III KRS 35/14

Sygn. akt III KRS 35/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 sierpnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Halina Kiryło (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Staryk

w sprawie z odwołania B. P.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr …2014 z dnia … 2014 r. w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Sądu Apelacyjnego, ogłoszonym w Monitorze Polskim

z udziałem B. N.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 sierpnia 2014 r.,

uchyla zaskarżoną uchwałę w odniesieniu do B. N. oraz B. P. i

w tym zakresie sprawę przekazuje Krajowej Radzie Sądownictwa

do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Sądownictwa po wyborze z kilkunastu kandydatów uchwałą nr

…/2014 przedstawiła Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego Sądu Apelacyjnego M. B. sędziego Sądu

Okręgowego oraz B. N. W uzasadnieniu uchwały podano, że w postępowaniu

2

poprzedzającym uchwalę Zespół członków Rady ocenił, że zebrane materiały nie

były wystarczające do zajęcia stanowiska w odniesieniu do kandydatury B. N. i

dlatego zaproszono ją na rozmowę, po której oceniono, że zebrane materiały są

wystarczające do zajęcia stanowiska w sprawie. Rada uznała, że za jej

kandydaturą przemawiają wnioski płynące z opinii sędziego wizytatora i dorobek

naukowy oraz doświadczenie zdobyte w pracy w […]. Kandydatka studia prawnicze

ukończyła w 1993 r. Egzamin sędziowski zdała z oceną bardzo dobrą. Rozpoczęła

pracę naukową i w 2010 r. otrzymała tytuł doktora habilitowanego nauk prawnych.

W 2001 r. związała się z […] jako asystent ekspert. Jej zainteresowania koncentrują

się wokół problematyki prawno-karnej w powiązaniu z prawem konstytucyjnym i

prawem europejskim. Odbywała staże naukowe za granicą. Od marca 2012 r. jest

wykładowcą Krajowej Szkoły […]. Kandydatka jest autorytetem w kwestiach

odnoszących się do międzynarodowego obrotu w sprawach karnych. Uzyskała

rekomendacje sędziów […]. Kolegium Sądu Apelacyjnego oceniło kandydatkę

jednogłośnie pozytywnie. W uzasadnieniu uchwały Rady pierwotnie podano, że

Zgromadzenie Przedstawicieli Sędziów Apelacji […] dało jej 15 głosów „za” przy 88

głosach „wstrzymujących się”. Zostało to sprostowanie zarządzeniem

Przewodniczącego KRS z … 2014 r. jako oczywista omyła pisarska, w ten sposób,

iż wpisano, że Zgromadzenie Przedstawicieli Apelacji […] oddało 15 głosów „za”

przy 88 głosach „przeciw”. W ocenie Rady, pozostali kandydaci nie wykazali się

takimi osiągnięciami i przymiotami jako ocenieni najwyżej kandydaci. „Ogólna

ocena kwalifikacji tych osób, obejmująca posiadane doświadczenie zawodowe,

opinie wizytacyjne i służbowe na temat Ich pracy, nie są w przypadku tych

Kandydatów tak dobre”, jako ocena kwalifikacji sędziego M. B. oraz B. N., która w

drugim głosowaniu uzyskała od Rady 9 głosów „za”, 1 głos „przeciw”, przy 6

głosach „wstrzymujących” się.

Uchwałę Rady w części dotyczącej B. N. zaskarżyła sędzia Sądu

Okręgowego B. P., której kandydatura nie została przedstawiona z wnioskiem o

powołanie na stanowisko Sędziego Sądu Apelacyjnego. Zarzuciła naruszenie: 1)

art. 2, 32 ust. 1 i art. 60 Konstytucji przez niezastosowanie przy ocenie kandydatów

reguł i kryteriów awansu, które korelowałyby z zasadami równego dostępu do

służby publicznej, równego traktowania oraz zasad demokratycznego państwa

3

prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej bez stosowania

dyskryminacji, konsekwencją czego jej kandydatura nie została przedstawiona do

powołania; 2) art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa przez: -

całkowite zaniechanie i niedokonanie oceny jej kwalifikacji, - pominięcie opinii

Kolegium Sądu Apelacyjnego i oceny Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów

Apelacji […], - niezastosowanie kryteriów oceny przy ustalaniu kolejności

kandydatów na liście kandydatów rekomendowanych przez nieuwzględnienie opinii

Kolegium Sądu Apelacyjnego oraz oceny Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu

Apelacyjnego, a oparcie rozstrzygnięcia na przesłance poza ustawowej jaką jest

prezentacja kandydata podczas rozmowy z członkami Zespołu KRS

(autoprezentacja); 3) art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o KRS przez brak wszechstronnego

rozważenia sprawy: - brak porównania (zestawienia) ocen i kryteriów ustawowych

przyjętych wobec kandydatki rekomendowanej z ocenami i kryteriami ustawowymi

zastosowanymi wobec kandydatury skarżącej; - naruszenie swobodnej oceny

kandydatów przez brak jakiejkolwiek konfrontacji danych dotyczących skarżącej z

danymi zastosowanymi przez Radę wobec kandydatury osoby przedstawionej

Prezydentowi, pozwalającej na twierdzenia, iż ich ocena nie tak dobra jako ocena

rekomendowanej kandydatki; 4) art. 42 ust. 1 ustawy o KRS przez brak

uzasadnienia niepowołania skarżącej uniemożliwiający jakąkolwiek kontrolę.

Odpowiedzi na odwołanie złożyli Krajowa Rada Sądownictwa oraz B. N.,

wnosząc od oddalenie odwołania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Odwołanie uzasadnia uchylenie uchwały w części opisanej w sentencji,

gdyż na obecnym etapie nie można stwierdzić, iż nie jest zasadny zarzut

naruszenia zasady równego traktowania i równego dostępu do służby publicznej.

Wstępnie należy stwierdzić, że kontroli podlega tylko uchwała, a nie późniejsza

odpowiedź na odwołanie Przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa złożona

w jej imieniu. Uwaga ta wynika z tego, że organem decydującym w kwestii spornej

jest Rada, dlatego odpowiedź na odwołanie nie zastępuje kolegialnej uchwały, tym

bardziej przez eksponowanie dodatkowych argumentów, które nie zostały ujęte w

4

uchwale. W szczególności odwołanie się do określonej formuły uzasadniania

uchwał Rady, koncentrującej się na osobach przedstawianych z wnioskiem o

powołanie (wskazano na wyrok Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2013 r., III KRS

33/12) nie usprawiedliwia mankamentów procedowania i przyjętej oceny, jeżeli

mogą być uznane za istotne. Pominięcie w uzasadnieniu uchwały indywidualnego

omówienia i rozważenia kandydatów nieprzedstawionych z wnioskiem o powołanie

może być dopuszczalne przy wielości kandydatów, gdy ich nieprzedstawienie nie

budzi wątpliwości. Taka sytuacja nie zachodzi w przypadku odwołującej się, jako że

zasadnie zarzuca, iż uzasadnienie uchwały w tej części jest lakoniczne.

2. Punktem wyjścia (ciężkości) jest pominięcie w uchwale (w uzasadnieniu)

oceny właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów. Założenie, że przesłanki

oceny kandydatów nie mają z góry ustalonej gradacji ich ważności i w każdym

postępowaniu inne z tych przesłanek mogą mieć znaczenie decydujące koliduje z

art. 35 ustawy o KRS, gdyż zakres swobody Rady na tym polu nie jest

nieograniczony. Jeżeli przepis stanowi o obowiązku uwzględniania określonych

kryteriów, to znaczny, że organ powinien liczyć się z tym kryterium (mieć je na

względzie, brać pod uwagę). Uprawnione jest również stwierdzenie, że w art. 35

ust. 2 ustawy zawarta jest reguła równowagi kwalifikacji i poparcia środowiska

sędziowskiego (zgromadzenia ogólnego sędziów). Już tylko w aspekcie formalnym

kwestia wyników głosowania właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów nie

została przedstawiona i oceniona w uchwale. W aspekcie materialnym nie byłoby

też uprawnione zapatrywanie, że skoro to Rada ostatecznie decyduje o

przedstawieniu kandydatów z wnioskami o powołanie, to ocena właściwego

zgromadzenia ogólnego sędziów nie ma istotnego znaczenia. Recz w tym, że nie

chodzi o powołanie w ogóle na stanowisko sędziego, ale o powołanie sędziego do

pełnienia funkcji w konkretnym sądzie (Monitor Polski z 2013 r., poz. 354). Istotne

to jest zwłaszcza w sytuacji takiej jak w obecnej sprawie, gdy kandydowało wielu

kandydatów i skrajnie różnie rozłożyły się wyniki głosowania (poparcia). Skarżąca

zarzuca, iż różnica w głosowaniu na Zgromadzeniu Przedstawicieli Sędziów

Apelacji […] była znaczna na jej korzyść (55 głosów „za”). Natomiast kandydatka

przedstawiona z wnioskiem o powołanie otrzymała o wiele mniejszą ilość głosów

poparcia (15 głosów „za”) i niemałą liczbę głosów „przeciw”. Na tym tle późniejsze

5

sprostowanie uchwały Rady w tej części nie zmienia tego, że podany pierwotnie w

uchwale wynik głosowania był oczywiście błędny. Nie jest sytuacją dobrą, gdy

sprostowanie tego rodzaju „oczywistej pomyłki” w uchwale następuje dopiero po

zwróceniu na nią uwagi przez innego kandydata odwołującego się od tej samej

uchwały. Innymi słowy opinia środowiska sędziowskiego jest istotnym elementem

składającym się na ostateczną ocenę (por. wyroki Sądu Najwyższego z 24 stycznia

2014 r., III KRS 242/13, z 15 stycznia 2013 r., III KRS 33/12, z 14 stycznia 2010 r.,

III KRS 24/09). Nie trzeba wszak uzasadniać tezy, że to sędziowie mają naturalną

legitymację do oceniania w pierwszej kolejności umiejętności oraz zalet

kandydatów do pełnienia funkcji w określonym sądzie.

3. Nie jest inaczej, gdy idzie o zarzut odwołania dotyczący braku należytej

analizy oraz wyjaśnienia w uchwale, że kwalifikacje odwołującej się nie przeważają

kwalifikacji kandydatki przedstawionej z wnioskiem o powołanie. Przykład sędziego

B., który został przedstawiony z wnioskiem o powołanie, pokazuje, że przewaga w

ocenie nie musi wynikać z osiągnięć naukowych, a nawet z pracy eksperckiej w

[…]. Jeżeli punktem wyjścia jest obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy,

a więc także kandydatury odwołującej się, to z uchwały powinna wynikać

przekonywująca odpowiedź na kwestię sformułowaną na wstępie. „Różne ścieżki”

dojścia do funkcji sędziego nie niwelują różnic między kandydatami, ale też wcale a

priori nie dowodzą, że osiągnięcia naukowe łączone z pracą merytoryczną zawsze

przewyższają predyspozycje i przygotowanie zawodowe sędziego, zdobywane i

utrwalane od początku pełnienia funkcji. Są też sędziowie, którzy pracę naukową

łączą z orzekaniem, rozpoczynanym od sądów niższych instancji.

4. Problemem jest również zarzut wysłuchania tylko B. N. Wysłuchanie

warunkuje „uzasadniony przypadek” (art. 33 ust. 2), poza tym wysłuchanie jest

domeną Rady a nie jej zespołu. Jeżeli nie zachodzi uzasadniony przypadek, to

wysłuchanie tylko jednej kandydatki może być jej swoistą „nobilitacją”. Nie bez racji

zarzuca się w odwołaniu, że wysłuchanie warunkował określony brak w zebranych

materiałach, co też zespół przyjął za przyczynę wysłuchania, jednak nie wyjaśniono

w uchwale czego ten brak dotyczył. Wprawdzie w regulaminie szczegółowego trybu

działania Krajowej Rady Sądownictwa przyjęto, że również zespół może wysłuchać

kandydata, ale wówczas Rada bazuje na opinii zespołu zamiast na samodzielnym

6

wysłuchaniu. Ponadto z dokumentów wynika, że zespół po wysłuchaniu generalnie

wstrzymał się z rekomendacją dla kandydatki (3 głosy wstrzymujące się). Natomiast

w głosowaniu przed Radą nie uzyskała wyniku przesądzającego jej wybór już w

pierwszym głosowaniu.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, stosownie do

art. 39815

§ 1 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS.