III KRS 38/14

Sygn. akt III KRS 38/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 sierpnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Halina Kiryło (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Staryk

w sprawie z odwołania P. C.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr …/2014 z dnia … 2014 r. w

przedmiocie przedstawienia wniosków o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Rejonowego ogłoszonym w Monitorze Polskim

z udziałem Ł. L. i D. W.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 sierpnia 2014 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z … 2014 r. nr …/2014 postanowiła

przedstawić Prezydentowi RP z wnioskami o powołanie do pełnienia urzędów na

stanowisku sędziego Sądu Rejonowego kandydatury Ł. L. – prokuratora

prokuratury rejonowej oraz D. W. – adwokata. Jednocześnie nie przedstawiła

kandydatur kilkunastu innych kandydatów. W uzasadnieniu uchwały podano w

szczególności, że Ł. L. odbył aplikację prokuratorską zakończoną w 2005 r.

2

egzaminem z wynikiem dobrym. Pełni czynności prokuratora w Prokuraturze

Rejonowej. Sędzia wizytator pozytywnie zaopiniował jego kandydaturę na

stanowisko sędziego. Na posiedzeniu Kolegium Sądu Okręgowego kandydat

uzyskał 1 głos „za” i 5 głosów „przeciw”, a na Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów

Okręgu […] 24 głosy „za” i 35 głosów „przeciw”. D. W. odbył aplikację sądową i w

2006 r. uzyskał ocenę dobrą z egzaminu sędziowskiego. Był asystentem sędziego

a od maja 2009 r. jest adwokatem. Sędzia wizytator wysoko ocenił jego pracę i

kwalifikacje merytoryczne. Na posiedzeniu Kolegium Sądu Okregowego kandydat

otrzymał 5 głosów „za” i 1 głos „przeciw”, a na Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów

Okręgu […] 36 głosów „za” i 24 „przeciw”. Krajowa Rada Sądownictwa tych

kandydatów uznała za najlepszych z osób kandydujących. Wskazano kryteria i

oceny, które zdecydowały o wyborze. Podniesiono, że niższe poparcie Ł. L. na

Kolegium SO nie „osłabia” jego kandydatury. Kandydat uzyskał wysoką liczbę

głosów „za” na Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów Okręgu […]. Osoby które miały

lepszy wynik zostały przedstawione z wnioskami o powołanie do pełnienia urzędu

sędziego w innych równolegle toczących się postępowaniach nominacyjnych

(dwóch kandydatów) lub ich kandydatury nie okazy się lepsze (dwie osoby).

Pozostali kandydaci nie spełniali w tak wysokim stopniu kryteriów jak kandydaci

wybrani przez Radę. Ustępują wobec walorów zawodowych i osobowościowych Ł.

L. i D. W. W głosowaniu Rady uzyskali po 15 głosów poparcia („za”).

Odwołanie wniósł P. C., prokurator prokuratury rejonowej, którego

kandydatury Rada nie przedstawiła. Zarzucił naruszenie: 1) § 17 ust. 7 uchwały

KRS z 22 lipca 2011 r. w sprawie regulaminu szczegółowego trybu działania KRS i

art. 34 ust. 1 ustawy z 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa przez

podjęcie zaskarżonej uchwały przez Radę w oparciu o stanowisko Zespołu podjęte

w niepełnym składzie; 2) § 9 ust. 4 tej samej uchwały KRS z 22 lipca 2011 r. przez

brak przedstawienia przez Przewodniczącego Zespołu, na posiedzeniu plenarnym

Rady, zwięzłego stanu sprawy, rozumianego jako przedstawienie wszystkich

kandydatów; 3) art. 58 § 4 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów

powszechnych przez niewłaściwe przedstawienie przez Prezesa Sądu Okręgowego

skarżącego; 4) art. 57e § 2 tej ustawy przez niedołączenie do oceny kwalifikacji

kandydata Ł.L. wszystkich ocen okresowych i opinii przełożonych; 5) § 7 ust. 1 pkt

3

1 w związku z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 października

2012 r. w sprawie oceny kwalifikacji kandydatów na wolne stanowiska sędziowskie

przez niedołączenie do oceny kwalifikacji Ł. L. statystycznego ujęcia wyników pracy;

6) art. 42 ust. 1 ustawy z 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa przez

brak w uzasadnieniu uchwały dokładnego przedstawienia kandydatów wybranych,

jednocześnie brak ogólnego przedstawienia pozostałych kandydatów, szczególnie

skarżącego; 7) art. 33 ust. 1 tej ustawy przez sprzeczną ze zgromadzonym

materiałem ocenę kandydatur Ł. L. i D. W. oraz dokonanie oceny skarżącego z

pominięciem rzetelnej oceny na podstawie dołączonych dokumentów, tym samym

podjęcie zaskarżonej uchwały bez wszechstronnego rozważenia sprawy; 8) art. 35

ust. 2 tej samej ustawy przez przekroczenie przez Radę granic swobodnego

uznania, bezpodstawne pominięcie przy wyborze kandydatury skarżącego, tym

samym podjęcie uchwały sprzecznie z prawem.

Krajowa Rada Sądownictwa w odpowiedzi wniosła o oddalenie odwołania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie nie jest zasadne i dlatego zostało oddalone. Na tle orzecznictwa

w podobnych sprawach można uchwycić kierunki wykładni przepisów, które mogą

być akceptowane również w tej sprawie. Po pierwsze wobec niemałej liczby

kandydatów nie jest konieczne, aby Rada w uzasadnieniu uchwały dokonywała

szczegółowej oceny i porównania wszystkich kandydatów. Uprawnione jest

generalne założenie, że kandydat, który nie został przedstawiony z wnioskiem o

powołanie zna swoją sytuację i sam może porównać się z kandydatami, którzy

zostali przedstawieni z wnioskiem o powołanie. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego powiedziano w szczególności, że nieprzedstawienie w uzasadnieniu

uchwały szczegółowej charakterystyki kandydatów, których Rada postanowiła nie

przedstawiać Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie na stanowisko sędziego,

nie narusza art. 42 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS. Art. 42 ust. 1 nie

określa wymaganej treści uzasadnienia uchwały Rady. Trzeba więc kierować się w

tym zakresie zdrowym rozsądkiem, mając w szczególności na uwadze jego funkcje

i cele. Z punktu widzenia prawnej ochrony interesów poszczególnych kandydatów

4

trzeba przyjąć, że Rada nie ma obowiązku szczegółowego opisywania każdego z

nich, wystarczające jest dokładne przedstawienie kandydatów wybranych przez

Radę. Każdy pozostały kandydat zna własną sytuację (oceny egzaminacyjne,

wyniki głosowania w sądzie i opinie), może zatem porównać ją z osiągnięciami

kandydatów wybranych przez Radę. Może więc samodzielnie ocenić, czy

niewybranie go przez Radę było uzasadnione. Dla ochrony interesów tych

kandydatów nie jest konieczne posiadanie szczegółowych informacji dotyczących

innych kandydatów niewybranych przez Radę. Kandydat może bowiem wnieść

odwołanie tylko z zarzutem, że to on został bezpodstawnie pominięty przez Radę, a

nie może skarżyć uchwały, zarzucając pominięcie innego kandydata (wyrok z 12

czerwca 2012 r., III KRS 15/12). Nie ma podstaw do przyjęcia, że Rada, nie

zamieszczając w uzasadnieniu uchwały szczegółowej charakterystyki kandydata,

nie dokonała wnikliwej oceny jego kandydatury, skoro uzasadnienie uchwały

wskazuje, iż o wyborze kandydata zdecydowała całościowa ocena wynikająca z

łącznego zastosowania przyjętych kryteriów. Zakres rozważań dotyczących

poszczególnych kandydatów może być przy tym zróżnicowany w zależności od

potrzeb, wobec czego nie jest konieczne uszeregowanie kandydatów w oparciu o

każde z zastosowanych kryteriów. Decyduje ocena całościowa, wynikająca z

łącznego zastosowania tych przesłanek (wyrok z 5 września 2013 r., III KRS

212/13). Jeżeli na stanowisko sędziowskie zgłosił się więcej niż jeden kandydat,

Krajowa Rada Sądownictwa rozpatruje i ocenia wszystkie zgłoszone kandydatury

łącznie. Ma to takie znaczenie, że wyłonienie kandydata, który ma zostać

przedstawiony do nominacji sędziowskiej nie ma cech bezpośredniej rywalizacji

poszczególnych kandydatów między sobą. Nie chodzi o szczegółowe porównanie

każdego z każdym, tak żeby ważone były cechy kandydata przedstawionego

każdego z tych, którzy nie przeszli procedury z pozytywnym skutkiem. W takim

przypadku stanowisko Rady odzwierciedla sumę wielu cech każdego z kandydatów

dającą obraz jednego, jako "najlepszego" ze wszystkich. W takim wypadku

poszczególne cechy „gorszych” kandydatów nie są eksponowane i tylko

subiektywnie wynik głosowania Rady może być oceniany jako ich przegrana.

Niezaprezentowanie w uzasadnieniu uchwały szczegółowej charakterystyki

kandydatów, których Rada postanowiła nie przedstawić Prezydentowi RP z

5

wnioskiem o powołanie na stanowisko sędziego nie narusza art. 42 ust. 1 w

związku z art. 44 ust. 3 ustawy z 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (wyrok z

12 czerwca 2013 r., III KRS 201/13). Taki kierunek wykładni nie musi się sprawdzać,

gdy uzasadnienie uchwały pomija kandydatów, których kwalifikacje były bliskie albo

nawet lepsze od kwalifikacji kandydatów przedstawionych z wnioskiem o powołanie.

Wówczas uchwała jest z reguły kontestowana przez osoby nieprzedstawione z

wnioskiem o powołanie. Prowadzi to jednak do ważkiej tezy, że to Rada ma

konstytucyjne prawo wyboru kandydatów, których przedstawia Prezydentowi RP

(jak sama podaje „najlepszych z bardzo dobrych i dobrych”), dlatego Sąd

Najwyższy nie jest uprawniony do zastępowania jej w tym wyborze, choć w

postępowaniu odwoławczym może badać przekroczenie uznania i przestrzeganie

procedury w aspekcie równego traktowania w dostępie do służby publicznej.

Przyjmuje się więc, że co do zasady znaczenie może mieć tylko naruszenie

przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (konkursu) - art. 3983

§ 1 pkt

2 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS. W tym zakresie w orzecznictwie

powiedziano między innymi, że kognicja Sądu Najwyższego ograniczona jest do

kontroli stosowania przez Krajową Radę Sądownictwa przepisów postępowania.

Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji

kandydata na sędziego (wyrok z 5 sierpnia 2011 r., III KRS 11/11).

Zważając na powyższe, uzasadnienie oddalenia odwołania skarżącego

należy rozpocząć od stwierdzenia, że nie uzyskał wyższego poparcia w

zasadniczych głosowaniach. Przedstawieni z wnioskami o powołanie D. W. i Ł. L.

uzyskali większe poparcie zgromadzenia ogólnego sędziów. Pierwszy kandydat

otrzymał 36 głosów „za”, 24 „przeciw” i 166 pkt. poparcia, drugi 24 głosów „za”, 35

„przeciw” i 96 pkt. poparcia, natomiast skarżący otrzymał 13 głosów „za”, 46

„przeciw” i 56 pkt. poparcia. W orzecznictwie – zresztą zgodnie z art. 34 ust. 2

ustawy o KRS – podkreśla się, że poparcie środowiska sędziowskiego stanowi

znaczący element w rozważaniu kandydatur (por. wyroki Sądu Najwyższego z 24

stycznia 2014 r., III KRS 242/13, z 15 stycznia 2013 r., III KRS 33/12, z 14 stycznia

2010 r., III KRS 24/09). Rada rozważyła poparcie w uchwale, jednak było jeszcze

kilku kandydatów, którzy uzyskali wyższe poparcie zgromadzenia ogólnego

sędziów niż skarżący i w odniesieniu do tych kandydatów uzasadnienie uchwały

6

zawiera indywidualne oceny. Rada nie poprzestała na samym poparciu, gdyż nie

pominięto pozostałych kryteriów określonych w ustawie (art. 35). W tym zakresie

skarżący eksponuje swoje lepsze oceny na egzaminie sędziowskim, jednak

zdecydowała całościowa ocena kwalifikacyjna. Oceny z egzaminów uzyskane

przez kandydatów przedstawionych z wnioskami o powołanie nie są radykalnie

niższe niż uzyskane przez skarżącego. Z jego dokumentów wynika, że uzyskał

ocenę bardzo dobrą na egzaminie sędziowskim. Sędzia wizytator nie pominął tego

w opisie, dlatego zarzut odwołania o błędzie polegającym na podaniu oceny dobrej

zamiast bardzo dobrej nie jest argumentem, który miałby podważyć całościową

ocenę Rady. Jeżeliby nawet trzymać się takiego toku argumentacji, to skarżący

sam podał, że na zakończenie studiów otrzymał gorsze oceny. Jeżeli zaś idzie o

zauważone i eksponowane przez skarżącego pewne uwagi do pracy kandydata L.,

opisane w odwołaniu, to potwierdza to jedynie rzetelność i profesjonalizm oceny

kwalifikacyjnej. Nie miały jednak wpływu na pozytywną ocenę sędziego wizytatora,

który wymienił szereg zalet kandydata. Z tych przyczyn nie jest zasadny zarzut

naruszenia art. 58 § 4 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Z kolei art.

57e § 2 tej ustawy nie precyzuje za jaki okres przedstawia się oceny okresowe i

opinie przełożonych. Sędzia wizytator nie miał w tym zakresie zastrzeżeń, uznając

za miarodajne i wystarczające złożone oceny i opinie. Traci więc na znaczeniu

zarzut naruszenia § 7 ust. 1 pkt 1 w związku z § 4 ust. 3 rozporządzenia w sprawie

oceny kwalifikacji kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie. Konkluzji tej nie

podważa odwołanie się do art. 62g ustawy o prokuraturze, gdyż skarżący sam

zauważa, że regulacja ta (dot. okresowej oceny prokuratorów) weszła w życie

dopiero 28 marca 2012 r. Kandydat L. został prokuratorem w 2009 r. a skarżący był

asesorem prokuratorskim jeszcze w 2012 r. Zgłoszenie prokuratora L. było oparte

na wymaganych dokumentach. Dokumentacja wymagana od kandydatów jest

ściśle reglamentowana, dlatego tylko kardynalne mankamenty w tym zakresie

mogłyby prowadzić do negatywnej oceny procedowania w tym zakresie. Odnosi się

to również do kontestowania przez skarżącego kandydatury D. W., jako że art. 35

ustawy o KRS nie wyklucza złożenia przez kandydata opinii dotyczącej

angażowania się w działalność samorządu adwokackiego. Nie stanowi to o

dyskryminacji w procedurze konkursowej osób niebędących adwokatami. Tak samo,

7

gdy Rada bierze pod uwagę „przydatność kandydatów w ramach określonej

struktury Sądu”.

Także dalsze zarzuty proceduralne nie mają wypływu na wynik sprawy. W

odniesieniu do zarzutu, że było trzech zamiast pięciu członków zespołu, należy

zauważyć, iż zespół przyjmuje stanowisko bezwzględną większością głosów. Co

prawda przepis wymaga, że takie stanowisko zespół przyjmuje w obecności

wszystkich członków (art. 34 ust. 1 ustawy i § 17 ust. 7 regulaminu), to jednak w tej

sprawie zespół procedujący w składzie trzyosobowym był zgodny (jednomyślny) co

do udzielonej rekomendacji. Mimo nieobecności dwóch członków zespołu

kandydaci uzyskali głosy trzech członków zespołu. Innymi słowy nawet gdyby

nieobecni członkowie głosowali inaczej, to rekomendowani kandydaci otrzymali

większość głosów.

Dalej idący zarzut, że wobec niepełnego składu zespołu Rada nie mogła

podjąć uchwały nie ma prawnego oparcia. Rada miała świadomość takiego składu

zespołu, nieobecni na posiedzeniu członkowie zespołu nie wnieśli zastrzeżeń i

ostatecznie znaczenie miała kolegialna uchwała Rady. Głosowanie było

jednoznacznie korzystne dla kandydatów przedstawionych z wnioskiem o

powołanie (otrzymali jednogłośnie po 15 głosów „za”). Skarżący nie uzyskał

poparcia Rady (nie oddano głosów „za” jego kandydaturą). Innymi słowy skarżący

nie wykazał wpływu naruszenia § 17 ust. 7 regulaminu oraz art. 34 ust 1 ustawy o

KRS na uchwałę Rady. Nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia § 9 ust. 4

regulaminu, skoro zgodnie z tym przepisem referent przedstawia zwięźle stan

sprawy, zaznaczając okoliczności istotne dla podjęcia uchwały przez Radę,

stanowisko zespołu lub komisji oraz odpowiada na pytania członków Rady. Z

regulacji tej nie wynika obowiązek szczegółowego omówienia przez

przewodniczącego zespołu wszystkich kandydatów.

Reasumując, sformułowane w odwołaniu zarzuty nie pozwalały stwierdzić

naruszeń procedury, mających istotny wpływ na wynik konkursu, w którym Rada

mogła uznać, że walory zawodowe i osobowościowe przemawiały za

przedstawieniem z wnioskami o powołanie kandydatów L. i W. Z tych przyczyn

orzeczono jak w sentencji (art. 39814

k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o

KRS).

8