III KRS 36/14

Sygn. akt III KRS 36/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 sierpnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Halina Kiryło (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania K. S.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr …/2014 z dnia … 2014 r. w

przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ogłoszonym w

Monitorze Polskim

z udziałem: J. S. i J. W.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 sierpnia 2014 r.,

w zakresie dotyczącym: J. S., J. W. oraz K. S. uchyla

zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazuje Krajowej Radzie

Sądownictwa do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia … 2014 r., nr …/2014, Krajowa Rada Sądownictwa –

powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 126, poz. 714 ze zm.; dalej jako: „ustawa

2

o KRS”) – postanowiła: przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z

wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kandydaturę radcy prawnego J. S. oraz

kandydaturę radcy prawnego J. W.(pkt I. ppkt 1.); nie przedstawiać Prezydentowi

RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pozostałych kandydatur osób biorących

udział w konkursie w tym kandydatury radcy prawnego K. S. (pkt I. ppkt 2.). W pkt II

uchwały KRS postanowiła na podstawie art. 41 ustawy o KRS umorzyć

postępowanie z wniosku J. M., A. T., A. T.

W uzasadnieniu powyższej uchwały Rada przedstawiła, że na dwa wolne

stanowiska sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, ogłoszone w

Monitorze Polskim zgłosiło się siedemnastu kandydatów.

J. S. w 1997 r. ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie […] z oceną

bardzo dobrą. Po odbyciu aplikacji radcowskiej, w maju 2002 r. złożyła egzamin

radcowski, uzyskując łączną ocenę bardzo dobrą i została wpisana na listę radców

prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych. Od września 2001 r. jest zatrudniona

w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w […], początkowo na stanowisku

referenta prawnego, a następnie na stanowisku radcy prawnego w Wydziale

Obsługi Prawnej; obowiązki te wykonuje do chwili obecnej. Od 1 października

2002 r. kandydatka była zatrudniona na stanowisku asystenta w Katedrze Prawa

Cywilnego i Handlowego Uniwersytetu […], a od sierpnia 2005 r. na stanowisku

asystenta w Katedrze Prawa Własności Intelektualnej na tej uczelni. Po

przedstawieniu rozprawy doktorskiej na temat: „[…]”, uchwałą Rady Wydziału

Prawa i Administracji Uniwersytetu […] z dnia 12 czerwca 2008 r. kandydatka

uzyskała stopień naukowy doktora nauk prawnych. Od dnia 1 października 2008 r.

została mianowana na stanowisko adiunkta na tym Uniwersytecie, które zajmuje do

chwili obecnej. Kandydatka w 2002 r. ukończyła z wynikiem bardzo dobrym

dwusemestralne studia podyplomowe w Szkole Biznesu w zakresie Administracji

Publicznej w Unii Europejskiej. Wykonując zawód radcy prawnego J.S. świadczyła

również, na podstawie umów cywilnoprawnych, pomoc prawną na rzecz Urzędu

Gminy w N., Polskiego Towarzystwa Informatycznego oraz Szkoły Biznesu. Od 1

3

lutego 2013 r. do chwili obecnej wykonuje obsługę prawną Delegatury Urzędu

Komunikacji Elektronicznej.

Dokonujący oceny kwalifikacyjnej kandydatki sędzia NSA w stanie

spoczynku – po przeprowadzonej analizie jej pracy – stwierdził, że lektura pism

wnoszonych przez kandydatkę w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,

wskazuje na jej wysoki profesjonalizm. Pisma te cechuje pełna przejrzystość

formalna i wzorowa poprawność językowa, zawarte w nich żądania i wnioski

formułowane są w sposób nie pozostawiający wątpliwości co do ich treści, a ich

uzasadnienia charakteryzują się wszechstronną i wyczerpującą argumentacją.

Pozwalają w pełni na poznanie stanowiska reprezentowanej przez kandydatkę

strony procesowej. J. S. spełnia wszystkie wymogi formalne określone w art. 6 § 1

ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. W

ocenie sędziego wizytatora dotychczasowy przebieg kariery zawodowej kandydatki,

dorobek dydaktyczny i naukowy, udział w postępowaniach przed organami

administracyjnymi oraz przed sądami powszechnymi i administracyjnymi,

wskazujący na jej doświadczenie także w stosowaniu prawa administracyjnego,

pozwalają wyprowadzić wniosek, że przy właściwych sobie cechach charakteru

kandydatka stwarza poważną nadzieję na należyte wykonywanie obowiązków

sędziowskich w sądzie administracyjnym.

Kolegium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na posiedzeniu w dniu 28

czerwca 2013 r. oddało na kandydatkę 2 głosy „za”, przy braku głosów „przeciw” i 3

głosach „wstrzymujących się”. Zgromadzenie Ogólne Sędziów Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego na posiedzeniu w dniu 1 lipca 2013 r. oddało na

kandydatkę 1 głos „za”. W ocenie Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

kandydatka posiada duże doświadczenie zawodowe w dziedzinie prawa

administracyjnego oraz doświadczenie dydaktyczne.

J. W. w czerwcu 1984 r. ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie […] z

oceną bardzo dobrą. Po odbyciu aplikacji radcowskiej, we wrześniu 1989 r. złożyła

egzamin radcowski, uzyskując łączną ocenę bardzo dobrą i została wpisana na

listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych. W okresie od 1989 r. do

2002 r. wykonywała zawód radcy prawnego w różnych instytucjach m.in. w

Kolegium ds. Wykroczeń w Urzędzie Miasta i Gminy, Regionalnym Biurze Pracy,

4

Urzędzie Miasta i Gminy, Urzędzie Rejonowym, Banku Gospodarki Żywnościowej,

PZU Inspektorat w […]. Z dniem 1 marca 2003 r. została powołana na etatowego

członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którego obowiązki wykonuje do

chwili obecnej. Od 25 lipca 2007 r. dodatkowo pełni funkcję Prezesa tego Kolegium.

Dokonujący oceny kwalifikacyjnej kandydatki sędzia NSA w stanie

spoczynku – po przeprowadzonej analizie jej pracy – stwierdził, że decyzje

opiniowanej cechuje właściwy profesjonalizm – są poprawne pod względem

formalnym i językowym, zawarte w nich rozstrzygnięcia są sformułowane w sposób

zrozumiały i jednoznaczny, a uzasadnienia decyzji są - w zależności od potrzeb -

wszechstronnie, jasno i obszernie argumentowane, ze wskazaniem

obowiązującego stanu prawnego. Zdaniem sędziego wizytatora taką ocenę

badanych aktów potwierdza fakt, że spośród 47 decyzji ostatecznych wydanych z

udziałem kandydatki jako sprawozdawcy, jedynie osiem zostało uchylonych na

skutek skarg wniesionych do sądu administracyjnego przez strony. Poddane ocenie

skargi kasacyjne sporządzone przez kandydatkę, w sposób prawidłowy formułują

zarzuty kasacyjne i będące ich konsekwencją wnioski ze wskazaniem ich podstaw

prawnych, w sposób czytelny i zrozumiały wskazując przy tym, na czym ma

polegać naruszenie prawa przez sąd pierwszej instancji, natomiast uzasadnienia

tych zarzutów obszernie i wszechstronnie przytaczają argumenty na ich poparcie.

Kandydatka spełnia wszystkie wymogi formalne określone w art. 6 § 1 ustawy –

Prawo o ustroju sądów administracyjnych, w szczególności wymóg pozostawania

przez dziesięć lat na stanowisku członka samorządowego kolegium odwoławczego,

a więc związanym ze stosowaniem prawa administracyjnego. W ocenie sędziego

wizytatora dotychczasowy przebieg kariery zawodowej kandydatki, w szczególności

wieloletnia praktyka orzecznicza w postępowaniu odwoławczym przed

samorządowym kolegium odwoławczym, dobry poziom jej orzecznictwa

charakteryzujący się poprawną stabilnością decyzji i umiejętnością argumentacji

przyjętego stanowiska, prezentowane cechy charakteru, jak rzetelność i

zaangażowanie w pracy, pozwalają na wniosek, że wyprowadzić wniosek, że jej

kandydatura stwarza w pełni nadzieję na należyte wykonywanie obowiązków

sędziowskich w sądzie administracyjnym. Kolegium Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego na posiedzeniu w dniu … 2013 r. nie oddało na kandydatkę

5

głosów „za”, oddało 5 głosów „przeciw” przy braku głosów „wstrzymujących się”.

Zgromadzenie Ogólne Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na

posiedzeniu w dniu … 2013 r. nie oddało na kandydatkę głosów „za”. W ocenie

Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kandydatka posiada duże

doświadczenie zawodowe w dziedzinie prawa administracyjnego.

Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa w dniu … 2014 r. odbył

posiedzenie w przedmiocie przygotowania stanowiska do rozpatrzenia i oceny na

posiedzeniu Krajowej Rady Sądownictwa kandydatów na dwa wolne stanowiska

sędziowskie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym. Zespół po

przeprowadzeniu narady ocenił, że materiały są wystarczające do zajęcia

stanowiska w sprawie i uwzględniając oceny kwalifikacyjne kandydatów, informacje

dotyczące posiadanego przez kandydatów doświadczenia zawodowego, poziomu

wiedzy w dziedzinie administracji publicznej oraz prawa administracyjnego i innych

dziedzin prawa związanych z działaniem organów administracji publicznej, opinie

przełożonych, rekomendacje, opinie środowiska sędziowskiego, a także inne

dołączone dokumenty jednogłośnie (3 głosami „za”) przyjął stanowisko w

przedmiocie rekomendacji Krajowej Radzie Sądownictwa kandydatury radcy

prawnego J. S. oraz radcy prawnego J. W.

Rada podkreśliła, że procedura wyboru kandydata na urząd sędziego ma

charakter konkursowy. KRS, kierując się kryteriami ustawowymi, ma za zadanie

wybrać najlepszego, spośród bardzo dobrych i dobrych kandydatów.

KRS uznała – jak to wskazano w uzasadnieniu uchwały – po

wszechstronnym rozważeniu okoliczności, że w niniejszej procedurze konkursowej

najlepszymi kandydatami są radca prawny J. S. oraz radca prawny J. W. i ich

kandydatury zostaną przedstawione Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do

pełnienia urzędu na wolnych stanowiskach sędziowskich w Wojewódzkim Sądzie

Administracyjnym.

W ocenie KRS za dokonanym wyborem przemawiają ocena kwalifikacji

rekomendowanych kandydatek, posiadane długoletnie i wszechstronne

doświadczenie zawodowe, wnioski płynące z bardzo dobrych opinii na temat ich

pracy, a także ocena Prezesa WSA dotycząca stosowania prawa

administracyjnego. J. S. posiada wieloletnie i wszechstronne doświadczenie

6

zawodowe wykonując zawód radcy prawnego. Ponadto posiada stopień naukowy

doktora nauk prawnych z zakresu prawa. Obowiązki zawodowe potrafi umiejętnie

łączyć z karierą naukową – pracuje na stanowisku adiunkta w Katedrze Własności

Intelektualnej Uniwersytetu […]. Z kolei J. W. od ponad dziesięciu lat zajmuje się

prawem administracyjnym, przez pracę w Samorządowym Kolegium Odwoławczym,

pełniąc również funkcję jego Prezesa. Wcześniej przez wiele lat wykonywała

również zawód radcy prawnego w różnych instytucjach.

KRS podkreśliła, że rekomendowane kandydatki nie uzyskały co prawda

poparcia środowiska sędziowskiego, jednak należy mieć na uwadze, że nie były

one znane w tym środowisku zawodowym, ponieważ pracują poza sądownictwem.

Jako osoby nieznane zarówno dla członków Kolegium Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego, jak i Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego nie były w ogóle brane pod uwagę w tym środowisku, jako

potencjalne kandydatki do objęcia urzędu sędziego tego Sądu. Niewątpliwie miało

to wpływ na uzyskany przez kandydatki rezultat głosowania. W ocenie Rady

kandydatki posiadają wieloletnie i wszechstronne doświadczenie zawodowe w

pracy na różnych stanowiskach, bogatą wiedzę merytoryczną, również w zakresie

prawa administracyjnego oraz niezbędne cechy osobowościowe, które pozwalają

uznać, że będą rzetelnie wykonywać powierzone obowiązki sędziego

wojewódzkiego sądu administracyjnego.

KRS wskazała, że kandydaci: J. M., A. T. i A. T. cofnęli zgłoszenie w

przedmiotowej procedurze konkursowej. W związku z tym postępowanie w zakresie

powyższych kandydatur należało umorzyć jako bezprzedmiotowe (pkt II. uchwały).

W ocenie Rady pozostali kandydaci ubiegający się o stanowisko sędziego

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego– w tym radca prawny K. S. – nie spełniają

w takim stopniu kryteriów ustawowych, jak rekomendowane w niniejszej procedurze

konkursowej kandydatki. Według KRS ogólna ocena kwalifikacji tych osób,

obejmująca doświadczenie zawodowe, opinie wizytacyjne i służbowe na temat ich

pracy, a także oceny na dyplomie ukończenia studiów wyższych i egzaminie

zawodowym, nie są w przypadku tych kandydatów tak wyróżniające, jak ocena

kwalifikacji J. S. oraz J. W.

7

W trakcie posiedzenia Krajowej Rady Sądownictwa w dniu … 2014 r.

przeprowadzono głosowanie nad kandydaturami osób biorących udział w

przedmiotowej procedurze konkursowej i w szczególności na kandydaturę:

- K. S. oddano 9 głosów „za”, 2 głosy „przeciw” przy 10 głosach

„wstrzymujących się”, w rezultacie czego nie uzyskała ona wymaganej

bezwzględnej większości głosów; - J. S. oddano 15 głosów „za”, 1 głos „przeciw”

przy 5 głosach „wstrzymujących się”, w rezultacie czego udzielono jej kandydaturze

poparcia; - J. W. oddano 10 głosów „za”, 4 głosy „przeciw” przy 7 głosach

„wstrzymujących się”, w rezultacie czego nie uzyskała wymaganej bezwzględnej

większości głosów.

Wobec przedstawionych wyników głosowania przeprowadzono drugie

głosowanie w stosunku do K. S. i J. W. W drugim głosowaniu na kandydaturę: - K.

S. oddano 9 głosów „za”, 3 głosy „przeciw” przy 8 głosach „wstrzymujących się”, w

rezultacie czego nie uzyskała ona wymaganej bezwzględnej większości głosów; - J.

W. oddano 11 głosów „za”, 6 głosów „przeciw” przy 3 głosach „wstrzymujących się”,

w rezultacie czego udzielono jej kandydaturze poparcia. Postępowanie wywołane

zgłoszeniem J. M., A. T. i A. T. 21 głosami „za”, zostało umorzone jako zbędne.

Powyższą uchwałę KRS – w zakresie jej pkt I. ppkt 1. oraz w pkt I. ppkt 2. w

zakresie w jakim Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła nie przedstawiać

Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku

sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kandydatury radcy prawnego K.

S. – odwołaniem do Sądu Najwyższego zaskarżyła K. S. Odwołująca się zarzuciła

zaskarżonej uchwale naruszenie:

- art. 33 ust. 1 i art. 42 ust. 1 ustawy o KRS przez sporządzenie

uzasadnienia zaskarżonej uchwały w sposób uniemożliwiający jego kontrolę

instancyjną, w szczególności braku sprecyzowania kryteriów, którymi kierowała się

Rada dokonując oceny kandydatów, braku wskazania w jakim zakresie

kandydatura odwołującej się kryteriom tym odpowiadała, a w jakim zakresie uznano

kwalifikacje rekomendowanych kandydatek za wyższe i bardziej odpowiednie,

pominięciu istotnych dla sprawy okoliczności wynikających z posiadanej

dokumentacji tj. wyników głosowania przez Kolegium oraz Zgromadzenie Ogólne

Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażające się w pominięciu

8

faktu, że odwołująca się uzyskała zdecydowane poparcie środowiska

sędziowskiego podczas, gdy rekomendowane kandydatki takiego poparcia nie

uzyskały oraz dokonaniu ustaleń sprzecznych ze zgromadzonym materiałem

wyrażające się uznaniu, że kandydatki w stosunku, do których podjęto uchwałę o

przedstawieniu ich kandydatur Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

nie były znane temu Sądowi, co skutkowało tym, że ich kandydatury nie były brane

pod uwagę;

- art. 35 ust. 2 ustawy o KRS przez dokonanie oceny kandydatury

odwołującej się z pominięciem kryteriów, o których mowa w tym przepisie, w

szczególności pominięciu korzystnych opinii zawodowych, opinii sporządzonych

przez sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dla potrzeb postępowania

kwalifikacyjnego jak również całkowitym pominięciu poparcia organów samorządu

sędziowskiego, jakie uzyskała odwołująca się.

Odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie

sprawy KRS do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o

oddalenie odwołania w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 maja

2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 126, poz. 714, dalej ustawa o

KRS), uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu

sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

Wynikające z tego przepisu prawo zaskarżenia uchwał Rady dotyczy zatem

uchwał podejmowanych w sprawach należących do jej kompetencji, w tym w

wymienionych w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o KRS sprawach o rozpatrzenie i ocenę

kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego

oraz stanowiskach sędziowskich w sądach powszechnych, sądach

administracyjnych i sądach wojskowych. Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS do

postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawach z odwołań od uchwał Rady

9

stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, poza

przepisem art. 871

k.p.c., ustanawiającym przymus adwokacko – radcowski w

występowaniu przed tymże Sądem. Odesłanie do przepisów Kodeksu

postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej implikuje sposób wyznaczenia

granic rozpoznania przez Sąd Najwyższy sprawy zainicjowanej odwołaniem

uczestnika postępowania. Stosownie do art. 39813

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

rozpoznaje bowiem skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach

podstaw, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt III KRS 70/13,

niepublikowany).

Co zaś się tyczy podstaw odwołania od uchwał Rady, zasadniczo nie ma

zastosowania w tym zakresie art. 3983

§ 1 k.p.c., regulujący kwestię podstaw

kasacyjnych, gdyż w przypadku odwołań od uchwał Rady podstawy te określone

są w art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o KRS, który stanowi, że odwołanie

można wnieść z powodu sprzeczności uchwały z prawem, a zatem zarówno z

prawem materialnym, jak i z przepisami postępowania. Oczywiście nie będą to

przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż stosowanie tych

przepisów w postępowaniu przed Radą wyłącza art. 2 ustawy o KRS. Nie są to

również przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem z treści art. 1 tegoż

aktu jednoznacznie wynika, że Kodeks postępowania cywilnego reguluje

postępowanie sądowe w wymienionych w tym przepisie kategoriach spraw, a nie

postępowanie przed innymi organami władzy państwowej, w dodatku mającymi –

jak Krajowa Rada Sądownictwa – charakter publiczny. Szczegółowe zasady

postępowania przed Radą w indywidualnych sprawach regulowały dawniej

przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada

2007 r. w sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa

oraz postępowania przed Radą (Dz. U. Nr 219, poz. 1623 ze zm.), wydane na

podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Rozporządzenie w części dotyczącej

trybu postępowania przed Radą utraciło jednak moc obowiązującą z dniem 2

grudnia 2010 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19

listopada 2009 r., K 62/07 (Dz. U. Nr 202, poz. 1657). Wyrok ten - z odroczeniem

o 12 miesięcy - pozbawił rozporządzenie podstawy prawnej, jaką był art. 12 ust. 6

10

ustawy o KRS w części uprawniającej Prezydenta RP do określenia, w drodze

rozporządzenia, trybu postępowania przed Radą. Zdaniem Trybunału

Konstytucyjnego, tryb postępowania przed Radą nie mógł być uregulowany w

rozporządzeniu, gdyż sprawa ta należy do materii ustawowej. W konsekwencji,

szczegółowe zasady postępowania przed Radą zostały ostatecznie unormowane

w przepisach rozdziału 3 obecnie obowiązującej ustawy o KRS i to one mogą

stanowić punkt odniesienia dla podnoszonych w odwołaniach od uchwał Krajowej

Rady Sądownictwa zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych. Naruszenia

te muszą przy tym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, odzwierciedlony w treści

zaskarżonej uchwały. Tak sformułowane podstawy zaskarżenia wyznaczają zaś

zakres kognicji Sądu Najwyższego w tej kategorii spraw.

Aktualny jest przy tym pogląd judykatury wyrażany na gruncie art. 13 ust. 2

dawnej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity

tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.), będącego odpowiednikiem art. 44

ust. 1 obecnej ustawy o KRS, zgodnie z którym kognicja Sądu Najwyższego do

oceny uchwał Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje wyłącznie badanie, czy

uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy

nie ma kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata na

sędziego (a tym bardziej jego kontrkandydatów). Przedmiotem badania ze strony

Sądu Najwyższego pozostaje zatem procedura podejmowania uchwały przez

Krajową Radę Sądownictwa, a nie przesłanki, które zadecydowały o jej treści

(wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09,

niepublikowane, oraz z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011,

nr 11, poz. 93). Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z

dnia 27 maja 2008 r., SK 57/06 (OTK – A 2008, nr 4, poz. 63), ani szczególna,

konstytucyjna pozycja ustrojowa KRS, ani fakt, że w myśl art. 12 ust. 5 ustawy o

KRS w postępowaniu przed Radą nie stosuje się przepisów Kodeksu

postępowania administracyjnego, nie odbierają postępowaniu przed Radą w

sprawach indywidualnych, dotyczących powołania na stanowiska sędziowskie,

charakteru postępowania administracyjnego. Przedmiot postępowania w kwestii

oceny kandydata i przedstawienia wniosku o jego powołanie na stanowisko

sędziego ma charakter sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. I jako taka

11

powinna podlegać kontroli sądowej w zakresie właściwym tego rodzaju sprawom,

tj. pod kątem legalności, przestrzegania stosownych procedur prawnych. Zgodzić

się natomiast należy ze stanowiskiem, że merytoryczna ingerencja sądu w

rozstrzygnięcia Rady byłaby niedopuszczalna, wkraczałaby bowiem w sferę

szczególnego władztwa Rady, wynikającego z samych norm konstytucyjnych.

Jednakże kontrola sądowa przestrzegania praw obywateli, w rozważanym

wypadku praw wynikających z art. 60 Konstytucji, tj. prawa równego dostępu do

służby publicznej, a zatem w sprawach prowadzenia naboru na podstawie

przejrzystych kryteriów selekcji kandydatów i obsadzania poszczególnych

stanowisk w służbie publicznej, jest, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji, konieczna.

W konsekwencji takiego ukształtowania kognicji Sądu Najwyższego w

zakresie kontroli nad postępowaniem dotyczącym przedstawienia Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego, kontrola sądowa

obejmuje w szczególności badanie, czy Rada przestrzegała w danym

postępowaniu jednolitych kryteriów oceny kandydata oraz procedur postępowania

związanych z oceną kandydatury i przedstawiania wniosku Prezydentowi. Analiza

tego, czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem, obejmuje także

kontrolę przestrzegania przez Radę innych wymagań prawnych, w tym np.

ustawowych warunków powoływania na stanowisko sędziego, sprecyzowanych w

ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr

98, poz. 1070 ze zm.) czy w ustawie z dnia 26 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju

sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz ogólnych reguł

proceduralnych obowiązujących w postępowania przed tym organem, określonych

w przepisach rozdziału 3 ustawy o KRS.

Rozpatrzenie – z uwzględnieniem powyżej przedstawionych założeń

interpretacyjnych wskazanych przepisów prawa – zarzutów odwołania K. S.

ujawniło sprzeczność zaskarżonej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa

Nr …/2014 z przepisami art. 33 ust. 1 oraz art. 35 ust. 2 ustawy o KRS. Zgodnie z

art. 33 § 1 powołanej ustawy o KRS w sprawach indywidualnych Rada podejmuje

uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy, na podstawie udostępnionej

dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeżeli

zostały złożone. Stosownie zaś do treści art. 35 ust. 2 ustawy o KRS przy

12

ustalaniu kolejności kandydatów na liście zespół kieruje się przede wszystkim

oceną kwalifikacji kandydatów, a ponadto uwzględnia: doświadczenie zawodowe,

opinie przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty dołączone do

karty zgłoszenia (pkt 1)); opinię kolegium właściwego sądu oraz ocenę

właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów (pkt 2 )).

Wypada podkreślić, że w świetle prezentowanego w judykaturze poglądu, w

przypadku ubiegania się kilku osób o jedno stanowisko sędziowskie wskazane jest

wyjaśnienie w uzasadnieniu uchwały sytuacji poszczególnych kandydatów w

aspekcie zastosowanych przez Radę kryteriów oceny. Zakres rozważań

dotyczących poszczególnych kandydatów może być zróżnicowany w zależności

od potrzeb, przy czym powinien on być szerszy w stosunku do kandydatów

mających zbliżoną sytuację, lokujących się przy granicy rozdzielającej uchwały

pozytywne dla kandydatów od uchwał negatywnych (wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 10/10, LEX nr 678015). Wprawdzie sam dobór

przez Radę kryteriów oceny kandydatów na stanowiska sędziowskie zasadniczo

pozostaje poza zakresem kompetencji Sądu Najwyższego do kontroli legalności

uchwał Rady, jednakże nie dotyczy to sytuacji, gdy kryteria te naruszają

podstawowe zasady prawne, w tym szczególnie konstytucyjne zasady

jednakowego dostępu do stanowisk w sferze publicznej oraz równego traktowania

i niedyskryminacji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2009 r.,

III KRS 13/09, ZNSA 2011, nr 1, poz. 93; z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09,

LEX nr 737271; z dnia 25 lutego 2013 r., III KRS 96/13 – dotychczas

niepublikowany).

Z uzasadnienia zaskarżonej rozpatrywanym odwołaniem uchwały Rady

wynika, że kryteria jakimi kierowała się KRS przy dokonaniu wyboru

rekomendowanych Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu na wolnych stanowiskach sędziowskich w Wojewódzkim Sądzie

Administracyjnym kandydatek zostały określone w następujących przesłankach:

doświadczenie zawodowe, opinie wizytacyjne i służbowe, oceny na dyplomie

ukończenia studiów wyższych i egzaminie zawodowym. W takim ujęciu

przesłanek dokonanego wyboru w ocenie Rady za rekomendowaniem

wskazanych kandydatek przemawiają ocena ich kwalifikacji, posiadane

13

długoletnie i wszechstronne doświadczenie zawodowe, wnioski płynące z bardzo

dobrych opinii na temat ich pracy, a także ocena Prezesa WSA dotycząca

stosowania prawa administracyjnego. J. S. posiada wieloletnie i wszechstronne

doświadczenie zawodowe wykonując zawód radcy prawnego. Ponadto posiada

stopień naukowy doktora nauk prawnych z zakresu prawa. Obowiązki zawodowe

potrafi umiejętnie łączyć z karierą naukową – pracuje na stanowisku adiunkta w

Katedrze Własności Intelektualnej Uniwersytetu […]. Z kolei J. W. od ponad

dziesięciu lat zajmuje się prawem administracyjnym, przez pracę w

Samorządowym Kolegium Odwoławczym, pełniąc również funkcję jego Prezesa.

Wcześniej przez wiele lat wykonywała również zawód radcy prawnego w różnych

instytucjach. KRS podkreśliła, że rekomendowane kandydatki nie uzyskały co

prawda poparcia środowiska sędziowskiego, jednak należy mieć na uwadze, że

nie były one znane w tym środowisku zawodowym, ponieważ pracują poza

sądownictwem. Jako osoby nieznane zarówno dla członków Kolegium

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak i Zgromadzenia Ogólnego Sędziów

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie były w ogóle brane pod uwagę w tym

środowisku, jako potencjalne kandydatki do objęcia urzędu sędziego tego Sądu.

Niewątpliwie miało to wpływ na uzyskany przez kandydatki rezultat głosowania.

Podkreślić trzeba, że – jak to przyjmuje judykatura Sądu Najwyższego –

żadne z kryteriów przyjętych przez KRS przy ocenie kandydatów do pełnienia

urzędu sędziego nie ma charakteru decydującego, ani też nie jest koniecznie

wymagane uszeregowanie kandydatów w oparciu o każde z nich. Decyduje ocena

całościowa wynikająca z łącznego zastosowania tych kryteriów (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 10/10 – LEX nr 678015). Warto

jednakże zauważyć przy tym, że chociaż wyniki głosowania w kolegium i

zgromadzeniu ogólnym sędziów właściwego sądu nie wiążą Krajowej Rady

Sądownictwa w ocenie kandydata na wolne stanowisko sędziowskie, to jednak są

one istotne z punktu widzenia art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS i dlatego Krajowa

Rada Sądownictwa dokonując wyboru określonego kandydata powinna

umotywować swój wybór, gdyby dotyczył on osoby, która uzyskała mniejsze

poparcie środowiska zawodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14

stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr 737271).

14

Uwzględniając zakres zaskarżenia rozpatrywanym odwołaniem zaskarżonej

uchwały Rady Nr …/2014 należy stwierdzić, że KRS w przedmiotowej procedurze

konkursowej niewłaściwie – odnośnie do rekomendowanych kandydatek oraz

odwołującej się K. S. – oceniła określone w art. 35 ust. 2 pkt ustawy o KRS

kryterium poparcia środowiska sędziowskiego (opinii Kolegium Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego oraz ocenę Zgromadzenia Ogólnego Sędziów

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego).

Kandydatki na posiedzeniu Kolegium Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w dniu 28 czerwca 2013 r. uzyskały następujące głosy: J. S. 2

głosy „za” przy braku głosów „przeciw” i 3 głosach „wstrzymujących się”; J. W.

brak głosów „za” przy 5 głosach przeciw i braku głosów „wstrzymujących się”;

odwołująca się K. S. uzyskała 5 głosów „za” przy braku głosów „przeciw” i braku

głosów „wstrzymujących się”. Na posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego Sędziów

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu … 2013 r. kandydatki otrzymały

odpowiednio: J. S. 1 głos „za”; J. W. brak głosów „za”; odwołująca się K. S.

uzyskała 14 głosów „za”.

Z przedstawienia powyższych danych wynika, że odwołująca się uzyskała

w porównaniu z rekomendowanymi kandydatkami największe poparcie.

Ocenę określonego w art. 35 ust. 2 pkt 2 kryterium poparcia środowiska

sędziowskiego w uzasadnieniu dokonanego wyboru Krajowa Rada Sądownictwa

oparła na założeniu, zgodnie z którym rekomendowane kandydatki nie uzyskały

poparcia środowiska sędziowskiego z uwagi na to, że nie były one znane w tym

środowisku zawodowym, ponieważ pracują poza sądownictwem. Tak określone

założenie uzasadnienia wyboru kandydata, który pomimo nie uzyskania poparcia

środowiska sędziowskiego zostaje rekomendowany przez Radę z wnioskiem o

powołanie do pełnienia urzędu sędziowskiego jest niewłaściwe jako sprzeczne ze

stanem faktycznym. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że jedna z

rekomendowanych kandydatek J. W. jest etatowym członkiem Samorządowego

Kolegium Odwoławczego znajdującego się w obszarze właściwości

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (od lipca 2007 r. jest prezesem tego

kolegium); brała udział jako sprawozdawca w wydaniu 47 decyzji ostatecznych, z

których 8 zostało uchylonych na skutek skarg wniesionych do sądu

15

administracyjnego. Z kolei J. S. jak to przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonej

uchwały wykonuje obowiązki radcy prawnego w wydziale obsługi prawnej Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w […]; brała udział w postępowaniach przed

organami administracji oraz przed sądami powszechnymi oraz sądami

administracyjnymi. Z przedstawionych wyżej okoliczności nie wynika przyjęte w

zaskarżonej uchwale założenie, że rekomendowane kandydatki nie były znane w

środowisku sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Przeciwnie – w

toku czynności sądowych członkowie kolegium i zgromadzenia niewątpliwie

musieli się zetknąć z rezultatami pracy tych kandydatek. Zwrócić też należy

uwagę, że kandydat pochodzący spoza […] (a więc nieznany) uzyskał aprobatę

środowiska sędziowskiego.

W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała KRS – w swojej

ocenie dokonanego wyboru rekomendowanych kandydatek – została wydana w

oparciu o niewłaściwą ocenę określonego w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS

kryterium poparcia środowiska sędziowskiego. Niewłaściwe – z pominięciem

oceny poparcia środowiska sędziowskiego udzielonego odwołującej się –

wskazanie w uzasadnieniu przesłanek, jakimi kierowała się KRS przy

podejmowaniu decyzji o przedstawieniu Prezydentowi RP kandydata z wnioskiem

o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego uniemożliwia Sądowi Najwyższemu kontrolę zaskarżonej

uchwały pod kątem dopełnienia przez KRS wymagania rozważenia wszystkich

istotnych okoliczności sprawy (art. 33 ust. 1 ustawy o KRS). Skutkuje to

koniecznością uchylenia przedmiotowej uchwały i przekazania sprawy Krajowej

Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania.

Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na treści

art. 39815

§ 1 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS, Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji.