negatywnych (wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 10/10, LEX nr 678015).

Wprawdzie sam dobór przez Radę kryteriów oceny kandydatów na stanowiska

sędziowskie zasadniczo pozostaje poza zakresem kompetencji Sądu Najwyższego

do kontroli legalności uchwał Rady, jednakże nie dotyczy to sytuacji, gdy kryteria te

naruszają podstawowe zasady prawne, w tym szczególnie konstytucyjne zasady

jednakowego dostępu do stanowisk w sferze publicznej oraz równego traktowania i

niedyskryminacji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2009 r., III KRS

13/09, ZNSA 2011 nr 1, poz. 93; z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr

737271; z dnia 25 lutego 2013 r., III KRS 96/13 – dotychczas niepublikowany).

12

Z uzasadnienia zaskarżonej rozpatrywanym odwołaniem uchwały Rady

wynika, że kryteria jakimi kierowała się KRS przy dokonaniu wyboru

rekomendowanej Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu

na wolnym stanowisku sędziowskim w Sądzie Apelacyjnym kandydatki zostały

określone w następujących przesłankach: doświadczenia zawodowego, opinii

wizytacyjnych i służbowych. W takim określeniu przesłanek dokonanego wyboru –

jak to wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały – „za kandydaturą B. N.

przemawiają wnioski płynące z opinii sędziego wizytatora i dorobek naukowy

kandydatki oraz zdobyte doświadczenie w pracy w […].

Krajowa Rada Sądownictwa – nie uwzględniła w swojej ocenie

przedstawionej w zaskarżonej uchwale – ustawowego kryterium oceny kandydata

do pełnienia urzędu na wolnym stanowisku sędziowskim określonym w przepisie

art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS, tj. opinii kolegium właściwego sądu oraz oceny

właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów.

Podkreślić trzeba, że – jak to przyjmuje judykatura Sądu Najwyższego –

żadne z kryteriów przyjętych przez KRS przy ocenie kandydatów do pełnienia

urzędu sędziego nie ma charakteru decydującego, ani też nie jest koniecznie

wymagane uszeregowanie kandydatów w oparciu o każde z nich. Decyduje ocena

całościowa wynikająca z łącznego zastosowania tych kryteriów (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 10/10, LEX nr 678015). Warto

jednakże zauważyć przy tym, że chociaż wyniki głosowania w kolegium i

zgromadzeniu ogólnym sędziów właściwego sądu nie wiążą Krajowej Rady

Sądownictwa w ocenie kandydata na wolne stanowisko sędziowskie, to jednak są

one istotne z punktu widzenia art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS i dlatego Krajowa

Rada Sądownictwa dokonując wyboru określonego kandydata powinna

umotywować swój wybór, gdyby dotyczył on osoby, która uzyskała mniejsze

poparcie środowiska zawodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14

stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr 737271).

Uwzględniając zakres zaskarżenia rozpatrywanym odwołaniem zaskarżonej

uchwały Rady nr …/2014 należy stwierdzić, że KRS w przedmiotowej procedurze

konkursowej nie uwzględniła odnośnie do rekomendowanej kandydatki oraz

odwołującego się sędziego S. N. określonego w art. 35 ust. 2 pkt ustawy o KRS

13

kryterium poparcia środowiska sędziowskiego (opinii kolegium Sądu Apelacyjnego

oraz oceny Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Apelacji […]). Przypomnieć

trzeba, że oboje kandydaci na posiedzeniu Kolegium Sądu Apelacyjnego w dniu 28

listopada 2013 r. uzyskali jednogłośnie pozytywną opinię. Natomiast na posiedzeniu

Zgromadzenia Przedstawicieli sędziów Apelacji […] w dniu 16 grudnia 2013 r.

rekomendowana przez Radę kandydatka uzyskała 15 głosów „za” przy 88 głosach

„przeciw”, a odwołujący się odpowiednio 70 głosów „za” przy 34 głosach „przeciw”.

Prawie wszyscy członkowie zgromadzenia byli więc przeciwko kandydaturze B. N. i

została ona najgorzej oceniona spośród wszystkich kandydatów. Skarżący uzyskał

natomiast bardzo wysokie poparcie zgromadzenia.

Na pewno też za uwzględnieniem w ocenie rekomendowanej kandydatki

kryterium określonego w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS nie przekonuje mylnie

wskazana przy relacjonowaniu postępowania konkursowego opinia środowiska

sędziowskiego – jako to przedstawiono w uchwale – „Zgromadzenie Przedstawicieli

sędziów Apelacji […] oddało na kandydatkę 15 głosów „za”, przy 88 głosach

„wstrzymujących się”. Dopiero po wniesieniu odwołania przez skarżącego doszło do

sprostowania błędnego określenia w uzasadnieniu uchwały wyników głosowania na

Zgromadzeniu Przedstawicieli sędziów Apelacji […]; prawidłowo wpisano 88 głosów

przeciw.

Zaskarżona uchwała KRS – w swojej ocenie dokonanego wyboru

rekomendowanej kandydatki – nie uwzględnia określonego w art. 35 ust. 2 pkt 2

ustawy o KRS kryterium poparcia środowiska sędziowskiego; jej uzasadnienie nie

zawiera odniesienia się do tak znacznego poparcia, jakie uzyskał odwołujący się

sędzia Sądu Okręgowego S. N. Niewłaściwe – z pominięciem oceny poparcia

środowiska sędziowskiego udzielonego odwołującej się – wskazanie w

uzasadnieniu przesłanek, jakimi kierowała się KRS przy podejmowaniu decyzji o

przedstawieniu Prezydentowi RP kandydata z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego Sądu Apelacyjnego uniemożliwia Sądowi

Najwyższemu właściwą kontrolę zaskarżonej uchwały zarówno w aspekcie

dopełnienia przez Radę wymagania rozważenia wszystkich istotnych okoliczności

sprawy, jak i z punktu widzenia zachowania przez nią wynikających z art. 32 ust. 1 i

2 oraz art. 60 Konstytucji RP zasad równego traktowania i zakazu dyskryminacji z

14

jakiejkolwiek przyczyny w życiu politycznym, gospodarczym lub społecznym oraz

jednakowych szans w ubieganiu się o pełnienie funkcji publicznych. Skutkuje to

koniecznością uchylenia przedmiotowej uchwały w zaskarżonej części i

przekazania sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania.

Podnoszony w odwołaniu zarzut naruszenia przepisu § 17 pkt 3 i 4 uchwały

Krajowej Rady Sądownictwa z 22 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowego trybu

działania Krajowej Rady Sądownictwa (M.P. nr 72, poz. 712) jest bezzasadny.

Odwołujący się naruszenia wskazanego przepisu upatruje w sytuacji

niewezwania – poza rekomendowaną kandydatką – na posiedzenie zespołu

członków KRS pozostałych biorących udział w przedmiotowej procedurze

kandydatów. Jest zrozumiała troska członków zespołu, czy B. N. będzie mogła

efektywnie prowadzić w wydziale karnym postępowania w sprawie najcięższych

przestępstw, jakie rozpoznaje sąd apelacyjny. Z pewnością nie było wątpliwości, że

adekwatne doświadczenie zawodowe w tej kwestii ma skarżący.

Uznając bezzasadność przedstawionego zarzutu należy podzielić trafność

poglądu Krajowej Rady Sądownictwa prezentowanego w odpowiedzi na odwołanie,

że wskazana regulacja określa możliwość KRS lub Zespołu członków KRS podjęcia

określonych w nim działań, a nie obowiązek ich zastosowania; nie jest to bowiem

obligatoryjny element procedury konkursowej na wolne stanowisko sędziowskie.

Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na treści art. 39815

§ 1 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS, Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji.