V KK 256/14

Sygn. akt V KK 256/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 września 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Barbara Skoczkowska

SSN Roman Sądej (sprawozdawca)

Protokolant Barbara Kobrzyńska

w sprawie B. S.,

skazanego z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 4 września 2014r.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego,

od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w B. z dnia 12 kwietnia 2013 r., ,

uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w.

w zw. z art. 45 § 1 k.w. postępowanie w sprawie umarza, kosztami

procesu obciążając Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem zaocznym z dnia 12 kwietnia 2013 r., Sąd Rejonowy w B. uznał B.

S. za winnego popełnienia, w warunkach powrotu do przestępstwa, w okresie od 18

lipca do 5 sierpnia 2011 r. ciągu pięciu przestępstw, polegających na

przywłaszczeniu paliwa z różnych stacji paliw, każdorazowo o wartości

2

nieprzekraczającej 250 zł, które to działania zakwalifikował z art. 278 § 1 k.k. w zw.

z art. 64 § 1 k.k. i na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 k.k. wymierzył karę

roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności; nadto orzekł karę grzywny w wysokości 50

stawek dziennych po 10 zł każda; wykonanie kary pozbawienia wolności

warunkowo zawiesił na 4 lata, oddając oskarżonego pod dozór kuratora;

zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody; zaliczył na poczet grzywny dwa

dni rzeczywistego pozbawienia wolności; orzekł o dowodach rzeczowych i kosztach

postępowania.

Wyrok ten, bez zaskarżenia, uprawomocnił się dnia 26 kwietnia 2013 r.

Kasację od tego wyroku w dniu 23 lipca 2014r., na korzyść skazanego,

wniósł Prokurator Generalny. Podniósł w niej zarzut rażącego i mającego istotny

wpływ na treść wyroku naruszenia prawa karnego materialnego, to jest art. 278 § 1

k.k., polegającego na przyjęciu, że opisane pięć przypadków kradzieży mienia o

wartości nieprzekraczającej każdorazowo 250 zł stanowią przestępstwa, podczas

gdy taka wartość mienia powodowała konieczność zakwalifikowania wszystkich

przypisanych oskarżonemu czynów z art. 119 § 1 k.w., co w konsekwencji

doprowadziło do następczej rażącej obrazy prawa materialnego w postaci art. 91 §

1 k.k., poprzez orzeczenie kary przy przyjęciu istnienia ciągu przestępstw w sytuacji,

gdy przypisane oskarżonemu, pozostające w zbiegu realnym czyny, wyczerpywały

znamiona wykroczeń określonych w art. 119 § 1 k.w., w związku z czym brak było

podstaw do przyjęcia konstrukcji ciągu przestępstw.

W oparciu o tak sformułowany zarzut Prokurator Generalny wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45

§ 1 k.w. i art. 537 § 2 k.p.k. umorzenie postępowania wobec przedawnienia

karalności czynów.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego była zasadna w stopniu oczywistym,

uzasadniającym jej uwzględnienie w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Bezspornym jest, że do dnia 9 listopada 2013r. wartość progową

wykroczenia wyznaczała kwota 250 zł, co uległo zmianie na podstawie art. 2 ust. 4

ustawy z dnia 27 września 2013r. (Dz.U. 2013, poz.1247), co jednak w realiach tej

sprawy nie ma znaczenia. Równie bezspornym pozostaje, że w każdej z pięciu

3

opisanych w zaskarżonym wyroku kradzieży paliwa, popełnionych w okresie od 18

lipca do 5 sierpnia 2011r., jego wartość nie przekroczyła 250 zł. Doszło zatem do

realnego zbiegu wykroczeń, przewidzianego w art. 9 § 2 k.w. Skoro Sąd pierwszej

instancji nie przyjął konstrukcji czynu ciągłego, przewidzianej w art. 12 k.k.,

sumowanie poszczególnych kwot wykroczeń nie znajdowało żadnego uzasadnienia.

Przyjęta w zaskarżonym wyroku konstrukcja ciągu przestępstw – art. 91 § 1 k.k. –

jak już z samej nazwy wynika, ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy na ów

ciąg składają się czyny, z których każdy wyczerpuje znamiona przestępstwa. Opisy

poszczególnych czynów przyjęte przez Sąd Rejonowy nie pozwalały na ich

modyfikację w kierunku ustalenia, że zachowania oskarżonego stanowiły „czyn

ciągły”. Nie wystąpiła bowiem przesłanka działania „w wykonaniu z góry powziętego

zamiaru”, stanowiąca warunek sine qua non konstrukcji przewidzianej w art. 12 k.k.,

a jej ustalenie byłoby niekorzystne dla oskarżonego, a więc obecnie

niedopuszczalne w świetle zakazu przewidzianego w art. 524 § 3 k.p.k.

W tym stanie rzeczy podniesione w kasacji naruszenia art. 278 § 1 k.k., a

następnie również art. 91 § 1 k.k., jawią się jako rażące i mające wręcz zasadniczy

wpływ na treść wyroku.

Przewidziany w art. 45 § 1 k.w. okres przedawnienia karalności wykroczeń,

w sytuacji wszczęcia postępowania wynosi dwa lata od popełnienia czynu, a zatem

w tej sprawie upłynął z dniem 5 sierpnia 2013 r. Jednocześnie nie miał

zastosowania szczególny okres przedawnienia przewidziany w art. 45 § 2 k.w., jako

że uchylenie prawomocnego wyroku nastąpiło już po upływie przedawnienia

karalności (por. np. wyrok SN z dnia 16 listopada 2009r., V KK 131/09, R-OSNKW

2009, poz. 2260).

W konsekwencji, wobec spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 523 §

1 k.p.k. zaskarżony wyrok musiał zostać uchylony, a upływ okresu przedawnienia

karalności wykroczeń implikował umorzenie postępowania w sprawie.

Na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. koszty procesu ponosi Skarb Państwa.

4