V KK 222/14

Sygn. akt V KK 222/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 września 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Barbara Skoczkowska

SSN Roman Sądej (sprawozdawca)

Protokolant Barbara Kobrzyńska

w sprawie T. S.,

skazanego z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 4 września 2014r.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego,

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 30 maja 2006 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Z. z dnia 31 stycznia 2006 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w odniesieniu do T.S. i sprawę w

tym zakresie przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE

2

Wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 30 maja 2006r. zmieniony został wyrok

Sądu Okręgowego w Z. z dnia 31 stycznia 2006 r. między innymi w odniesieniu do

T. S. Prawomocnie przypisano mu popełnienie w dniu 17 grudnia 1999r.

przestępstwa określonego w art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i na podstawie

pierwszego z tych przepisów wymierzono karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia

wolności.

Kasację od tego wyroku na korzyść T. S. wniósł Prokurator Generalny na

podstawie art. 521 k.p.k. Podniósł w niej zarzut rażącego i mającego istotny wpływ

na treść wyroku naruszenia prawa karnego procesowego – art. 433 § 1 k.p.k. w zw.

z art. 440 k.p.k., polegającego na przeprowadzeniu nienależytej kontroli

odwoławczej i utrzymaniu w mocy rażąco niesprawiedliwego, bowiem wydanego z

naruszeniem przepisów art. 64 § k.k. w zw. z art. 106 k.k. i art. 107 § 1 k.k., wyroku

Sądu pierwszej instancji, które to naruszenie polegało na wadliwym uznaniu, że T.

S. dopuścił się przypisanego mu czynu w warunkach recydywy specjalnej, podczas

gdy skazanie stanowiące podstawę do zakwalifikowania przypisanego czynu w

związku z art. 64 § 1 k.k. uległo zatarciu z mocy prawa w okresie poprzedzającym

wyrokowanie przez Sąd pierwszej instancji.

W oparciu o tak sformułowany zarzut, Prokurator Generalny wniósł o

uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w

tym zakresie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego była zasadna w stopniu oczywistym,

uzasadniającym jej uwzględnienie w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

W zawartym w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 31 stycznia 2006r. opisie

czynu przypisanego T. S. nie przedstawiono konkretnego uprzedniego skazania,

stanowiącego podstawę ustalenia działania oskarżonego w warunkach art. 64 § 1

k.k., poprzestając na stwierdzeniu, że przypisanego czynu oskarżony dopuścił się w

ciągu 5 lat po odbyciu ponad 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za inne

umyślne przestępstwo podobne (pkt 2 wyroku). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd

pierwszej instancji stwierdził, że podstawę ustalenia tej recydywy stanowił wyrok

Sądu Rejonowego w P. z dnia 24 czerwca 1993r., sygn. VI K …/92, za

przestępstwo z art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 208 i art. 60 § 2 k.k. z 1969 r.,

3

wymierzający karę roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, którą oskarżony odbył

w okresie od 14 lutego 1992r. do 23 października 1992r. oraz od 20 marca 1995 r.

do 7 lipca 1995 r., kiedy to został warunkowo przedterminowo zwolniony (str. 24

uzasadnienia).

Rozpoznając apelacje zarówno prokuratora, jak i obrońcy m.in. T. S., w

których zarzutów odnoszących się do wadliwego przypisania recydywy nie

podniesiono, Sąd Apelacyjny zaakceptował ustalenia Sądu pierwszej instancji w

zakresie przypisanego oskarżonemu powrotu do przestępstwa określonego w art.

64 § 1 k.k. W uzasadnieniu swojego wyroku Sąd ad quem powołał się „wielokrotną

uprzednią karalność” oskarżonego, ze wskazaniem karty karnej uzyskanej w toku

postępowania przygotowawczego (k. 1108 akt głównych - str. 25 uzasadnienia).

Należy dodać, że w toku długotrwałego postępowania jurysdykcyjnego już

Sąd pierwszej instancji uzyskiwał aktualizowane dane o karalności T. S., z których

wynikało, że w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego oskarżony nie figuruje

(k.2949 i k 2954). Sąd Apelacyjny także aktualizował dane o karalności T. S.,

uzyskując informację, że w KRK figuruje jedynie skazanie wyrokiem Sądu

Rejonowego w K. z dnia 12 stycznia 2005r., w sprawie II K …/02, a wyrok ten

uprawomocnił się w dniu 28 lipca 2005r. (k.3417).

Dołączona do kasacji dokumentacja dotycząca dotychczasowej karalności T.

S. w pełni potwierdzała zasadność podniesionego przez Prokuratora Generalnego

zarzutu. Jak wskazano powyżej, dokumentacja dotycząca karalności oskarżonego

zgromadzona już w postępowaniu głównym nie pozwalała na uznanie, że

zarzucony i przypisany jemu czyn popełniony został w warunkach art. 64 § 1 k.k.

Trafnie w kasacji Prokurator Generalny powołał się na zachowującą

aktualność uchwałę Sądu Najwyższego 15 grudnia 1987r, sygn. VI KZP 39/87, w

której stwierdzono, że „jeżeli w chwili orzekania poprzednie skazanie - zgodnie z art.

110 k.k. (obecnie art. 106 k.k.) - uległo zatarciu, nie może ono uzasadniać przyjęcia

powrotności do przestępstwa w rozumieniu art. 60 § 1 k.k. (obecnie art. 64 k.k.)

nawet wtedy, gdy kolejne przestępstwo zostało popełnione przed upływem terminu

przewidzianego dla zatarcia poprzedniego skazania” (OSNKW 1988, z. 3-4, poz.

19).

4

Taka właśnie sytuacja wystąpiła w odniesieniu do przestępstwa

przypisanego T.S. Karę orzeczoną przyjętym za podstawę recydywy wyrokiem

Sądu Rejonowego w P. z dnia 24 czerwca 1993r. oskarżony odbył do dnia 7 lipca

1995r., kiedy został warunkowo zwolniony, a zwolnienia tego nie odwołano (k.

1024). Od tego zatem dnia rozpoczął bieg 10 – letni okres zatarcia skazania (wraz

ze skazaniami poprzednimi) – art. 107 § 1 k.k. Okres zatarcia upływał zatem z

dniem 7 lipca 2005r., a do tego czasu nie doszło do żadnego innego

prawomocnego skazania, które przerwałoby bieg zatarcia. Zatarcie nastąpiło z

mocy samego prawa i dlatego wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 24 czerwca

1993r. nie mógł stanowić podstawy prawnej przyjęcia działania w warunkach art. 64

§ 1 k.k. w wyroku Sądu pierwszej instancji wydanym w tej sprawie w dniu 31

stycznia 2006r. oraz zaskarżonym wyroku Sądu odwoławczego z dnia 30 maja

2006 r.

Bezspornym jest, że przyjęcie działania w warunkach recydywy specjalnej w

istotnie odmienny sposób kształtuje sytuację prawną osoby skazanej, począwszy

od dyrektyw wymiaru kary, poprzez zasady jej wykonywania, po odmienne

regulacje dotyczące możliwości warunkowego zwolnienia (art. 78 § 2 k.k.). Wadliwe

przypisanie takiej recydywy stanowi rażące naruszenie prawa materialnego i co do

zasady ma oczywiście istotny wpływ na treść wyroku, w rozumieniu art. 523 § 1

k.p.k.

Bezpodstawne przypisanie działania w warunkach art. 64 § 1 k.k. prowadzi

również do uznania, że orzeczenie takie cechuje się rażącą niesprawiedliwością w

rozumieniu art. 440 k.p.k., a więc uzasadnia działanie sądu odwoławczego z urzędu,

niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. W konsekwencji fakt,

że ani obrońca T. S., ani skarżący wyrok Sądu Okręgowego prokurator nie

dostrzegli przedstawionego uchybienia (obrońca nie dostrzegł go również we

wniesionej kasacji – sprawa V KK 262/07), nie zwalniał Sądu Apelacyjnego od

podjęcia stosownego, nakazanego przepisem art. 440 k.p.k., działania z urzędu.

Skoro jednak do tego nie doszło, jako oczywiście zasadny ocenić trzeba zarzut

kasacji – rażącego naruszenia przez Sąd ad quem art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art.

440 k.p.k. Implikacją tego stanowiska była konieczność uchylenia zaskarżonego

wyroku w części dotyczącej skazania T. S. i przekazanie sprawy w tym zakresie do

5

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W jego toku, rzecz jasna,

Sąd Apelacyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania apelacji

wniesionych odnośnie tego oskarżonego, z uniknięciem uchybień, które stały się

przyczyną uwzględnienia kasacji.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w części

dyspozytywnej wyroku.